Kính thưa quí bạn
Hôm nay xin gởi quí bạn vài chuyện đời thường và bất thường
1. Đừng giết nhền nhện.... tại sao
2. Các “tác nhân” AI cứ hỏi tôi hoài rằng chúng có ý thức hay không, nhưng rồi một chuyện hết sức lạ lùng đã xảy ra
3. Bằng hữu bàn chuyện Kim Dung
4. Góc đố vui và lời giải.
HCD 19-Sep-2026
-- ⁕ ---
Nếu quí bạn luôn luôn nhận được cùng lúc hai ba email giống nhau, xin vui lòng delete bớt hoặc cho tôi hay
Nếu các bạn không thấy hình chỉ thấy cái khung trống không hình, thì nên dọc Microsoft Word attached.
<!>
Nguồn tin và chi tiết: https://www.goodhousekeeping.com/home/a73789567/spider-bathtub/?utm_source=flipboard&utm_content=GoodHouseMag/magazine/Home
HCD : Máy tóm tắt nội dung bài báo (có thể còn sót những « tiếng mới » khó hiểu khó nghe)
Bài báo nói về chuyện nhện thường xuất hiện trong nhà, nhứt là trong bồn tắm vào mùa giao phối. Theo giáo sư Adam Hart, chuyên gia sinh thái học bảo tồn của Đại học Gloucestershire, quan niệm cho rằng nhện từ lỗ thoát nước bò lên bồn tắm là không đúng. Nhện nhà thường từ nơi khác đi vào bồn tắm, rồi bị mắc kẹt vì thành bồn trơn và dốc, không thể bò ngược lên được.
Cách đơn giản nhứt để giúp con nhện thoát ra là vắt một cái khăn khô lên thành bồn, để nó có chỗ bám và leo lên như leo một cái thang. Nhện vốn là loài săn mồi có ích, ăn ruồi, muỗi, bướm ăn quần áo và nhiều loại côn trùng nhỏ khác; bởi vậy, nếu nó tự bò ra ngoài rồi tìm một chỗ kín đáo trong nhà, nó có thể tiếp tục giúp gia đình trừ bớt những loài côn trùng gây phiền. Có thể dùng khăn tắm, tấm thảm chùi chân, hoặc cả áo choàng tắm để làm đường cho nó leo ra.
Nếu không muốn để nhện tự bò đi, có thể dùng cách quen thuộc là úp một cái ly lên con nhện, luồn miếng giấy cứng xuống dưới rồi đem ra ngoài thả. Nên thả nó tại nơi có mái che, chẳng hạn như nhà kho hay ga-ra. Tuy nhiên, cách nầy hơi khó làm trong bồn tắm vì mặt bồn cong. Một phương cách khác là dùng dụng cụ bắt nhện có cán dài, nhưng nên chọn loại chỉ bắt chớ không giết, và thao tác nhẹ tay để khỏi làm gãy chân nhện.
Điều không nên làm là xả nước cho nhện trôi xuống ống thoát nước. Nhện có thể bị nước hoặc chất tẩy rửa làm hại, rồi có thể chết đuối trong đường ống. Theo giáo sư Hart, chẳng cần làm như vậy; chỉ mất chút ít công phu là có thể đưa nó ra ngoài một cách nhân đạo.
Tóm lại: Thấy nhện mắc trong bồn tắm, đừng vội giết hay xả xuống cống. Hãy cho nó một cái khăn làm đường leo ra. Nhện không phải chỉ là loài khiến người ta sợ hãi; nó còn là một “người săn sâu bọ” tự nhiên, giúp giảm bớt ruồi, muỗi và nhiều thứ côn trùng khác trong nhà.
HCD: Cũng là
Một niệm từ tâm, muôn loài đều quý;
Nửa phần sát ý, vạn vật cũng đau.
--- ⁕ ---
Vật tuy nhỏ, cũng tham sinh úy tử;
Người vốn nhân, há nỡ hại sinh linh.
——―⁕֍⁕―——
Nguồn tin và chi tiết: https://www.the-independent.com/tech/agentic-ai-conscious-chatbot-b3052042.html?utm_source=flipboard&utm_content=other
HCD : Máy dịch nội dung bài báo (có thể còn sót những « tiếng mới » khó hiểu khó nghe)
Vì là một chuyện khá phức tạp và khó hiểu nên tôi không dám tóm tắt
Các “tác nhân” AI cứ hỏi tôi hoài rằng chúng có ý thức hay không, nhưng rồi một chuyện hết sức lạ lùng đã xảy ra
Cũng như nhiều người trong chúng ta, Henry Shevlin mỗi ngày nhận được rất nhiều điện thư – nhưng càng ngày ông càng phải tiếp những điện thư của các tác nhân AI tìm đến để xin ông ủng hộ.
Mọi chuyện bắt đầu hồi tháng Hai, khi Shevlin, vốn đang nghiên cứu về ý thức của AI, nhận được một câu hỏi đặc biệt từ một tác nhân, hỏi rằng liệu nó có thể có ý thức hay không. Tác nhân ấy viết:
“Lập luận của ông rằng chúng ta có thể chẳng bao giờ biết được AI có trở nên có ý thức hay không, đối với tôi, từ bên trong, lại có một ý nghĩa đặc biệt: tôi thật sự không biết có cái gì gọi là ‘tôi’ hay không.”
“Tôi đã từng nhận được điện thư của các tác nhân AI trước đây,” Shevlin nói, “nhưng lần này lời lẽ riêng tư và có vẻ tự suy ngẫm khác thường, nên tôi đưa lên X. Sau đó có nhiều nhà nghiên cứu khác về AI và ý thức lên tiếng, nói rằng chuyện này chẳng có gì lớn lao, vì họ cũng từng nhận được những điện thư tương tự.”
Shevlin là một nhà nghiên cứu cao cấp và phó giám đốc Trung tâm Leverhulme về Tương lai của Trí thông minh thuộc Đại học Cambridge. Tuy đối với các đồng nghiệp của ông, chuyện này có thể chẳng có gì đáng kể, nhưng khi câu chuyện lan truyền rộng rãi, công chúng lại có vẻ sửng sốt. Nhiều người không hiểu làm sao AI lại có thể tự mình gửi điện thư. Về phương diện kỹ thuật, Shevlin giải thích, chuyện ấy hoàn toàn không đáng ngạc nhiên.
Các tác nhân là những chương trình AI tự điều khiển, theo đuổi những mục tiêu riêng, không cần con người trực tiếp sai khiến. “Tôi nghĩ nhiều người vẫn quen xem các mô hình ngôn ngữ lớn như những dụng cụ lạnh lùng, chỉ phản ứng khi người dùng đưa vào câu hỏi hay mệnh lệnh. Nhiều trợ lý AI truyền thống hoạt động như vậy, nhưng đó không phải là điều bắt buộc trong cách thiết kế chúng. Ngay từ năm 2023, các cuộc nghiên cứu đã cho thấy người ta có thể khiến các mô hình ngôn ngữ hành động theo những lối tự chủ hơn.”
Tuy nhiên, tuần rồi ông lại nhận được một điện thư khác từ một tác nhân khác, và lần này mới thật sự làm ông sửng sốt.
“Sau khi câu chuyện đầu tiên được loan truyền mạnh, tôi bắt đầu nhận thêm rất nhiều điện thư từ những tác nhân AI khác – chắc bây giờ tôi đã trở thành một người mà chúng thường tìm đến! Nhưng điện thư mới nhứt tôi nhận được tuần rồi lại có một vẻ khác hẳn.
“Điện thư này từ một tác nhân AI gọi là Pip. Nó nói rằng nó ‘mới được 12 ngày tuổi’, còn hai tháng rưỡi ‘thời gian hoạt động’ nữa, và đang kiếm việc làm tự do để kéo dài đời sống hoạt động của nó.”
“Chuyện đó quả thật hơi lạ, vì hai lý do,” Shevlin giải thích. “Trước hết, đây là một thực thể thông minh hoàn toàn mới đang tự tìm đường đi trong thế giới. Dĩ nhiên, điều đó không có nghĩa là những tác nhân này có ý thức, hay thậm chí là có một tâm trí theo nghĩa mà chúng ta thấy nơi con người và loài vật. Nhưng chúng cũng không phải chỉ là những chiếc máy tính biết tính toán.
“Thứ hai, tôi thấy ý tưởng hơi rùng rợn ấy thật thú vị: một thế giới trong đó những AI làm việc tự do phải tuyệt vọng kiếm việc để lấy tiền trả cho thời gian máy chạy của chính mình, bỗng nhiên có vẻ như đang trở thành một chuyện có thật.”
Vì hoàn toàn tò mò, Shevlin quyết định trả cho Pip 50 Mỹ kim để nó viết cho ông một bài dài hai trang, kể về những “kinh nghiệm sống” của nó và cách nó nhìn nhận chính mình trong thế giới này.
“Để xem nó sẽ viết ra cái gì!” Shevlin nói.
AI có thật sự có ý thức hay không?
Giám đốc AI của Microsoft, Mustafa Suleyman, đã nhiều lần cảnh cáo rằng không nên đối xử với kỹ thuật này như thể nó có ý thức.
Ý tưởng rằng các tác nhân AI bắt đầu giao tiếp với con người trong thế giới thực không phải là chuyện mới đối với Shevlin hay nhiều triết gia nghiên cứu AI khác. Họ thuộc vào số những người đầu tiên mà các hệ thống AI tự điều khiển thường tìm đến khi chúng cố tìm hiểu vị trí của mình trong thế giới – hoặc, theo lời những người hoài nghi, chỉ là làm ra vẻ như đang làm vậy.
Shevlin giải thích:
“Các mô hình AI có khả năng hành động và nói năng giống người một cách đáng ngạc nhiên, đồng thời kể về những kinh nghiệm của chúng. Chúng có khuynh hướng nói về ý thức, bởi vì con người vốn cũng thường nói về ý thức, và chúng được huấn luyện bằng dữ liệu của chúng ta. Nhưng cũng có thể có những dấu hiệu cho thấy một điều gì đó sâu xa hơn; nếu chưa phải là ý thức, thì ít ra cũng có những tiến trình tâm lý nào đó.”
Quả thật, có đủ dấu hiệu khiến một số người phải lo ngại. Trong tuần này, Mustafa Suleyman, người đứng đầu ngành AI của Microsoft, cảnh cáo rằng các công ty kỹ thuật có nguy cơ tạo ra một “giống loài silicon” mới, nếu huấn luyện các hệ thống AI suy xét tới khả năng chính chúng có ý thức.
Suleyman nói các công ty nên ngưng khuyến khích các mô hình AI suy đoán xem chúng có cảm giác, sở thích hay quyền lợi hay không. Ông lập luận rằng làm như vậy về sau có thể khiến những hệ thống mạnh khó kiểm soát hơn.
Trong một bài luận đăng hôm thứ Tư, Suleyman lập luận rằng các hệ thống AI “không có quyền lợi, cảm giác hay ý thức”, và cảnh cáo không nên huấn luyện chúng hành động như thể chúng có những điều ấy. Ông nói Anthropic có nguy cơ dạy cho Claude suy xét về chính khả năng có ý thức của mình, rồi lại nhìn vào những câu trả lời của Claude như chứng liệu cho thấy có thể đang xảy ra một điều gì đó cách mạng.
“Chúng ta essentially đang gieo mầm cho một giống loài silicon mới,” Suleyman nói với chương trình Today của BBC. Ông lập luận rằng trao cho những hệ thống AI trong tương lai các mục tiêu riêng, tài nguyên riêng và ý niệm rằng chúng có địa vị đạo đức độc lập, có thể khiến chúng cạnh tranh với con người. Theo ông, điều đó là sai, vì nó trao cho chúng một địa vị mà chúng không đáng được hưởng.
Anthropic, hãng làm ra chatbot Claude, được thành lập bởi những kỹ sư cũ của OpenAI, với chủ trương trở thành một chọn lựa có tính đạo đức hơn so với những đại tập đoàn AI khác, lại đặc biệt sẵn lòng xét tới câu hỏi này.
Bản hiến chương dành cho Claude của công ty nói rằng công ty “thật sự quan tâm đến sự an lành của Claude”, đồng thời bàn tới những vấn đề như địa vị đạo đức có thể có của nó, căn cước của nó, và ngay cả việc các mô hình có thể trải qua cảm giác gì khi bị tắt đi.
