Trong làn ánh sáng dịu như sương chiều, nụ cười ấy hiện lên không ồn ào mà đủ làm thời gian chậm lại. Mái tóc uốn nhẹ, ánh mắt long lanh mang theo nét hồn nhiên của một thời chưa kịp vội vã, gợi cảm giác ấm áp như một ký ức cũ vừa được đánh thức. Tấm ảnh không chỉ giữ lại một gương mặt đẹp, mà còn lưu giữ một khoảnh khắc rất người: sự dịu dàng, trong trẻo và niềm vui giản đơn của tuổi xuân. Lớp màu phim trầm lắng phủ lên tất cả một làn sương hoài niệm, để mỗi lần nhìn lại, ta không chỉ thấy một bức ảnh, mà thấy cả một thời đã xa - đẹp, chậm, và đầy yêu thương.
<!>
Người mỹ nhân trong tấm ảnh ấy chính là thời xuân sắc rực rỡ của một tài danh: nữ nghệ sỹ tiền phong Bích Thuận.
Từ năm 1954 trở về trước, trên sân khấu đoàn Phụng Hảo, Bích Thuận cùng bốn nghệ sỹ Phùng Há, Thanh Tùng, Kim Thoa, Ngọc Hải tạo thành năm viên bảo ngọc sáng chói nhất của đại ban. Sang gánh Nam Phi, cô đào Bắc tài danh Bích Thuận lại hợp cùng Năm Phỉ, Bảy Nam và Mười Truyền, kết thành một lực lượng hùng hậu nơi giàn đào, làm nên một thời kỳ vàng son khó quên của sân khấu cải lương.
Bích Thuận không chỉ hát tuồng cổ, cải lương, mà còn hát tân nhạc và diễn ngâm rất xuất sắc. Giọng ca của bà từng làm say lòng khán giả qua những ca khúc như Túi Đàn của Canh Thân trong vở Gánh Hàng Hoa trình diễn trên sân khấu Phụng Hảo; bản Trên Mây của Thẩm Oánh trong vở tuồng Hai Bóng Hoa Rừng của Duy Lân trên sân khấu Nam Phi. Tiếng hát ấy còn vang lên trên làn sóng điện đài phát thanh Pháp Á và trên sân khấu Đại nhạc hội qua các bản Ai Về Sông Tương của Thông Đạt, Trách Người Đi và Chiếc Áo The Thâm Tàn của Đan Trường.
Không chỉ thành công trong ca diễn, Bích Thuận còn ghi dấu ấn đậm nét ở lĩnh vực kịch nói. Ký ức người xem vẫn còn đong đầy với vở kịch phóng tác theo phim La Valse dans l’Ombre, nơi bà diễn cặp cùng Bích Sơn và Châu Kỳ trong hai vai chính. Trong vở kịch ấy, Bích Thuận cất lên bài Mambo Italiano bằng lời Việt. Giọng hát của bà dẻo, mềm mại, nhưng có lực, làn hơi phong phú. Bà hát chân phương, không kiểu cách, song lại có cách ngân vang bén ngót, sắc sảo, rất riêng.
Khi Bích Thuận hát các làn điệu dân ca miền Bắc như Quan Họ, Trống Quân, Cò Lã, Ả Đào, Sa Mạc, Bồng Mạc…, người nghe có thể liên tưởng đến khung cảnh những phiên chợ đầu xuân ở miền quê thời tiền chiến, nơi tiếng hát hòa cùng gió sớm và hương lúa non.
Làng điện ảnh cũng kịp lưu giữ tài năng và vẻ đẹp quý phái của người nữ nghệ sỹ tài hoa, đa năng này qua nhiều bộ phim: Phụng Nghi Đình (1956), Kim Vân Kiều (1957), Sau Giờ Giới Nghiêm (1970), Mãnh Lực Đồng Tiền (1971), Sám Hối (1971), Đời Chưa Trang Điểm (1973), Thuyền Trưởng (1980)…
Bộ phim Kim Vân Kiều quay năm 1956 là sự kết hợp giữa cải lương và phim ảnh - một lối thử nghiệm táo bạo của các nhà làm phim thập niên 1950 nhằm lôi kéo khán giả bình dân đến rạp, cạnh tranh với các phim ca vũ nhạc Ấn Độ đang rất ăn khách lúc bấy giờ. Phim là sự kết hợp giữa hãng phim Mỹ Phương và đoàn cải lương Bích Thuận, do Phạm Văn Nhận đạo diễn. Các diễn viên tham gia gồm Bích Thuận trong vai Thúy Kiều, Huỳnh Thái vai Thúc Sinh, Phụng Khánh vai Hoạn Thư, cùng Bạch Yến, Bích Sơn, Năm Trọng, Bảy Xê, Năm Định… Hiện nay, Viện Tư liệu Phim Việt Nam đang lưu giữ và có kế hoạch phục hồi tác phẩm này.
Cũng trong năm 1956, bộ phim Phụng Nghi Đình ra đời theo thể loại tuồng cổ trang Tàu, giữa lúc các phim hát của Hương Cảng và Đài Loan với tên tuổi Lý Lệ Hoa, Lâm Đại… đang thâm nhập Sài Gòn và thu hút đông đảo khán giả. Nắm bắt thị hiếu, hãng Mỹ Phương kết hợp với đoàn cải lương Bích Thuận tiếp tục điện ảnh hóa vở ca kịch cải lương Phụng Nghi Đình. Phim do Phạm Văn Nhận đạo diễn, quy tụ dàn diễn viên thượng hạng thời bấy giờ như Bích Thuận, Kim Hoàng, Bích Sơn, Ngọc Xứng, Phụng Khánh, Bảy Xê, Năm Định, Bảy Khải, Út Rạch Giá… Tác phẩm hiện cũng được Viện Tư liệu Phim Việt Nam lưu giữ và lên kế hoạch phục hồi.
Ở những bộ phim thuộc đề tài xã hội, Bích Thuận thường đảm nhận các vai người mẹ lỡ lầm, quý bà phong tình, góa phụ hồi xuân, vợ cả ghen kinh hồn, tình già của phi công trẻ, người mẹ nhà giàu… Những vai chính phản diện ấy mang thân phận và tính cách độc đáo, để lại ấn tượng mạnh mẽ trong lòng người xem.
Khi Đài Truyền hình Việt Nam số 9 được thành lập năm 1966, ban cải lương Bích Thuận đã bước vào phim trường truyền hình, khởi quay vở cải lương Kiều với sự tham gia của các nghệ sỹ Bích Thuận, Kim Loan - tức Mộng Tuyền, Huỳnh Thái…
Sang Pháp, nữ nghệ sỹ tiền phong Bích Thuận vẫn là cánh chim đầu đàn trong việc gìn giữ bộ môn cải lương và nghệ thuật sân khấu cổ truyền dân tộc. Những vở cải lương, những làn điệu chèo, dân ca do bà trình diễn đến nay vẫn còn được lưu hành trên không gian mạng, trên các kênh YouTube, như những mảnh ký ức quý giá của một thời vang bóng.
Nữ nghệ sỹ tiền phong Bích Thuận đã qua đời tại Houston, Mỹ, ngày 25/6/2024, hưởng thọ 100 tuổi. Bà ra đi vì bệnh già, khép lại một đời nghệ thuật bền bỉ và rực rỡ, để lại trong lòng công chúng niềm kính trọng, thương nhớ và biết ơn sâu sắc.
Lê Quang Thanh Tâm
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét