GS Nguyễn Văn Trung
Trước năm 1975, hai giáo sư đại học nổi tiếng miền Nam là :
-Giáo sư viện trưởng viên đại học Cần Thơ Phạm Hoàng Hộ ở miền Tây,
-Giáo sư khoa trưởng trường đại học Văn Khoa Sài Gòn Nguyễn Văn Trung tại thủ đô VNCH.
Sau năm 1975, trong thời gian hai ông sang tỵ nạn cộng sản tại Montreal, nhiều người quen biết hai Ông thì nghe được tiếng thở dài và tiếng cười của hai Ông.
<!>
Tiếng thở dài của miền Tây :
GS Phạm Hoàng Hộ
Bài số 16 của CLB Văn Hóa đã giới thiệu thiếng thở dài của GS Phạm Hoàng Hộ và xin được nhắc lại trong bài này vì tiếng thở dài và tiếng cười (của GS Nguyễn Văn Trung) cùng là ngôn ngữ của con tim, đặc biệt là con tim của hai trí thức miền Nam.
Sau biến cố 30 tháng 4, 1975, GS Phạm Hoàng Hộ cùng với GS Nguyễn Duy Xuân[1] (Viện trưởng ĐH Cần Thơ) thuộc nhóm trí thức dấn thân, đã khảng khái ở lại để tiếp tục phục vụ quê hương. Chẳng bao lâu sau thì ông viện trưởng Nguyễn Duy Xuân là người bạn đồng hành với Ông quyết xây dựng ĐH Cần thơ thì chết trong ngục tù cộng sản.
Tiếng thở dài khi đi tỵ nạn
Năm 1984, Ông xin tỵ nạn chính trị cộng sản sang sống ở Montreal chấm dứt những năm “ảo vọng” và lãng phí. Tại đây ông hoàn tất công trình nghiên cứu cây cỏ Việt Nam của mình. Có thể nói ông là người đầu tiên ở Việt Nam hoàn thành công trình nghiên cứu cây cỏ miền Nam và Việt Nam.
Tiếng thở dài cuối đời
Sau khi hoàn tất công trình có tầm cỡ khoa học lớn trong nước và trên thế giới, Ông gởi tâm sự của một trí thức yêu quê hương đã sống mấy năm trong ảo vọng vào những dòng trối trăn giống như một tiếng thở dài cuối đời của Ông đề tặng toàn sự nghiệp Cây cỏ miền Nam cho:
“Những ai còn sống hay đã chết trong tù vì tháng Tư năm 1975 đã quyết định ở lại để tiếp tục dâng góp cho đất nước.
Tặng giáo sư Nguyễn Duy Xuân nguyên viện trưởng Đại Học Cần Thơ, mất ngày 10/XI/1986 tại trại Cải Tạo Hà-Nam-Ninh.
Tặng hương hồn những ai trên biển Đông đã chết nghẹn ngào”.
Thật là đứt ruột khi đọc lời trăn trối của ông như một tiếng thở dài trước khi dứt hơi thở vì tiếng thở dài là ngôn ngữ của trái tim (Th. Shadwell), là âm thanh thầm lặng khi nỗi buồn hay sự mệt mỏi vượt quá giới hạn lời nói, còn vang xa hơn những tiếng khóc.
Tiếng cười của Sài Gòn
Gs Nguyễn Văn Trung
Trước năm 1975, khi đứng trên bục gỗ giảng day triết học cho sinh viên Văn Khoa trong tinh thần đề cao dân tộc, chống can thiệp ngoại bang (Hoa Kỳ), tố cáo bề trái của quân lực VNCH … làm say mê giới sinh viên thân công. Sau năm 1975, Ông bị công sản biệt giam 2 lần. Khi Ông tỉnh giấc mơ dân tộc, thiên tả thì Ông trốn chạy sang Montreal.
Trong thời kỳ tỵ nạn cộng sản tại Montreal, tôi có mời Ông mấy lần dùng cơm tại nhà. Chuyện trò xoay chung quanh tin tức bạn bè, con cái, đồng nghiệp tại đại học Văn Khoa. Điều làm tôi chú ý là Ông hay cười, đôi khi tiếng cười của Ông giống như tiếng cười của Nguyễn Công Trứ (1778 – 1859):
“Ngồi buồn mà trách ông xanh,
‘’Khi vui muốn khóc, buồn tênh lại cười’’
Đằng sau tiếng cười đó là tiếng thở dài mà ít ai nghe thấy. Tiếng cười của Ông lúc cuối đời như muốn nói với tôi rằng:
Thế sự thăng trầm quân mạc vấn
Việc đời lúc thịnh lúc suy, thăng trầm thay đổi, anh (quân) đừng hỏi đến làm gì.
Yên ba thâm xứ hữu ngư châu.
Nơi sâu thẳm của khói sóng mịt mờ (yên ba) vốn đã có sẵn một chiếc thuyền câu ẩn dật (ngư châu)
Vắt tay nằm nghĩ chuyện đâu đâu,
Đem mộng sự đọ với chân thân thì cũng hệt.
Uống rượu tiêu sầu (Cao Bá Quát)
GS Nguyễn Văn Trung
1930-2022
Tiểu sử
Sinh năm 1930, tại Hà Nam Bắc Việt, du học tại Pháp và Bỉ (1950-1955), dạy đại học Văn Khoa Sài Gòn (1955-1975), khoa trưởng (1969) rồi trưởng ban Triết học Tây phương tại Đại học Văn khoa Sài Gòn,
Sau 1975, Ông bị đi tù biệt giam một thời gian ngắn,
Từ 1994 đến 2022, sống tại thành phố Montréal Canada.
Tác phẩm đã xuất bản
Nguyễn Văn Trung có một sự nghiệp trước tác phong phú gồm nhiều thể loại: triết học, báo chí, biên khảo với ba đặc điểm: óc phê bình, óc sáng tạo và cái nhìn triết học.
Về biên khảo triết học, Triết học tổng quát (1957), Danh từ triết học (đồng tác giả, 1958), Ca tụng thân xác (1967), Ngôn ngữ và thân xác (1968), Hành trình trí thức của Karl Marx (1969), Đưa vào triết học (1970), Nhận diện Marx (1974), Triết lý văn nghệ (1974).
Về nghiên cứu văn học, Xây dựng tác phẩm tiểu thuyết (1962), Lược khảo văn học (ba tập, 1963-1968), Nhà văn - người là ai, với ai? (1965), Vụ án Truyện Kiều (1972), Chữ, văn quốc ngữ thời kỳ đầu Pháp thuộc (1974), Trường hợp Phạm Quỳnh (1974), Chủ đích Nam Phong (1975), Câu đố Việt Nam (1986), Những áng văn quốc ngữ đầu tiên: Thầy Lazaro Phiền của Nguyễn Trọng Quản (1987).
Trên lĩnh vực văn hóa – lịch sử: Biện chứng giải thoát trong Phật giáo (1958), Người Công giáo trước thời đại (đồng tác giả, 1961), Lương tâm Công giáo và công bằng xã hội (đồng tác giả, 1963), Nhận định (6 tập viết và in trước 1975, 4 tập sau 1975), Chủ nghĩa thực dân Pháp ở Việt Nam: thực chất và huyền thoại (1963), Góp phần phê phán giáo dục và đại học (1967), Trương Vĩnh Ký – nhà văn hóa (1993), Về sách báo của tác giả Công giáo thế kỷ XVIII-XIX (1993), Hồ sơ Lục châu học: Tìm hiểu con người ở vùng đất mới (2015).
Con người Nguyễn Văn Trung
Ông là một:
-Nhà triết học, nhà giáo uyên bác và dấn thân gắn bó với văn hóa dân tộc,
- Một trí thức đích thực hiểu theo nghĩa ‘‘public intellectual’’, nhưng hành trình trí thức của ông rất lận đận trong một Việt Nam với nhiều chao đảo.
- Cây bút chủ lực của nhiều tờ tạp chí quan trọng như Đại học hồi ở Huế, Sáng tạo, Đất nước, Hành trình ở Sài Gòn, đụng nhiều đến các vấn đề văn hóa, chính trị, xã hội của thời cuộc. Vì đào sâu tới nguồn cội của vấn đề với óc phê bình và tranh luận nên ông Nguyễn Văn Trung có lắm "kẻ thù" trong mọi địa hạt chính trị cũng như tôn giáo.
Vài kỷ niệm về Ông
Ông Nguyễn Văn Trung là một cây đại thụ trong văn hóa, giáo dục thời VNCH nên khi nghĩ đến Ông, viết về Ông, tôi chỉ nhớ nhiều đến mấy kỷ niệm với Ông trong hai thời kỳ: Giảng dạy cùng với Ông tại Đại Học Văn Khoa Sài Gòn và chuyện trò thân mật với Ông khi cả hai sống đời tỵ nạn cộng sản tại Quebec.
Thời kỳ Đại Học Văn Khoa
Trong thời gian Ông giảng dạy tại trường này, Ông nổi tiếng và được một số giới trẻ tôn sùng vì:
-Truyền giáo tư tưởng mới lạ rất có ảnh hưởng trên tầng lớp tuổi trẻ thanh niên sinh viên,
-Đề cao dân tộc, chống ngoại xâm (Hoa Kỳ), tố cao các sai quấy của quân đội VNCH nên được sinh viên thân cộng hết lòng ủng hộ.
Năm 1969, Ông đã can đảm ra nhận lãnh chức khoa trưởng trong một bầu không khí ám sát, hỗn loạn gây ra bởi các sinh viên nằm vùng như Võ Ba (Ban Sử Địa), Nguyễn Trọng Văn (đệ tử của Ông) …
Sau năm 1975, rất buồn nghe tin Ông bị cộng sản biệt giam bởi Ông đã phạm vào điều cấm ky của cộng sản là vì Ông thu hút được giới trẻ nên phải chịu chung số phận của hai chưởng môn Vovinam là Lê Sáng, Trần Huy Phong bị nhốt tù vì có cả ngàn môn sinh.
[1]GS Nguyễn Duy Xuân bị đưa vào trại tù cải tạo, sau đó bị đưa ra Bắc, giam trong trại Tù Hà Nam Ninh rồi chết trong tù
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét