Chủ tịch Tập Cận Bình, Tổng thống Vladimir Putin và Thủ tướng Narendra Modi đang gặp gỡ tại hội nghị thượng đỉnh BRICS ở New Delhi. - Các biện pháp thuế quan, trừng phạt của Mỹ và cuộc xung đột với Iran đang gia tăng áp lực buộc một số thành viên phải đa dạng hóa các mối quan hệ thương mại và thanh toán. - Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cũng tham dự hội nghị thượng đỉnh này. Khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi gặp nhau tại Trung Quốc vào năm ngoái, hình ảnh ba nhà lãnh đạo mỉm cười, nắm tay và trò chuyện sôi nổi đã lan truyền mạnh mẽ.
<!>
Cuối tuần này, họ lại gặp nhau tại New Delhi trong bối cảnh địa chính trị ngày càng phức tạp.
Ấn Độ đang chủ trì cuộc gặp của các nhà lãnh đạo BRICS – nhóm các nền kinh tế mới nổi lớn đang tìm kiếm tầm ảnh hưởng lớn hơn trong một hệ thống toàn cầu vốn từ lâu do Mỹ và các cường quốc phương Tây chi phối. Ông Tập, ông Putin và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian nằm trong số những người dự kiến sẽ tham dự cùng với ông Modi.
Mỹ và Israel đang trong tình trạng xung đột với Iran, Washington tiếp tục thúc ép Moscow đạt thỏa thuận chấm dứt chiến tranh ở Ukraine, và các chính sách thương mại của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gây xáo trộn mối quan hệ với cả các đồng minh lẫn đối thủ.
Trong bối cảnh đó, hội nghị thượng đỉnh sẽ tập trung vào việc liệu những áp lực này có đang tạo thêm lý do để một số thành viên BRICS hợp tác về thương mại, năng lượng và thanh toán hay không, ngay cả khi những chia rẽ sâu sắc vẫn hạn chế phạm vi của sự hợp tác đó.
Các chính sách của ông Trump không phải là lý do khiến các nước này đối thoại. Ấn Độ và Nga đã duy trì quan hệ mật thiết trong nhiều thập kỷ, trong khi quá trình "tan băng" trong quan hệ Ấn-Trung đã bắt đầu từ trước khi nảy sinh những căng thẳng thương mại gần đây với Mỹ. Tuy nhiên, thuế quan, lệnh trừng phạt và các áp lực kinh tế khác từ Washington đang bổ sung thêm một yếu tố vào các tính toán của họ.
Một mối quan hệ phức tạp
Chuyến thăm của ông Tập sẽ là lần đầu tiên ông tới Ấn Độ kể từ năm 2019, đánh dấu một bước tiến nữa trong quá trình cải thiện quan hệ đầy thận trọng sau các cuộc đụng độ gây chết người dọc theo biên giới tranh chấp trên dãy Himalaya vào năm 2020.
Ông Modi và ông Tập đã nỗ lực ổn định quan hệ, với việc khôi phục các chuyến bay, cấp thị thực và các cuộc tiếp xúc cấp cao. Tuy nhiên, căng thẳng vẫn tồn tại xoay quanh vấn đề biên giới, thâm hụt thương mại lớn của Ấn Độ với Bắc Kinh và sự cạnh tranh chiến lược giữa hai nước trên khắp châu Á.
Mỹ cũng đã dành nhiều năm để thắt chặt quan hệ với Ấn Độ – quốc gia cùng với Mỹ, Nhật Bản và Úc tạo thành nhóm Bộ Tứ (Quad).
Ấn Độ từ lâu đã theo đuổi chính sách tự chủ chiến lược: duy trì quan hệ với Nga và Iran, cải thiện quan hệ với Trung Quốc, đồng thời tăng cường hợp tác với Washington. Chietigj Bajpaee, chuyên gia nghiên cứu cấp cao về Nam Á tại Chatham House, nhận định rằng những căng thẳng gần đây với chính quyền Trump đã khiến New Delhi phải chú trọng hơn vào việc củng cố các mối quan hệ khác.
"Cuộc gặp giữa ông Modi và ông Tập Cận Bình nhiều khả năng sẽ thúc đẩy hơn nữa quá trình tái thiết lập quan hệ song phương và xây dựng lòng tin. Cuộc gặp hồi tháng 8 giữa Ngoại trưởng Trung Quốc và Cố vấn An ninh Quốc gia Ấn Độ đã đạt được tiến bộ đáng kể trong việc giải quyết tranh chấp biên giới kéo dài giữa hai nước," ông Bajpaee viết trong một bài báo đầu tuần này.
Trong khi đó, Nga lại có những động cơ khác. Các lệnh trừng phạt của phương Tây liên quan đến vấn đề Ukraine đã khiến các đối tác bên ngoài châu Âu và Mỹ trở nên ngày càng quan trọng đối với Nga. Trung Quốc đã trở thành đối tác kinh tế then chốt, còn Ấn Độ là khách hàng lớn mua dầu của Nga.
Đối với Tổng thống Putin, việc tăng cường quan hệ kinh tế với Trung Quốc và Ấn Độ tạo ra một "tấm đệm" quan trọng để đối phó với các lệnh trừng phạt; đồng thời, hội nghị thượng đỉnh này cũng là cơ hội để chứng minh rằng Nga vẫn duy trì quan hệ với một số nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Chuyên gia nhận định: Khả năng cao sẽ có tuyên bố chung về vấn đề chiến tranh Iran tại hội nghị thượng đỉnh BRICS sắp tới.
Chiến dịch gây sức ép của ông Trump
Ông Trump đã biến thuế quan thành trọng tâm trong chương trình nghị sự về kinh tế và đối ngoại của mình, trong khi Washington tiếp tục sử dụng các biện pháp trừng phạt và các biện pháp kinh tế khác để đối phó với Nga và Iran.
Đối với các thành viên BRICS, việc sử dụng các công cụ này đã khiến họ tập trung nhiều hơn vào các kênh thương mại và thanh toán thay thế.
Nhóm này đã thảo luận về việc tăng cường giao thương bằng nội tệ và phát triển các cơ chế thanh toán xuyên biên giới thay thế. Theo ông Bajpaee, Ấn Độ đã nỗ lực định hướng để BRICS không đi theo xu hướng phi đô la hóa trên diện rộng, thay vào đó nhấn mạnh việc sử dụng đồng nội tệ và thanh toán kỹ thuật số nhằm giảm chi phí thương mại xuyên biên giới.
Nga cũng ngày càng đẩy mạnh hoạt động thương mại nằm ngoài hệ thống đồng đô la, mặc dù Điện Kremlin tuần này tuyên bố rằng Moscow không chủ trương thực hiện "phi đô la hóa" triệt để. Ông Trump từng mô tả BRICS là một "cuộc tấn công vào đồng đô la" và đe dọa áp thuế lên các thành viên nếu họ tìm cách làm suy yếu đồng tiền của Mỹ.
Tuy nhiên, các thành viên BRICS lại có quan điểm khác nhau về mức độ giảm phụ thuộc vào đồng đô la – đồng tiền vẫn đang chiếm ưu thế trong dự trữ toàn cầu và các giao dịch quốc tế.
Một "gia đình bất ổn"
BRICS đã mở rộng phạm vi vượt ra ngoài nhóm năm thành viên ban đầu gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi để kết nạp thêm các quốc gia như Iran, Ai Cập, Ethiopia, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Indonesia; việc mở rộng này giúp gia tăng sức nặng về kinh tế và địa chính trị nhưng cũng khiến việc đạt được sự đồng thuận trở nên khó khăn hơn.
Ông Sarang Shidore, Giám đốc chương trình "Global South" (các nước đang phát triển) tại Viện Quincy, đã ví von BRICS như một "gia đình bất hòa".
Ông chia sẻ với chương trình "Squawk Box Asia" của đài CNBC vào thứ Sáu rằng những bất đồng trong nội bộ khối bộc lộ "rõ ràng và dễ thấy nhất" ở các vấn đề an ninh; ông dẫn chứng việc cả Iran và UAE đều là thành viên dù họ đứng ở hai chiến tuyến đối lập trong cuộc xung đột tại Trung Đông.
Ông Shidore nhận định BRICS là một "câu lạc bộ thực dụng với các mục tiêu hạn định". Theo ông, các thành viên chủ yếu tập trung vào phát triển, thương mại và cải cách các thể chế toàn cầu, thay vì xây dựng một khối liên minh dựa trên hệ tư tưởng để chống lại Hoa Kỳ.
Tương tự, chuyên gia Bajpaee cho rằng Ấn Độ muốn BRICS thúc đẩy một thế giới quan không phụ thuộc vào phương Tây nhưng không đi theo hướng công khai chống lại phương Tây, ngay cả khi một số thành viên khác muốn định hướng khối theo chiều hướng địa chính trị rõ rệt hơn.
Mong muốn thắt chặt quan hệ với Hoa Kỳ của Ấn Độ cho thấy những mối quan hệ đan xen phức tạp, làm lu mờ ý niệm coi BRICS là một liên minh mới nổi nhằm chống lại Mỹ.
Các thành viên khác của BRICS, bao gồm cả UAE, cũng duy trì mối quan hệ quan trọng với Washington song song với việc đa dạng hóa các quan hệ kinh tế. Gần đây, UAE đã cam kết đầu tư 46 tỷ USD vào Đức trên nhiều lĩnh vực khác nhau.
Ông Tập Cận Bình dự kiến sẽ có chuyến thăm Hoa Kỳ vào cuối tháng này.
Ông Bajpaee cho biết các thành viên vẫn nhận thấy giá trị của BRICS bất chấp những khác biệt về tầm nhìn đối với vai trò của khối. Ông lưu ý rằng cuộc gặp giữa Thủ tướng Modi và Chủ tịch Tập Cận Bình tại hội nghị thượng đỉnh năm 2024 đã góp phần khởi động tiến trình tái thiết lập quan hệ Ấn - Trung.
Khi ông Tập Cận Bình, ông Putin và ông Modi gặp lại nhau tại New Delhi, câu hỏi đặt ra là liệu các biện pháp thuế quan, trừng phạt và những áp lực kinh tế khác từ phía Hoa Kỳ có biến hội nghị thượng đỉnh lần này thành chất xúc tác cho một sự thay đổi mới hay không.
Trump's America-first world is pushing other powers to hedge their bets
Iran và Nga lên án các lệnh trừng phạt kinh tế của phương Tây và kêu gọi khối BRICS tăng cường quan hệ kinh tế
Thứ Sáu, 11/09/2026 Priyanka Salve
- Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian và Tổng thống Nga Vladimir Putin đã chỉ trích các lệnh trừng phạt của phương Tây.
- Iran cho biết áp lực đối với nước này đã bước vào "giai đoạn nguy hiểm", chuyển từ các lệnh trừng phạt sang hành động gây hấn quân sự của Mỹ và Israel.
- Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố rằng 30,000 lệnh trừng phạt đã được áp đặt lên Nga.
Vào thứ Sáu, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian và Tổng thống Nga Vladimir Putin đã chỉ trích các lệnh trừng phạt của phương Tây đối với nền kinh tế của họ và kêu gọi các quốc gia thuộc Nam bán cầu tăng cường quan hệ thương mại khi phát biểu tại Diễn đàn Doanh nghiệp BRICS.
"BRICS phải tạo ra một môi trường mà ở đó không quốc gia nào có thể phá vỡ hoạt động thương mại hợp pháp của quốc gia khác thông qua việc độc quyền các công cụ tài chính hoặc công nghệ," ông Pezeshkian phát biểu tại New Delhi. Ông kêu gọi khối này – vốn đang nỗ lực gia tăng ảnh hưởng của Nam bán cầu – mở rộng việc sử dụng nội tệ trong giao dịch giữa các nước thành viên.
Áp lực lên Iran đã bước vào "giai đoạn nguy hiểm", chuyển từ các lệnh trừng phạt sang hành động gây hấn quân sự của Mỹ và Israel, ông Pezeshkian nói, đồng thời cho biết thêm rằng tác động của cuộc chiến chống lại Tehran đã lan rộng ra ngoài biên giới nước này, ảnh hưởng đến sự ổn định của khu vực và toàn cầu.
Các cuộc xung đột cũng đã làm gián đoạn thị trường năng lượng toàn cầu và đẩy giá nhiên liệu tăng mạnh.
Giá dầu diesel tại Mỹ đã chạm mốc 6 USD/gallon vào thứ Sáu – mức cao chưa từng thấy – khi tình trạng gián đoạn nguồn cung nhiên liệu do các cuộc chiến tại Ukraine và Iran gây ra đã làm tăng chi phí vận tải trên toàn bộ nền kinh tế.
Kể từ khi cuộc chiến liên quan đến Iran nổ ra, giá năng lượng toàn cầu đã tăng vọt do xung đột gây gián đoạn nghiêm trọng hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz – tuyến đường thủy quan trọng để vận chuyển dầu thô và khí đốt từ Trung Đông.
Vào thứ Năm, giá dầu thô kỳ hạn của Mỹ đã vượt mốc 100 USD/thùng lần đầu tiên kể từ tháng 5, phản ứng trước sự leo thang mạnh mẽ trong giao tranh giữa Mỹ và Iran trong tháng này.
"An ninh lương thực và an ninh năng lượng là hai trụ cột cơ bản của an ninh kinh tế," nhà lãnh đạo Iran phát biểu vào thứ Sáu, đồng thời cho biết thêm rằng đất nước ông, với trữ lượng năng lượng dồi dào, sẵn sàng trở thành một đối tác chiến lược. Nga, một nhà sản xuất năng lượng lớn khác, cũng đang đối mặt với các lệnh trừng phạt sâu rộng từ phương Tây do cuộc chiến tại Ukraine. Moscow đã nối lại các cuộc tấn công đường không vào những thành phố lớn của Ukraine sau một khoảng thời gian tạm dừng ngắn để đón các nhà đàm phán hòa bình của Mỹ đến thăm vào cuối tuần qua.
Tuy nhiên, bất chấp việc Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định hôm thứ Tư rằng một giải pháp nhanh chóng cho cuộc chiến Ukraine có thể mở đường cho việc khôi phục hoàn toàn quan hệ thương mại và kinh tế, Tổng thống Putin vẫn chỉ trích gay gắt phương Tây vì các biện pháp gây sức ép lên Moscow.
"Hơn 30.000 lệnh trừng phạt đã được áp đặt lên Nga; con số này gấp đôi tổng số lệnh trừng phạt áp dụng cho tất cả các quốc gia khác trên thế giới cộng lại," ông Putin phát biểu tại Diễn đàn Doanh nghiệp BRICS.
Tổng thống Nga cho biết các quốc gia đang "đối mặt với tình trạng suy giảm công nghiệp và thâm hụt ngân sách" đang cố gắng bảo vệ "lợi thế cạnh tranh" của mình bằng cách áp đặt các biện pháp trừng phạt lên Nga và Iran.
Ông Putin cũng khẳng định rằng trong 5 năm qua, hơn 40% mức tăng trưởng GDP toàn cầu đến từ các nước BRICS, trong khi nhóm G7 chỉ đóng góp 29%.
Ông Putin nhận định BRICS mang lại một "nền tảng vững chắc và khả thi cho tăng trưởng toàn cầu", đồng thời cho biết Moscow mong muốn theo đuổi các "sáng kiến đầy hứa hẹn" trong lĩnh vực du lịch, thương mại và đầu tư từ khu vực Nam bán cầu (Global South).
Iran, Russia condemn Western economic sanctions and urge more BRICS trade
Thân mời quí vị tham dự
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét