MỤC LỤC - PHẦN 1 – THẾ GIỚI ĐANG BƯỚC VÀO MỘT THỜI KỲ ĐẢO LỘN CÓ TÍNH HỆ THỐNG - PHẦN 2 – PETRODOLLAR, TRUNG ĐÔNG VÀ NGUY CƠ ĐỨT GÃY HỆ THỐNG THƯƠNG MẠI TOÀN CẦU - PHẦN 3 – KHI CHUỖI CUNG ỨNG TOÀN CẦU ĐỨT GÃY: CÔNG NGHỆ, LƯƠNG THỰC, NƯỚC VÀ NGUY CƠ BẤT ỔN XÃ HỘI - PHẦN 4 – KHỦNG HOẢNG DI DÂN, DÂN SỐ GIÀ HÓA VÀ SỰ TRỖI DẬY CỦA CHỦ NGHĨA DÂN TỘC - PHẦN 5 – PAX AMERICANA, SỰ SUY YẾU CỦA TRẬT TỰ DO HOA KỲ DẪN DẮT VÀ NHỮNG KỊCH BẢN VỀ TƯƠNG LAI - PHẦN 6 – TỪ TRUNG ĐÔNG ĐẾN KHỦNG HOẢNG NỘI BỘ HOA KỲ: QUYỀN LỰC, NIỀM TIN VÀ NHỮNG KỊCH BẢN CỰC ĐOAN
<!>
PHẦN 7 – TỪ TỰ DO NGÔN LUẬN ĐẾN ĐÔNG Á: KHI KHỦNG HOẢNG QUYỀN LỰC LÀM THAY ĐỔI CÁC LIÊN MINH
PHẦN 8 – TỪ ĐÀI LOAN ĐẾN UKRAINE: KHI CẠNH TRANH CƯỜNG QUỐC ĐẨY THẾ GIỚI VÀO VÒNG XOÁY AN NINH
PHẦN 9 – TRÍ TUỆ NHÂN TẠO, GIÁM SÁT VÀ CON NGƯỜI: KHI KHỦNG HOẢNG CÔNG NGHỆ TRỞ THÀNH KHỦNG HOẢNG Ý NGHĨA
PHẦN 1 – THẾ GIỚI ĐANG BƯỚC VÀO MỘT THỜI KỲ ĐẢO LỘN CÓ TÍNH HỆ THỐNG MỘT TRẬT TỰ THẾ GIỚI ĐANG ĐỨNG TRƯỚC NGUY CƠ TAN RÃ
Thế giới đang bước vào một giai đoạn đặc biệt nguy hiểm, khi những nền tảng từng tạo nên nhiều thập niên toàn cầu hóa, tăng trưởng kinh tế và tiến bộ công nghệ bắt đầu chịu sức ép đồng thời từ nhiều hướng.
Đây không đơn thuần là câu chuyện về một cuộc chiến, một cuộc suy thoái kinh tế hay sự thay đổi tương quan quyền lực giữa các cường quốc. Luận điểm đáng chú ý hơn là toàn bộ hệ thống đã tạo nên trật tự thế giới hiện đại đang có nguy cơ bị phá vỡ.
Trong nhiều thập niên, nền kinh tế thế giới hoạt động dựa trên một mạng lưới phụ thuộc lẫn nhau cực kỳ phức tạp. Một quốc gia thiết kế sản phẩm, một quốc gia khác cung cấp nguyên liệu, một nơi khác chế tạo máy móc, và một trung tâm khác thực hiện sản xuất hàng loạt. Năng lượng, nguyên liệu, vốn, công nghệ và hàng hóa liên tục di chuyển qua biên giới.
Chính sự chuyên môn hóa này đã giúp nhân loại đạt được những bước tiến công nghệ chưa từng có.
Nhưng nó cũng tạo ra một điểm yếu rất lớn:
Một nền văn minh càng chuyên môn hóa và phụ thuộc lẫn nhau thì càng dễ bị tổn thương khi mạng lưới kết nối toàn cầu bị gián đoạn.
Vì vậy, khi chiến tranh, chủ nghĩa dân tộc, cạnh tranh chiến lược và sự phân chia địa chính trị cùng gia tăng, vấn đề không còn chỉ là giá dầu hay giá hàng hóa tăng lên. Điều đáng lo ngại hơn là cơ chế vận hành của toàn bộ nền kinh tế toàn cầu có thể bắt đầu mất hiệu quả.
TỪ NĂM 1945 ĐẾN SỰ HÌNH THÀNH TRẬT TỰ KINH TẾ DO HOA KỲ DẪN DẮT
Muốn hiểu những nguy cơ hiện nay, cần trở lại thời điểm kết thúc Thế chiến II.
Năm 1945, phần lớn châu Âu và Nhật Bản bị chiến tranh tàn phá, trong khi Hoa Kỳ nổi lên với sức mạnh kinh tế và công nghiệp vượt trội. Mỹ trở thành trung tâm sản xuất và tài chính của một trật tự quốc tế mới.
Washington cung cấp vốn để các nền kinh tế bị chiến tranh tàn phá có thể mua hàng hóa do Mỹ sản xuất. Trong giai đoạn đầu, đồng đô-la được gắn với vàng, tạo ra một nền tảng niềm tin cho hệ thống tiền tệ quốc tế.
Tuy nhiên, theo thời gian, tình hình thay đổi.
Hoa Kỳ gia tăng chi tiêu và dần chuyển từ vị thế một quốc gia chủ nợ sang một nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào nợ.
Năm 1971, Tổng thống Richard Nixon chấm dứt khả năng chuyển đổi đồng đô-la sang vàng, một quyết định thường được gọi là “Nixon Shock”.
Từ thời điểm đó xuất hiện một câu hỏi căn bản:
Nếu đồng đô-la không còn được bảo đảm bằng vàng, điều gì sẽ duy trì nhu cầu toàn cầu đối với đồng tiền này?
Hoa Kỳ cần một cơ chế mới để thế giới tiếp tục sử dụng đô-la.
Và từ đó, một cấu trúc kinh tế mới dần hình thành.
PETRODOLLAR – MỘT TRỤ CỘT CỦA TRẬT TỰ KINH TẾ TOÀN CẦU
Một trong những yếu tố quan trọng nhất của hệ thống mới là mối liên hệ giữa đồng đô-la và năng lượng.
Saudi Arabia cùng các quốc gia xuất khẩu dầu quan trọng ở Trung Đông sử dụng đồng đô-la trong phần lớn hoạt động thương mại dầu mỏ quốc tế.
Điều đó tạo ra một nhu cầu mang tính cấu trúc:
Các nền kinh tế cần năng lượng; muốn tham gia hiệu quả vào thị trường dầu mỏ quốc tế, họ cần tiếp cận đồng đô-la Mỹ.
Trong những thập niên tiếp theo, một mạng lưới rộng lớn hơn hình thành.
Trung Cộng trở thành một trung tâm sản xuất hàng hóa giá rẻ cho thế giới, với phần lớn thương mại quốc tế được định giá hoặc thanh toán bằng đô-la.
Nhật Bản cùng nhiều nền kinh tế xuất khẩu tích lũy lượng dự trữ ngoại tệ lớn và đầu tư một phần đáng kể số tiền này vào tài sản tài chính của Hoa Kỳ, đặc biệt là trái phiếu chính phủ.
Một vòng tuần hoàn được hình thành:
Trung Đông cung cấp năng lượng → Đông Á sử dụng năng lượng để sản xuất hàng hóa → hàng hóa được bán ra thị trường thế giới → đô-la thu được từ thương mại được tái đầu tư vào hệ thống tài chính Hoa Kỳ.
Nhờ cơ chế này, Hoa Kỳ có khả năng tiếp tục vay vốn với quy mô lớn, trong khi đồng đô-la duy trì vai trò trung tâm trong nền kinh tế quốc tế.
Đây không chỉ là một hệ thống tiền tệ.
Nó là một mạng lưới kết nối năng lượng, sản xuất, thương mại, tài chính và sức mạnh quân sự thành một cấu trúc thống nhất.
MỘT CON CHIP NHỎ NHƯNG CHỨA CẢ NỀN KINH TẾ THẾ GIỚI
Không có ví dụ nào thể hiện sự phụ thuộc lẫn nhau của nền kinh tế hiện đại rõ hơn ngành bán dẫn.
Một con chip có kích thước rất nhỏ, nhưng quá trình tạo ra nó có thể liên quan đến nhiều quốc gia trên nhiều châu lục.
Những nguyên liệu như silicon, gallium và germanium đóng vai trò quan trọng trong nhiều ứng dụng bán dẫn. Trung Cộng giữ vị trí đáng kể trong việc khai thác, tinh luyện hoặc cung cấp một số nguyên liệu chiến lược này.
Trong khi đó, nhiều loại chip tiên tiến được thiết kế bởi các công ty công nghệ Hoa Kỳ.
Các thiết kế sau đó được chuyển tới những trung tâm sản xuất bán dẫn tại Đông Á, đặc biệt là Đài Loan.
Nhưng ngay cả những nhà máy tiên tiến tại Đài Loan cũng không thể tự mình sản xuất chip nếu thiếu thiết bị chuyên dụng từ các quốc gia khác.
Một ví dụ tiêu biểu là ASML của Hà Lan, nhà sản xuất các hệ thống quang khắc cực kỳ phức tạp được sử dụng trong quá trình chế tạo những thế hệ bán dẫn tiên tiến.
Nhật Bản cũng đóng vai trò quan trọng trong thiết bị, hóa chất và vật liệu phục vụ ngành bán dẫn.
Sau khi được sản xuất, chip lại được vận chuyển đến những trung tâm lắp ráp điện tử để trở thành điện thoại thông minh, máy tính, ô tô, thiết bị công nghiệp, hệ thống viễn thông và vô số sản phẩm khác.
Do đó, khi nhìn vào một con chip, chúng ta không chỉ nhìn thấy một linh kiện điện tử.
Chúng ta đang nhìn thấy một sản phẩm của toàn cầu hóa.
Hoa Kỳ có thể đóng góp thiết kế.
Hà Lan và Nhật Bản cung cấp công nghệ và thiết bị.
Đài Loan đảm nhiệm một phần quan trọng của sản xuất tiên tiến.
Trung Cộng đóng vai trò trong nguyên liệu, sản xuất và lắp ráp.
Nhiều quốc gia khác tham gia vào từng mắt xích còn lại.
Không một quốc gia đơn lẻ nào có thể dễ dàng tái tạo toàn bộ hệ sinh thái đó trong thời gian ngắn.
CÔNG THỨC CỦA TIẾN BỘ CÔNG NGHỆ: CHUYÊN MÔN HÓA × TOÀN CẦU HÓA
Xin đọc bài đầy đủ: https://vietorg.com/pstvw/23983/vie
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét