Nhìn Ra Bốn Phương : Hiểu biết thêm với GS Huỳnh Chiếu Đẳng

Tìm bài viết

Vì Bài viết và hình ảnh quá nhiều,nên Quí Vị và Các Bạn có thể xem phần Lưu trử Blog bên tay phải, chữ màu xanh (giống như mục lục) để tỉm tiêu đề, xong bấm vào đó để xem. Muốn xem bài cũ hơn, xin bấm vào (tháng....) năm... (vì blog Free nên có thể nhiều hình ảnh bị mất, hoặc không load kịp, xin Quí Bạn thông cảm)

Nhìn lên trên, có chữ Suối Nguồn Tươi Trẻ là phần dành cho Thơ, bấm vào đó để sang trang Thơ. Khi mở Youtube nhớ bấm vào ô vuông góc dưới bên phải để mở rộng màn hình xem cho đẹp.

Cám ơn Quí Vị

Thứ Sáu, 27 tháng 2, 2026

Hiểu biết thêm với GS Huỳnh Chiếu Đẳng

Kính thưa quí bạn

Hôm nay xin gởi các bạn hai chuyện, biết cũng hay

1. Bằng hữu góp ý về tranh Đông Hồ

2. Nguồn gốc và ý nghĩa của tranh dân gian Tết (thường được biết đến là tranh Đông Hồ, Hàng Trống...) tại Việt Nam thời xưa. (đăng báo Pháp năm 1945)

3. Vì sao kẻ lừa đảo gọi điện thoại cho bạn nhưng khan nói gì? Muốn an toàn bạn nên làm gì.

4. Góc đố vui và lời giải

HCD 27-Feb-2026

----

Nếu các bạn không thấy hình chỉ thấy cái khung trống không hình, thì nên dọc Microsoft Word attached.

<!>

From: gia ky hoang <gkhoang@

Sent: Friday, February 27, 2026 2:46 S

Subject: Re: [quanvenduong] So Tri Tue Nhan Tao, gop y tranh Dong Ho, FSD lich su, loai chim chung thuy. goc do vui

Xin chào anh Huỳnh chiếu Đẳng,

Tôi vẫn theo dõi thường xuyên và rất thích Quán ven đường.

Hôm nay xin mạn phép viết để xin anh đính chính tên tác giả email về tranh Đông Hồ anh Đ-tk : tên là Đặng thế Kiệt chứ không phải là Đặng Trần Thiết.

Anh Kiệt là đồng tác giả quyển từ điển tiếng Nôm.

Kính

Hoàng gia Kỳ

HCD: Cám ơn anh Kỳ

Tôi biết tên anh Kiệt, thế nhưng khi đánh máy lại đánh vào tên khác, sơ ý không đọc lại, quả là tuổi già.

Kính xin anh Đặng thế Kiệt thứ lỗi cho tôi.

From: d- tk <dangthekiet2002green@

Sent: Thursday, February 26, 2026 10:43 CH

Subject: Nguyen Duy Chinh: tranh Dong Ho

Xin nhờ anh Huỳnh Chiếu Đẳng hỏi anh Nguyễn Duy Chính đọc nốt cột bên trái hình "Chuột đỗ trạng nguyên" (hình crop kèm theo đây ở cuối email).

DTK

HCD: Cám ơn anh Kiệt

Hình nguyên thủy tấm tranh trên nơi đây: Indochine - Le Têt (Nos 75 & 76, 12-2-1942)

Để tạ lỗi xin gới đến quí anh và chư bằng hữu bài viết in trong tạp chí Pháp năm 1945 về tranh Đông Hồ

của Về tác giả: Mạnh Quỳnh là một họa sĩ nổi tiếng của Việt Nam thế kỷ 20, người có đóng góp lớn trong việc minh họa và bảo tồn văn hóa dân gian.

-----===<oOo>===-----

Có thể download từ Quán Ven Đường nơi đây:

Indochine - Cung Chúc Tân Niên (No 230, 10-2-1945)

Bên dưới là bản dịch tiếng Việt cho bài viết scan từ tờ báo tiếng Pháp in năm 1945. Đây là một tài liệu thú vị về nguồn gốc và ý nghĩa của tranh dân gian Tết (thường được biết đến là tranh Đông Hồ, Hàng Trống...) tại Việt Nam thời xưa.

NGUỒN GỐC VÀ Ý NGHĨA CỦA TRANH DÂN GIAN TẾT

bởi MẠNH QUỲNH

Một truyền thống có từ nhiều thế kỷ trước quy định rằng, dù giàu hay nghèo, mọi gia đình An Nam (người Việt) đều phải trang trí nhà cửa bằng những bức tranh đa sắc màu nhân dịp Tết Nguyên Đán. Những bức tranh này vô cùng phong phú, có thể phân loại theo các nguồn cảm hứng sau:

* Tranh may mắn (porte-bonheur): như những bức vẽ các vị tướng, gà, cá, đào, dơi, tam đa (Phúc - Lộc - Thọ), v.v.

* Tranh cảm hứng tôn giáo: như những bức thể hiện các cảnh trong cuộc đời của Bồ Tát Hương Tích (Chùa Bà);

* Tranh trào phúng (châm biếm): như những bức vẽ cảnh "đám cưới chuột" (vinh quy), đám cưới chuột, trường học ếch, v.v.

* Tranh cảm hứng đạo đức và giáo dục: như những bức vẽ về Nhị thập tứ hiếu của Trung Hoa cổ đại, các cảnh sinh hoạt giải thích các câu châm ngôn đạo đức bình dân, v.v.

Mỗi bức tranh này đều có một nguồn gốc và ý nghĩa riêng biệt. Nhưng chúng thường vượt quá trình độ hiểu biết của đồng bào chúng ta – những người thường chỉ thấy ở đó những màu sắc sống động và đa dạng, thích hợp để thể hiện niềm vui gia đình nhân dịp Năm Mới, hoặc chỉ là những tờ giấy dùng để che đi những bức tường bẩn, những vách ngăn nứt nẻ, hay thậm chí là những vật giải trí cho trẻ nhỏ.

Cái "tại sao" của mọi việc hoàn toàn thoát khỏi tầm mắt của họ; rất ít người tìm cách thâm nhập vào ý nghĩa của những bức tranh này, vốn dĩ họ chỉ gán cho chúng một giá trị gần như bằng không và một ý nghĩa thường là ngây ngô.

Người ta không biết chính xác tranh Tết xuất hiện trong xã hội An Nam từ thời kỳ nào; nhưng nhìn chung, có thể khẳng định rằng chúng ra đời cùng lúc với Tết, khi đó Trung Hoa vẫn còn là quốc gia bá chủ hùng mạnh của chúng ta. Và ban đầu, tất cả chúng đều là tác phẩm từ ngọn bút của các nghệ sĩ Trung Hoa. Bởi nghệ thuật khắc gỗ chỉ được nhập khẩu vào đất nước An Nam muộn hơn nhiều, dưới thời nhà Lê - Trịnh.

Nếu cho đến nay chúng ta vẫn còn ít hiểu biết về ý nghĩa chính xác của chúng, thì có lẽ là vì tổ tiên chúng ta đã bằng lòng với việc bắt chước người Trung Hoa một cách máy móc. Dù thế nào đi nữa, nếu chúng được tầng lớp trí thức tinh hoa "trở về từ Trung Hoa" (những người có công đưa chúng vào An Nam) thấu hiểu, thì quần chúng, bao gồm cả các nghệ nhân, cũng không hiểu rõ lắm. Đó là lý do tại sao hàng năm chúng thường bị biến dạng, đôi khi một cách kỳ quặc, luôn luôn nực cười đến mức...

-----=-----

Một vài lưu ý nhỏ:

* Về tác giả: Mạnh Quỳnh là một họa sĩ nổi tiếng của Việt Nam thế kỷ 20, người có đóng góp lớn trong việc minh họa và bảo tồn văn hóa dân gian.

* Bối cảnh: Bài viết được viết bằng tiếng Pháp trong thời kỳ thuộc địa, nên cách dùng từ như "Annamite" (người An Nam) hay "suzeraine" (quốc gia bá chủ) phản ánh góc nhìn lịch sử thời bấy giờ.

* Bức hình minh họa: Trong ảnh là một vị tướng hộ pháp (thường là Thần Môn/Môn Thần) dùng để dán trước cửa nhà để đuổi tà ma, cầu bình an.

Dịch văn bản (Trang 124)

...tránh xa chủ đề nguyên thủy của kiểu mẫu Trung Hoa, cho đến mức không còn giữ được ý nghĩa nào nữa.

Chúng tôi không có ý nói rằng những hình ảnh này phải giữ nguyên vẹn như lúc ban đầu mà không bao giờ được thay đổi; điều chúng tôi mong muốn là chúng chỉ nên được sửa đổi một cách có tính toán, với một trí tuệ và tinh thần nhất định.

Trở lại vấn đề chính

Hãy bắt đầu với những hình ảnh phổ biến nhất, những hình được dán trên các cánh cửa, vốn được sử dụng ở khắp mọi nơi, từ nông thôn đến thành thị, vào ngày Tết.

Những hình ảnh này thường đại diện cho các vị tướng mặc giáp trụ, được người Trung Hoa gọi là Men-Chen (Môn Thần 門神), hay các linh thần gác cửa. Chúng có nguồn gốc khá xa xưa và mang tính lịch sử rõ rệt: Hoàng đế T'ai-Tsong (Thái Tông 太宗) nhà Đường (627-650), trong một cơn sốt, đã mơ thấy một lũ quỷ dữ. Ts'in-Chou-Pao (Tần Thúc Bảo 秦叔寶) và Hou-King-Té (Uất Trì Cung 胡敬德), hai vị tướng giỏi nhất của ông, đã mặc giáp trụ và đứng gác tại cửa phòng ngủ của hoàng đế suốt những đêm tiếp theo. Nhà vua đã được ngủ yên giấc.

Nhưng vì lo ngại các vị tướng trung thành bị mệt mỏi, ông đã ra lệnh vẽ chân dung của họ và dán lên hai cánh cửa phòng ngủ: lũ quỷ, có lẽ vì khiếp sợ, đã không quay trở lại nữa. Chỉ riêng hình ảnh của những chiến binh dũng cảm này cũng đủ để xua đuổi đám âm binh ồn ào.

Tục lệ này dần dần lan truyền trong quần chúng nhân dân. Người Trung Hoa dán lên các cánh cửa hai bức hình vẽ các vị tướng vũ trang tận răng, nhằm mục đích xua đuổi tà ma khỏi nơi ở của mình.

Sự tiếp nối và biến đổi tại Việt Nam

Người An Nam đã bắt chước người Trung Hoa. Và giờ đây, các vị thần gác cửa đã trở nên rất đa dạng; có cả các võ tướng và các văn quan, tùy ý lựa chọn. Tục lệ này thay đổi từng ngày; thay vì các vị thần gác cửa, người ta thường dán lên hai cánh cửa hai bức tranh mang lại may mắn, đại diện cho hai nhân vật ăn mặc sang trọng, một người dâng một tờ sớ mở một nửa với dòng chữ Hán: 進祿 (Tiến lộc), nghĩa là tăng lương, tăng bổng lộc; người kia dâng một quả đào tiên với dòng chữ Hán: 進財 (Tiến tài), nghĩa là tăng thêm tiền tài.

Có lẽ thời gian gần đây, người ta không cần các vị thần gác cửa bằng những của cải được cho là do các vị thần thiện lành mang lại?

Dù sao đi nữa, đây là một trong những sự thay đổi cần được nhắc đến, vì nó thể hiện sự thay đổi trong nguyện vọng, trong khát vọng của quần chúng.

Những hình ảnh này thuộc loại hình tranh mang lại may mắn hoặc tranh biểu tượng cho những lời chúc, những điều ước. Chúng có số lượng rất lớn. Có những bức vẽ một cậu bé ăn mặc sang trọng đang ôm trong tay một con cá chép lớn. Cậu bé mặc đồ gấm hoa đại diện cho sự giàu có; con cá, hay ngu (ngư 魚), phát âm theo tiếng Trung Quốc là yu, có nghĩa là dư dả; tất cả thể hiện mong ước: "Bạn sẽ có của cải dư dả".

-----=-----

Một vài chú thích nhỏ để bạn rõ hơn:

* Tần Thúc Bảo và Uất Trì Cung: Đây là hai nhân vật có thật trong lịch sử Trung Quốc, sau này trở thành hai vị Môn Thần phổ biến nhất.

* Tiến Tài - Tiến Lộc: Cho thấy sự chuyển dịch từ việc cầu mong sự "bảo vệ" (xua đuổi quỷ) sang cầu mong "phúc lợi" (tiền bạc, danh vọng).

* Cá Chép (Ngư/Dư): Đây là một cách chơi chữ đồng âm trong văn hóa Á Đông, chữ "Ngư" (con cá) và chữ "Dư" (dư dả) phát âm gần giống nhau.

GỐC VÀ Ý NGHĨA CỦA TRANH DÂN GIAN TẾT (Trang 125)

Biểu tượng của Gà và Cá

Những bức tranh khác thể hiện một con gà trống với bộ lông sặc sỡ, hay một con gà mái cùng đàn con đông đúc. Gà, trong tiếng Hán là kê (鷄), phát âm theo tiếng An Nam gần giống với cát (吉), có nghĩa là điềm lành, sự may mắn; hình ảnh con gà mái cùng đàn con biểu đạt lời chúc: "Chúc bạn gặp nhiều may mắn". Hình ảnh gà mái nuôi con cũng chúc bạn có được sự đông con nhiều cháu tương tự, điều mà mọi người cha trong gia đình An Nam đều mong ước.

Hình ảnh con cá (魚), ngư, phát âm trong tiếng Hán là dư (餘): dư dả, chúc bạn có được sự dư dả trong mọi thứ.

Hình ảnh Cậu bé và Cá vàng

Một bức tranh khác vẽ một cậu bé ăn mặc sang trọng, đeo một chiếc khánh vàng ở cổ, đang ngắm nhìn những con cá vàng trong một chiếc bình thủy tinh. Bức tranh này được giải nghĩa là: "Phúc khánh hữu dư" (慶福有餘), tức là "Chúc bạn có được hạnh phúc và niềm vui dư dả".

Thông qua cách chơi chữ:

* Khánh (慶) bằng vàng có nghĩa là: khánh, niềm vui.

* Hữu dư (有餘), có sự dư dả, được biểu tượng hóa bởi những con cá (魚), ngư, vì có cùng âm đọc với chữ dư trong tiếng Hán.

Lợn mái và Tiền tệ

Hình ảnh một con lợn nái cùng đàn con thể hiện lời chúc: "Chúc bạn có được dòng dõi đông đúc như nó"; còn bức tranh vẽ những đồng tiền kẽm của tất cả các triều đại có nghĩa là bạn sẽ có rất nhiều của cải.

Hình ảnh Bốn đứa trẻ (Tảo sinh quý tử)

Bức tranh vẽ bốn đứa trẻ, trong đó một đứa cầm cành táo (đại táo 棗), đứa thứ hai cầm một nhạc cụ là sênh (), đứa thứ ba cầm một chiếc ấn - biểu tượng cho phẩm hàm quan lại, đứa thứ tư cầm một chiếc kích - phù hiệu của quan võ, được đọc là: "Tảo sinh quý tử" (早生貴子), tức là "Sớm sinh con quý (những đứa trẻ sau này sẽ trở thành các vị quan lớn)". Đây cũng là một cách chơi chữ đồng âm.

Tranh Tôn giáo và Tranh Châm biếm

* Tranh tôn giáo: Phần lớn có nguồn gốc từ Phật giáo. Chúng có mục đích mang lại cho trẻ nhỏ những bài học đầu tiên về lòng thành kính.

* Tranh châm biếm: Thường lấy nguồn gốc từ các sự kiện có thật trong lịch sử. Ví dụ, bức tranh Đám cưới Chuột (Đám rước Vinh quy của Chuột) có lẽ nhằm mục đích chế giễu chế độ thi cử ba năm một lần dưới thời các chúa Trịnh cuối cùng.

* Vào thời kỳ này, các thí sinh chỉ cần nộp ba quan tiền kẽm là được miễn các kỳ thi loại (khảo hạch), điều này khiến các trường thi giống như một cái chợ, nơi hàng ngàn thí sinh túm tụm và nhung nhúc như lũ chuột.

-----=-----

Ghi chú về hình ảnh minh họa:

* Phía trên: Hình ảnh gà mái và đàn con (biểu tượng cho sự sung túc, đông con).

* Phía dưới: Một phần của bức tranh Đám cưới Chuột (Chuột mang lễ vật đến dâng cho Mèo để được yên thân hành lễ).

...hầu hết không có sự chuẩn bị trước, không có văn hóa, không có bất kỳ sự hướng dẫn nào; những người nông dân, đồ tể hay thương nhân này đã thi đua dùng tiền mặt để mua các văn bằng đại học. Bức tranh vẽ một "trường học ếch" chắc chắn là để chế giễu những kẻ sĩ học thức kém cỏi và học trò của chúng, những kẻ chỉ biết học vẹt, kêu ộp ộp như loài ếch, nhưng chẳng hiểu gì về những chữ mà chúng đang đọc to.

Cuối cùng, với những hình ảnh mang cảm hứng đạo đức và giáo dục, người ta muốn phác thảo một cách sinh động, mang tính hướng dẫn và giải trí về những quy tắc ứng xử mà mọi người lương thiện phải tuân theo trong đời. Đó là "đạo đức qua hình ảnh" dành cho trẻ nhỏ, rất thịnh hành ở khắp mọi nơi.

Cũng có những hình ảnh dường như không có ý nghĩa gì và không có mục đích nào khác ngoài việc làm trẻ em vui thích bằng đường nét và màu sắc. Đó là những hình ảnh thiếu cảm hứng hoặc bị biến dạng một cách vụng về bởi những người thợ vẽ không chuyên.

Tóm lại, những hình ảnh Tết cho trẻ em ở xứ An Nam cũng như ở Trung Hoa, không chỉ đơn thuần là những trò giải trí vô bổ của trẻ con; trái lại, chúng là biểu hiện cho tư tưởng và khát vọng của cả một dân tộc khao khát hạnh phúc, thịnh vượng và hòa bình.

Mỗi khi xuân về, chúng mang lại hy vọng cho người lớn, niềm vui và sự giáo dục cho trẻ nhỏ, đồng thời lan tỏa một vần thơ dịu ngọt vào bầu không khí náo nức niềm vui của ngày lễ Tết.

---=-----

Thư mục tham khảo (Bibliographie)

Văn bản liệt kê một số tài liệu nghiên cứu về biểu tượng, niềm tin và tranh khắc gỗ tại Việt Nam và Trung Hoa của các tác giả như:

* Chavannes: De l'expression des vœux populaires (Về sự thể hiện những lời chúc tụng dân gian).

* Dumoutier: Symboles et emblèmes annamites (Biểu tượng và huy hiệu người An Nam).

* H. Doré: Recherches sur les superstitions en Chine (Nghiên cứu về các hủ tục/mê tín tại Trung Hoa).

* Yves Laubie: Réflexion sur l'imagerie populaire au Tonkin (Suy ngẫm về tranh dân gian ở Bắc Kỳ).

Hình ảnh minh họa

Bức tranh ở cuối trang là một ví dụ về tranh dân gian, thường mang tính trào phúng hoặc biểu tượng. Hai chữ Hán màu đỏ trong tranh là 「野戲」 (Dã Hí), có thể hiểu là "trò chơi dân gian" hoặc "vở kịch ngoài trời".

-----===<oOo>===-----

Nguồn tin và chi tiết: https://www.zdnet.com/article/why-scammers-call-you-say-nothing-how-to-respond-safely/?utm_source=flipboard&utm_content=ZDNet%2Fmagazine%2FLatest%20News

HCD: Tóm tắt nội dung bài báo (có thể bản dịch nguyên văn nằm dưới phần tóm tắt)

Vì sao kẻ lừa đảo gọi điện nhưng không nói gì?

Đó là một kỹ thuật có chủ đích trong chuyện thái lừa đảo hiện nay. Mục tiêu chính là nó muốn xác nhận số điện thoại của bạn đang hoạt động, có người thật bắt máy, và có thể bị nhắm tới trong các cuộc lừa đảo sau này.

Cách thức hoạt động

Khi bạn bắt máy và nói “Alo?”, hệ thống tự động của kẻ lừa đảo ghi nhận rằng: Số điện thoại có thật. Chủ nhân có thói quen bắt máy.Thông tin này được xem như “dữ liệu giá trị” trong thế giới tội phạm mạng. Nó có thể được mua bán, trao đổi, hoặc tái sử dụng cho các chiến dịch lừa đảo khác.

Chuyên gia an ninh Shane Barney giải thích rằng các cuộc gọi nầy thường là “trinh sát tự động” (automated reconnaissance) họ cần lọc ra số nào “có người thật” trước khi tốn công dùng nhân viên thật gọi.

-----=-----

Sau khi xác nhận số của bạn, họ làm gì tiếp?

Một số hướng tấn công tiếp: Gọi lừa đảo trực tiếp: giả danh ngân hàng, công ty điện thoại, cơ quan chính phủ…Tấn công phishing qua email hoặc SMS: vì họ có thể ghép số điện thoại của bạn với email bị lộ từ các vụ rò rỉ data. Tấn công chiếm đoạt SIM (SIM swap): dùng số điện thoại đã xác thực để yêu cầu nhà mạng chuyển SIM sang thiết bị của chúng. Bảo đặt lại password để chúng lấy.

-----=-----

Vì sao có cuộc gọi im lặng nhưng sau vài giây mới có người nói? Đó là dấu hiệu của hệ thống quay số dự đoán (predictive dialing). Hệ thống tự động gọi hàng loạt số cùng lúc. Khi phát hiện có người nói “Alo”, nó mới chuyển cuộc gọi sang một nhân viên thật. Việc chuyển này gây ra độ trễ vài giây, khiến bạn nghe im lặng trước khi có người lên tiếng.

Mục tiêu chúng là tối đa hóa hiệu suất, giảm chi phí nhân công.

-----=-----

Vì sao kiểu lừa đảo này quay trở lại? Theo bài báo, kiểu gọi im lặng từng phổ biến nhiều năm trước, rồi giảm dần khi email và SMS phishing bùng nổ. Nay nó quay lại vì: Tội phạm mạng tái sử dụng chiến thuật cũ nếu thấy vẫn hiệu quả. Công nghệ quay số tự động ngày càng rẻ và dễ triển khai. Dữ liệu rò rỉ trên mạng giúp chúng kết hợp nhiều nguồn thông tin để tấn công chính xác hơn.

-----=-----

Bạn nên làm gì khi nhận cuộc gọi im lặng?

1) Cúp máy ngay

Nếu số lạ gọi đến và không ai trả lời, bạn chỉ cần cúp máy. Nếu là cuộc gọi hợp pháp, họ sẽ gọi lại hoặc để lại voicemail.

2) Bắt máy nhưng không nói gì Một số chuyên gia gợi ý cách này: Bắt máy nhưng không nói câu nào. Nếu hệ thống không nghe thấy giọng người, nó có thể đánh dấu số bạn là “không hoạt động” và loại khỏi danh sách.

3) Dùng dụng cụ lọc và chặn spam Điện thoại iPhone và Android đều có tính năng chặn spam tích hợp. Các nhà mạng lớn tại Mỹ như Verizon, AT&T, T-Mobile đều có dịch vụ lọc spam. Ứng dụng bên thứ ba: RoboKiller, Truecaller, Hiya.

Những cuộc gọi im lặng tưởng như vô hại thực chất là bước đầu của một chuỗi tấn công có thể nghiêm trọng. Chúng cho thấy: Tội phạm mạng hoạt động như một ngành công nghiệp. Dữ liệu cá nhân (số điện thoại, email, hành vi) có giá trị và bị mua bán. Người dùng cần cảnh giác ngay từ những tín hiệu nhỏ nhất.

-----===<oOo>===-----

From: nang huynh <nlehuynh@ >

Sent: Friday, February 27, 2026 7:05 SA

Subject: Giải đáp các câu đố

Câu1: theo hình

Câu 2: lúc này ở Mỹ, Bill Clinton đang " testify under oath " về liên quan đến Epstein và ở Hải Phòng có lễ hội Minh Thề sau Tết ( các quan chức thề không tham nhũng) thì tôi không biêt trả lời sao cho đúng về cái mũi của Pinocchio!!!

Câu 3: không nên đối vì xác suất là 50%

Câu 4: x = 80° (180- 60-40)

Cảm ơn Anh, chúc Anh mạnh khỏe

Yahoo Mail: Search, Organize, Conquer

HCD: Cám ơn anh Năng. Tôi để chữ màu den từ đây.

Về câu 3 thì lý luận thế nầy ((thực tế không biết sao):

Chọn lần đầu: tỉ lệ trúng là 1/3 (tức 33%)

Nếu chọn lại thì tỉ lệ trúng (sau khi bỏ một hộp, chỉ còn 2) thì tỉ lệ trúng là ½ (tức 50%)

Kết luận là nên chọn lại

Về câu 4 tôi giải thích thêm: Góc D là 30 độ. (120-90=30)