Ảnh: Stonehenge in Salisbury, England
Những người tạo nên Stonehenge không để lại chữ viết, nhưng DNA cổ đại đang giúp các nhà khoa học lần tìm số phận của họ. Stonehenge không phải công trình của một thế hệ duy nhất. Các giai đoạn xây dựng bắt đầu khoảng 3000 TCN và kéo dài qua nhiều thế kỷ, với những cộng đồng nông nghiệp thời Đồ đá mới liên tục sửa đổi và mở rộng khu nghi lễ. Những người này không để lại chữ viết, nên trong thời gian dài, số phận của họ gần như hoàn toàn bị che phủ bởi đất đá.
<!>
Nhưng DNA cổ đại đã hé lộ một câu chuyện đáng kinh ngạc.
Năm 2018, một nghiên cứu lớn về bộ gene của người tiền sử cho thấy khoảng thời gian từ 2500 TCN, dân cư liên quan đến văn hóa Bell Beaker từ lục địa châu Âu bắt đầu xuất hiện ở Anh. Trong vài thế kỷ tiếp theo, thành phần gene của cư dân Britain thay đổi mạnh đến mức các nhà nghiên cứu ước tính khoảng 90% nguồn gene của những cư dân thời Đồ đá mới đã được thay thế.
Ảnh: daytrip
Điều này không có nghĩa 90% người xây Stonehenge bị giết hoặc đồng loạt bỏ đảo. “Thay thế gene” có thể bao gồm di cư quy mô lớn, sự suy giảm dân số bản địa, sinh sống tách biệt trong một thời gian rồi dần bị hòa vào các cộng đồng mới. Khảo cổ học quanh Stonehenge thậm chí cho thấy người Bell Beaker và cư dân bản địa có thể đã sống song song trong nhiều thế hệ, trao đổi văn hóa trước khi sự pha trộn dân số diễn ra mạnh hơn.
Một bằng chứng thú vị đến từ những ngôi mộ quanh Stonehenge. Người được chôn cất tại đây vào thời kỳ Bell Beaker mang dấu hiệu di truyền khác với nhóm đã xây dựng những công trình đá thời Đồ đá mới. Điều đáng chú ý là họ tiếp tục sử dụng cảnh quan Stonehenge như một địa điểm quan trọng để chôn cất người chết. Nói cách khác, những người mới đến dường như tiếp quản một nơi linh thiêng mà tổ tiên sinh học của họ không phải là những người đã tạo ra nó.
Ảnh: invicinity
Vậy những người xây Stonehenge thực sự “đi đâu”?
Có lẽ câu trả lời không phải là họ biến mất theo nghĩa đen. Một phần có thể đã chết đi, một phần di chuyển, một phần hòa nhập vào các cộng đồng mới. Nhưng xét trên bình diện di truyền, hậu duệ trực tiếp của những cộng đồng Neolithic từng thống trị Britain đã trở nên rất ít so với những nhóm dân cư đến sau.
Điều kỳ lạ hơn là Stonehenge vẫn tồn tại trong khi những con người tạo ra nó gần như biến mất khỏi bộ gene của vùng đất này.
Họ để lại những tảng đá khổng lồ, nhưng không để lại tên tuổi. Sau khoảng 4.500 năm, chính những tảng đá ấy trở thành dấu vết cuối cùng của một cộng đồng từng tồn tại, yêu thương, mai táng người chết và cùng nhau xây dựng một công trình mà họ có lẽ tin rằng sẽ tồn tại lâu hơn chính mình.
Thanh Bình
(tổng hợp) 17/08/2026
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét