Có một cây sơn trà còn non mọc bên đường đồi. Người chăn bò tên Risuke đã buộc con bò của anh ta vào thân cây ấy. Người phu xe tên Kaizo cũng buộc chiếc xe kéo của anh ta vào gốc cây. Xe kéo không phải là bò, nên thực ra không cần buộc cũng được. Thế rồi hai người đi vào trong rừng cây để uống nước. Cách đường đi độ 100 mét có một giòng nước trong trẻo mát lạnh lúc nào cũng tuôn chảy. Hai người lần lượt đến bên bờ nước, chống hai tay vào đám dương xỉ hay cỏ vi mọc bên bờ, nằm rạp người xuống đến ngửi được cả mùi nước mát lạnh, mà uống như một con nai. Uống nhiều đến nỗi tiếng nước kêu òng ọc trong bụng.
<!>
Trong rừng đã vang lên tiếng kêu của giống ve mùa xuân.
Kaizo vừa đội lại chiếc nón đan tre vừa nói:
- Ồ, nó đã bắt đầu kêu rồi ư! Nó mà kêu là trời nóng lên đấy.
Risuke uống nước xong thì chảy mồ hôi, bèn lấy khăn ra vừa lau vừa nói:
- Cứ mỗi lần đi qua đây lại phải xuống chỗ nguồn nước trong ấy để uống.
Anh phu xe Kaizo nói:
- Giá mà ở gần đường đi một tí nhỉ.
Risuke đáp lại:
- Phải đấy.
Người nào đến uống nước ở đây cũng thường nói với nhau những câu như thế thay cho câu chào. Hai người quay lại chỗ gốc cây sơn trà thì đã có một người đàn ông dựng xe đạp đứng ở đấy. Thời bấy giờ xe đạp chỉ mới được du nhập, ở thôn quê mà có được xe đạp thì chỉ có các nhà có máu mặt. Risuke rụt rè hỏi:
- Ai thế nhỉ?
Kaizo đáp:
- Có thể là ông trưởng khóm.
Họ đến gần xem thử, thì mới biết đó là người chủ đất đã có tuổi ở trên phố, là người sở hữu đất đai khắp cả vùng này. Họ còn biết thêm một điều nữa là ông chủ đất này đang đùng đùng nổi giận. Ông chủ đất nhìn hai người mà quát tháo:
- Đây là bò của ai, hả?
Đấy là con bò của Risuke.
- Thưa đấy là bò của tôi ạ.
- Bò của anh à? Nhìn đây này. Nó đã ăn trụi lá cây sơn trà rồi.
Hai người nhìn cây sơn trà buộc bò, thì quả đúng như lời người chủ đất có chiếc xe đạp. Những chiếc lá non mềm mại của cây sơn trà đã bị tuốt sạch, chỉ còn lại thân cây trơ trụi như cái gậy, trông thật thảm hại.
Risuke biết là đã thành to chuyện, mặt đỏ bừng, cuống quýt cởi dây thừng buộc bò ra khỏi thân cây. Rồi như để tạ lỗi, anh ta dùng roi quất thật mạnh vào cổ con bò. Thế nhưng chỉ có thế thôi thì vẫn không được ông chủ đất tha thứ. Risuke là người lớn mà bị ông chủ đất mắng té tát như mắng trẻ con. Ông ta còn vỗ mạnh vào yên xe đạp kêu bồm bộp mà nói:
- Anh phải làm mọi cách sao cho cây có lá trở lại như trước.
Sao có thể làm được như vậy chứ. Anh phu xe Kaizo bèn cởi nón ra mà xin lỗi giúp cho Risuke.
- Xin ông bỏ qua cho một lần này. Anh Risuke cũng không ngờ là bò sẽ ăn lá cây sơn trà, nên mới buộc bò ở đấy thôi.
Mãi đến bấy giờ người chủ đất mới nguôi giận. Nhưng vì quát tháo nãy giờ nên có vẻ như ông ta cũng mệt run cả người, trèo lên xe đạp hai ba lần vẫn bị hụt, cuối cùng mới đạp xe đi được.
Risuke và Kaizo cùng đi về phía làng. Nhưng họ không nói gì cả. Anh phu xe Kaizo cũng thông cảm với Risuke, vì đã là người lớn mà bị một người lớn khác mắng mỏ, thật là thảm hại.
Cuối cùng Kaizo lên tiếng:
- Giá mà nguồn nước trong ấy ở gần đường đi một tí nữa nhỉ.
Risuke đáp lại:
- Phải đấy.
***
Kaizo đến chỗ đám phu xe thường tụ tập, thì trong đám người đang ở đấy có một người thợ đào giếng tên là Shingoro. Tuy là chỗ tụ tập của các phu xe, nhưng đây cũng là hiệu kẹo bánh ở bên con đường cái chạy qua làng, nên anh thợ đào giếng Shingoro cũng ở đấy. Anh ta vừa nhai bánh rán vừa cất giọng oang oang kể những chuyện tầm phào, vì ở dưới đáy giếng nên Shingoro thường phải nói thật to để nói chuyện với người ở trên miệng giếng. Kaizo cũng vừa lấy một cái bánh rán từ trong hộp kẹo bánh ra nhấm nháp, vừa hỏi:
- Anh Shin đào giếng ơi, muốn đào giếng thì phải tốn bao nhiêu tiền thế nhỉ?
Shin đào giếng giải thích thật chi tiết, nào thuê thợ tốn bao nhiêu, ống làm lòng giếng tốn bao nhiêu, tiền xi măng để nối các ống này lại tốn bao nhiêu.
- Trước hết, xây một cái giếng bình thường thôi thì chỉ cần 30 yên là đủ.
- Ối! 30 yên cơ à.
Kaizo nói mà trợn tròn cả mắt. Lát sau anh ta vừa nhai bánh rán kêu rau ráu vừa hỏi Shin đào giếng:
- Ở chỗ từ Shinta no mune xuôi xuống dốc mà đào xuống đất, thì có gặp nguồn nước không nhỉ?
Đấy cũng là chỗ có cây sơn trà mà Risuke đã buộc bò.
- Ờ, ở chỗ ấy thì có đấy. Ngọn núi ở đoạn trên chỗ ấy còn có nguồn nước chảy ra nữa là, cho nên nếu đào phía dưới nữa, thì ắt là có nước.
Shin đào giếng hỏi lại:
-Thế nhưng đào giếng ở đấy để làm gì cơ chứ?
- Ừ, có tí chuyện.
Kaizo chỉ đáp lại có thế, mà không nói là chuyện gì. Trên đường về nhà Kaizo vừa kéo chiếc xe không người vừa lẩm bẩm không biết bao lần "30 yên à.. 30 yên à".
Kaizo và người mẹ già sống lủi thủi chỉ có hai mẹ con với nhau trong căn nhà nhỏ bằng rơm khuất sau bụi cây. Hai mẹ con làm nông, và Kaizo đi kéo xe vào những lúc không bận việc đồng áng. Niềm vui của hai mẹ con là trong bữa cơm chiều kể cho nhau nghe những chuyện trong ngày hôm ấy. Bà mẹ già của Kaizo kể chuyện con gà nhà hàng xóm hôm ấy lần đầu tiên đẻ trứng, mà quả trứng ấy bé đến kỳ lạ lắm cơ, rồi chuyện có con ong hình như muốn làm tổ trên cây nhựa ruồi ở chỗ cửa sau, nên hôm qua với hôm nay bà đã ra canh chừng, vì nếu mà có tổ ong ở đấy thì khi đi qua để đến hiệu mua tương miso sẽ rất nguy hiểm.
Kaizo thì kể chuyện trong lúc đi uống nước, con bò của Risuke đã ăn hết sạch lá của cây sơn trà. Anh nói:
- Ở chỗ ấy mà có giếng nước bên đường thì tốt biết mấy mẹ nhỉ.
- Phải rồi, ngay bên đường mà có giếng thì đỡ cho tất cả mọi người.
Mẹ Kaizo nói thế rồi kể ra những người thường phải đi qua đoạn đường ấy vào ngày nắng nóng gay gắt. Đó là ông hàng dầu từ Ono kéo xe đi qua, người đưa thư từ Handa đến Ono, bà Tomi làm nghề thông ống điếu từ làng đi đến Handa. Ngoài ra còn có rất nhiều người khác, như các bác phu xe ngựa, xe bò, xe tay, người đi hành hương, người đi ăn xin, hay học trò đi đến trường. Những người này thế nào mà chả khát khô cổ họng khi đi đến Shinta no mune.
Rồi bà kết luận:
- Thế đấy, nên nếu bên đường mà có cái giếng thì đỡ cho mọi người biết bao.
Kaizo lại kể chuyện có thể đào được cái giếng ấy với khoảng 30 yên.
- Người nghèo như nhà mình thì 30 yên là số tiền lớn, chỉ nghe nói đã hoa cả mắt, nhưng những người mới giàu lên như Risuke thì đối với họ, 30 yên chẳng là bao cả.
Bà mẹ nói thế. Kaizo liền nhớ lại là hôm trước có nghe nói Risuke kiếm được bộn tiền nhờ có rừng cây.
Kaizo vào tắm rửa xong bèn đi đến nhà người chăn bò Risuke. Trên núi sau nhà có tiếng chim cú kêu "Cú..Cú.." Nhà ông Niza-emon ở trên vách đồi cao hình như là có buổi cầu kinh, có ánh đèn sáng soi lên cánh cửa dán giấy, tiếng gõ mõ vọng xuống tận đường đi dưới chân đồi. Trời đã về đêm. Đến nơi mới thấy Risuke, vốn là người siêng năng cần mẫn, còn đang làm gì ấy, nên có tiếng lịch ca lịch kịch trong chuồng bò. Kaizo nói:
- Làm việc hăng quá nhỉ!
- Có gì đâu, uống nước ở chỗ ấy xong rồi còn phải đi Handa đến hai bận nữa, nên về hơi muộn thôi.
Risuke vừa nói vừa từ dưới bụng bò chui ra.
- Anh ạ, chuyện hôm nay ở Shinta no mune ấy... Cả hai cùng ngồi xuống hiên nhà rồi, Kaizo nói thế. Đoạn mở đầu câu chuyện:
- Tôi nghĩ nếu đào giếng cạnh con đường ấy thì đỡ cho tất cả mọi người.
Risuke đáp lại:
- Đúng thế, đỡ lắm đấy.
- Bò ăn hết sạch lá cây sơn trà rồi mới biết, đó cũng là vì nguồn nước trong cách đường cái xa quá.
- Phải, phải rồi.
- Nếu có 30 yên thì có thể đào được một cái giếng ở chỗ ấy đấy.
- Chà, 30 yên à?
- Giá mà có được 30 yên.
- Có 30 yên à?
Đã nói đến thế rồi mà Risuke vẫn không hiểu ý, nên Kaizo đành nói thẳng ra:
- Anh Risuke à, anh có thế gắng bỏ ra được không? Tôi nghe đâu hôm trước nhờ có rừng cây mà anh đã kiếm được kha khá thì phải.
Nãy giờ Risuke đang nói chuyện vui vẻ, bỗng im bật. Thế rồi Risuke tự véo vào má mình.
Kaizo đợi một lát rồi giục Risuke trả lời:
- Thế nào hả, anh Risuke?
Nhưng Risuke vẫn lặng thinh như một phiến đá. Hình như anh ta không hứng thú với chuyện này. Kaizo lại nói:
- Có 30 yên là có thể làm được đấy.
Cuối cùng Risuke mới mở miệng nói:
- Tại sao tôi lại phải bỏ ra 30 yên ấy cơ chứ? Nếu chỉ có một mình tôi uống nước ấy thì còn hiểu được, nhưng đằng này là cái giếng mà cả những người khác, là mọi người, đều uống, thì tại sao tôi lại phải bỏ tiền ra, đó là điều tôi không thể chấp nhận được.
Kaizo ra sức thuyết phục rằng làm như thế là vì mọi người, nhưng Risuke không thể chấp thuận điều đó. Cuối cùng, Risuke tỏ ý không thích nghe chuyện này nũa, anh ta quay vào trong nhà, quát bảo vợ:
- Mẹ nó đâu, dọn cơm ra đây. Tôi đói rồi.
Kaizo đứng dậy ra về. Kaizo đã hiểu ra rằng Risuke ra sức làm lụng đến tận lúc tối trời, là chỉ để cho riêng mình anh ta.Một mình đi trong đêm khuya, Kaizo nghĩ bụng "Trông chờ vào người khác là không được, phải dựa vào sức mình."
****
Những người lữ khách từ xa tới, hay người làng đi lên phố, đã trông thấy dưới gốc cây sơn trà ở Shinta no mune có treo cái gì như hộp bỏ tiền phước sương, và có cái biển gắn theo viết như sau: "Chúng tôi muốn đào ở chỗ này một giếng nước cho người đi đường có nước uống. Vị nào có cùng ý nguyện thì xin vui lòng đóng góp, dù chỉ 1 hay 5 xu". Cái này là do Kaizo làm. Bằng cớ là năm sáu hôm sau, Kaizo đã nằm sấp, ẩn mình dưới đám dương xỉ trên vách đá đối diện với cây sơn trà, chỉ thò đầu ra nhìn, xem có ai cho tiền không. Chẳng mấy chốc có bà cụ từ trên phố Handa một mình đẩy chiếc xe nôi đi tới. Chắc là đi bán hoa về. Bà để mắt tới cái hộp, và ngắm nghía cái biển hồi lâu. Nhưng không phải là bà đã đọc dòng chữ. Là vì bà lẩm bẩm một mình như sau: "Chẳng có tượng Phật Địa tạng hay gì cả mà tại sao lại đặt thùng phước sương ở đây?" Nói xong bà bỏ đi.
Kaizo nãy giờ nằm tựa cầm lên cánh tay phải, bèn đổi sang cánh tay trái. Bây giờ là một ông cụ từ phía làng đi tới, vạt áo sau vén lên giắt vào thắt lưng và chân bước ngang như cua. Kaizo lẩm bẩm "Ông cụ nhà Shohei đây mà. Các bô lão như ông chắc là biết đọc".
Ông cụ để mắt tới cái hộp. Rồi ông vừa nói "Cái gì, cái gì đây", vừa chồm tới bắt đầu đọc dòng chữ trên tấm biển. Đọc xong, ông ra vẻ trầm trồ tấm tắc "Ra là thế, hóa ra là thế đấy". Rồi ông thò tay sục sạo trong ngực áo nên cứ tưởng là ông sẽ lấy tiền ra cho, nhưng cái mà ông lấy ra là cái hộp cũ mèm trong đựng thuốc lá. Ông cụ ngồi xuống gốc cây sơn trà, hút một điếu rồi đi mất. Kaizo nhỏm dậy tuột xuống về phía cây sơn trà. Anh cầm hộp lên lắc thử xem. Nhưng chẳng thấy gì cả. Kaizo thất vọng thở hắt ra.
"Rút cuộc là biết được rằng không được ỷ lại vào người khác. Đã thế thì ta sẽ một mình tự dùng sức mình để làm nên việc thôi." Kaizo vừa nói thế vừa đi lên dốc Shinta no mune.
Ngày hôm sau, khi đưa khách đến Ono, Kaizo vào một quán trà. Quán này đã thành chỗ cho các phu xe trong làng vào nghỉ sau mỗi chuyến xe, để chờ khách đi chuyến sau. Hôm ấy cũng thế, trước Kaizo đã có 3 người phu xe khác đang nghỉ trong quán. Kaizo vào quán, rồi vẫn như mọi khi, anh nằm ngửa trên cái sập đằng sau dãy hộp bánh kẹo, lơ đãng thò tay vào một hộp bánh, bốc lấy một cái bánh rán. Trong lúc đợi khách chẳng có việc gì để làm, các bác phu xe không định mà thành ra có thói quen mở nắp hộp bánh mà lấy ra nhấm nháp, nào bánh rán, kẹo ú, kẹo mút, mực nướng, bánh nhân đậu... Kaizo cũng thế. Nhưng hôm nay, Kaizo vừa bốc bánh rán lên, thì liền bỏ trở lại vào trong hộp.
Đồng bạn là Gen trông thấy liền hỏi:
- Kaizo, anh làm sao thế? Bộ cái bánh rán ấy bị dính nước đái chuột hay sao hả?
Kaizo đỏ mặt đáp:
- Không, không phải thế. Hôm nay tôi không muốn ăn.
Gen nói:
- Ra thế. Trông thì sắc mặt anh có vẻ không tệ, hay là anh đau ở đâu à?
Được một lát, Gen bốc lấy một nắm kẹo công-phét-ti trong lọ thủy tinh, ném một viên kẹo lên rồi há miệng ra hứng. Đoạn cậu ta nói:
- Này Kaizo, chơi trò này không?
Cho đến hôm qua Kaizo vẫn thường hay cùng với Gen ăn kẹo kiểu này. Hai người đua với nhau, ra hẹn hễ ai hứng hụt chỉ được ít kẹo, thì phải mua một cái bánh khác cho người kia. Và Kaizo không thua bất cứ người phu xe nào khác về cái trò này. Nhưng hôm nay Kaizo bảo:
- Từ sáng đến giờ tớ bị đau răng cấm, không ăn ngọt được.
- Vậy à. Vậy thì Yoshi này, ta chơi nào.
Gen nói rồi cùng chơi với Yoshi. Hai người họ thi nhau ném những viên kẹo công-phét-ti đủ màu lên trần nhà rồi há miệng ra hứng, có khi may mắn hứng được kẹo rơi vào miệng, cũng có khi hụt, để kẹo rơi đụng vào mũi hay rơi vào khay đựng tro tàn thuốc lá. Kaizo nhìn họ chơi, thầm nghĩ nếu là mình thì đã không để hụt một viên kẹo nào. Thấy Gen và Yoshi cứ để kẹo rơi mãi, Kaizo suýt buột miệng nói "Thôi được, để tôi làm một lần cho các cậu xem", nhưng anh đã dằn lại được. Nhưng quả là rất khổ tâm.
Kaizo nheo mắt nhìn ra phía con đường sáng sủa, chỉ mong chóng có khách. Nhưng khách còn chưa đến, thì bà chủ quán đã đem ra bánh nhân đậu thật to mới nướng còn nóng hổi. Bọn phu xe cả mừng, mỗi người lấy một cái. Kaizo cũng không nhịn được, tay đã bắt đầu ngọ ngoạy, phải cố lắm mới kìm lại được. Gen bảo:
- Kaizo làm sao thế? Không chịu tiêu một xu nào, để dành thành cả đống, định xây một cái kho thật lớn hay sao, hả?
Kaizo cười thiểu não, bước ra ngoài. Rồi bẻ cỏ cói đi câu ếch dưới rãnh nước. Lòng Kaizo đã có một quyết tâm thật sắt đá. Tiền lâu nay dùng để mua bánh kẹo, thì từ giờ trở đi Kaizo sẽ để dành, để có thể đào giếng ở Shinta no mune cho mọi người.
Kaizo chẳng hề đau bụng hay đau răng. Cũng thèm đến tận cổ những món kẹo bánh lắm. Nhưng vì để đào giếng, nên đành phải từ bỏ những thói quen từ trước đến nay.
Thế rồi 2 năm trôi qua. Vào một ngày cây sơn trà bị bò ăn hết lá cũng đã nở được ba bốn đóa hoa, Kaizo đến nhà người chủ đất ở Handa.
Từ khoảng 2 tháng trước đó, thỉnh thoảng Kaizo đã đến nhà này. Tiền đào giếng thì đã gần đủ, nhưng sắp đến lúc khởi sự thì người chủ đất lại không chấp thuận, nên Kaizo phải năm lần bẩy lượt đến xin phép. Người chủ đất ấy chính là ông cụ đã mắng Risuke té tát vì anh ta buộc bò vào cây sơn trà.
Khi Kaizo vừa bước vào cổng liền nghe có tiếng hắt hơi rất mạnh từ trong nhà vọng ra. Kaizo hỏi thăm, thì hóa ra là từ 2 hôm trước ông cụ cứ hắt hơi mãi không dứt, nên mệt lử phải nằm liệt giường. Kaizo bèn đến tận giường bệnh để thăm ông cụ. Ông lão hắt hơi làm chiếc chăn đắp nổi cộm lên như gợn sóng. Vừa trông thấy mặt Kaizo, ông cụ đã khăng khăng cự tuyệt:
- Không, dù cậu có đến xin bao nhiêu lần đi nữa, ta cũng không cho đào giếng đâu. Cứ hắt hơi mãi thế này thêm một ngày nữa thì ta cũng chết thôi, nhưng dù có chết ta cũng không cho phép.
Kaizo nghĩ bụng cứ phải đôi co với người sắp chết thật là bất đắc dĩ, bèn mách cho ông cụ mẹo chữa cho khỏi hắt hơi, bằng cách đặt một cây đũa lên chén trà rồi uống một hơi cho cạn chén trà ấy. Kaizo ra về, sắp ra đến cổng, thì con trai ông cụ đuổi theo bảo:
- Cha tôi tính tình cứng cỏi, đành phải chịu vậy thôi.Sau này đến lúc tôi lên thay ông làm trưởng tộc, thì tôi sẽ chấp thuận cho anh đào giếng.
Kaizo mừng lắm. Xem ra cứ thế này thì chỉ hai ba hôm nữa, chắc hẳn là ông lão ấy sẽ chết. Bấy giờ con trai ông là người nối dõi sẽ cho phép đào giếng. Kaizo nghĩ bụng nếu thế thì tốt quá.
Tối hôm ấy, trong bữa cơm tối, Kaizo đã đem chuyện này kể lại với người mẹ già:
- Ông cụ tính tình ương ngạnh ấy mà chết đi rồi, thì con trai ông sẽ cho phép đào giếng mẹ ạ. Mà chỉ còn độ hai ba hôm nữa là ông ấy sẽ chết thôi, tốt quá.
Tức thì bà mẹ bảo:
- Mày chỉ mải nghĩ đến việc của mình mà tâm địa thành ra xấu xa. Mong cho người ta chết đi là ác lắm đấy.
Kaizo nghe mẹ nói thì thấy ngực như đau nhói. Lời mẹ nói quả không sai.
Sáng sớm hôm sau, Kaizo liền đến nhà ông chủ đất. Khi đi qua cửa nghe thấy tiếng hắt hơi dai dẳng yếu hơn so với ngày hôm qua, thì biết là cơ thể của ông chủ đất đã suy nhược lắm rồi.
Người con trai bước ra nói:
- Anh lại đến nữa à. Cha tôi vẫn còn sống mà.
Kaizo đáp:
- Không đâu, tôi rất muốn gặp cụ nhà lúc ông còn sống.
Ông cụ đang nằm trông thật tiều tụy. Kaizo đặt hai bàn tay cạnh gối của ông cụ để thi lễ, mà thưa rằng:
- Cháu đến để xin lỗi cụ. Hôm qua khi ở đây ra về, được nghe bác trưởng nhà ta bảo rằng sau khi cụ qua đời thì bác ấy sẽ cho phép đào giếng, trong lòng cháu mới nẩy ra ác ý. Cháu đã thản nhiên có cái ý nghĩ độc ác là "Chẳng bao lâu nữa ông cụ sẽ chết thôi, thế thì tốt quá". Tức là cháu chỉ mải nghĩ đến việc của riêng mình là đào giếng, nên sinh ra có tà tâm giống như quỷ dữ, chỉ mong cho cụ chết đi. Cháu không xin cụ cho phép đào giếng nữa đâu ạ. Cháu sẽ tìm một chỗ khác vậy. Vì vậy xin cụ đừng chết.
Ông lão chỉ lặng lẽ lắng nghe lời Kaizo. Sau một hồi trầm ngâm ông mới ngửng đầu lên nhìn vào mặt Kaizo bảo:
- Cậu là người đáng khâm phục.
Ông lão cất tiếng, bắt đầu nói thế, rồi tiếp:
- Cậu thật là một người tốt bụng. Ta đã sống cả đời chỉ với lòng tham của riêng mình, không hề nghĩ tới người khác. Nhưng đây là lần đầu tiên ta bị lay chuyển bởi lòng tốt của cậu. Thời buổi này hiếm có được người như cậu. Vì vậy ta sẽ cho cậu đào giếng ở chỗ ấy. Cậu muốn đào thế nào cũng được. Mà nếu đào xuống nhỡ không gặp nguồn nước, thì ta sẽ lại cho cậu đào chỗ khác, chỗ nào cũng được. Khắp vùng ấy đều là đất của ta. Ừ, nếu chi phí đào giếng không đủ, cần thêm bao nhiêu ta cũng sẽ cho cậu. Ta không biết nay mai mình sẽ sống chết thế nào, nên ta sẽ ghi điều này vào trong di chúc hẳn hoi.
Nghe ông chủ đất nói ra những điều mà mình không ngờ, Kaizo không biết lấy lời nào đáp lại. Nhưng điều làm anh vui mừng là thấy một ông lão đầy lòng tham, trước khi chết đã có được một tấm lòng nhân ái.
****
Pháo hoa tưng bừng trên nền trời có chút mây mù ở Shinta no mune là vào buổi trưa một ngày gần cuối xuân. Đoàn người lũ lượt từ trong làng đổ xuống dốc chỗ Shinta no nune. Trong những người đi đầu có một người lính mặc quân phục màu đen, đội mũ hai màu đen và vàng. Người ấy là Kaizo.
Ở chỗ từ Shinta no mune đi xuống, bên này đường có cây sơn trà. Hoa đã tàn, bây giờ toàn là những lá non mềm mại màu lục nhạt. Bên kia đường là vách đồi được khoét hơi lõm vào, ở đó có một cái giếng mới đào.
Đoàn người đi đến đây thì đứng lại. Vì Kaizo đi đầu đã dừng chân. Hai đứa trẻ tan học từ trường về múc nước từ giếng lên, các em uống nước giếng trong veo để phát ra tiếng nước sôi nho nhỏ trong cổ họng. Kaizo nhìn cảnh tượng ấy mỉm cười.
- Mình cũng đến uống nào.
Trẻ con uống xong, Kaizo nói thế rồi tiến tới bên giếng. Trong lòng chiếc giếng mới đào, nguồn nước mới lai láng tuôn ra. Cùng lúc ấy, một niềm vui cũng tuôn trào trong lòng Kaizo.
Kaizo múc nước uống thật ngon lành.
Kaizo chỉ muốn ôm chầm lấy một người nào đó, bất cứ ai cũng được, mà nói rằng "Tôi không còn phải bận lòng vì điều gì nữa. Tuy chỉ là làm dược một việc nhỏ thôi, nhưng cũng là để lại được một cái giúp ích cho người đời." Nhưng anh không nói gì cả, chỉ mỉm cười đi lên con đường dốc dẫn ra phố.
Bên kia đại dương, chiến tranh Nhật Xô cũng vừa mới bùng nổ. Kaizo sắp lên đường, băng qua biển, đi vào cuộc chiến ấy.
Thế rồi Kaizo không còn trở về nữa. Vì anh đã anh dũng bỏ mình trong chiến tranh Nhật Xô. Nhưng thành quả việc làm của anh thì vẫn còn mãi đến tận bây giờ. Nguồn nước trong dưới bóng cây sơn trà vẫn cuồn cuộn tuôn chảy, làm dịu cơn khát cho người đi đường xa mệt mỏi, để họ lại có thể đi tiếp.
Nguyên tác:
Ushi wo tsunaida tsubaki no ki của Niimi Nankichi
Người dịch:
Quỳnh Chi
(5/9/2026)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét