1. - Tôi xúc động tới chảy nước mắt khi đứng trước căn nhà đó, căn nhà tía tôi dặn đi dặn lại nhiều lần trước khi tôi lên đường về thăm quê hương là khi về tới quận Càng Long thi bất cứ giá nào, dầu bận bịu cách mấy cũng phải ghé nhìn nó, hay nếu có thể thì xin vô trong đi từ trước ra sau, nhìn ngó những vật trong đó. Chúng tuy tầm thường nhưng chắc chắn sẽ cho con những cảm giác khó có, không dễ gì kiếm được trong những năm ở ngoài nầy, tuy sung sướng về vật chất nhưng thiếu tình hàng xóm, và khó mà tìm thấy lại được kỷ niệm xưa...
<!>
Những vật dụng kia nếu còn, chúng là bạn thời trẻ của con đó. Mấy cái cột gỗ lim là chỗ con thường bị đụng đầu khi chạy chơi quá mau má con phải làm bộ đánh nó con mới hết khóc nhè. Còn mấy cục đá tảng lót cột nữa, con thường ngồi nghĩ mệt trên đó, lại còn đứng trên đó để nói con cao gần bằng tía rồi. Chúng là chứng tích thời trẻ của con mà những năm bị bó gối trên núi rừng Việt Bắc tía nhìn qua đó trong trí tưởng tượng để thấy con, đứa con đương cách xa mình qua thời gian và không gian. Có một cái thẻ bài của tía sau ngày hồng thủy đó hai tía con mình bắt thang đóng nó tuốt luốt trên cao của cây cột cái rồi lấy sơn quẹt lên cho nó cũ hòa với những chỗ gỗ chung quanh. Chỗ đó tía có đóng một cây đinh rồi treo trên đó cái niệt con từng mang bao nhiêu năm. Hi vọng chúng nó còn. Cao quá mà. Ai để ý làm gì!
Tôi liếc qua má tôi, bà không nói gì nhưng khoé mắt như nhắn nhủ rằng sau nầy rồi sẽ biết. Sau nầy thiệt vậy, khi tiễn tôi ra phi trường để về thăm quê nhà, má hé cho tôi biểt rằng đó cũng là nơi tôi chào đời - má tôi đẻ rớt -và sống trong đó năm năm đầu của cuộc sống thiệt thanh bình hạnh phúc. Và tôi mang nỗi xúc động về cái tin nầy suốt đoạn đường dài mười tiếng đồng hồ ngồi trên phi cơ liên lục địa Âu- Á khiến mỗi khi chợp mắt lại thấy mình là thằng nhỏ đỏ hỏn sanh ra trong căn nhà bình thường của một tư gia chắc chắn là thiếu thốn mọi phương tiện cho việc sanh sản an toàn và kiến thức vệ sinh, chứ không phải trong nhà thương tân tiến như các con, các cháu tôi ở đây... Chúng sung sướng cha đời!
2.- Tôi đi qua đi lại nhiều lần, mắt cứ lom lom ngó vô sâu bên trong như là một tay gián điệp hạng bét rồi ngó lên tấm bảng đỏ có mấy chữ thiệt lớn ‘Cong An Ph Xa X quan Y’ mà thiệt tình không hiểu nghĩa, ngó như là người ta muốn soi mói chuyện gì. Vài chiếc xe Honda cố tình chạy xát vô tôi tới gần đụng rồi mới lãng ra. Có ánh mắt lo ngại, khuyên lơn, có những cái lắc đầu thiệt lẹ rồi ngoái ra xa như kêu thôi đừng vây vào, nguy hiễm chết người đó...
Ngày chưa đến nỗi trưa mà đã nóng hừng hực. . Chùi mồ hôi tay vô sợi dây đeo máy chụp hình như để nhắc rằng mình là ngoại kiều dầu gì cũng chẳng tới nỗi nào. Vậy mà... Tim tôi nhảy thình thịch.
Sau cùng thì hai người bận đồ xanh, đi ra với một người trẻ, áo trắng làm thông dịch hỏi tôi muốn gì mà đứng ngó như gián điệp vì đây là cơ quan quân sự. Tôi giả vờ ngây thơ thắc mắc là nước nầy hòa bình gần nửa thế kỷ rồi sao lại có cơ quan quân sự ở ngay trong thành phố. Sau khi nghe thông dịch người có vẽ xếp nhún vai không trả lời. Nhớ lời tía tôi dặn là phải luôn luôn nhún nhường với họ, nhứt là không nên cãi lý, tôi nói rằng căn nhà nầy trước đây gia đình tôi sống và tôi đã sanh ra trong căn nhà đó. Tôi đã có thời gian êm đềm tuổi trẻ ở đây, giờ sau mấy chục năm sống xa quê, tôi muốn được phép vô thăm lại nơi chốn chứa chất kỷ niệm của mình. Người thông ngôn nói nhỏ là trong đó không còn gì đâu. Tôi nói cám ơn và tiếp tục đi về phía cửa vô.
Hai người áo xanh thô bạo chận tôi lại, trao đổi ý với nhau lâu lắm, và sau nhiều cú điện thoại tới lui, họ cho phép tôi vô.
Ôi căn nhà chỗ tôi sanh ra cách nay nửa thế kỷ. Mấy cây cột gỗ lim đã không còn, dĩ nhiên là mấy tảng đá xanh lót cột cũng đã bay mất tiêu từ đời tám quánh nào. Tôi tỏ ý thất vọng thì người thông ngôn nói nhỏ là những năm gần đây các tỉnh phía ngoài có phong trào cất lại những ngôi nhà xưa bằng cách thu mua bất cứ phần nào của mấy nhà xưa như gạch ngói, cột kèo, đá lót cột, ngay cả phên vách... Chắc là những thứ ông muốn thấy đã được cạy gở đem đi trước khi chúng tôi được điều về đây.
Thôi thì không có từng vật dụng xưa tôi tạm cố tìm thấy lại tuổi trẻ của mình qua không gian của căn nhà vậy. Một sự thay thế tàm tạm gọi là. Và tôi xin được họ dẩn cho đi một vòng trong nhà với lời hứa là không chụp hình cũng như không thu thanh lời nói chuyện giữa hai bên.
Lại mất nửa giờ chờ đợi những cú điện thoại trao đổi!
Chợt thấy vài ba vệt máu mờ mờ trong một vài góc tường, mà bằng cặp mắt chuyên môn của người từng hành nghề bác sĩ hơn ba thập niên ở xứ tiên tiến, tôi nhận ra tức khắc. Ngay lúc đó, nghe văng vẳng tiếng rên từ một phòng nào đó cuối nhà, tôi liền đổi ý: Quày quả bỏ đi ra không còn hứng thú gì về chuyện thăm thú căn nhà nơi mình đã sanh ra nữa. Nó đã biến thể và đã được sử dụng với mục tiêu khác hơn là nơi sinh hoạt của một gia đình hạnh phúc...
Căn nhà tôi sanh ra giờ đã biến thể thì thăm thú nó làm gì cho nó tủi thân cho tôi thêm thất vọng. Và tôi thất vọng thật sự. Giống như ta từng có người tình đẹp đẽ, tươi mát ngây thơ ngày nào. Mình yêu em hết lòng bằng sự trong trắng của cả hai phía, bây giờ gặp lại em đương đứng đường đón khách ở vườn hoa Lạc Hồng hay đường Tú Xương,Thống Nhất tại thành phố ngày xưa từng là Hòn Ngọc của Viễn Đông thì thà rằng đừng gặp còn hơn....
3.- Người đàn ông ấy nói với tôi bằng một thứ tiếng Việt chen thiệt nhiều tiếng Pháp: Tiếc quá, phải chi tía má tôi đừng cho tôi biết về căn nhà đó để tôi ôm ấp trong lòng rằng nơi sanh của mình vẫn còn là nơi đẹp đẽ, thỉnh thoảng tưởng tượng chút cũng vui vui, cũng tự an ủi rằng mình từng có một nơi êm ấm khi lọt lòng mẹ và đã sống ở đó thời tuổi trẻ thanh bình...
Và ông ta mĩm cười gượng gạo.
Tôi, người kể lại truyện nầy, triết lý vụn:
‘Thôi thì kỷ niệm thời trẻ mất đi, nhưng ông và gia đình cũng may hơn biết bao nhiêu người đồng hương là có tương lai trước mặt.’
Ông ta chủ động đưa tay ra bắt, chào từ biệt:
‘Xin chào ông bà, cám ơn đã lắng nghe câu chuyện, xin lỗi có chút riêng tư.’
‘Không sao, chúng tôi cám ơn ông đã cho nghe một câu chuyện làm phong phú tâm hồn chúng tôi. Cuộc gặp gỡ hôm nay thiệt là kỳ thú, duyên tình cờ không dễ gì có được trong đời đối với người rất lâu mới đi du lịch xa như chúng tôi.’
Ngó theo dáng đi của ông ta, tôi nói trong trí:
Đó là một người tuy ở xa quê hương nhưng tình cảm yêu quí quê hương luôn ngự trị trong lòng.
Bất giác trong trí tôi lại hiện ra hai câu thơ xuất thần của thi sĩ Kiên Giang, một người gốc Hoa nhưng đã Việt hóa tâm hồn trong một lần tâm sự với tôi:
‘Dầu đi cách mấy trùng dương, đi đâu cũng có quê hương trong lòng.’
Quê hương có thể là căn nhà nơi ta sanh ra, là hình ảnh một bờ sông vắng, những bụi tre lắc lư trong gió, những dáng núi, đồi cát, bờ biển, con thuyền câu, tiếng trống, giọng chuông, tiếng tụng kinh, một chút khói cơm chiều... bất cứ thứ gì miễn là dính dáng tới nước Việt mình.- ./.
NGUYỄN VĂN SÂM
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét