Bài viết lần lượt trình bầy: - Sơ lược diễn tiến cuộc chiến Iran. - Hoa Kỳ phát động cuộc chiến chống Iran có cần thiết, chính đáng, hợp pháp và nhân đạo không?
I. DIỄN TIẾN CUỘC CHIẾN.
Như mọi người đã biết qua tin tức truyền thông, ngày 28-2-2026, Hoa Kỳ và Israel đã đơn phương mở cuộc tấn công quân sự vào nước Cộng hòa Hồi giáo Iran ở vùng Trung Đông.Hành động quân sự này đã xẩy ra sau khi Hoa Kỳ ra thời hạn trong khoảng 10 ngày, nếu Iran không chấp nhận các yêu sách của mình qua các cuộc đàm phán tại một nước thứ ba trong vùng Trung Đông.
<!>
Sau khoảng gần 40 ngày tấn công như vũ bão của quân đội Hoa Kỳ và Israel; sự chống trả quyết liệt của lực lượng Cách mạng Hồi giáo Iran; với tất cả những khí tài quân sự tối tân nhất của hai bên được sử dụng, đã đưa cuộc chiến không cân sức lên đến đỉnh cao và mức độ tàn phá khủng khiếp, lan rộng tàn phá tan hoang các quốc gia chiến trường Iran, Israel và các nước có căn cứ quân sự của Hoa Kỳ trong vùng Trung Đông.
Thế nhưng các mục đích phát động cuộc chiến chống Iran của Hoa Kỳ và Israel đã không đạt được như dự hoạch “đánh nhanh, thắng nhanh” với dự tính vài tuần đến một tháng. Trong khi thực địa chiến trường có nguy cơ sa lầy vào một cuộc chiến lâu dài đã có tiền lệ tại vùng Trung Đông; như chiến tranh Afghanistan (2001-2021) và chiến tranh Iraq (2003-2013). Trong khi áp lực chống chiến tranh của các giới chính trị và nhân dân Hoa Kỳ ngày một gia tăng;cùng với hậu quả tai hại nhiều mặt chính trị, kinh tế trong nước cũng như toàn cầu (thị trường dầu hỏa bị khủng hoảng trầm trọng...). Vì thế khi tổng thống Pakistan tự nguyện đứng ra làm trung gian hòa giải đưa ra đề nghị ngưng bắn tạm thời hai tuần kề từ ngày 7-4-2026 để đôi bên thương lượng chấm dứt chiến tranh tái lập hòa bình, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã lên tiếng chấp nhận trước, sau đó Iran cũng đồng ý. Tuy nhiên qua hội đàm song phương lần đầu tiên vào ngày 10-4-2026, kéo dài khoảng 22 giờ, Hoa Kỳ và Iran vẫn không đạt được kết quả gì. Vì thế, khi thời hạn ngưng bắn tạm thời 2 tuần qua đi, vẫn theo đề nghị của Pakistan, Tổng thống Trump cũng chấp nhận ngưng bắn vô thời hạn để giới cầm quyền Iran có thêm thời gian chấp nhận một giải pháp do Hoa Kỳ đưa ra :
1. Iran phải ngừng vĩnh viễn làm giầu chất uranium, giao nạp số lượng uranium đã tinh chế (khoảng 464 Kg đạt 90% lượng uranium đủ chế tạo ba bốn trái bom hạt nhân)
2. Iran phải ngưng chế tạo tên lửa đạn đạo tầm xa, với lý do có thể đe dọa đến an ninh của Hoa Kỳ, các quốc gia đồng minh của Hoa Kỳ trong vùng Trung Đông, đặc biệt là Israel một quốc gia nhỏ bé mới thành lập (1948) sau Thế Chiến II (1939-1945) từng được Hoa Kỳ hậu thuẫn và tiếp tục bảo vệ,bao che để dường như đã chế tạo được vũ khí hạt nhân (?). Nghi ngờ này đã có từ lâu và mới đây đã có thư yêu cầu của các nghị sĩ đảng Dân Chủ đề nghị bạch hóa sự thủ đắc vũ khí hạt nhân của Israel(?).
Ngoài hai mục đích quân sự trên được tuyên bố công khai, còn có một mục tiêu nhân đạo khác được công bố như để biện minh cho sự chinh đáng của hành động đơn phương tấn công quân sự Iran; là qua cuộc chiến này, chính quyền Tổng thống Trump nói là để gián tiếp giúp nhân dân Iran lật đổ một chế độ chuyên chế thần quyền, đã tài trợ khủng bố và đàn áp đẫm máu những người bât đồng chính kiến, để dân chủ hóa cho Iran…
Vậy thì vấn đề đặt ra là:
II.HOA KỲ PHÁT ĐỘNG CHIẾN TRANH CHỐNG IRAN CÓ CẦN THIẾT, CHÍNH ĐÁNG, HỢP PHÁP VÀ NHÂN ĐẠO KHÔNG?
Sau đây là một số nhận định của chúng tôi về hành động đơn phương của Hoa Kỳ và Israel tấn công quân sự vào Iran một quốc gia độc lập có chủ quyền:
1.Đó là một cuộc chiến tranh không cần thiết.
Vì lý do chính quyền Tổng thống Trump đưa ra là cần phát động chiến tranh là để ngăn chặn trước một hiểm dọa từ xa đến an ninh Hoa Kỳ, nếu để cho Iran làm dầu chất uranium đủ chế tạo được bom hạt nhân.
- Theo nhận định của chúng tôi và của nhiều người khác, thì đây là lý do giả tạo. Vì cả lý luận lẫn thực tế cho thấy dù ngay lúc này và tương lai Iran chế tạo được vũ khí hạt nhân đi chăng nữa, chắc chắn không bao giờ Tehran giám khởi động tấn công hạt nhân vào Hoa Kỳ, một cường quốc hạt nhân hàng đầu, với kho vũ khí hạt nhân khổng lồ. Có chăng, nếu có vũ khi hạt nhân, Iran cũng chỉ dùng để tự vệ, răn đe, ngõ hầu không bị các cường quốc có vũ khí hạt nhân như Hoa Kỳ bắt nạt, ỷ mạnh hiếp yếu.Thực tế giả như ngay hiện tại, nếu Iran đã có vũ khí hạt nhân như Bắc Triều Tiên, liệu Hoa Kỳ có dám đơn phương tân công quân sự vào Iran ngày 28-2-2026 vừa qua không?-Chăc chắn là không.
Trong khi thực tế cho đến giờ này, Iran vẫn tuân thủ cam kết việc làm giầu chất uranium chỉ với mục đích dân sự hòa bình, vẫn chịu sự giám sát của cơ quan nguyên tử năng quốc thế IAEA (International Atomic Energy Agency) trực thuộc Liên Hiệp Quốc, trong khuôn khổ Hiệp ước hạt nhân Iran (JCPOA) năm 2015 là thỏa thuận mang tính cột mốc giữa Iran và nhóm P5+1 (bao gồm Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Nga, Trung Quốc) nhằm hạn chế chương trình hạt nhân của Tehran để đổi lại việc gỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế. Mặc dù Mỹ đã rút khỏi thỏa thuận dưới thời Trump (2018) và tình hình hiện tại (năm 2026) đang diễn biến phức tạp với các cáo buộc hạt nhân mới, hiệp ước này vẫn là nền tảng cốt lõi cho các nỗ lực ngoại giao và giải quyết các mâu thuẫn về hạt nhân.Sự thể này khiến công luận tự hỏi:
- (1) Phải chăng vì dưới thời Trump,vào năm 2018 trong nhiệm kỳ I đã rút ra khỏi Hiệp ước hạt nhân Iran (JCPOA) mà tình hình hiện tại (năm 2026) mới đang diễn biến phức tạp với các cáo buộc hạt nhân mới ?
- (2) Và như thế, phải chăng TT. Trump đã có ý định từ lâu là sẽ đơn phương dùng bạo lực quân sự để ép buộc Iran phải chấp nhận các yêu sách của mình về hạt nhân; thay vì tuân thủ giải quyết vấn đề hạt nhân bằng pháp lý qua Hiệp ước hạt nhân Iran (JCPOA) 2015?
Như vậy phải chăng chính quyền Trump phát động chiến tranh để ngăn chặn chế tạo hạt nhân chỉ là cái cớ để thành đạt mục đích lợi ích khác? Vậy phát động chiến tranh Iran là do ai, của ai và vì ai?. Chúng tôi sẽ tìm cách trả lời trong một bài viết khác.
2.Đó là cuộc chiến tranh không chính đáng,
hay là một cuộc chiến sai lầm, (nói theo kết quả các cuộc thăm dò khả tín với khoảng 62 % người dân Hoa Kỳ cho là như thế?)
Vì một khi đơn phương phát động cuộc chiến tranh chống Iran đã là không cần thiết và là một cuộc chiến sai lầm, thì đương nhiên cuộc chiến ấy không còn được coi là chính đáng nữa.
Không chính đáng vì cuộc chiến Iran dù mới diễn ra chưa đầy 40 ngày, mục đích của cuộc chiến đã không thành đạt mà đã di hại nhiều mặt cho đất nước và nhân dân Hoa Kỳ cũng như toàn cầu.Di hại thế nào, hẳn ai cũng đã biết đầy đủ qua các phương tiện truyền thông đại chúng.Chúng tôi chỉ đan cử một số hậu quả làm mất sự chính đáng của cuộc chiến Hoa Kỳ phát động chống Iran sau đây:
- Một là về đối nội, đã tiêu phí hàng chục tỷ Dollar cho chiến phí và ít nhiều xương máu của binh sĩ Hoa Kỳ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự ổn định xã hội, sự vận hành nền kinh tế quốc gia và gây khó khăn nhiều mặt cho đời sống kinh tế gia đình, sinh hoạt xã hôi của người dân Hoa Kỳ nói chung. Nhất là tầng lớp trung và hạ lưu do vật giá leo thang, lưu thông ách tắc nói riêng.
- Hai là về đối ngoại, cuộc chiến Iran đã gây bất ổn kinh tế toàn cầu do ách tắc lưu thông phân phối dầu hỏa và phân bón từ vùng dầu hỏa Trung Đông đến hầu hết các quốc gia trên thế giới, phá đỗ sự ổn định kinh tế toàn cầu, làm xấu quan hệ chính trị, ngoại giao và quân sự với các nước đồng minh… vốn ổ cố trước chiến tranh Iran
3. Đó là hành đông bất hợp pháp về mặt pháp lý
Vì hành động chiến tranh đơn phương, Hoa Kỳ đã vi phạm Hiến Chương Liên Hiệp Quốc, luật pháp quốc tế. Vì Hoa Kỳ đã dùng ưu thế sức mạnh quân sự để giải quyết song phương vấn đề hạt nhân của Iran ngoài vòng pháp luật. Trong khi vấn đề kiểm soát gián chỉ việc làm giầu chất uranium thuộc thẩm quyền Liên Hiệp Quốc.
Vì cả Hoa Kỳ, Israel và Iran đều là hội viên Liên Hiêp Quốc, mọi bất đồng, tranh chấp phải được giải quyết bởi thẩm của các cơ quan chức năng của Liên Hiệp Quốc (ở đây là Hội Đồng Bảo An LHQ) trên căn bản luật pháp quốc tế (Hiện vụ là Hiệp ước Cấm Vũ khí Hạt nhân 2017 (TPNW: =Treaty on the Prohibition of Nuclear Weapons)) - Hiệp ước hạt nhân Iran (JCPOA) 2015) vẫn đã và đang được Iran tuân thủ, dù khi Donald Trump đắc cử tổng thống nhiệm kỳ đầu (2016-2020) đã đơn phương rút ra khỏi Hiệp ước này.
Nay Hoa Kỳ đơn phương giải quyết vấn đề nguyên tử của Iran là hành động ngoài vòng pháp luật là không chính đáng nên đã bị công luận lên án là không oan trái gì.
4.Sau cùng cuộc chiến chống Iran có nhân đạo không?
Những người ủng hộ nhiệt thành Tổng thống Trump thì cho rằng hành động chiến tranh chống Iran là cần thiết, chính đáng và nhân đạo.Vì chính quyền Tổng thống Trump nói là để gián tiếp giúp nhân dân Iran lật đổ một chính quyền dộc tài thần quyền, đã tài trợ khủng bố và đàn áp đẫm máu những người bất đồng chính kiến, để dân chủ hóa cho Iran…Nhưng nhiều người, trong đó có chúng tôi, thì cho rằng đó là một cuộc chiến tranh không cần thiết hay là một sai lầm theo thăm do công luận Hoa Kỳ. dẫn đến các hậu quả nghiêm trọng nhiều mặt, trong đó có mặt nhân đạo.
Bởi vì thực tế bản chất và hậu quả của bất cứ cuộc chiến tranh nào cũng là vô nhân đạo dù cần thiết hay không cần thiết. Vì nó sát hại nhiều sinh linh, tàn phá môi trường sống, phá đổ các thành quả kiến tạo của nền văn minh nhân loại.Vì thế cuộc chiến tranh Iran do chính quyền Trump phát động đã không cần thiết, không những không thành đạt các mục tiêu chính ép buộc được Iran phải quỳ gối đầu hàng, chấp nhận từ bỏ làm giầu uranim chế bom hạt nhân, không được chế tạo tên lửa đạn đạo tầm xa de dọa an ninh Hoa Kỳ; mà cả hảo ý muốn giúp nhân dân Iran cơ hội nổi dậy lật đổ chính quyền Iran độc tài,đàn áp dã man và tài trợ khủng bố…cũng không xẩy ra. Thế nhưng, cuộc chiến ấy đã biến mục đích tưởng là nhân đạo của Hoa Kỳ thành vô nhân đạo. Vì chỉ trong khoảng 40 ngày diễn ra cuộc chiến đã có hàng ngàn người dân Iran bị sát hại, trong đó có cả mấy trăm học sinh và thầy cô giáo của một trường học nữ chết thảm vì bom đạn khiến quốc hội Hoa Kỳ cũng phải quan tâm đòi bộ trưởng quốc phòng Pete Hegseth.phải giải trình và thế giới lên án như là một tội ác chiến tranh…Trong khi bom đạn đã tàn phá tan hoang các nước chiến trường như Iran, Israel và các quốc gia khác trong vùng Trung Đông.Như thế phát động chiến tranh Iran không thể coi là vì nhân đạo. Vì chiến tranh là một tội ác, trái với nhân đạo. Trong khi Hoa Kỳ có thể giúp nhân dân Iran bằng nhiều cách khác, không cần sử dụng chiến tranh (như thực tế cơ quan tình báo Hoa Kỳ CIA đã làm âm thầm và hiệu quả để lật đổ các chế độ độc tài ở nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam).Tất nhiên hành động can thiệp vào công việc nội bộ của một quốc gia độc lập có chủ quyền, dù âm thầm hay công khai cũng là vi phạm luật pháp quốc tế, song đó là một thực tế mà các cường quốc đế quốc vẫn thường làm để trấn áp các tiểu nhược quốc; Trong đó có Việt Nam từng là nạn nhân của các cường quốc đế quốc.
Như vậy cho dù phát động chiến tranh vì thiện ý nhân đạo. Nhưng thảm cảnh thực tế do cuộc chiến tranh không cần thiết, không chính đáng này gây ra đã là vô nhân đạo. Bạn đọc nghĩ sao?
III. THAY LỜI KẾT.
Vậy thì, tựu trung hành động Hoa Kỳ đơn phương phát động cuộc chiến chống Iran như thế có cần thiết, chính đáng và nhân đạo không?
Chúng tôi đã có câu trả lời như trên, rằng đó là một cuộc chiến tranh không cần thiết hay là một quyết đoán sai lầm, nên không chính đáng.
Không chính đáng vì các mục đích đưa ra để phát động cuộc chiến Iran có tính giả tạo nhằm thành đạt các lợi ích khác hơn cho ai và vì ai (Chúng tôi sẽ tìm câu trả lời trong một bài viết khác). Trong khi cuộc chiến này đã gây tác hại nhiều mặt cho nhân dân, đất nước Hoa Kỳ và gây bất ổn toàn cầu.Đồng thời đã tạo tiền lệ dựa vào sức mạnh để giải quyết các tranh chấp quốc tế song phương hay đa phương theo “Luật rừng” (mạnh được, yếu thua); thay vì giải quyết theo luật pháp quốc tế bởi các cơ quan có thẩm quyền trực thuộc Liên Hiệp Quốc.
Chúng tôi xin kết thúc bài viết này bằng lời cầu chúc God Bless Amarica
Thiện Ý
Houston, ngày 7-5-2026
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét