Kính thưa quí bạn
Hôm nay xin đến cùng các bạn vài chuyện đời thường và đời xưaMột bằng hữu giải thích về “Captain là chức vụ gì trong hải quân Hoa Kỳ?” (tôi tin là có một số độc giả chưa biết)
Giới thiệu Tủ sách Hoa Xuân và Tuần Báo Lập Trường
Anh Trần Ngọc Nhạc nói về thể văn biền ngẫu, HCD nhắc trận bão năm Thìn
Góc đố vui và lời giải.
HCD 4-Oct-2026
--- ⁕ ---
Nếu các bạn không thấy hình chỉ thấy cái khung trống không hình, thì nên dọc Microsoft Word attached.
Bận rộn mệt quá nên email MTC còn nhiều sai sót.
<!>
Hôm nay giới thiệu cùng các bạn những số báo Lập Trường phát hành vào năm 1964 và Tủ sách Hoa Xuân
Tủ Sách Hoa Xuân < == click để xem hay right click để download
Tuần Báo Lập Trường < == click để xem hay right click để download
Trích trong Tuần Báo Lập Trường < == click để xem hay right click để download
VĂN SĨ VÀ CHÁNH KHÁCH
Giữa thế kỷ trước, thi hào Victor Hugo vì chống với Hoàng đế Nã-phá-Luân đệ tam nên thân thể bị đày ra hoang đảo, còn tác phẩm của ông thì bị cấm đoán. Cho nên thi nhân đã có nhắc đến Tần Thủy-Hoàng mà ám chỉ vị hoàng-đế tiệm vị Nã-phá-luân, bằng một câu thơ bất hủ:
« Mi đốt sách vì mi mù chữ » (1)
GIỮA thế kỷ này có một nhà văn khi bị bắt dẫn đến trước mặt một chính khách đang hăm dọa bỏ tù mình thì đã bình thản giải thích cho nhà cầm quyền nọ hiểu rằng:
— Ngài có thể bỏ tù tôi quá lắm cũng chỉ chung thân tôi, là năm bảy chục năm nữa thôi, chớ chúng tôi là hạng người viết sử, chúng tôi có thể... bỏ tù ngài vĩnh viễn, bỏ tù ngài đời đời, bỏ tù ngài ở trong lịch sử.
Nghe xong, chính khách nọ nổi dọa, đập bàn thét:
— Thế thì ta sẽ giết chết mi!
Văn nhân nghiêm sắc mặt:
— Ngài chỉ giết được tôi thôi, chứ ngài giết chết thế nào nổi tôi, vì chúng tôi là hạng người không bao giờ chết. Vì, xin ngài nhớ cho rằng những lời ngài nói ra cũng do chúng tôi trau dồi mới được văn hoa thế, những điều luật lệ, chỉ thị, mệnh lệnh v.v... ngài thường dùng hàng ngày để ban phúc giáng họa đó cũng do chúng tôi đào tạo ra, đến những hình ảnh, màu sắc, hương vị hợp thành mọi rung cảm, mọi ý nghĩ, mọi hành động ngài thường làm xưa nay cũng do bọn chúng tôi cho ngài vay mượn để chỉ dùng đấy mà... Vậy thì ngài và mọi người còn sống thì chúng tôi chết thế nào được? Mà giả dụ các ngài có thủ tiêu cả loài người đi rồi các ngài tự hủy các ngài đi nữa thì chúng tôi cũng vẫn chưa chết, vì khi nào muôn vật vẫn còn có cái « tên gọi mình để biện biệt mình với sự vật khác » thì muôn vật vẫn còn nhớ đến chúng tôi, nhắc đến chúng tôi cơ mà.
« Thôi ngài mệt rồi, ngài đi ngủ đi thôi. Và xin ngài nhớ cho rằng: cả đến điềm mộng mị của các ngài cũng do bọn chúng tôi đặt tên cho, nên chúng mới thành hình mà lọt vào trong giấc mơ của các ngài.
« Thôi, ngài đi ngủ đi... »
Chẳng rõ là câu chuyện giữa Văn sĩ và chính khách rồi sao nữa, vì... không thấy sử nào chép hết.
Đọc tới đây, chắc có nhiều người thú vị:
— Thôi, hãy đợi xem rồi đây văn nhân nghệ sĩ người ta sẽ kể nốt câu chuyện này ra sao...
ĐẶNG THÁI BÌNH
(1) Nguyên văn chữ Pháp: « Tu as brûlé la bibliothèq
HCD : Ấy mới là
Áo mão một phen, quyền khuynh thiên hạ, tưởng tiếng vang thấu đến càn khôn;
Bút nghiên một nét, danh lưu kim cổ, há cần tranh tiếng với thế gian.
——―⁕֍⁕―——
Kính thưa quí bạn hôm any tôi nhận được thêm một email góp ý “máy dịch” nhưng nói về về cấp bực trong quân đội Hoa Kỳ rất hay. Tôi tin là có nhiểu người độc giả ở đây chưa biết qua, riêng tôi lần đầu tiên mới được biết.
From: P. Nguyen <philpnkv@
Sent: Saturday, October 3, 2026 1:44 CH
Subject: Re: Phi công đanh lộn, Xe hại điện, bằng hữu góp ý về chích ngừa, Góc đố vui và lời giải.
Thân chào anh HCD,
Cái tựa đề “ hai phi công đánh nhau” khiến máy nay có thể rớt sẽ giết hơn 170 người, không đúng với tinh thần câu chuyện.
Không phải chuyện về 2 hành khách thường đánh nhau. Chuyện này là vấn đề sống chết của 176 người trong tic tắc như phi công chính tuyên bố và có máu đổ bị thương nhiều người.
Thành ra, lời máy dịch khiến câu chuyện trời thành tầm thường và chuyện vui.
Tôi nghĩ không nên xử dụng máy dịch vì máy đã biến bi kịch thành hài kịch trự khi mình phải coi lại chữ nghĩa và ý máy dịch để sửa lại cho đúng tinh thần câu chuyện.
Tôi đã có 1 lần đọc 1 bài máy dịch tương tự về “ captain Hùng Cao”, máy gọi là Đại uý HC. Tôi thông báo cho người chuyển bài biết:
-trong hải quân Mỹ, Captain là hạm trưởng.
Thay vì nhận được lời cám ơn hay nhận sai, tôi đã bị chửi vì lên tiếng “ dậy đời “
Cho nên, máy dịch có thể là con giao hai lưỡi hay một người hai mặt, không phải tà hay chính, đúng hay sai, thiên vị hay công bằng mà nó chỉ là máy, một thứ không nên tin hoàn toàn.
Xin được góp ý nhỏ với anh và các hội viên khác.
Chúc anh vẫn vui mạnh lên diễn đàn.
Ghi chú: Tôi đổi thành màu chữ đỏ ở hàng trên để các bạn chú ý. Anh P.Nguyen viết cùng màu chữ suốt cái email trên.
--- ⁕ ---
HCD: Sau đây là một email góp ý rất hay về cấp bậc trong quân đội Mỹ mà có thể có nhiều người chưa biết qua.
From: Hoai Vu <hoai.hvu@
Sent: Sunday, October 4, 2026 10:21 SA
Subject: Captain là chức vụ gì trong hải quân Hoa Kỳ?
Kính thưa anh Đẳng,
Đọc email của QVĐ hôm qua thấy có đoạn (chữ đỏ trong phần đính kèm dưới cùng) không đúng nên bàn thêm cho vui.
Trong ngành hàng hải (dân sự cũng như quân sự) thì "captain" là thuyền trưởng. Trong hải quân Hoa Kỳ thì Captain còn là cấp bậc đại tá, tương đương với colonel trong lục quân, không quân hoặc thủy quân lục chiến. Sĩ quan cấp tá (Field Grade Officers) trong hải quân Hoa Kỳ gồm các các cấp bậc Lieutenant Commander (thiếu tá), Commander (trung tá) và Captain (đại tá).
Nói thí dụ khi một trung tá hải quân lãnh nhiệm vụ làm hạm trưởng của một chiến hạm thì khi thi hành nhiệm vụ trên chiến hạm, các thủy thủ và sĩ quan trên chiến hạm phải gọi ông ta là "captain" (không viết hoa, để chỉ nhiệm vụ của ông ta là hạm trưởng). Nhưng khi về bến, xuống khỏi chiến hạm thì người ta phải gọi ông ta là Commander X (viết hoa, để chỉ cấp bậc).
Khi dịch một đoạn văn từ tiếng Anh sang tiếng Việt chúng ta phải lưu ý điểm này để dịch cho đúng. Trong trường hợp ông Quyền Bộ Trưởng Hải Quân thì chúng ta phải dịch (Capt. Hung Cao) là Đại Tá Hung Cao (chữ Capt. viết hoa, chỉ cấp bậc của ông ngay trước khi ông ta về hưu). Ngày nay ông Hung Cao không còn là một sĩ quan Hải Quân tại ngũ, không còn làm hạm trưởng của một chiến hạm nào nữa nên đúng ra người ta phải gọi ông ta là "Hung Cao, Captain (retired)", chữ Captain viết hoa để hiểu rằng đây là cấp bậc đại tá chứ không phải là hạm trưởng như dòng chữ màu đỏ trong email dưới đây.
Những chữ dùng để mô tả cấp bậc thì phải viết hoa nếu đứng trước tên người. Nói thí dụ chúng ta viết "The acting Navy Secretary is Capt. Hung Cao, a retired Navy officer" hoặc là "The acting Navy Secretary is Hung Cao, a retired navy captain (không viết hoa)"
Câu đầu phải dịch là "Quyền bộ trưởng bộ Hải Quân là đại tá Cao Hùng, một sĩ quan hải quân hồi hưu" và câu sau dịch là "Quyền bộ trưởng bộ Hải Quân là ông Cao Hùng, một đại tá hải quân hồi hưu"
Kết luận là câu " trong hải quân Mỹ, Captain là hạm trưởng" không đúng khi chúng ta nói về ông Cao Hùng. Một điểm không đúng nữa là chữ Captain chỉ viết hoa khi ở đầu câu hoặc đứng trước tên người để chỉ cấp bậc. Thường thường thì quân đội Hoa Kỳ viết tắt Capt. Hung Cao (đại tá Hung Cao) chứ không viết Captain Hung Cao.
Kính anh,
Hoài
Ghi chú : Khi đọc email trên tôi thấy lạ và hay quá nên viết vài hàng cám ơn thì lại nhận được cái email thứ hai.
From: Hoai Vu <hoai.hvu@ >
Sent: Sunday, October 4, 2026 12:45 CH
Subject: Re: Captain là chức vụ gì trong hải quân Hoa Kỳ?
Cám ơn anh Đẳng. Em làm việc với các sĩ quan quân đội từ năm 2005 đến giờ, tức là 21 năm. Một trong những sĩ quan cao cấp mà em từng cộng sự là ông Michael Guetlein, hồi em còn làm việc với ông ta thì ông ta chỉ là đại tá không quân. Bây giờ ông ta là tướng 4 sao, giám đốc của chương trình Golden Dome. Vì thế mà hệ thống quân giai và truyền thống trong quân đội Hoa Kỳ không lạ gì đối với em. Em cũng đã từng thấy cả chuyện một sĩ quan cấp tá bị quân cảnh bắt lại phạt vì mặc quân phục đi ra ngoài đường mà quên không đội nón. Trong quân đội Hoa Kỳ (và tất cả các quân đội khác trên thế giới), cái nón nó là một phần của bộ quân phục. Khi ở trong building hoặc đứng dưới hàng hiên (có cái gì đó che trên đầu) thì không phải đội nón, nhưng khi ở ngoài trời, trên đầu không có cái gì che thì cái nón bắt buộc phải đội vì nó là một phần của bộ quân phục. Thiếu cái nón trong trường hợp đó thì sẽ bị phạt vì tội quân phục không chỉnh tề. Sĩ quan cấp tướng mà loạng quạng thì cũng bị phạt như chơi.
HCD: Cám ơn anh Hoài
——―⁕֍⁕―——
From: 'Nhac Tran' via Ban Van Tho Chinh Tri <ban-van-tho-chinhtri@
Sent: Sunday, October 4, 2026 10:15 SA
Subject: [BanVTCT] Re: FW: Hai bài báo Nông Cổ Mín Đàm, bằng hữu góp ý về AI dịch, trẻ em và cell phone Góc đố vui và lời giải.
Thưa anh Đẳng,
Trích :
"Tuy tôi luận vậy, chớ xét rõ thiệt buồn,
buồn cho người sống thác tợ trái chơi,
buồn cho thế nên hư theo chiều gió;
buồn lắm kẻ lìa mẹ cha, xa con vợ,
buồn nhiều người hao sự sảng mất cửa nhà;
buồn cho người chìm nổi giữa phong ba,
buồn cho kẻ dặt dờ trôi gian hải."
"Trong ngày 16 tháng ba 6 giờ ban mai,
trời mưa rỉ rả tục gọi mưa kéo vải,
trời rập chẳng có mặt trời, mưa như vậy đến mười hai giờ trưa,..."
Thể văn mà tác giả viết trên đây thuộc thể loại biền ngẫu nghĩa là các câu đối tương xứng với nhau như câu đối bao gồm số chữ của mỗi câu và ngay cả cái nghĩa của nó cũng thế . Tác giả là người có quê quán ở miền Nam VN nhưng vẫn còn chịu ảnh hưởng nặng nề của văn chương thời xa xưa mặc dù miền Nam VN lúc đó đang là thuộc địa của người Pháp. Thể văn biền ngẩu thể hiện rõ ràng trong bài Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi tức là hơn 400 năm trước khi có bài báo này. Một thí dụ về bài Bình Ngô đại cáo:
Trần Trí, Sơn Thọ thoáng nghe mất hồn vía,
Lý An, Phương Chính nín thở lén thoát thân.
Thừa thắng xông lên, Tây Kinh quân ta lấy lại,
Tinh quân tiến đánh, Đông Đô đất cũ thu về.
Ninh Kiều máu chảy thành sông, hôi tanh vạn dặm,
và :
Cầu hoà, Thôi Tụ Đô đốc quỳ dâng sớ,
Xin hàng, Thượng thư Hoàng Phúc tự trói tay.
Lạng Giang, Lạng Sơn, thây giặc chất đầy đường,
Xương Giang, Bình Than, thành sông máu chiến chảy.
Thể văn biền ngẫu rất được các văn sĩ chịu ảnh hưởng của Hán học sáng tác. Một điều làm tôi ngạc nhiên là Trương Vĩnh Ký (thế kỷ thứ 19) chịu ảnh hưởng của Tây học viết quốc ngữ rất rõ ràng trong một thể văn trong sáng khác hẳn với bài viết trong báo Nông cổ Mín đàm xuất hiện trễ hơn quyển tự điển Pháp Việt của ông TVK (Pétrus Ký).
TNN
HCD: Thưa anh Nhạc,
Đúng thể văn biền ngẫu, anh nhớ tên hay quá, nhiều người đã quên mất nó rồi. Lâu lâu trong email MTC tôi bỏ vào vài câu ở phần kết luận của một tin tức nào đó.
Thưa bài báo vừa rồi trong Nông Cổ Mín Đàm nói lại “Trận Bão Năm Thìn” (các bạn đọc lại email trước cái nầy) là trận bão lớn nhất qua lời kể của bà con Gò Công tôi. Tôi để chữ màu den từ đây.
Xin kể lại chút xíu:
Trận Bão Năm Thìn (1904): Biến Cố Kinh Hoàng Trong Lịch Sử Nam Kỳ Lục Tỉnh xảy ra vào ngày mười sáu tháng ba năm Giáp Thìn, tức ngày mồng một tháng Năm năm 1904 Dương lịch. Bắt đầu từ ngoài biển Đông, trận bão cuồng phong đã hoành hành Nam Kỳ Lục Tỉnh, trải dài từ Bà Rịa, Chợ Lớn, Tân An xuống đến Bến Tre, Vĩnh Long và Cà Mau. Nhưng gánh chịu cơn giận dữ khủng hãi nhất của đất trời lại chính là tỉnh Gò Công – nơi nằm ngay tâm bão. Gò công là quê của tôi lúc nhỏ.
Gió thổi dữ dội mưa trút nước. Bão mạnh lại gặp đúng lúc thủy triều dâng cao, làm cho nước biển tràn cuồn cuộn vào sâu trong đất liền hàng mấy cây số. Sóng biển cao như bức tường nước xô đổ tất cả những gì trên đường đi của nó. Chỉ trong chớp mắt, nhà cửa, đình chùa, cây cối đều bị quật ngã sập sệ; ruộng vườn bị dìm sâu dưới làn nước mặn.
Sức tàn phá của trận thiên tai này thiệt vô cùng thảm khốc. Theo các bản tin tường thuật trên tờ Nông Cổ Mín Đàm cùng sách báo thời bấy giờ, số người bỏ mạng trên toàn xứ Nam Kỳ lên đến hơn năm ngàn người, có nơi ghi nhận tới cả vạn người. Mất mát nặng nề nhất là các làng xã ven biển tỉnh Gò Công, nơi mà nhiều gia đình bị xóm làng xô lệch, có làng xóm mất đi hơn nửa số dân. Không chỉ vậy, hàng chục ngàn con trâu, bò, heo, gà vịt bị nước cuốn trôi trôi nổi đầy đồng. Ruộng đồng ngập chìm trong nước mặn khiến mùa màng thất bát hoàn toàn, đẩy bà con đồng bằng vào cảnh đói rét, lầm than suốt nhiều tháng trời sau đó.
Trận bão Năm Thìn 1904 đã gây thảm họa đau buồn ám ảnh người dân miền Nam. Nhớ lại trận cuồng phong ấy, các báo chí đương thời đã tốn hao không biết bao nhiêu mực mực để kêu gọi cứu trợ đồng bào, đồng thời sáng tác nhiều bài vè, bài văn biền ngẫu để ghi khắc cảnh tang thương. Người Gò công về sau thường lấy cái mốc “Năm Thìn bão lụt” để tính tuổi tác hay kể lại chuyện đời.
Ấu là
Thương thay thế sự, vinh hoa tựa mộng, nhà cao cửa rộng thoắt hóa hư không;
Ngậm ngùi nhân thế, phú quý như sương, một trận phong ba chợt về cát bụi.
——―⁕֍⁕―——
From: Hoai Vu <hoai.hvu@
Sent: Saturday, October 3, 2026 10:57 SA
Subject: Sửa lại câu đố cũ thành câu đố mới
Kính thưa anh Đẳng,
Hôm nọ anh có mấy câu đố hay quá, hôm nay em xin phép sưa lại vài chi tiết để thành những câu đố mới, như sau
Sửa lại như trên thì dễ cho độc giả tìm lời giải.
Hồi trước chúng ta học môn giải tích thì cứ cho biết vận tốc của một đầu thì tính được vận tốc của đầu kia. Tuy nhiên, về phương diện vật-lý thì bài toán có một khía cạnh rất đặc biệt. Kính mời quý độc giả giải thử.
Kính anh,
Hoài
HCD: Cám ơn anh Hoài, câu hỏi “có lúc nào đầu B của khúc gỗ rời khỏi trục y không?” Thật bất ngờ, hay quá. Tôi không tính nỗi ngay bằng con toán lúc nầy, nhưng dựa vào kiến thức Trời cho về “nguyên lý” hay về “định luật” chi chi đó về Vật lý thì nếu góc ở A của thanh BC và trục x đủ lớn thì khi rơi thanh gổ sẽ chắc chắc rời trục y ở điểm B. Nếu góc A quá nhỏ thì B sẽ không rời y.
--- ⁕ ---
From: Duyen Nguyen <duyen_min@
Sent: Saturday, October 3, 2026 9:34 CH
Subject: Resend
Thưa Anh Huỳnh Chiếu Đẳng
Xin gởi lại hình câu đố vì có thể không chuyển được trong thơ trước.
Tính khoảng cách nối tâm hai vòng tròn xanh:
Cảm ơn Anh và kính chúc bình an.
Duyên.
HCD: Cám ơn anh Duyên
-
Để gửi thư, quý bạn dùng địa chỉ email:
ban-van-tho-chinhtri@googlegroups.com
---
You received this message because you are subscribed to the Google Groups "Ban Van Tho Chinh Tri" group.
To unsubscribe from this group and stop receiving emails from it, send an email to ban-van-tho-chinhtri+unsubscribe@googlegroups.com.
To view this discussion visit https://groups.google.com/d/msgid/ban-van-tho-chinhtri/00f401dd5462%246cd3f020%24467bd060%24%40gmail.com.
Về chữ captain trong quan đội Mỹ, giới thiệu tủ sách Hoa Xuan và Tuần báo Lap Trường, thể văn biền ngẫu, Góc đố vui và lời giải..docimage001.jpg
image002.jpg
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét