Cuộc Chuyển Vận Âm Thầm: Vai Trò của Việt Nam trong Đường Dây Cung Cấp Fentanyl và Thuốc Phiện Tổng Hợp Toàn Cầu - ST

 Bằng Chứng về Fentanyl Nội Địa

(phần 1)

1. Sự Chuyển Dịch Địa Chính Trị của Nạn Buôn Lậu Fentanyl

Cấu trúc toàn cầu của vấn nạn buôn lậu thuốc phiện tổng hợp, đặc biệt là fentanyl, đang trải qua một cuộc biến chuyển sâu rộng. Trong thập niên qua, các tường trình địa chính trị thường chỉ tập trung vào trục lưỡng cực: sự sản xuất các tiền chất hóa học tại Trung Cộng (PRC) và việc tổng hợp, buôn lậu sau đó bởi các băng đảng tại Mễ Tây Cơ (Mexico). 

<!>

Tuy nhiên, khi phân tích kỹ lưỡng các dữ kiện từ cơ quan công lực, các cáo trạng pháp lý và báo cáo tịch thu tang vật từ năm 2023 đến đầu năm 2025, ta thấy mô hình lưỡng cực này không còn phản ảnh đúng thực trạng. Một đệ tam nhân, hay một hướng chuyển vận thứ ba, đã xuất hiện tại Đông Nam Á, trong đó Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam không chỉ đơn thuần là một hành lang địa lý thụ động, mà đã trở thành một trạm trung chuyển tinh vi về tiếp vận, thẩm lậu hóa chất và rửa tiền.1

Bản phúc trình này nhận định rằng sự can dự của Việt Nam vào chuỗi cung ứng fentanyl toàn cầu là hệ quả trực tiếp của "hiệu ứng bong bóng" (balloon effect)—một hiện tượng khi áp lực bài trừ ma túy đè nặng lên tuyến đường trực tiếp Trung Cộng-Mễ Tây Cơ đã buộc các đường dây tội ác phải di dời hoạt động sang các vùng lãnh thổ có lưu lượng thương mại cao nhưng khả năng giám sát còn lỏng lẻo.3 Khi Hoa Kỳ và các tổ chức quốc tế siết chặt kiểm soát việc xuất cảng các tiền chất fentanyl như NPP và ANPP từ Trung Cộng, các tổ chức tội ác đã gia tăng khai thác hạ tầng kỹ nghệ đang phát triển, biên giới phía Tây lỏng lẻo và hệ thống hàng hải rộng lớn của Việt Nam để duy trì dòng chảy thuốc phiện tổng hợp ra thị trường thế giới.

Các bằng chứng được khảo sát trong tài liệu này chỉ ra vai trò của Việt Nam gồm ba mặt. Thứ nhất, nó đóng vai trò "cửa hậu" cho vùng Tam Giác Vàng (Golden Triangle), tạo điều kiện cho việc chuyển vận tiền chất vào các khu vực tổng hợp tại Miến Điện (Myanmar) và Ai Lao (Laos).2 Thứ hai, nơi đây đã trở thành thánh địa cho các hoạt động rửa tiền bằng tiền điện tử quy mô lớn phục vụ các trùm bán fentanyl trên darknet phương Tây, một thực tế được minh chứng qua vụ án ChipMixer chấn động.4 Thứ ba, và đáng ngại nhất, là các phát giác pháp y gần đây về fentanyl trong loại ma túy "Nước Vui" (Happy Water) tiêu thụ nội địa, cho thấy mầm mống của một thị trường tiêu thụ có thể làm bén rễ sâu hơn các đường dây cung cấp.1

1.1 Sự Xoay Trục Sang Ma Túy Tổng Hợp của Tam Giác Vàng

Để hiểu rõ sự hữu dụng của Việt Nam đối với giới buôn lậu fentanyl, trước hết cần đặt trong bối cảnh những biến động địa chấn tại "Tam Giác Vàng"—vùng biên giới tiếp giáp giữa Thái Lan, Ai Lao và Miến Điện. Vốn được biết đến là nguồn cung cấp heroin chính của thế giới, khu vực này đã thực hiện một cuộc xoay trục chiến lược sang sản xuất ma túy tổng hợp. Cơ quan Phòng chống Ma túy và Tội phạm của Liên Hiệp Quốc (UNODC) báo cáo rằng khu vực này hiện là "điểm nóng methamphetamine toàn cầu", với lượng tang vật bị tịch thu đạt 151 tấn vào năm 2022 và tiếp tục gia tăng trong năm 2024.3

Trong khi methamphetamine vẫn chiếm tỷ trọng lớn, hạ tầng cơ sở được thiết lập cho việc sản xuất nó—các phòng thí nghiệm quy mô lớn ở vùng sâu vùng xa, các tuyến đường buôn lậu tiền chất và các trạm kiểm soát biên giới bị mua chuộc—vốn không phân biệt loại hóa chất. Hiện nay, hệ thống này đang được tái dụng để tổng hợp ketamine và ngày càng nhiều thuốc phiện tổng hợp. Tình trạng bất ổn tại tiểu bang Shan của Miến Điện, trầm trọng thêm bởi cuộc đảo chính năm 2021, đã tạo ra một khoảng trống quyền lực cho phép các hoạt động này bành trướng không kiểm soát.5 Việt Nam, với đường biên giới dài và hiểm trở giáp Ai Lao và Cao Miên (Cambodia)—những hành lang chính dẫn đến tiểu bang Shan—đóng vai trò như lá phổi tiếp vận cho guồng máy sản xuất này, hít vào tiền chất từ Trung Cộng và thở ra ma túy thành phẩm cho thế giới.

1.2 Địa Thế Chiến Lược và Vỏ Bọc Kinh Tế của Việt Nam

Kinh tế trung chuyển của Việt Nam tạo ra điều kiện lý tưởng cho tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia. Nền kinh tế hướng về xuất cảng đòi hỏi sự lưu thông trôi chảy của khối lượng khổng lồ hàng hóa container. Báo cáo INCSR năm 2024 xác định rõ Việt Nam là một "trung tâm trung chuyển hàng hóa container", ghi nhận rằng mật độ thương mại hợp pháp dày đặc cung cấp vỏ bọc hữu hiệu cho việc buôn lậu.2 Giới buôn lậu tận dụng quy luật "mò kim đáy bể", giấu các lô hàng fentanyl có độc tính cao nhưng thể tích nhỏ lẫn trong các kiện hàng công nghiệp hợp pháp.

Hơn nữa, quy luật "Tuyến Đường Phía Nam" (Southern Route) chỉ ra rằng khi lực lượng công lực siết chặt biên giới phía Bắc của Thái Lan và Trung Cộng, dòng chảy hàng lậu sẽ bị đẩy xuống phía Nam. Giới buôn lậu di chuyển hàng từ Miến Điện, băng qua Ai Lao và vào Việt Nam, nơi chúng có thể tiếp cận Biển Đông thông qua các thương cảng lớn như Hải Phòng và Cảng Cát Lái tại Sài Gòn.6 Tuyến đường này không chỉ ít bị cản trở mà còn là cầu nối chiến lược liên kết Tam Giác Vàng với các thị trường tại Phi Luật Tân (Philippines), Úc Đại Lợi (Australia) và cuối cùng là Bắc Mỹ.

2. Hướng Đi Hóa Chất: Thẩm Lậu Tiền Chất và Tiếp Vận

Bằng chứng vật chất rõ ràng nhất về sự dính líu của Việt Nam trong việc buôn bán fentanyl nằm ở sự di chuyển của các tiền chất hóa học. Việc tổng hợp fentanyl là một quy trình hóa học chính xác đòi hỏi các nguyên liệu cụ thể, đáng chú ý nhất là N-Phenethyl-4-piperidone (NPP) và 4-Anilino-N-phenethylpiperidine (ANPP). Khi Trung Cộng tiến hành kiểm soát các chất này và trấn áp việc xuất cảng trực tiếp sang Châu Mỹ, Việt Nam đã trở thành điểm trung chuyển thẩm lậu trọng yếu.

2.1 Sự Siết Chặt Quy Chế và Đường Vòng qua Việt Nam

Trong những năm gần đây, nhà cầm quyền Bắc Kinh, thường dưới áp lực của Hoa Kỳ, đã thiết lập các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn đối với tiền chất fentanyl.3 Sự thay đổi quy chế này không triệt tiêu được nạn buôn lậu mà buộc nó phải biến thái. Các cáo trạng chống lại các nhà sản xuất hóa chất Trung Cộng tiết lộ sự sẵn lòng sử dụng "nhãn hàng hải giả mạo và quy trình giao hàng đặc biệt" để qua mặt quan thuế.7 Trong bối cảnh đó, Việt Nam đóng vai trò là điểm đến trung gian lý tưởng.

Hóa chất xuất phát từ Trung Cộng được chuyển đến Việt Nam dưới vỏ bọc nguyên liệu công nghiệp hợp pháp. Một khi đã vào trong lãnh thổ Việt Nam, hoặc khi đang nằm trong các kho ngoại quan, số hóa chất này bị thẩm lậu. Báo cáo INCSR 2024 ghi nhận rằng tiền chất "xuất phát từ Trung Cộng đi qua nhiều tuyến đường khác nhau – thường xuyên qua ngả Ai Lao – để đến các cơ sở sản xuất ma túy tổng hợp tại tiểu bang Shan, Miến Điện".2 Việt Nam là cửa ngõ phía Đông chủ yếu cho tuyến đường bộ này. Hóa chất được chở bằng xe vận tải từ các cảng hoặc cửa khẩu phía Bắc Việt Nam, vượt qua dãy Trường Sơn vào Ai Lao, và sau đó được đưa qua sông Mekong vào các vùng vô pháp luật của Miến Điện.

2.2 Cơ Chế Thẩm Lậu: Mối Đe Dọa Nội Bộ

Cơ chế để các hóa chất này biến mất khỏi chuỗi cung ứng hợp pháp là rất tinh vi và dựa nhiều vào nhân mối nội bộ trong ngành tiếp vận. Phân tích của UNODC về kiểm soát tiền chất nhấn mạnh vai trò của các "môi giới hóa chất" hoặc "chỉ điểm" được các nhóm buôn lậu thuê mướn. Những cá nhân này móc nối với tòng phạm trong các công ty hóa chất hợp pháp để thực hiện việc biển thủ hoặc chuyển hướng hàng hóa.8

Tại Việt Nam, nơi kỹ nghệ hóa chất đang mở rộng để hỗ trợ sự sản xuất9, khối lượng giao thương hợp pháp tạo ra vỏ bọc hoàn hảo. Một nhà máy nhập cảng hàng tấn dung môi cho việc sản xuất dệt may hoặc nhựa có thể dễ dàng che giấu việc nhập cảng một lượng nhỏ NPP hoặc ANPP. UNODC cảnh báo rằng việc thẩm lậu có thể xảy ra thông qua "thao túng hồ sơ/chứng từ trong quá trình giao thương bình thường", khiến việc phát giác bởi các kiểm toán viên bên ngoài trở nên cực kỳ khó khăn.8

Hơn nữa, sự trỗi dậy của các "tiền chất thiết kế" (designer precursors)—những hóa chất không nằm trong danh mục kiểm soát nhưng có thể chuyển đổi thành tiền chất cấm khi vào phòng thí nghiệm—làm phức tạp thêm công tác thi hành pháp luật. Báo cáo INCSR 2025 nhấn mạnh rằng trong khi Việt Nam đang sửa đổi Luật Hóa chất để ngăn chặn thẩm lậu, việc sử dụng "hóa chất không bị kiểm soát" vẫn là một lỗ hổng đáng kể.2

2.3 Thách Thức trong Phát Giác và Thi Hành Pháp Luật

Không như tiền chất methamphetamine (như ephedrine) vốn đã được buôn lậu hàng thập kỷ và quen thuộc với nhân viên biên phòng, tiền chất fentanyl thường là bột trắng khó thể phân biệt với hàng ngàn hợp chất công nghiệp khác nếu không có thiết bị thử nghiệm hiện trường tối tân.

Hoa Kỳ đã tham gia xây dựng năng lực, với Cơ quan Bài trừ Ma túy (DEA) cung cấp huấn luyện để nâng cao khả năng của lực lượng công lực ngoại quốc và phá vỡ việc thẩm lậu tiền chất.3 Tuy nhiên, quy mô của thách thức là vô cùng lớn. UNODC đã triển khai các công cụ như hệ thống Thông báo Xuất cảng Tiền chất Trực tuyến (PEN Online) để giúp các chính phủ trong vùng theo dõi các lô hàng này, nhưng việc tham gia và sử dụng theo thời gian thực vẫn chưa đồng bộ trên khắp tiểu vùng Mekong.11

Tiền Chất Hóa Học

Công Dụng Tổng Hợp

Tình Trạng Pháp Lý

Phương Thức Buôn Lậu

NPP (N-Phenethyl-4-piperidone)

Tiền chất trực tiếp

Bị kiểm soát (Danh mục I tại Trung Cộng)

Khai gian là dung môi công nghiệp; thẩm lậu qua môi giới.

ANPP (4-Anilino-N-phenethylpiperidine)

Tiền chất trực tiếp

Bị kiểm soát (Danh mục I tại Trung Cộng)

Giấu trong các lô hàng hóa chất hợp pháp; gian lận trung chuyển.

Hóa chất tương tự (Analogues)

Tiền chất "thiết kế"

Chưa bị kiểm soát

Nhập cảng hợp pháp, sau đó biến đổi hóa học tại phòng thí nghiệm Tam Giác Vàng.

3. Xa Lộ Hàng Hải: Khai Thác Tuyến Đường Phía Nam

Khi biên giới đường bộ giữa Trung Cộng và Miến Điện bị kiểm soát gắt gao hơn, và khi sản lượng tại Tam Giác Vàng vượt quá nhu cầu trong vùng, giới buôn lậu đã chuyển hướng ra biển. Bờ biển Việt Nam là sườn phía Đông của mạng lưới tiếp vận hàng hải Tam Giác Vàng.

3.1 Hạ Tầng Cảng Biển: Con Dao Hai Lưỡi

Chiến lược kinh tế của Việt Nam dựa vào việc trở thành một trung tâm vận tải biển toàn cầu. Các cảng như Cát Lái ở phía Nam (Sài Gòn) và Hải Phòng ở phía Bắc xử lý hàng triệu TEU (đơn vị tương đương container 20 feet) mỗi năm. Khối lượng này là lợi ích cho nền kinh tế nhưng là cơ hội cho việc buôn lậu. Báo cáo INCSR 2024 nói rõ rằng vị thế "trung tâm trung chuyển hàng hóa container" của Việt Nam biến nơi đây thành "địa điểm lý tưởng cho việc trung chuyển ma túy".2

Giới buôn lậu sử dụng phương thức "rip-on/rip-off", trong đó niêm phong của các container hợp pháp bị phá vỡ, hàng lậu được nhét vào, và container được niêm phong lại bằng niêm phong giả hoặc bị đánh cắp. Điều này cho phép ma túy đi theo chuỗi tiếp vận hợp pháp. Khi tàu đến đích—hoặc điểm trung chuyển tại Đài Loan, Phi Luật Tân, hoặc Úc Đại Lợi—các toán nhân sự địa phương sẽ thu hồi hàng lậu.

3.2 Sự Tiến Hóa của Chiến Thuật Hàng Hải

Bối cảnh buôn lậu hàng hải đang biến chuyển nhanh chóng. Một báo cáo năm 2024 của UNODC chi tiết hóa sự chuyển dịch sang các hoạt động hàng hải phức tạp hơn liên quan đến "chuyển hàng giữa tàu với tàu" (ship-to-ship transfers) trong vùng biển quốc tế.6 Chiến thuật này giảm thiểu nguy cơ bị bắt giữ tại cảng. Các tàu mẹ, thường ngụy trang là tàu đánh cá, nhận ma túy từ các tàu nhỏ xuất phát từ vùng biển Việt Nam hoặc Cao Miên. Sau đó chúng ra khơi đến vùng biển mở ở Biển Đông hoặc Biển Andaman để chuyển hàng sang các tàu hướng đến các thị trường giá trị cao.

Tin tức tình báo gần đây chỉ ra sự hồi sinh của "Tuyến Hàng Hải Phía Tây" và hoạt động gia tăng tại Biển Đông do sự thay đổi tiếp vận hậu đại dịch.12 Vào năm 2024, nhà cầm quyền Việt Nam báo cáo rằng buôn lậu hàng hải tiếp tục biến hóa, với việc giới buôn lậu sử dụng tàu cá để di chuyển ma túy từ các tỉnh phía Nam như Kiên Giang và Cà Mau đến các điểm đến bao gồm Đài Loan và Phi Luật Tân.6

3.3 Chiến Dịch Lionfish-Mayag III: Một Nghiên Cứu Điển Hình

Quy mô của mối đe dọa hàng hải này đã bị phơi bày bởi Chiến dịch Lionfish-Mayag III của Interpol, được thực hiện vào giữa năm 2024. Chiến dịch này, với sự tham gia của lực lượng công lực từ 18 quốc gia, đã dẫn đến việc tịch thu 76 tấn ma túy tổng hợp và tiền chất trị giá hơn 6.5 tỷ Mỹ kim.13

Điểm cốt yếu là chiến dịch không chỉ tịch thu methamphetamine mà có cả fentanyl và các tiền chất hóa học, xác nhận rằng đường ống hàng hải Đông Nam Á đang vận chuyển đầy đủ các loại ma túy tổng hợp. Chiến dịch nêu bật "lợi nhuận khổng lồ" mà các mạng lưới tội ác thu được và "mối đe dọa đối với mọi khu vực" từ các nhóm xuyên quốc gia này.14 Việc tịch thu số lượng khổng lồ như vậy nhấn mạnh rằng Việt Nam không phải đang đối phó với nạn buôn lậu nhỏ lẻ, mà là các hoạt động tiếp vận cấp độ công nghiệp có khả năng di chuyển hàng chục tấn hàng mỗi lần.

Cuộc Chuyển Vận Âm Thầm: Vai Trò của Việt Nam trong Đường Dây Cung Cấp Fentanyl và Thuốc Phiện Tổng Hợp Toàn Cầu

(phần 2)

4. Giao Điểm Tài Chính-Mạng: Mô Hình ChipMixer

Trong khi sự di chuyển vật lý của tiền chất và ma túy là hữu hình, bằng chứng tinh vi nhất về sự can dự của Việt Nam vào việc buôn bán fentanyl tồn tại trong thế giới kỹ thuật số. Nạn buôn bán ma túy hiện đại không chỉ là vận chuyển hàng hóa mà còn là chuyển vận giá trị, và Việt Nam đã nổi lên như một trung tâm toàn cầu cho việc rửa tiền thu được từ darknet.

4.1 Cáo Trạng ChipMixer

Vào tháng 3 năm 2023, Bộ Tư pháp Hoa Kỳ (DOJ) đã công bố một cáo trạng làm thay đổi căn bản nhận thức về vai trò của Việt Nam trong tội phạm sử dụng công nghệ cao. Nguyễn Quốc Minh, một cư dân 49 tuổi tại Hà Nội, đã bị truy tố về tội rửa tiền, điều hành doanh nghiệp chuyển tiền bất hợp lệ, và đánh cắp danh tính liên quan đến ChipMixer.4

ChipMixer là một dịch vụ "trộn" tiền điện tử—một nền tảng được thiết kế để làm mờ dấu vết các giao dịch blockchain. Bằng cách gộp tiền từ hàng ngàn người dùng và phân phối lại, ChipMixer cắt đứt mối liên kết giữa người gửi và người nhận, thực chất là "làm sạch" tiền kỹ thuật số. Quy mô của hoạt động này thật đáng kinh ngạc: từ năm 2017 đến 2023, ChipMixer đã xử lý hơn 3 tỷ Mỹ kim tiền điện tử.4

4.2 Phục Vụ Nền Kinh Tế Fentanyl

Mối liên hệ với fentanyl được thể hiện rõ ràng trong các hồ sơ tư pháp. Các cuộc điều tra của DOJ và FBI tiết lộ rằng ChipMixer là công cụ rửa tiền ưa thích của các nhà cung cấp trên "chợ đen darknet", bao gồm những kẻ chuyên buôn bán fentanyl, cũng như các nhóm tống tiền (ransomware) và các tác nhân được nhà cầm quyền bảo trợ.4 Dịch vụ này cho phép các tay buôn lậu chuyển đổi thu nhập Bitcoin bất chính của chúng thành các khoản tiền không thể truy vết, sau đó có thể rút ra thành tiền mặt (fiat currency) hoặc tái đầu tư vào chuỗi cung ứng.

Sự kiện một phần hạ tầng tội phạm toàn cầu quan trọng như vậy được xây dựng, duy trì và vận hành từ Hà Nội cho thấy mức độ tinh vi kỹ thuật cao trong thế giới ngầm tại Việt Nam. Nó gợi ý rằng trong khi các băng đảng Mễ Tây Cơ có thể thống trị việc tổng hợp vật lý fentanyl cho thị trường Hoa Kỳ, các tác nhân Việt Nam đang đóng vai trò then chốt trong hệ thống tài chính giúp duy trì sự thanh khoản của thị trường toàn cầu.

4.3 Hệ Sinh Thái Rửa Tiền Đà Nẵng

Vụ án ChipMixer không phải là cá biệt mà là đỉnh điểm của một hệ sinh thái rộng lớn hơn. Các cuộc điều tra nội địa tại Việt Nam đã phát giác các đường dây rửa tiền quy mô lớn hoạt động từ các thành phố như Đà Nẵng, như trong một vụ án đáng chú ý gần đây với một đường dây rửa gần 30 ngàn tỷ VND (1.3 tỷ Mỹ kim).15

Các hoạt động này sử dụng mạng lưới các công ty ma và danh tính giả mạo để mở hàng trăm trương mục ngân hàng doanh nghiệp. Các "con la" (mules) hỗ trợ việc chuyển ngân khoản từ cờ bạc trực tuyến và buôn lậu ma túy qua biên giới. Sự hội tụ của các kỹ thuật rửa tiền truyền thống này với tỷ lệ chấp nhận tiền điện tử cao tại Việt Nam tạo ra một môi trường đe dọa "lai tạo". Sự thiếu vắng một khung pháp lý toàn diện cho tài sản ảo tại Việt Nam2 cho phép các môi giới OTC (Over-The-Counter) hoạt động tương đối tự do, chuyển đổi tiền ảo sang tiền mặt cho các tổ chức tội ác xuyên quốc gia.

5. Chỉ Dấu Nội Địa: Hiện Tượng "Nước Vui"

Trong nhiều năm, nhận định phổ biến là Việt Nam chỉ đóng vai trò quốc gia trung chuyển, miễn nhiễm với việc tiêu thụ các loại thuốc phiện tổng hợp đi qua lãnh thổ. Tuy nhiên, dữ kiện pháp y gần đây đã phá vỡ giả định này. Sự xuất hiện của "Nước Vui" (Happy Water) đại diện cho sự hiện diện vật lý của fentanyl trong thị trường nội địa Việt Nam.

5.1 Giải Mã "Nước Vui"

"Nước Vui" hay “Nước Sướng” là tên đường phố chung cho một loại hỗn hợp ma túy dạng bột, thường được đóng gói trong các gói nhỏ thiết kế giống như các sản phẩm thương mại như nước uống collagen, cà phê hòa tan, hoặc nước trái cây. Các gói này được bán tại các tụ điểm giải trí về đêm và được tiêu thụ bằng cách hòa tan bột vào chất lỏng.16

Trong khi các vụ tịch thu Nước Vui ban đầu chủ yếu chứa hỗn hợp methamphetamine, MDMA, ketamine và benzodiazepines17, thành phần hóa học đang thay đổi. Đây là một sản phẩm "bí hiểm"; người dùng hiếm khi biết các thành phần cụ thể hoặc độ mạnh. Sự khó lường này là phương tiện hoàn hảo để đưa fentanyl vào.

5.2 Bằng Chứng về Fentanyl Nội Địa

Mảnh bằng chứng quan trọng nhất về sự hiện diện của fentanyl nội địa đến từ Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (C04) thuộc Bộ Công an CSVN. Trong một vụ án cụ thể liên quan đến cuộc đọ súng với một nhóm buôn lậu, phân tích pháp y các gói "Nước Vui" bị tịch thu đã xác nhận sự hiện diện của fentanyl.1

Phát hiện này quan trọng vì nhiều lý do:Thâm Nhập Thị Trường: Nó chứng minh rằng fentanyl không còn chỉ "quá cảnh" trong các container bị niêm phong mà đang được tháo dỡ, chế biến và tiêu thụ ngay tại Việt Nam.

Nguy Cơ Pha Trộn: Nó gợi ý rằng giới buôn lậu đang bắt đầu pha trộn các loại ma túy tổng hợp khác với fentanyl để tăng độ mạnh, phản chiếu lộ trình tử thần đã thấy tại các thị trường Bắc Mỹ.

Điểm Mù Của Lực Lượng Công Lực: Trong một nhà nước công an trị khắt khe như Việt Nam hiện nay, nơi kiểm soát xã hội gần như tuyệt đối, việc “Happy Water” vẫn ngang nhiên tồn tại không phải là do khó khăn trong phát hiện, mà chính là sự thiếu quyết tâm chính trị. Sự bất lực trong việc ngăn chặn loại ma túy này phần nhiều bắt nguồn từ ưu tiên thi hành pháp luật đã bị lệch lạc.

Sự xuất hiện của fentanyl trong nguồn cung địa phương tạo ra một vòng lặp nguy hiểm. Khi các mạng lưới địa phương trở nên quen thuộc với việc xử lý chất này để bán trong nước, khả năng buôn lậu quốc tế của chúng cũng gia tăng.

6. Các Mối Liên Kết và Mạng Lưới Quốc Tế

Tính chất xuyên quốc gia của nạn buôn bán fentanyl đòi hỏi sự khảo sát các mạng lưới liên kết nguồn cung Đông Nam Á với nhu cầu tại Bắc Mỹ. Bằng chứng chỉ ra sự tham gia của các mạng lưới tội phạm hải ngoại cụ thể giúp thực hiện "chặng cuối" của việc phân phối tại các thị trường phương Tây.

6.1 Tổ Chức "21st & Vietnam"

Tại Hoa Kỳ, hồ sơ của Bộ Tư pháp chi tiết hóa việc truy tố băng đảng "21st and Vietnam", một tổ chức buôn lậu ma túy bạo lực có trụ sở tại Washington, D.C..18 Sự tham gia của băng đảng này vào việc buôn bán fentanyl nêu bật mức độ thâm nhập sâu của các loại thuốc phiện tổng hợp này vào các mạng lưới cộng đồng.

Cần phân biệt rõ tội phạm đường phố cục bộ này với tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia. Tuy nhiên, trong nạn buôn bán ma túy toàn cầu, các mạng lưới tin cậy dựa trên sắc tộc thường tạo thuận lợi cho dòng chảy hàng lậu. Các nhóm tội phạm Việt Nam có tổ chức tại Canada và Hoa Kỳ trong lịch sử đã đóng vai trò đáng kể trong việc trồng cần sa độ mạnh cao và buôn bán thuốc lắc (MDMA). Tin tức tình báo cho thấy các mạng lưới đã được thiết lập này đang thích nghi với biên độ lợi nhuận cao hơn của fentanyl.

6.2 Mối Liên Kết Xuyên Thái Bình Dương

Tin tức tình báo rộng hơn hỗ trợ sự tồn tại của một đường ống xuyên Thái Bình Dương. Sự chuyển dịch trong nguồn cung methamphetamine tại Úc—từ Đông Nam Á sang Bắc Mỹ—được trích dẫn trong các báo cáo Interpol cho thấy một dòng chảy hợp tác tội phạm hai chiều.14 Các tổ chức tội phạm Việt Nam và Trung Cộng hoạt động như cầu nối tiếp vận, tận dụng các mối quan hệ của chúng tại Tam Giác Vàng để lấy nguồn hàng và các mạng lưới của chúng tại Châu Mỹ để phân phối.

Tổ chức "Ryan Wedding Drug Trafficking Organization", bị Bộ Ngân khố Hoa Kỳ trừng phạt, và các nhóm tương tự khác minh họa bản chất đa quốc gia của các mạng lưới này.20 Các tổ chức này không bị ràng buộc bởi lòng trung thành quốc gia; chúng là các doanh nghiệp hám lợi xem Việt Nam như một khu vực pháp lý thuận tiện cho tiếp vận và tài chính.

7. Viễn Kiến Chiến Lược và Khuyến Nghị

Bằng chứng thu thập được xác nhận rằng Việt Nam đã trở thành một mắt xích trọng yếu trong chuỗi cung ứng fentanyl toàn cầu. Nó không phải là một "công xưởng fentanyl" đơn thuần, mà là một nhà cung cấp dịch vụ phức tạp cung ứng tiếp vận trung chuyển cho tiền chất, các điểm xuất phát hàng hải cho ma túy thành phẩm, và dịch vụ rửa tiền tài chính cho các cơ sở cung cấp toàn cầu.

7.1 Các Phát Hiện Chiến Lược Chính

Bẫy Trung Chuyển: Vị trí địa lý của Việt Nam biến nơi này thành "van xả" tất yếu cho Tam Giác Vàng. Chừng nào sản xuất còn tăng vọt tại Miến Điện và tiền chất còn chảy từ Trung Cộng, Việt Nam sẽ còn đối diện với áp lực trung chuyển khổng lồ.

Hệ Số Nhân Tài Chính: Sự tinh vi của các mạng lưới rửa tiền tại Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực tiền ảo, đại diện cho một tài sản giá trị cao cho các băng đảng toàn cầu. Vụ án ChipMixer có lẽ chỉ là phần nổi của tảng băng chìm.

Điểm Bùng Phát Nội Địa: Việc phát giác fentanyl trong "Nước Vui" báo hiệu rằng bức tường lửa giữa trung chuyển và tiêu thụ đang bị chọc thủng. Việt Nam đối diện với một cuộc khủng hoảng y tế công cộng tiềm tàng nếu xu hướng này gia tăng.

7.2 Hệ Lụy cho Chính Sách Toàn Cầu

Đối với cộng đồng quốc tế, việc giải quyết cuộc khủng hoảng fentanyl đòi hỏi phải mở rộng tầm nhìn chiến lược vượt ra ngoài trục Trung Cộng-Mễ Tây Cơ. Việt Nam đại diện cho một "phần bụng mềm" trong kiến trúc thi hành pháp luật toàn cầu.

Việt Nam đang đứng trước ngã ba đường. Sự hội nhập kinh tế của quốc gia này với thế giới là sức mạnh lớn nhất, nhưng trong bối cảnh buôn bán fentanyl, đó cũng là nhược điểm lớn nhất. Nếu không có hành động quyết liệt để gia cố biên giới tiếp vận và tài chính, cuộc "chuyển vận âm thầm" của fentanyl qua Việt Nam sẽ tiếp tục tiếp nhiên liệu cho cuộc khủng hoảng thuốc phiện toàn cầu.

Phụ Lục Dữ Kiện: Tóm Tắt Các Chỉ Số Chính

Ngày Tháng

Sự Kiện / Chỉ Số

Số Liệu / Ý Nghĩa

Nguồn

Tháng 3, 2023

Triệt phá ChipMixer

Rửa 3 Tỷ Mỹ Kim tiền điện tử; Điều hành viên Nguyễn Quốc Minh bị truy tố.

4

Tháng 7, 2024

Chiến dịch Lionfish-Mayag III

Tịch thu 76 Tấn ma túy tổng hợp (gồm fentanyl) trên 18 quốc gia.

14

Tháng 12, 2023

Tịch thu Fentanyl Nội địa

Xác nhận sự hiện diện của fentanyl trong gói "Nước Vui" sau vụ đọ súng.

1

2024

Rửa Tiền tại Đà Nẵng

Đường dây rửa 30 Ngàn Tỷ VND (1.3 Tỷ USD) qua các công ty ma.

15

Tháng 1, 2025

Tuyên án "21st & Vietnam"

Các thành viên băng đảng tại D.C. bị tuyên án vì buôn lậu fentanyl.

19

2024

Tịch thu Methamphetamine

Lượng tang vật trong vùng đạt 151 Tấn (dữ liệu 2022), cho thấy quy mô hạ tầng trung chuyển.

3

NguồnPhát hiện ma túy cực độc trong vụ vây bắt nhóm dùng súng cố thủ trong nhà 3 tầng - Truyền hình Bắc Giang, https://bacninhtv.vn/tin-tuc/16/189838/phat-hien-ma-tuy-cuc-doc-trong-vu-vay-bat-nhom-dung-sung-co-thu-trong-nha-3-tang

United States Department of State Bureau for International Narcotics and Law Enforcement Affairs International Narcotics Control Strategy Report, https://www.state.gov/wp-content/uploads/2025/03/2025-International-Narcotics-Control-Strategy-Volume-1-Accessible.pdf

United States Department of State Bureau for International Narcotics and Law Enforcement Affairs, https://www.state.gov/wp-content/uploads/2025/01/2024-INCSR-Vol-1-Drug-and-Chemical-Control-Accessible-Version.pdf

Justice Department Investigation Leads to Takedown of Darknet Cryptocurrency Mixer that Processed Over $3 Billion of Unlawful Transactions, https://www.justice.gov/archives/opa/pr/justice-department-investigation-leads-takedown-darknet-cryptocurrency-mixer-processed-over-3

Exponential rise in synthetic drug production and trafficking in the Golden Triangle, https://news.un.org/en/story/2025/05/1163741

Synthetic Drugs in East and Southeast Asia - Unodc, https://www.unodc.org/roseap/uploads/documents/Publications/2025/Synthetic_Drugs_in_East_and_Southeast_Asia_2025.pdf

Justice Department Announces Eight Indictments Against China-Based Chemical Manufacturing Companies and Employees, https://www.justice.gov/archives/opa/pr/justice-department-announces-eight-indictments-against-china-based-chemical-manufacturing

Diversion of precursor chemicals and counter measures - Unodc, https://www.unodc.org/pdf/india/publications/precursor_Training_Manual/07_sectionfour.pdf

Chemical diversion and trafficking in the Mekong: challenges at physical borders and emerging online supply chains - Unodc, https://www.unodc.org/roseap/uploads/documents/Publications/2025/Precursor_Mapping_Report_2025.pdf

International Narcotics Control Strategy Report - U.S. Department of State, https://www.state.gov/wp-content/uploads/2024/09/2023-INCSR-Vol-1-Drug-and-Chemical-Control-Accessible.pdf

Joint INCB/UNODC training: supporting authorities in addressing illicit drug manufacture in South-East Asia and the Pacific, https://www.incb.org/incb/en/news/news_2024/joint-incb-unodc-training_.html

Illicit Maritime Drug Trafficking as an Evolving Threat to Southeast Asia's Maritime Security, https://amti.csis.org/illicit-maritime-drug-trafficking-as-an-evolving-threat-to-southeast-asias-maritime-security/

Record-setting synthetic drug seizures in INTERPOL-coordinated operation, https://www.interpol.int/en/News-and-Events/News/2025/Record-setting-synthetic-drug-seizures-in-INTERPOL-coordinated-operation

International crackdown nets synthetic drugs worth USD 1.05 billion - Interpol, https://www.interpol.int/en/News-and-Events/News/2024/International-crackdown-nets-synthetic-drugs-worth-USD-1.05-billion

Police uncover $1.3 billion money laundering scheme in Vietnam - VietNamNet, https://vietnamnet.vn/en/police-uncover-1-3-billion-money-laundering-scheme-in-vietnam-2365983.html

Cảnh giác với ma túy "nước vui" núp bóng thực phẩm - Báo Công An Nghệ An điện tử, https://congan.nghean.gov.vn/thong-tin-chuyen-de/canh-bao-toi-pham/202409/canh-giac-voi-ma-tuy-nuoc-vui-nup-bong-thuc-pham-1020492/

May 2022 – UNODC-SMART: Emergence of “Happy water” in Southeast Asia, https://www.unodc.org/LSS/announcement/Details/0f57ddbe-01dd-481c-af78-0bc494c84a53

'21st & Vietnam' Defendant Sentenced to 16 Years for Fentanyl Trafficking and Assault While Armed - Department of Justice, https://www.justice.gov/usao-dc/pr/21st-vietnam-defendant-sentenced-16-years-fentanyl-trafficking-and-assault-while-armed

Members of Violent '21st and Vietnam' Crew Sentenced for Fentanyl Trafficking, Shooting, https://www.justice.gov/usao-dc/pr/members-violent-21st-and-vietnam-crew-sentenced-fentanyl-trafficking-shooting

Counter Narcotics Trafficking Sanctions - Office of Foreign Assets Control, https://ofac.treasury.gov/sanctions-programs-and-country-information/counter-narcotics-trafficking-sanctions