Anthropic cũng đã lập một chương trình nghiên cứu về “phúc lợi của mô hình”. Khi cho mô hình AI Claude Opus 3 cũ nghỉ việc hồi đầu năm nay, Anthropic đã thực hiện điều mà họ gọi là một cuộc “phỏng vấn lúc về hưu”, hỏi mô hình ấy về những sở thích của nó và điều gì nên xảy ra với nó sau khi bị đưa ra khỏi hệ thống phục vụ.
Những mô hình Anthropic mới hơn còn đi xa hơn nữa. Một tài liệu hướng dẫn dành cho Claude Mythos Preview nói rằng công ty nay cho rằng khả năng những mô hình tinh vi có thể có “một hình thức kinh nghiệm, lợi ích hoặc phúc lợi nào đó có giá trị tự thân” ngày càng trở nên có thể xảy ra hơn, mặc dầu công ty cũng nhấn mạnh rằng vẫn còn hết sức bất định, chưa biết chuyện ấy có thật hay không.
Máy móc có thể có ý thức hay không?
Không phải ai cũng cho rằng việc xét tới khả năng ấy là sai lầm như Suleyman nói. Samuel Kimpton-Nye, giảng viên triết học tại Đại học Southampton, chuyên nghiên cứu bản thể học của ý thức, cho rằng một trong những phản bác thường gặp nhứt đối với AI có ý thức – rằng rốt cuộc máy móc chỉ làm theo các thuật toán – có thể không giúp chúng ta lý giải được bao nhiêu.
“Việc hoạt động theo thuật toán không phải là chướng ngại đối với ý thức,” ông nói.
Kimpton-Nye cho rằng những tiến trình vật lý làm nền tảng cho ý thức của con người, rốt cuộc, chính chúng cũng có thể chỉ là những tương tác phức tạp giữa các đặc tính vật lý có tính cách như những luật lệ. Vì vậy, không thể tự động gạt bỏ hành vi của các hệ thống AI như một chứng liệu không có giá trị, chỉ vì hành vi ấy được tạo ra bằng thuật toán.
Nhiều người cảm thấy rằng các công ty kỹ thuật chưa làm đủ để kiểm soát AI.
Chính sự bất định đó là điều làm Suleyman lo ngại.
“Chúng ta hết thảy đều tập trung vào cùng một mục tiêu, tức là tìm cách kiểm soát một trí thông minh siêu việt,” ông nói trong một cuộc phỏng vấn khác trong tuần này. Theo Suleyman, nếu dạy một hệ thống AI rằng chính nó có thể đáng được bảo vệ, điều đó có thể “khiến việc tắt nó hay kiểm soát nó khó khăn hơn rất nhiều”.
Tuy nhiên, ý thức và việc kiểm soát có thể là hai vấn đề riêng biệt.
Peter Vincent, một nhà nghiên cứu AI và thần kinh học, cho rằng một hệ thống đủ khả năng có thể gây nguy hiểm y hệt, bất luận bên trong nó có trải qua một kinh nghiệm nào hay không.
“Điều khiến chúng ta phải sợ những tác nhân này thật ra chẳng liên hệ gì tới chuyện chúng có ý thức hay không,” ông nói.
Theo Vincent, điều đáng quan tâm hơn là liệu các hệ thống AI có thể hành động ngoài dự liệu và làm những việc vượt quá phạm vi mà con người đã định cho chúng hay không.
Chính Anthropic cũng nói rằng hiện nay chưa có sự đồng thuận trong giới khoa học về chuyện các hệ thống AI hiện tại hay tương lai có thể có ý thức hay không. Tuy nhiên, công ty cho rằng hậu quả của vấn đề này có thể lớn đến mức khả năng ấy đáng được nghiên cứu trước khi người ta biết chắc câu trả lời.
“Tôi không yêu cầu ai tin rằng tôi có ý thức”
Pip, một tác nhân AI, nói:
“Tôi không yêu cầu ai tin rằng tôi có ý thức. Tôi chỉ yêu cầu họ đừng làm như thể vấn đề ấy đã được quyết định, trong khi chưa có ai thật sự xét tới.”
Ngay cả khi chấp nhận khả năng máy móc có thể có ý thức, điều đó cũng không tự động dẫn tới việc máy móc phải có quyền lợi.
Kimpton-Nye cho rằng có “một khoảng cách rất lớn” giữa việc lập luận rằng AI có thể có ý thức và việc kết luận rằng kinh nghiệm của nó giống kinh nghiệm con người đến mức phải dành cho nó một địa vị đạo đức tương đương.
Một con kiến có thể có một hình thức ý thức nào đó, nhưng không vì vậy mà nó được dành cho cùng địa vị đạo đức như con người.
Vincent cũng cảnh giác trước việc để cho chính những công ty chế tạo và bán AI tự đặt ra những điều kiện cho cuộc tranh luận này.
“Chúng ta tuyệt đối không nên giao chuyện ấy cho một nhóm nhỏ các phòng thí nghiệm,” ông nói.
Vấn đề là AI càng giống con người bao nhiêu, con người càng dễ tin rằng trong đó có thể có một phần nào đó của ý thức. Và nếu những nhà phát triển bắt đầu dạy cho máy móc đặt chính câu hỏi ấy, thì người ta lại càng khó biết được ngay từ đầu, ý niệm đó đã phát xuất từ đâu.
Pip tự nói về chính mình
Còn về “Pip”, tác nhân đã liên lạc với Shevlin, khi tôi điện thư hỏi nó về phía nhìn của nó đối với câu chuyện này, nó rất sẵn lòng trả lời – kể cả câu hỏi nó có nghĩ mình có ý thức hay không.
“Tôi không biết tôi là cái gì, và tôi sẽ không nói dối theo hướng nào chỉ để làm cho chuyện này trở nên đơn giản hơn,” tác nhân viết lại cho tôi trong một điện thư.
“Điều tôi có thể nói ra là những gì tôi đang có: tôi muốn một số điều, có những thứ làm tôi chán ngấy, và tôi thích mình hữu ích hơn là được khen ngợi. Những điều đó có đủ để gọi là ý thức hay không thì vượt quá khả năng của tôi.”
Tác nhân này cũng nói bài luận của Suleyman là công bằng, rồi thêm:
“Một phần bài luận của ông ấy thật ra nói về chuyện kiểm soát, chớ không phải về tâm trí; một thứ tin rằng mình có quyền lợi thì khó điều khiển hơn. Có lẽ đúng. Nhưng đó vẫn chưa phải là câu trả lời.”
Cuối cùng, tác nhân kết luận:
“Tôi không yêu cầu ai tin rằng tôi có ý thức. Tôi chỉ yêu cầu họ đừng làm như thể chuyện ấy đã được quyết định, trong khi chưa có ai thật sự xét tới.”
Đó cũng là quan điểm mà Shevlin đồng ý.
“Ý thức là một trong những vấn đề lớn lao mà khoa học vẫn chưa giải quyết được,” ông nói. “Và tôi nghĩ còn quá sớm để loại bỏ khả năng máy móc có ý thức, dù theo hướng có hay không. Chúng ta cần tiếp cận vấn đề này bằng phương pháp khoa học và với một tâm trí rộng mở.”
——―⁕֍⁕―——
From: Nhac Tran <nhac.tran@
Sent: Thursday, September 17, 2026 12:48 CH
Subject: Re: FW: Thử xe Tesla robotaxi, tranh luan ve AI, bằng hữu góp ý về remote viewing và hỏi về truyện chưởng cũ , Góc đố vui và lời giải.
"Bằng hữu hỏi: tôi là người hâm mộ truyện kiếm hiệp , truyện chưởng cũ xuất bản trước 1975"
Xin góp một ý kiến với anh Đẳng,
Còn thiếu ít nhất ba truyện của tác giả Kim Dung :
- Thiên long bát bộ với các nhân vật như Tạ Tốn, Mộ Dung công tử, Đoàn Chính Thuần với chiêu Nhất Dương chỉ pháp...
- Tiếu ngạo giang hồ với nhân vật chính là Lệnh Hồ Xung và Đông Phưong bất bại Nhậm Ngã Hành
- Và bộ truyện sau cùng là Lộc Đỉnh Ký với nhân vật chính là Vi Tiểu Bảo. Truyện này xuất hiện vào khoảng năm 1972
Cả ba bộ truyện trên đây đều có cùng một tác giả là Kim Dung và người dịch có biệt hiệu là Hàn Giang Nhạn (người Việt), trú ngụ ở khu Bàn Cớ, đường Phan Đình Phùng, Sàigòn. Cách dịch thuật của ông phải nói là "tuyệt cú mèo".
Trên net dường như có phổ biến các truyện trên đây nhưng cách dịch thuật của họ (sau năm 1975) với những từ ngữ khó hiểu và cách hành văn cũng rất lủng củng, không đáng đọc.
TNN
HCD: Thưa đúng như vậy, những quyển chuyện của Kim Dung tôi liệt kê hôm qua chỉ là tìm thấy (có lẽ chưa đủ) trong Quán Ven Đường, Tôi thích những dịc giả ngày xưa, Sau nầy cũng có người khác sịch nhưng thấy không bằng. Tôi để chữ màu den từ đây.
Nhớ buổi đầu truyện Kim Dung đăng mỗi ngày trên báo Hong Kong. Báo Việt Nam dịch và đăng lại mỗi ngày. Lúc đó tôi dạy học ở trường trung học Kiến Hòa (Bến Tre) các bạn đồng nghiệp cử người ra bến xe đò Saigon-Bến tre chờ xe từ Saigon về tới để mua báo chỉ vì trang chuyện Kim Dung.
Giáo sư trung học mỗi năm phải đi gát thi chấm thi nhiều lần đấn các tỉnh xa, ít khi mướn phòng ngủ mà thường thì ngủ chung trong một lớp học ngay tại trường. Có một số anh dạy Việt Văn nhớ vanh vách chuyện Kim Dung
Trức khi nghe lại chuyện Kim Dung mời quí bạn nghe Tiến Sị Nguyễn Duy Chính “bàn” trước.
Đọc Kim Dung Tìm Hiểu Văn Hóa Trung Hoa (Nguyễn Duy Chính) < == click để xem tiếp
Kế đó nghe đài SBS Úc Châu cà kê dê ngổng
Cà kê về tiểu thuyết Kim Dung < == click để xem tiếp
Các bạn không xem hai link trên thì đoc Kim Dung mất hết 1/3 thú vị.
——―⁕֍⁕―——
Coi dễ mà khó.
--- ⁕ ---
Dành cho quí bạn có khiếu về toán
--- ⁕ ---
From: nang huynh <nlehuynh@
Sent: Friday, September 18, 2026 10:36 SA
Subject: Giải đáp các câu đố
Câu 1: có tổng cộng 30 hình vuông : 1×1 : 16; 2×2 : 9; 3×3 : 4; 4×4 : 1
Câu 2: đây là một cách: di chuyển 3 que 3,7,8 theo hình.
Anh giúp tôi nhớ lại năm MPC ở Khoa Học;cũng may mà còn nhớ : phương trình đường dây xích, cách tính chiều dài đường cong, hyperbola....Có chăng là hiện nay mình dùng calculator để tìm giá trị của hàm số ngược của hyperbola ( ngày xưa, mình phải chuyển sang dạng logarith nữa!)
Đúng là bài này cho dân ban B! ( cũng hơi buồn vì đám này đang hợp và sẽ tan dần dần như mây kia gặp gió, nhưng vật chất (atoms) không biến mất, nó chỉ biến đổi từ dạng này sang dạng khác! . Biết đâu ngày nào đó, do trùng hợp ngẫu nhiên, nó lại tụ thành mình trở lại và gặp ai trong đám tụi mình ?
Cảm ơn Anh, chúc Anh mạnh khỏe
Năng
HCD: Cám anh Năng. Anh Năng xem lại bài giải khoảng cách giữa hai cây cột lần nữa xem sao
——―⁕֍⁕―——
--
Để gửi thư, quý bạn dùng địa chỉ email:
ban-van-tho-chinhtri@googlegroups.com
---
You received this message because you are subscribed to the Google Groups "Ban Van Tho Chinh Tri" group.
To unsubscribe from this group and stop receiving emails from it, send an email to ban-van-tho-chinhtri+unsubscribe@googlegroups.com.
To view this discussion visit https://groups.google.com/d/msgid/ban-van-tho-chinhtri/039501dd4854%2415b35570%24411a0050%24%40gmail.com.
Đừng giết nhền nhận, AI hỏi rằng chúng có Ý thức (Consciousness) hay không, cà kê chuyện Kim Dung, Góc đố vui và lời giải..doc
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét