Nhìn Ra Bốn Phương : Hiểu biết thêm với GS Huỳnh Chiếu Đẳng

Tìm bài viết

Vì Bài viết và hình ảnh quá nhiều,nên Quí Vị và Các Bạn có thể xem phần Lưu trử Blog bên tay phải, chữ màu xanh (giống như mục lục) để tỉm tiêu đề, xong bấm vào đó để xem. Muốn xem bài cũ hơn, xin bấm vào (tháng....) năm... (vì blog Free nên có thể nhiều hình ảnh bị mất, hoặc không load kịp, xin Quí Bạn thông cảm)

Nhìn lên trên, có chữ Suối Nguồn Tươi Trẻ là phần dành cho Thơ, bấm vào đó để sang trang Thơ. Khi mở Youtube nhớ bấm vào ô vuông góc dưới bên phải để mở rộng màn hình xem cho đẹp.

Cám ơn Quí Vị

Thứ Năm, 8 tháng 1, 2026

Hiểu biết thêm với GS Huỳnh Chiếu Đẳng

Kính thưa quí bạn
Hôm nay xin gởi các bạn hai chuyện biết cũng hay, ờ mà không biết có khi quên hết chuyện đời.
1. Các nhà khoa học phát giác ra rằng ăn thực phẩm tinh chế chỉ trong ba ngày có thể làm suy giảm trí nhớ trong não người cao tuổi
2. Một người cha cho rằng con gái mình "quá xinh đẹp" để là con ruột của ông. Xét nghiệm ADN đã hé lộ một bí mật "gây sốc". (chuyện Việt Nam)
3. Về cái email subject: Vì sao con Ong lại chọn trút hơi thở cuối cùng giữa những cánh hoa
4. Góc đố vui và lời giải
HCD 8-Jan-2025
Chữ nhỏ khó đọc các bạn giữ key Ctrl cùng lúc lăn bánh xe trên mouse để zoom cho chữ và hình to ra.

-----===<oOo>===-----

<!>

Nguồn tin và chi tiết: https://www.psypost.org/scientists-find-eating-refined-foods-tm_source=flipboard&utm_content=topic/fitness

HCD: Tóm tắt nội dung bài báo (có thể bản dịch nguyên văn nằm dưới phần tóm tắt)

Các nhà khoa học nghiên cứu về tác động của thực phẩm tinh chế đối với não bộ lão hóa, giúp bạn dễ dàng nắm bắt các ý chính:

1. Phát giác chánh: chỉ 3 ngày là đủ để gây hại

Thông thường, chúng ta nghĩ rằng phải ăn uống kém lành mạnh trong thời gian dài mới dẫn đến béo phì và suy giảm sức khỏe. Tuy nhiên, nghiên cứu này chỉ ra rằng chỉ sau 3 ngày ăn thực phẩm tinh chế, não bộ của các đối tượng già (chuột già) đã xuất hiện dấu hiệu suy giảm trí nhớ nghiêm trọng, ngay cả khi họ chưa hề bị béo phì.

2. Thủ phạm chính: Sự thiếu hụt Chất xơ

Nghiên cứu này đặc biệt ở chỗ các nhà khoa học đã tách biệt từng thành phần: chất béo, đường và chất xơ.

- Kết quả: Dù thực phẩm có nhiều chất béo hay nhiều đường hay không, thì điểm chung của tất cả các chế độ ăn gây hại là thiếu chất xơ.

- Khi thiếu chất xơ, vi khuẩn đường ruột không thể sản xuất ra Butyrate (một axit béo chuỗi ngắn cực kỳ quan trọng). Thiếu Butyrate, não bộ mất đi "lá chắn" bảo vệ và nguồn hỗ trợ năng lượng.

3. Tác động khác nhau lên các vùng não

Nghiên cứu chỉ ra rằng các vùng não khác nhau phản ứng khác nhau với thực phẩm tinh chế:

- Vùng Amygdala (Hạnh nhân): Đây là vùng xử lý cảm xúc và nỗi sợ hãi. Vùng này cực kỳ nhạy cảm. Chỉ cần chế độ ăn tinh chế (thiếu chất xơ) là trí nhớ cảm xúc bị suy giảm ngay lập tức, bất kể lượng béo hay đường. điều này khiến đối tượng khó nhận biết nguy hiểm.

- Vùng Hippocampus (Hải mã): Đây là vùng xử lý trí nhớ sự kiện và không gian. Vùng này bị suy giảm mạnh nhất khi chế độ ăn vừa tinh chế vừa có hàm lượng chất béo cao.

4. Chuyện gì xảy ra bên trong tế bào não?

Các nhà khoa học phát giác 3 sự thay đổi tiêu cực ở đối tượng già:

- Ty thể (Mitochondria) bị "yếu" đi: Ty thể là "nhà máy năng lượng" của tế bào. Sau 3 ngày ăn thực phẩm tinh chế, các nhà máy này ở chuột già hoạt động kém hiệu quả, không sản xuất đủ năng lượng cho não.

- Tế bào miễn dịch (Microglia) bị cứng nhắc: Ở chuột trẻ, các tế bào này rất linh hoạt. Nhưng ở chuột già, chúng trở nên "lì", không thể điều chỉnh để đáp ứng nhu cầu năng lượng và bảo vệ não.

- Tín hiệu viêm: Chế độ ăn tinh chế kích hoạt các tín hiệu gây viêm, làm rối loạn sự kết nối giữa các sợi thần kinh.

5. Tại sao người trẻ lại "an toàn" hơn?

Một điểm thú vị là chuột trẻ không bị suy giảm trí nhớ dù ăn cùng một chế độ ăn tinh chế trong 3 ngày. Não của đối tượng trẻ có khả năng "bù đắp" và thích nghi tốt hơn trước những cú sốc dinh dưỡng ngắn hạn. Tuy nhiên, ở đối tượng già, các cơ chế bảo vệ này đã suy yếu, khiến não bộ trở nên cực kỳ dễ tổn thương.

6. Ý nghĩa thực tiễn đối với con người

Dù nghiên cứu thực hiện trên chuột, nhưng nó đưa ra lời cảnh báo quan trọng cho người cao tuổi:

- Thực phẩm siêu chế biến (đồ hộp, bánh ngọt, thực phẩm đóng gói thiếu chất xơ) có thể gây lú lẫn hoặc suy giảm khả năng nhận biết nguy hiểm rất nhanh.

- Chất xơ không chỉ tốt cho tiêu hóa mà còn là "thức ăn" gián tiếp để bảo vệ năng lượng cho não bộ.

HCD: Tới đây mà ngưng thì quả là vô duyên.

Xin nhắc thêm các bạn Thực phẩm siêu chế biến (Ultra-processed foods - UPF) là những món nào. Tôi để chữ màu den từ đây.

Thực phẩm siêu chế biến (Ultra-processed foods - UPF) là những sản phẩm thường chứa các thành phần mà bạn không tìm thấy trong bếp gia đình (như chất nhũ hóa, hương liệu nhân tạo, chất tạo màu, hydro hóa...).

Dưới đây là danh sách các nhóm thực phẩm siêu chế biến phổ biến nhất để bạn dễ dàng nhận diện:

1. Đồ uống và nước giải khát Đây là nhóm phổ biến nhất và thường chứa lượng đường rất cao: Nước ngọt có ga: Coca-Cola, Pepsi, các loại nước tăng lực. Trà đóng chai/lon: Các loại trà sữa, trà trái cây đóng sẵn có nhiều đường. Nước trái cây công nghiệp: Các loại nước ép có thêm đường và hương liệu (không phải nước ép tươi). Sữa có hương vị: Sữa sô-cô-la, sữa trái cây đóng hộp.

2. Đồ ăn vặt và bánh kẹo (Snacks) Snack khoai tây: Các loại bim bim, khoai tây chiên đóng ống. Bánh kẹo công nghiệp: Bánh quy, bánh xốp, kẹo dẻo, sô-cô-la thanh. Bánh ngọt đóng gói: Bánh mì tươi siêu thị (có hạn sử dụng dài), bánh bông lan đóng gói. Kem: Các loại kem que, kem hộp công nghiệp chứa nhiều chất ổn định.

3. Thực phẩm ăn liền và đồ đông lạnh Mì ăn liền: Mì tôm, cháo gói, phở gói (kể cả các loại súp đóng hộp). Đồ ăn sẵn đông lạnh: Pizza đông lạnh, gà viên chiên (nuggets), cá viên, nem chua rán công nghiệp. Thức ăn nhanh: Hamburger, gà chiên từ các chuỗi fastfood (thường được chế biến sẵn từ nhà máy).

4. Thịt chế biến sẵn Xúc xích, lạp xưởng. Thịt xông khói, dăm bông (ham). Thịt đóng hộp: Thịt nguội, pate đóng hộp.

5. Thực phẩm ăn sáng và ngũ cốc Ngũ cốc ăn sáng: Các loại vòng ngũ cốc có đường, màu sắc nhân tạo. Thanh năng lượng (Energy bars): Các loại thanh hạt có chứa nhiều syrup đường và chất bảo quản. Sữa chua có hương vị: Sữa chua trái cây chứa nhiều chất tạo ngọt và hương liệu.

------

Cách nhận ra nhanh thực phẩm siêu chế biến:

Để biết một món đồ có phải UPF hay không, bạn có thể kiểm tra nhãn thành phần (Ingredients):Danh sách dài: Nếu có quá 5 thành phần.

Tên lạ: Chứa các chất như High-fructose corn syrup, Hydrogetated oil, Hydrolyzed protein, hoặc các ký hiệu phụ gia (E102, E621...).

Thời hạn sử dụng: Những thực phẩm có thể để rất lâu ở nhiệt độ phòng mà không hỏng thường là siêu chế biến.

Có lẽ: Thay vì cắt bỏ hoàn toàn ngay lập tức, bạn có thể áp dụng quy tắc 80/20 (ăn 80% thực phẩm tươi sống, nguyên bản và 20% thực phẩm chế biến) rồi bỏ dần dần càng nhiều càng tốt.

-----===<oOo>===-----

DNA test, switched at birth, hospital mix-up, Vietnam, viral story

Nguồn tin và chi tiết: https://www.good.is/a-father-thought-his-daughter-was-too-pretty-to-be-his-a-dna-test-tent=GOODinc/magazine/GOOD

HCD: Tóm tắt nội dung bài báo (có thể bản dịch nguyên văn nằm dưới phần tóm tắt)

Ngày 08 tháng 01 năm 2026

Một người cha nghi ngờ cô con gái tuổi teen của mình "quá xinh đẹp" để có thể là con ruột của mình, dẫn đến việc ông ta yêu cầu xét nghiệm ADN, một quyết định đã hé lộ một bí mật “gây sốc” và suýt nữa phá hủy gia đình ông. Theo báo cáo của tờ South China Morning Post

Câu chuyện bắt đầu khi gia đình chuyển đến Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam. Người cha tên Hong của cô gái trẻ tên Lan bị ám ảnh bởi việc cô không giống ông hay vợ ông, ông đã bí mật yêu cầu xét nghiệm ADN.

Câu chuyện thực sự chỉ bắt đầu hé lộ sau khi chuyển nhà. Tại trường mới, Lan kết bạn với một cô gái khác, thật trùng hợp, cả hai có cùng ngày sinh và cùng sinh ra ở một bệnh viện. Hai người trở nên thân thiết không thể tách rời.

Sự thật được phơi bày trong một bữa tiệc sinh nhật chung do mẹ của người bạn tổ chức. Trong buổi lễ, bà ấy nhận thấy sự giống nhau không thể phủ nhận và kỳ lạ giữa mình và Lan. Nhận ra đây không thể là sự trùng hợp ngẫu nhiên, bà ấy đã đến gặp Hong và đề nghị cả hai cùng làm xét nghiệm ADN mới.

Kết quả đã thay đổi cuộc đời họ: hai cô gái đã bị trao nhầm khi mới sinh. Vẻ ngoài nổi bật của Lan không phải là kết quả của một mối tình vụng trộm, mà là do một sai sót nghiêm trọng của bệnh viện nhiều năm trước.

Sự việc được tiết lộ mang lại cả sự nhẹ nhõm lẫn một loạt cảm xúc phức tạp mới. Theo tờ South China Morning Post , hai gia đình đã quyết định dành nhiều thời gian hơn cho nhau, để các bé gái có thể biết cha mẹ ruột của mình trong khi cùng nhau giải quyết tình huống tế nhị này. Họ dự định sẽ nói sự thật cho các con gái biết khi cảm thấy thời điểm thích hợp.

Câu chuyện gây chấn động dư luận mạng, nhiều người bày tỏ sự cảm thông với người vợ bị buộc tội oan. Một người bình luận viết: "Nhân viên y tế đã mắc một sai lầm quá lớn. May mắn thay, sự thật cuối cùng cũng được phơi bày. Nếu không, ngay cả việc nhảy xuống sông Hoàng Hà cũng không thể minh oan cho người vợ."

HCD: Tôi được biết trong hệ thống nhà thương sanh của Kaiser Permanentee, khi người vợ vào phòng sanh, có người chồng đi theo ở cạnh. Khi em bé sanh ra người ta lấy dấu chân của nó, khi em bé được đẩy về phòng thì có người cha đi theo bên cạnh chiếc xe. (chắc có bằng hữu biết rõ hơn tôi về việc nầy)

-----===<oOo>===-----

From: tuan nguyen

Sent: Thursday, October 30, 2025 at 04:52:59 PM PDT

Subject: Fw: Vì sao con Ong lại chọn trút hơi thở cuối cùng giữa những cánh hoa

Vì sao con Ong lại chọn trút hơi thở cuối cùng giữa những cánh hoa

Mỗi giọt mật ong ta nếm, mỗi bông hoa nở rộ, mỗi trái chín trên cành – đều mang dấu ấn của những đôi cánh đã từng bay, từng cống hiến lặng thầm.

Bạn có bao giờ thắc mắc… Vì sao một con ong thợ già không chết trong tổ mật vàng óng mà chính nó đã dày công xây dựng – mà lại chọn chết giữa những cánh hoa? Không phải vì lạc đường. Cũng không phải vì kiệt sức. Mà vì đó là cách loài ong giữ cho sự sống được tiếp diễn. Trong tự nhiên, có một hiện tượng kỳ lạ mang tên “tự loại bỏ vị tha” (altruistic self-removal) – được ghi nhận trong Journal of Evolutionary Biology và Behavioral Ecology and Sociobiology.

Các nhà khoa học phát hiện: khi một con ong cảm nhận rằng sức sống đang cạn dần, hoặc mang trong mình mầm bệnh, nó sẽ tự nguyện rời khỏi tổ – nơi chứa hàng nghìn đồng loại. Nó không đợi đến khi gục ngã. Nó bay đi – ra giữa những cánh hoa, nơi ánh nắng dịu, hương phấn bay nhẹ.

Và ở đó, nó lặng lẽ rời khỏi thế giới. Hành động ấy, tưởng như bản năng, thật ra là một quyết định sinh học có chủ ý – được lập trình trong ADN để bảo vệ sự sống tập thể. Mỗi con ong thợ hy sinh bản thân là đang cứu lấy đàn ong – những cá thể có cùng 75% bộ gen giống hệt mình.

Đó là chọn lọc thân tộc (kin selection) – một chiến lược tiến hóa khôn ngoan: một cái chết nhỏ, để bảo tồn sự sống lớn.

Và trong cái quy luật tưởng như khô khan của sinh học ấy, lại ẩn chứa một nghịch lý nhân văn: Có những cái chết không khép lại một đời, mà mở ra ý nghĩa cho muôn đời khác.

Trước khi đôi cánh ngừng đập, con ong già vẫn cố gom thêm một hạt phấn cuối cùng – như một món quà chia tay gửi về tổ. Từ lao động, nó chuyển hóa thành cống hiến. Từ tồn tại, nó trở thành di sản.

Mỗi giọt mật ong ta nếm, mỗi bông hoa nở rộ, mỗi trái chín trên cành – đều mang dấu ấn của những đôi cánh đã từng bay, từng cống hiến lặng thầm.

Loài ong – nhỏ bé mà vĩ đại – nhắc ta nhớ rằng: Tình yêu thật sự không nằm trong lời nói, mà trong hành động. Không giữ điều đẹp nhất cho riêng mình, mà biết trao đi – để điều ấy được sống lâu hơn chính ta.

Và có lẽ, ý nghĩa của cuộc đời không nằm ở những gì ta giữ lại…mà ở những gì ta để lại cho thế giới này.

--------

HCD: Kính thưa quí bạn, thấy bài viết về loài ong mật, tôi đọc thử thấy có nhiều chỗ “ca ngợi” quá đáng nên lên tiếng cho vui. “Credit” của tôi là người đã từng nuôi ong mật, không phải “tay ngang bàn ẩu” đâu. Tôi để chữ màu den từ đây.

Tác giả phóng đại không đúng khoa học: Tác giả nói “Ong chủ động chọn nơi đẹp để chết” “Nó bay đi – ra giữa những cánh hoa… và ở đó, nó lặng lẽ rời khỏi thế giới.”

Không có bằng chứng khoa học nào cho thấy: Ong có ý thức về cái chết và Ong chọn hoa hay ánh nắng để “ra đi”

Thực tế: Ong già hoặc bệnh bay yếu dần thì chết ngẫu nhiên ở nơi chúng kiệt sức, thường là bên ngoài tổ. Hoa chỉ là nơi chúng vốn đang làm việc, vườn hoa không phải “nơi được chúng chọn”. Đây là nhân cách hóa (anthropomorphism) – gán cảm xúc và ý chí con người cho côn trùng.

Ong không có “quyết định có chủ ý” như con người. Đúng hơn phải nói: Hành vi đó là kết quả của phản xạ thần kinh + chọn lọc tự nhiên

Đó không phải “hy sinh có ý thức”, mà là: những con ong có xu hướng rời tổ khi yếu, có vậy đàn sống sót tốt hơn và tồn tai qua nhiều ngàn năm, cái “gen” đó được duy trì ở những đàn ong làm như vậy. Những đàn ong có ít gen nầy thì đã tuyệt chủng rồi. Đó là tiến hóa không có mục đích, chỉ có kết quả.

Tác giả nói “Tự loại bỏ vị tha” như một hành vi có ý thức, altruistic self-removal có thật nhưng không mang nghĩa đạo đức hay tự nguyện như tác giả mô tả. Nó chỉ có nghĩa: Cá thể giảm hành vi gây hại cho tập thể là do cơ chế sinh học, không phải sự “hy sinh cao thượng

Tác giả nói “Ong già gom hạt phấn cuối cùng làm quà chia tay”: Đây là hoàn toàn “văn học”, không đúng khoa học. Ong không có khái niệm “chia tay” cũng không biết mình “sắp chết”

Tác giả nói “Chết giữa những cánh hoa”: Điều này không hẳn là một sự lựa chọn chủ đích vì vẻ đẹp. Ong mật dành phần lớn đời mình để đi lấy mật hoa. Khi chúng già yếu hoặc kiệt sức, việc gục ngã ngay trên bông hoa hay trên đường bay về tổ là điều rất dễ xảy ra. Tuy nhiên, khoa học thiên về giả thuyết chúng rời tổ để bảo vệ cộng đồng hơn là tìm một "nơi đẹp" để an nghỉ. Vì nhóm ong nào không làm như vậy thì suy yếu dần rồi tuyệt giống.

-----===<oOo>===-----

From: Khoi Pham <pham.n.khoi@

Sent: Monday, January 5, 2026 11:53 CH

Subject: Cáo phó GS Nguyễn Tiến Ích

Xin chuyển tới anh coi bản phân ưu GS Nguyễn Tiến Ích của Hội HQ Cửu Long đăng trên báo Người Việt:

https://www.nguoi-viet.com/phan-uu/cuu-hq-thieu-ta-phanxico-xavie-nguyen-tien-ich/

Theo thông tin trên, GS Ích thụ huấn khóa 3 Thủ Đức và khóa 4 Brest.

Theo Gemini, thời gian thụ huấn khóa 3 Thủ Đức từ ngày 1/4/1953 đến ngày 1/11/1953 (Hải quân khóa 4 Brest, ra trường năm 1956). Lúc GS Ích vào khóa 3 Thủ Đức mới 22 tuổi, như vậy rất khó tin GS Ích đã có bằng tiến sĩ MIT trước khi vào HQ.

HCD: Cám ơn anh Khôi.

Theo những tài liệu chúng ta có được cho tới bây giờ thì Gs Ích vào Hải Quân trước khi đi học tiếp. Như vậy suy ra Gs vào Đại Học sau anh Khương Hữu Điểu.