Chỉ số giá sản xuất (PPI) tháng 9 được công bố vào thứ Năm cao hơn nhiều so với dự báo của các chuyên gia kinh tế, cho thấy áp lực lạm phát từ lĩnh vực năng lượng vẫn tiếp diễn trong bối cảnh Hoa Kỳ đang có xung đột với Iran.Theo Cục Thống kê Lao động Hoa Kỳ (BLS), thước đo áp lực lạm phát cơ bản đã tăng 1,3% trong tháng 9 và tăng 6,3% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là mức tăng theo tháng và theo năm lớn nhất lần lượt kể từ tháng 3 năm 2022 và tháng 12 năm 2022.Cả hai chỉ số này đều vượt xa dự báo của các chuyên gia kinh tế được Dow Jones khảo sát; trước đó, họ dự đoán mức tăng lần lượt là 0,6% theo tháng và 5,5% theo năm.
<!>
Giá năng lượng là nguyên nhân chính dẫn đến sự gia tăng này, khi xung đột tại Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung dầu và đẩy giá tăng vọt. Nếu loại trừ các mặt hàng thực phẩm, năng lượng và thương mại, chỉ số PPI chỉ tăng 0,5% trong tháng 9 và tăng 5% so với một năm trước đó.
Tuy nhiên, có những dấu hiệu cho thấy giá năng lượng tăng cao đang gây ra tác động lan tỏa sang các nhóm hàng hóa khác. Trong báo cáo công bố hôm thứ Năm, BLS cho biết gần một nửa mức tăng trong tháng 9 đối với các loại hàng hóa đã qua chế biến phục vụ nhu cầu tức thời là do giá nhiên liệu diesel tăng cao.
Đây là báo cáo mới nhất trong chuỗi dữ liệu gần đây cho thấy lạm phát vẫn tiếp tục gây áp lực lên cả người tiêu dùng lẫn các doanh nghiệp.
Báo cáo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) công bố hôm thứ Tư cho thấy mức tăng 0,6% từ tháng 8 đến tháng 9 và tăng 3,7% trong vòng 12 tháng qua. Các chuyên gia kinh tế được Dow Jones khảo sát trước đó đã dự báo mức tăng lần lượt là 0,6% và 3,6%.
Chỉ số CPI lõi – loại trừ các mặt hàng thực phẩm và năng lượng vốn có biến động mạnh – đã tăng 0,3% trong tháng 9 và tăng 2,6% so với một năm trước đó. Các chuyên gia kinh tế từng dự báo mức tăng lần lượt là 0,2% và 2,5%. Theo phân tích từ Bespoke Investment Group, báo cáo "Beige Book" (Sách Be) công bố hôm thứ Tư – một tài liệu ghi chép về hoạt động kinh tế do Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) phát hành – đã ghi nhận số lần đề cập đến các thuật ngữ liên quan đến lạm phát cao nhất từ trước đến nay.
Dữ liệu chính phủ công bố hôm thứ Năm cho thấy doanh số bán lẻ trong tháng 9 tăng 0,8%, vượt mức dự báo 0,4% của các chuyên gia kinh tế. Tuy nhiên, con số này cho thấy sự chậm lại so với tháng trước đó, khi doanh số bán lẻ từng tăng hơn 1%.
Nếu loại trừ chi tiêu cho ô tô và nhiên liệu, doanh số bán lẻ tăng 0,25% trong giai đoạn từ tháng 8 đến tháng 9, giảm so với mức khoảng 1,1% của giai đoạn trước đó. Sự sụt giảm này là dấu hiệu cho thấy giá nhiên liệu cao đang buộc người tiêu dùng phải thắt chặt chi tiêu ở các lĩnh vực khác.
Các dữ liệu trong tuần này đã khiến một bộ phận các nhà giao dịch hợp đồng tương lai lãi suất quỹ liên bang (Fed funds futures) – dù vẫn là thiểu số nhưng đang gia tăng – kỳ vọng rằng ngân hàng trung ương Mỹ sẽ tăng lãi suất tại cuộc họp diễn ra vào cuối tháng này. Theo công cụ FedWatch của CME, các nhà giao dịch hiện dự báo xác suất Fed tăng lãi suất là gần 34%, tăng so với mức dưới 18% của một tuần trước đó.
Chris Zaccarelli, giám đốc đầu tư tại Northlight Asset Management, nhận định: "Với việc các số liệu lạm phát cao hơn kỳ vọng xuất hiện trong hai ngày liên tiếp, có vẻ như Fed sẽ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tiếp tục tăng lãi suất trong năm nay".
Những báo cáo này cung cấp cái nhìn cuối cùng về tốc độ lạm phát tại Mỹ trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ – sự kiện có thể tác động đến cán cân quyền lực của các đảng phái chính trị tại Washington.
Wholesale prices jumped 6.3% annually in September, biggest gain since 2022
Lạm phát cao đã trở thành một “thực tế hiển nhiên” tại Hoa Kỳ như thế nào
Thứ Tư, ngày 14 10 2026 Alex Harring
- Theo phân tích dữ liệu từ CNBC, người tiêu dùng Hoa Kỳ đang trải qua một trong những giai đoạn lạm phát cao kéo dài nhất từng được ghi nhận.
- Một số người bắt đầu coi lạm phát cao là trạng thái bình thường mới; điều này có thể làm suy yếu hiệu quả các công cụ chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang (Fed).
- Chủ tịch Fed chi nhánh Cleveland, bà Beth Hammack, bày tỏ lo ngại khi người tiêu dùng bắt đầu xem lạm phát cao như một “thực tế hiển nhiên” trong cuộc sống. Người tiêu dùng Hoa Kỳ đang đối mặt với một trong những đợt lạm phát cao kéo dài nhất trong thế kỷ qua. Việc một bộ phận người dân bắt đầu coi đây là trạng thái bình thường mới đã gióng lên hồi chuông cảnh báo đối với các nhà hoạch định chính sách tại Cục Dự trữ Liên bang.
Dữ liệu chỉ số giá tiêu dùng (CPI) công bố hôm thứ Tư cho thấy mức tăng 3,7% so với cùng kỳ năm ngoái trong tháng 9. Như vậy, chỉ số CPI đã duy trì mức tăng hàng năm trên 2% — mục tiêu lạm phát được chấp nhận rộng rãi tại Hoa Kỳ — trong suốt khoảng 65 tháng, tức là hơn năm năm liên tiếp.
Giai đoạn lạm phát cao kéo dài nhiều năm này đã phủ bóng đen lên cái nhìn của người dân Mỹ về nền kinh tế, đồng thời có thể tác động đến mọi khía cạnh, từ cách họ lập ngân sách chi tiêu cho đến cách họ bỏ phiếu trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng tới. Tại Fed, các nhà lãnh đạo đang đặt câu hỏi liệu kỳ vọng lạm phát của người tiêu dùng có đang trở nên quá cố định, khiến việc kiểm soát trở nên khó khăn hơn hay không.
“Họ bắt đầu chấp nhận lạm phát cao như một thực tế hiển nhiên trong cuộc sống,” Chủ tịch Fed chi nhánh Cleveland, bà Beth Hammack, viết trên mạng xã hội tuần trước. “Điều đó thật đáng lo ngại.”
Lạm phát qua các con số
Giai đoạn lạm phát dai dẳng hiện nay được xếp vào hàng những đợt lạm phát kéo dài nhất trong lịch sử hiện đại của Hoa Kỳ.
Theo phân tích của CNBC dựa trên dữ liệu từ Cục Thống kê Lao động, chuỗi dữ liệu CPI hàng tháng liên tục ở mức trên 2% này là giai đoạn dài nhất trong thế kỷ 21. Kể từ cuối thập niên 1940, Hoa Kỳ chỉ mới ghi nhận hai giai đoạn khác có thời gian kéo dài hơn thế này. Kể từ khi lạm phát bắt đầu vượt mức 2% vào đầu năm 2021, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) trung bình đã duy trì ở ngưỡng khoảng 4,5%. Lần gần nhất ghi nhận chuỗi dữ liệu với mức trung bình cao như vậy là trong giai đoạn kết thúc vào thập niên 1980.
Người tiêu dùng đang kỳ vọng lạm phát sẽ còn tăng tốc. Theo Khảo sát Kỳ vọng của Người tiêu dùng do Cục Dự trữ Liên bang (Fed) chi nhánh New York công bố tuần trước, triển vọng lạm phát trong một năm tới tính đến tháng 9 đã tăng 0,3 điểm phần trăm, lên mức 3,9% – con số cao nhất trong hơn ba năm qua.
Phản ứng của người tiêu dùng
Một trong những mối lo ngại chính của các nhà hoạch định chính sách tại ngân hàng trung ương là việc các doanh nghiệp và người tiêu dùng có thể bắt đầu thay đổi hành vi một cách lâu dài để thích nghi với tình trạng giá cả leo thang. Điều này có thể tạo ra những tác động lan tỏa khắp nền kinh tế.
Các doanh nghiệp dự đoán chi phí đầu vào tăng có thể chủ động nâng giá bán đối với người tiêu dùng. Trong khi đó, người lao động – nếu dự đoán lạm phát sẽ còn dai dẳng – sẽ yêu cầu mức tăng lương cao hơn để bù đắp cho sự gia tăng chi phí sinh hoạt.
Tất cả những yếu tố này có thể biến lạm phát thành một "lời tiên tri tự ứng nghiệm", khiến các công cụ chính sách tiền tệ trong tay Fed trở nên kém hiệu quả hơn trong việc kiềm chế đà tăng giá.
Gary Richardson, một nhà kinh tế học và cựu sử gia tại Fed, nhận định: “Để chính sách tiền tệ tác động đến nền kinh tế một cách hiệu quả và có thể dự đoán trước, các kỳ vọng về lạm phát cần phải được neo giữ ổn định. Đây phải là mục tiêu hàng đầu của bất kỳ ngân hàng trung ương nào”.
Trong thời điểm hiện tại, các quan chức Fed đang theo dõi sát sao xem liệu người tiêu dùng có phản ứng với áp lực lạm phát hay không, và nếu có thì họ phản ứng như thế nào.
Tại một sự kiện diễn ra tháng trước, Chủ tịch Fed chi nhánh Minneapolis, ông Neel Kashkari, cho biết ông đã nghe một lãnh đạo công đoàn chia sẻ rằng đối với các thành viên của họ, lạm phát còn “tồi tệ hơn” cả suy thoái kinh tế. Ông Kashkari cho biết cuộc trò chuyện đó đã ảnh hưởng đến cách ông nhìn nhận sự đánh đổi trong khuôn khổ “nhiệm vụ kép” của Fed – bao gồm việc duy trì sự ổn định giá cả và đạt mức việc làm tối đa. Tại một cuộc họp của các nhà kinh tế ở Ohio tuần này, bà Hammack nhấn mạnh rằng không nên mặc nhiên cho rằng các kỳ vọng lạm phát dài hạn sẽ luôn được neo giữ ổn định. Bà cảnh báo rằng mỗi tháng lạm phát duy trì ở mức cao sẽ làm tăng nguy cơ hình thành một “tâm lý lạm phát” ăn sâu vào nền kinh tế. Các nhà kinh tế nhìn nhận việc tăng lãi suất là công cụ chính để Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) làm chậm nhu cầu, từ đó tạo áp lực giảm tốc độ tăng giá hàng năm. Sau đợt tăng lãi suất vào tháng 9, các nhà giao dịch hợp đồng tương lai quỹ liên bang dự đoán ngân hàng trung ương này sẽ tiếp tục nâng chi phí vay vào tháng 12 và trong năm 2027.
Về dài hạn, Diane Swonk, chuyên gia kinh tế trưởng tại công ty tư vấn KPMG, cho biết việc tăng lãi suất có thể mang lại lợi ích cho người tiêu dùng bằng cách kiểm soát lạm phát. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, bà Swonk lưu ý rằng người tiêu dùng có thể chịu áp lực lớn hơn do chi phí vay vốn tăng cao.
“Lạm phát giống như một căn bệnh ung thư; nếu để nó di căn và lan rộng, tình hình sẽ còn tồi tệ hơn nhiều,” bà Swonk nói. “Ngay cả khi phương pháp điều trị gây đau đớn, thì đó vẫn tốt hơn là để căn bệnh di căn.”
Người tiêu dùng không hài lòng
Tại khu vực của Hammack, người đứng đầu Cục Dự trữ Liên bang (Fed) chi nhánh Cleveland cho biết trên mạng xã hội rằng bà nhận thấy bằng chứng cho thấy người dân đang phải “lựa chọn” thay vì chỉ đơn thuần là “chuyển sang dùng hàng rẻ hơn”. Chẳng hạn, họ buộc phải cân nhắc xem nên dùng tiền để mua thực phẩm hay thanh toán các hóa đơn thiết yếu.
Người tiêu dùng đang than phiền về tình trạng giá cả liên tục leo thang trong đời sống thường nhật sau nhiều năm lạm phát cao. Tình hình càng trở nên tồi tệ hơn khi trong những tháng gần đây, tốc độ lạm phát hàng năm lại tăng nhanh hơn tốc độ tăng lương, đồng nghĩa với việc sức mua của người tiêu dùng trung bình đã bị sụt giảm.
Khảo sát về tâm lý người tiêu dùng do Đại học Michigan thực hiện – một chỉ số được theo dõi sát sao – đã rơi xuống mức thấp nhất từ trước đến nay vào đầu năm nay. Lần đầu tiên trong lịch sử, hơn 50% số người tham gia khảo sát cho biết giá cả đắt đỏ là nguyên nhân khiến tình hình tài chính cá nhân của họ trở nên tồi tệ hơn.
Joanne Hsu, giám đốc phụ trách khảo sát tại Đại học Michigan, nhận định rằng giá cả cao đang “chiếm trọn tâm trí người tiêu dùng”. Bà cho biết: “Họ vẫn coi đây là một thực tế không thể chấp nhận được trong cuộc sống”.
So với nhóm cử tri ủng hộ Đảng Dân chủ, tâm lý của nhóm cử tri Đảng Cộng hòa và cử tri độc lập đã sụt giảm mạnh hơn trong năm nay. Câu hỏi đặt ra hiện nay là liệu những cử tri đang bất bình trước chi phí sinh hoạt leo thang có làm thay đổi cán cân quyền lực tại Washington – vốn đang nghiêng về phía Đảng Cộng hòa và Tổng thống Donald Trump – trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ hay không.
Bất chấp những triển vọng ảm đạm đó, các nhà kinh tế cho rằng người dân Mỹ không nên kỳ vọng giá cả sẽ giảm xuống so với mức hiện tại. Tình trạng giảm phát – khi tốc độ tăng giá hàng năm rơi xuống dưới 0% – có thể đẩy nền kinh tế quốc gia vào một vòng xoáy đi xuống.
Thay vào đó, điều họ nên hy vọng là tốc độ lạm phát trong 12 tháng tới sẽ hạ nhiệt xuống mức thấp hơn tốc độ tăng lương. Nếu điều này duy trì trong một khoảng thời gian đủ dài, mức lương cao hơn cùng sức mua được cải thiện sẽ giúp người tiêu dùng thích nghi tốt hơn với mặt bằng giá cả hiện nay.
Olena Nicks, một nhà phân tích đồng thời là nhà lập pháp địa phương tại Long Island, New York, là một trong những người tiêu dùng đang phải thắt chặt chi tiêu trước tình trạng giá cả đắt đỏ. Nicks cho biết cô đặc biệt nhận thấy giá cả đã tăng vọt trong những năm gần đây, nhất là đối với các mặt hàng thực phẩm tươi sống tại cửa hàng tạp hóa và giá vé máy bay cho các kỳ nghỉ. Để đối phó với tình hình này, người phụ nữ 34 tuổi cho biết cô đã cắt giảm việc ăn uống tại các nhà hàng hoặc chuỗi cửa hàng thức ăn nhanh. Nhóm bạn của cô cũng từ bỏ các hoạt động giải trí như chơi bowling, thay vào đó là những buổi tụ tập tại nhà để tiết kiệm chi phí.
“Dùng từ ‘thất vọng’ vẫn còn là quá nhẹ,” Nicks chia sẻ. “Cảm giác cứ như thể bạn đang bị mắc kẹt vậy.”
High inflation is becoming a 'fact of life'
EU tính siết nhập khẩu hàng TQ, Đức thúc đẩy áp dụng thêm hạn chế thương mại
Thủ tướng Đức Friedrich Merz hôm thứ Tư (14/10) tuyên bố châu Âu sẽ đáp trả các hành vi thương mại bóp méo cạnh tranh, một ngày trước thượng đỉnh EU bàn về làn sóng hàng Trung Quốc giá rẻ
.
Ngày 16/6,2026 tại Évian-les-Bains, Pháp: Tổng thống Mỹ Donald Trump (bên phải) trò chuyện với Thủ tướng Đức Friedrich Merz, trong khi Thủ tướng Ý Giorgia Meloni đứng quan sát. (Ảnh chụp màn hình video)
Phát biểu tại Hạ viện Đức (Bundestag) về lập trường của chính phủ trước thượng đỉnh, ông Merz cho biết sẽ có “một phản ứng cứng rắn của châu Âu” trước tình trạng bất công ngày càng tăng trong thương mại thế giới.
“Chúng tôi không còn khoanh tay đứng nhìn khi các nước khác gây hại cho nền kinh tế của chúng tôi”,ông nhấn mạnh. Ông kể ra những cách gây hại đó: trợ cấp cao, đồng tiền bị hạ giá nhân tạo, dư thừa công suất và chính sách giá hung hăng.
Ông cảnh báo: “Ai tìm cách gây xung đột thương mại với chúng tôi sẽ thấy rằng giờ đây chúng tôi tự vệ, bằng những phản ứng tương xứng”.
Ông Merz không nêu tên nước nào. Chính phủ Đức từng cho biết các công cụ phòng vệ thương mại mới liên quan đến nhiều nước, Reuters đưa tin.
Lãnh đạo EU nhóm họp tại Brussels từ thứ Năm (15/10) để đánh giá lại quan hệ thương mại với Trung Quốc, khi ô tô và hàng công nghiệp Trung Quốc lại ồ ạt đổ vào châu Âu, đe dọa sản xuất trong khối và làm dấy lên lo ngại về làn sóng sa thải.
Hãng tin dpa nhận định phát biểu của ông Merz nhiều khả năng chủ yếu nhắm vào Trung Quốc. Nước này bị cáo buộc dùng trợ cấp nhà nước làm méo mó thị trường, tạo ra dư thừa công suất để bán phá giá, khiến doanh nghiệp châu Âu không theo kịp.
Đức, Pháp muốn có “công tắc ngắt”
Cùng Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, ông Merz đã đưa ra một loạt đề xuất, trong đó có công cụ phòng vệ thương mại mới giúp Ủy ban châu Âu phản ứng nhanh khi các ngành công nghiệp và chuỗi cung ứng bị tấn công có chủ đích. Thượng đỉnh sẽ thảo luận đề xuất này, và ông Merz muốn sớm có quyết định.
Epoch Times cho biết tuần trước, hai nhà lãnh đạo đã gửi thư chung cho Ủy ban châu Âu, đề nghị trao cho EU quyền loại thẳng một đối tác ra khỏi thị trường chung nếu nước này kéo dài các hành vi thương mại không công bằng. Cơ chế này được gọi là “công tắc ngắt”.
Nếu Bắc Kinh hạn chế xuất khẩu đất hiếm, nguyên liệu không thể thiếu với ngành ô tô và năng lượng xanh châu Âu, cơ chế này được cho là sẽ trở thành “vũ khí đánh trả” của EU.
Hạn ngạch 350 nghìn xe hybrid
Loạt biện pháp hạn chế bắt đầu từ thỏa thuận về xe hybrid mà EU và Trung Quốc đạt được đầu tháng 10. Epoch Times tổng hợp chi tiết thỏa thuận do Financial Times và The Guardian công bố: từ ngày 1/12, EU giới hạn mỗi năm 350 nghìn xe hybrid thường (HEV) và hybrid sạc điện (PHEV) nhập từ Trung Quốc, giảm hơn một nửa so với khoảng 800 nghìn chiếc dự kiến.
Xe lắp ráp trong EU được miễn. Biện pháp này được cho là nhằm buộc chuỗi cung ứng ô tô Trung Quốc chuyển sang châu Âu, giữ lại nền tảng sản xuất của khối.
Volkswagen đứng trước nguy cơ cắt 100 nghìn việc làm
Ngành ô tô cho thấy rõ sức ép mà Đức đang chịu. Từ năm 2022 đến 2025, xuất khẩu ô tô của Đức sang Trung Quốc giảm 66%. Trong 7 tháng đầu năm nay, lượng ô tô mới Đức nhập từ Trung Quốc tăng 121%.
Riêng tập đoàn Volkswagen đứng trước nguy cơ cắt tới 100 nghìn việc làm và đóng cửa nhà máy. Sức ép đó buộc giới chính trị và công nghiệp Đức từ bỏ thái độ thận trọng. Berlin từng phản đối các biện pháp bảo hộ, nay đã đổi hẳn lập trường.
Các quan chức EU cũng lên tiếng. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen trước đó cho rằng thâm hụt thương mại khổng lồ với Trung Quốc đã đến mức “không bền vững” và EU sẽ dùng mọi biện pháp có thể để thu hẹp mức thâm hụt này. Hôm thứ Ba (13/10), Ủy viên Kinh tế EU Valdis Dombrovskis cho biết sự mất cân bằng không chỉ nằm ở ngành ô tô, nên EU phải tái cân bằng cùng lúc ở nhiều ngành.
Xuất khẩu của Trung Quốc trong tháng 9 tăng 36,3% so với cùng kỳ năm trước nhờ nhu cầu chip và ô tô trên thế giới tăng mạnh, theo Reuters. Riêng tháng 9, thặng dư thương mại của nước này lên 133,53 tỷ USD.
Số liệu từ Tổng cục Hải quan Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) và Cơ quan Thống kê châu Âu (Eurostat) cho thấy thặng dư thương mại của Trung Quốc trong 9 tháng đầu năm đã lên 938 tỷ USD. Cả năm, con số này nhiều khả năng vượt kỷ lục 1,2 nghìn tỷ USD của năm 2025. Năm ngoái, EU thâm hụt 360 tỷ euro (khoảng 402 tỷ USD) trong thương mại hàng hóa với Trung Quốc, tương đương 1 tỷ euro mỗi ngày, và mức thâm hụt tiếp tục tăng trong nửa đầu năm 2026.
Bắc Kinh: Con số thặng dư “không đứng vững”
Bắc Kinh phản bác những con số này trong các cuộc đàm phán gần đây. Epoch Times dẫn Reuterscho biết phía Trung Quốc coi con số thặng dư mà EU thống kê là “không đứng vững”, vì gần một nửa thương mại hai bên là hàng trung gian: doanh nghiệp châu Âu mua giá rẻ từ Trung Quốc, gia công tại châu Âu rồi bán ra toàn cầu.
“Thặng dư được ghi cho Trung Quốc, nhưng lợi nhuận thực tế lại do châu Âu thu về,” phía Trung Quốc lập luận. Bắc Kinh cũng chỉ ra rằng EU lâu nay vẫn có thặng dư thương mại dịch vụ với Trung Quốc.
Bộ Thương mại ĐCSTQ cảnh báo châu Âu sẽ “tự chuốc hậu quả” nếu áp dụng kế hoạch “cào bằng”. Tuy nhiên, các viện nghiên cứu chỉ ra rằng nửa đầu năm nay, xuất khẩu của Trung Quốc sang EU đạt 254 tỷ USD, vượt xa mức 172 tỷ USD sang Mỹ, cho thấy EU là thị trường quan trọng hơn với Bắc Kinh.
Điều này giúp các nhà đàm phán EU có thêm lợi thế trong lúc họ tìm cách tránh một cuộc chiến thương mại toàn diện. Những đề xuất đầu tiên về biện pháp phòng vệ dự kiến được đưa ra vào tháng 12.
Thượng đỉnh kéo dài hai ngày còn bàn về mở rộng EU, viện trợ thêm cho Ukraine và ngân sách chung giai đoạn 2028–2034.Ủy viên EU: Thâm hụt thương mại với Trung Quốc năm 2025 lên tới 360 tỷ euro
Lý Ngọc (t/h)
Thấy gì từ việc Canada muốn trục xuất cựu binh ĐCSTQ từng tham chiến ở Việt Nam?
Bà Thịnh Tuyết cho rằng việc Canada mở thủ tục trục xuất một cựu binh Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) từng tham chiến ở Việt Nam là dấu hiệu Ottawa “chuyển hướng hoàn toàn” trước can thiệp ngầm từ nước ngoài.
Bức ảnh cho thấy công dân Trung Quốc Dung Tường Viễn (容翔远, biệt danh “Hổ”, người đứng) chụp ảnh cùng ông Joe Peschisolido (thứ hai từ phải sang), nghị sĩ Đảng Tự do Canada khi đó, tại một sự kiện vào năm 2018. (Ảnh từ mạng xã hội X)
cơ quan Dịch vụ Biên giới Canada (CBSA) đã mở thủ tục trục xuất ông Dung Tường Viễn (Rongxiang Yuan), 63 tuổi, người sáng lập hội đoàn người Hoa “Hiệp hội Thúc đẩy Quan hệ Hữu nghị Canada-Trung Quốc”. Ông có biệt danh là “Hổ”.
CBSA cáo buộc ông phạm tội ác chống lại loài người khi phục vụ trong quân đội của ĐCSTQ, và khai gian quá trình quân ngũ khi xin thường trú. Ông Dung bác bỏ mọi cáo buộc.
Bà Thịnh Tuyết là nhà bình luận thời sự lâu nay theo dõi ảnh hưởng của ĐCSTQ ở hải ngoại. Trả lời phỏng vấn Vision Times, bà nói vụ việc này “không chỉ là một vụ tuân thủ luật di trú thông thường hay một vụ trục xuất đơn lẻ”, mà còn liên quan đến các nguy cơ an ninh quốc gia như đàn áp xuyên quốc gia và ĐCSTQ can thiệp bầu cử.
Mùa xuân năm nay, bà đã gửi các cơ quan hữu quan của Canada một bản ghi nhớ phân tích lý lịch và nguy cơ an ninh quốc gia liên quan đến ông Dung. Bà cho biết bản ghi nhớ này đã “hệ thống hóa và tố giác các mối nguy an ninh cốt lõi khi ông ta thực hiện đàn áp xuyên quốc gia và can thiệp bầu cử ở Canada cho ĐCSTQ”.
Bà Thịnh Tuyết: Nguy cơ “nhiều tầng, nhiều chiều”
Bà Thịnh Tuyết chỉ ra rằng các cáo buộc mà chính quyền công bố đến nay tập trung vào “quá khứ phục vụ trong Quân Giải phóng, che giấu lý lịch quân ngũ” và “tội ác chiến tranh”. Tuy nhiên, “nghiên cứu chuyên sâu” của bà cho thấy rủi ro ông gây ra cho hệ thống dân chủ và hàng rào an ninh của Canada “có nhiều tầng, nhiều chiều”.
Về chính trị, bà nói ông Dung “từng dùng các khoản quyên góp lớn để bước vào chính trường liên bang Canada”. Theo bà, ông chủ yếu rót tiền vào hội đảng bộ khu vực bầu cử của cựu Thủ tướng Justin Trudeau và các tổ chức của Đảng Tự do, và “thiết lập kênh tiếp xúc mật thiết với nhiều chính khách”.
“Có hai người bạn lần lượt kể với tôi rằng họ từng thấy trong nhà ông ta nhiều bức ảnh riêng chụp cùng Thủ tướng Trudeau. Dung Tường Viễn luôn lấy đó làm tự hào, dẫn khách đến nhà đi xem ‘bản đồ quyền lực chính trị’ của mình,” bà kể.
Về tài chính, bà căn cứ vào cuộc điều tra chống rửa tiền của Ủy ban Cullen ở tỉnh British Columbia (BC) và hồ sơ của cơ quan quản lý cờ bạc tỉnh này. Bà cho biết ông Dung “bị nghi thực hiện các giao dịch tiền mặt khả nghi trị giá hàng triệu đô la Canada tại sòng bạc River Rock ở Richmond”. Bà cũng nêu hồ sơ tuân thủ của cơ quan tình báo tài chính FINTRAC, trong đó tổng giá trị các báo cáo giao dịch tài chính khả nghi gắn với mạng lưới liên quan đến ông “lên tới 61 triệu đô la Canada”.
Ở mảng vũ khí và hàng hóa, bà nói ông Dung, cựu giám đốc và “cổ đông lớn” của cửa hàng súng Tiger Arms, “từng được đánh giá là một trong những người sưu tầm súng cá nhân lớn nhất địa phương”. Dinh thự của ông ở Chilliwack “còn từng có hàng hóa không rõ nguồn gốc qua lại xuyên quốc gia”, trong đó có một container 8,5 tấn trung chuyển qua bên thứ ba.
Bà Thịnh Tuyết còn gọi ông Dung là “người sáng lập và nắm quyền chủ chốt” của “Hội Xúc tiến Văn hóa Trung Quốc Canada” và các “tổ chức ngoại vi then chốt của mặt trận thống nhất”, người lâu nay đóng vai “thủ lĩnh” trong cộng đồng Hoa kiều địa phương.
Bà cho rằng ông không chỉ dùng nền tảng hội đoàn để “truyền bá hệ tư tưởng ĐCSTQ cho người di cư ở hải ngoại”, mà còn vươn vòi thâm nhập vào các cơ quan công quyền và thực thi pháp luật địa phương. Bà cho biết hội đoàn do ông nắm từng quyên góp cho Quỹ Cảnh sát Vancouver, sau đó bị quỹ trả lại để tránh hiềm nghi. Bà xem đó là hành động “tìm cách lấy danh nghĩa ‘từ thiện’ để xây dựng quan hệ thân thiện với cảnh sát, khống chế quyền lực công của Canada”.
Bà còn cho biết ông từng đại diện Canada tham gia hoạt động cưỡng ép đồng hóa và mặt trận thống nhất của ĐCSTQ nhắm vào thanh thiếu niên người Duy Ngô Nhĩ. Chi tiết việc này bà sẽ trình bày trong một bài viết khác.
“Một vụ án có ý nghĩa điển hình”
Bàn về khả năng trục xuất, bà Thịnh Tuyết lưu ý ông Dung “sống tại Canada gần 20 năm nhưng vẫn giữ tư cách thường trú nhân, không xin nhập quốc tịch Canada”.
“Đây cũng là lựa chọn của nhiều người hoạt động cho ĐCSTQ tại Canada và nhiều người đứng đầu các hội đoàn Hoa kiều thân cộng,” bà nói.
Quỹ Cảnh sát Vancouver đã trả lại khoản quyên góp của tổ chức liên quan đến ông. Tòa án Tối cao BC cũng bác yêu cầu của ông buộc phóng viên tiết lộ nguồn tin ẩn danh. Từ hai việc này, bà nhận định “mạng lưới bảo vệ xã hội, chính trị và pháp lý của ông ta tại địa phương đang sụp đổ”.
Bà thừa nhận các bước kháng cự pháp lý như phiên điều trần tại Ủy ban Di trú và Tị nạn Canada (IRB) hay yêu cầu Tòa án Liên bang xem xét lại “có thể biến thành cuộc giằng co kéo dài nhiều năm”. Dù vậy, theo bà, việc CBSA mở thủ tục trục xuất “đánh dấu thái độ của Canada đối với can thiệp chính trị ngầm từ nước ngoài và các mối nguy an ninh đã chuyển hướng hoàn toàn”.
“Hai năm nay tôi thường nghĩ: chính quyền Mỹ đã nhiều lần bắt giữ và đưa ra xét xử các tác nhân, gián điệp, đặc vụ, người chỉ điểm của ĐCSTQ, sao Canada lại im ắng như vậy? Chẳng lẽ ĐCSTQ đặc biệt khoan dung với Canada, không đàn áp xuyên quốc gia và thâm nhập sâu vào Canada?”
“Chính phủ Canada hành động quá chậm trong lĩnh vực này, nhưng vụ Dung Tường Viễn là một vụ án có ý nghĩa điển hình,” bà nói.
Luật sư của ông Dung bác bỏ toàn bộ cáo buộc về tội ác chiến tranh và rửa tiền.
Từng tham chiến ở biên giới Trung-Việt
Đài Global News đưa tin người phát ngôn IRB xác nhận đã nhận hồ sơ CBSA chuyển sang. Ủy ban sẽ mở phiên điều trần về tư cách nhập cảnh theo Điều 35(1)(a) và 40(1)(a) của Luật Di trú và Bảo vệ Người tị nạn, nhưng chưa ấn định ngày.
Điều 35(1)(a) áp dụng với người phạm tội ác chiến tranh hoặc tội ác chống lại loài người bên ngoài Canada, cho phép trục xuất người đó. Điều 40(1)(a) nhắm vào người khai sai hoặc che giấu sự thật quan trọng, khiến quyết định cấp tư cách di trú bị sai. Ông Dung có tư cách thường trú nhân từ năm 2008.
Truyền thông của ĐCSTQ và các bài đăng trên mạng xã hội cho thấy ông Dung phục vụ trong quân đội tại Trung Quốc từ năm 1979 đến năm 1991. Năm 1987, khi ngoài 20 tuổi, ông được cho là đã nhận lệnh điều đến vùng biên giới Trung-Việt.
Một bài báo ngày 23/3/1988 trên Nhân Dân Nhật báo gọi ông là trung đội trưởng, từng tham gia một trận giao tranh với quân đội Việt Nam gây thương vong. Các tư liệu trên mạng còn kể ông từng chỉ huy Trung đội Trinh sát số 13 của Quân Giải phóng, làm nhiệm vụ ở mặt trận Vân Nam và bắt tù binh Việt Nam.
Luật sư Daniel Reid của ông Dung cho biết thân chủ từng bị thương trong xung đột Trung-Việt và sau đó được khen thưởng, nhưng ông “bác bỏ bằng những lời lẽ mạnh mẽ nhất việc từng phạm bất kỳ tội ác chiến tranh nào”. Ông Dung xuất ngũ năm 1991, sau đó gây dựng “sự nghiệp kinh doanh thành công” ở Trung Quốc và Hồng Kông, rồi sang Canada năm 2008 vì cảm thấy bất an trước tình hình Trung Quốc, luật sư nói thêm.
Căn nhà 4,3 triệu đô la Canada và tiền mặt ở sòng bạc
Hồ sơ tòa án và doanh nghiệp cho thấy sau khi sang Canada, ông Dung sống trong một căn nhà trị giá 4,3 triệu đô la Canada ở Chilliwack, tỉnh BC. Căn nhà rộng khoảng 10 nghìn feet vuông (khoảng 929 m²), có 7 phòng ngủ và 9 phòng tắm, từng được truyền thông gọi là ngôi nhà đắt nhất địa phương.
Một phóng viên đến nơi đã đếm được 32 camera giám sát bên ngoài. Cạnh nhà là một khu tổ chức tiệc cưới rộng 4 mẫu Anh (khoảng 1,6 ha). Trong nhà được cho là còn có nhiều xe cổ.
Hồ sơ của chính quyền ghi ông từng là giám đốc Tiger Arms Ltd., cửa hàng bán lẻ súng ở Port Coquitlam, đứng tên chủ một công ty bất động sản, và bị xếp vào nhóm “người chơi cờ bạc rủi ro cao”.
Năm 2015, ông dùng tiền mặt mua hơn 4 triệu đô la Canada tiền phỉnh tại sòng bạc River Rock ở Richmond, khiến bộ phận chống rửa tiền của BC chú ý. Sau đó, ông nhận thông báo sẽ không được vào sòng bạc nữa nếu không chứng minh được nguồn tiền.
Cơ quan thực thi và chính sách cờ bạc của BC ghi nhận tiền mặt ông mang đến sòng bạc không có dấu hiệu xuất phát từ một tổ chức tài chính được công nhận, nên nguồn gốc có thể đáng ngờ.
Ông Dung chưa từng bị buộc tội liên quan đến rửa tiền, và luật sư cho biết ông bác bỏ mọi dính líu đến hoạt động này. Ông từng nói đánh bạc làm ông mất 10 triệu USD. Một phán quyết của tòa ghi rằng ông khai từng vay một khoản tiền mặt lớn của một người tên Vương Cửu Tiêu để đánh bạc, và đã trả nợ ở Trung Quốc.
Luật sư của ông cũng nói sòng bạc, cơ quan quản lý hay cơ quan thực thi pháp luật chưa từng yêu cầu gặp ông Dung.
Quyên góp cho Đảng Tự do, ngồi cạnh ông Trudeau
Hiệp hội Thúc đẩy Quan hệ Hữu nghị Canada-Trung Quốc ra đời đúng giai đoạn ông Dung thường xuyên lui tới sòng bạc, và ông là một trong những giám đốc sáng lập. Điều lệ hiệp hội nêu mục đích thúc đẩy quan hệ hữu nghị Canada-Trung Quốc.
Ông nhiều lần đại diện hiệp hội dự các sự kiện của cộng đồng người Hoa, phát biểu tại những dịp có mặt quan chức dân cử của cả 3 cấp chính quyền và quan chức lãnh sự của ĐCSTQ.
Luật sư của ông nói ông “quen biết nhiều người”, trong đó có ông Trudeau. Ông Trudeau được cho là đã gặp ông Dung tại một khách sạn ở Richmond trong nhiệm kỳ thủ tướng đầu tiên. Ảnh chụp tại một sự kiện của Đảng Tự do năm 2016 cũng cho thấy ông Dung ngồi cạnh ông Trudeau.
Sau đó, ông Dung quyên góp 1.500 đô la Canada cho hội đảng bộ khu vực bầu cử của ông Trudeau ở Montreal. Ba giám đốc khác của Tiger Arms cũng góp mỗi người 1.500 đô la Canada, dù cả 4 người đều sống ở BC.
Năm 2016, ông Dung còn quyên góp 2.800 đô la Canada cho Đảng Tự do Canada, hồ sơ của Cơ quan Bầu cử Canada cho thấy. Cùng năm, 3 giám đốc khác của Tiger Arms và một giám đốc của hiệp hội góp tổng cộng 11.500 đô la Canada.
Năm 2017, hiệp hội quyên góp 1.050 đô la Canada cho Đảng Tự do BC, theo hồ sơ của Cơ quan Bầu cử BC. Năm 2018, ông Dung cùng ông Joe Peschisolido, khi đó là nghị sĩ liên bang của Đảng Tự do, dự một sự kiện quyền anh Canada-Trung Quốc do hiệp hội tổ chức.
Luật sư Reid cho biết ông Dung từ lâu đóng góp cho Canada và cộng đồng người Hoa. Năm 2016, ông quyên được 30 nghìn đô la Canada cho các cộng đồng bị cháy rừng ở tỉnh Alberta.
Năm 2019, chính quyền BC giải thể hiệp hội vì không nộp hồ sơ theo quy định, nhưng ông Dung vẫn tiếp tục phát biểu tại các sự kiện cộng đồng. Năm 2023, ông phát biểu bằng tiếng Phổ thông tại tiệc tối của Hiệp hội Dịch vụ Cộng đồng Canada. Ban tổ chức cho biết khách mời có hai nghị sĩ liên bang của Đảng Tự do, một bộ trưởng của tỉnh, hai nghị sĩ tỉnh và thị trưởng địa phương.
Chuyên gia: Việc tiếp cận giới chức cấp cao đáng lo ngại
Ông Kelly Sundberg, giáo sư tội phạm học tại Đại học Mount Royal, nhận xét những vụ cư dân chưa có quốc tịch Canada bị cáo buộc phạm tội ác chiến tranh là cực kỳ nghiêm trọng.
Từng là quan chức CBSA, ông nói vụ việc cho thấy tầm quan trọng của khâu thẩm tra di trú nghiêm ngặt và một chính sách di trú vững chắc. Một người chưa có quốc tịch Canada, đối mặt với cáo buộc nghiêm trọng như vậy, mà vẫn tiếp cận được các chính khách cấp cao và mạng lưới quan hệ chính trị cũng đáng lo ngại không kém, ông nhận định.
Còn vướng vụ hình sự và bị cho là nợ thuế
Hồ sơ tòa án cho thấy gần nửa đêm hôm 19/7, cảnh sát Abbotsford bắt ông Dung khi ông đang lái xe bán tải trên Quốc lộ 1, vì ông không chấp hành yêu cầu hợp pháp của cảnh sát bên đường. Sau đó, ông bị truy tố hai tội: điều khiển phương tiện nguy hiểm và từ chối chấp hành yêu cầu hợp pháp bên đường.
Ông đã ra tòa cấp tỉnh hôm 14/9 và sẽ ra tòa lần nữa trong tuần này.
Hồ sơ cũng cho thấy 5 năm trước, ông từng bị khởi tố ở Maple Ridge vì lái xe trong thời gian bị cấm lái, bị phạt tiền và bị cấm lái 3 tháng. Cũng trong tháng 7 năm nay, chính quyền BC đăng ký quyền lưu giữ tài sản đối với một bất động sản ở Fraser Valley được ghi là nơi ở của ông, với lý do ông bị cho là nợ 507 nghìn đô la Canada tiền thuế của tỉnh.
Hiện ngày điều trần trục xuất vẫn chưa được công bố. Ông Dung vẫn bác bỏ mọi cáo buộc về tội ác chiến tranh và khai gian.Canada mở thủ tục trục xuất cựu lính ĐCSTQ từng đánh Việt Nam, bị cáo buộc tội ác
Kim Ngôn / Vision Times
IMF, Ngân hàng Thế giới ra khung chống lừa đảo trực tuyến, châu Á chiếm 67% thiệt hại
Hôm thứ Tư (14/10), IMF và Ngân hàng Thế giới công bố khung chống lừa đảo trực tuyến tại Bangkok. Thống đốc Ngân hàng Trung ương Thái Lan cho biết châu Á chiếm 67% thiệt hại lừa đảo toàn cầu năm 2024
Biển hiệu bên ngoài trụ sở Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) tại Washington, D.C. (Ảnh: Madalina Vasiliu/The Epoch Times)
Tại hội nghị thường niên của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới đang diễn ra ở thủ đô Thái Lan, hai tổ chức giới thiệu khung với tên gọi “Bangkok Blueprint for Fraud-Resilient Financial Services” (tạm dịch: Kế hoạch Bangkok về dịch vụ tài chính vững vàng trước lừa đảo). Reuters cho biết khung nhằm hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách, cơ quan quản lý, tổ chức tài chính và các bên liên quan, nhưng không phải là hướng dẫn chính sách chính thức của hai tổ chức.
Thống đốc Ngân hàng Trung ương Thái Lan Vitai Ratanakorn cho biết ngân hàng này đã phối hợp soạn khung, theo Bloomberg. Khung nêu 12 điểm chính sách cần cân nhắc để giúp các nước nhận diện điểm yếu và xây dựng biện pháp ứng phó toàn diện, đồng bộ.
“Khung này kêu gọi cả hệ sinh thái cùng hành động, tăng cường hợp tác xuyên biên giới và chia sẻ kinh nghiệm thực tế”, ông Vitai nói tại lễ ra mắt. Ông cho biết khung đúc kết kinh nghiệm của Hồng Kông, Malaysia, Singapore và Thái Lan, và việc chia sẻ kinh nghiệm này sẽ góp phần vào quá trình xây dựng các chuẩn mực toàn cầu.
Nội dung khung gồm bốn mảng: nền tảng pháp lý, phòng ngừa và thực thi, hợp tác trong nước và quốc tế, bảo vệ người tiêu dùng. Khung nhấn mạnh việc phân định rõ trách nhiệm và phối hợp kịp thời giữa các ngành tài chính, mạng xã hội, nền tảng số, thương mại điện tử và viễn thông.
Châu Á chiếm 67% thiệt hại toàn cầu
“Châu Á chiếm 67% thiệt hại do lừa đảo trên toàn cầu năm 2024”, ông Vitai nói. Ông cho biết khu vực này đã tích lũy nhiều kinh nghiệm quý trong cuộc chiến chống lừa đảo, có thể giúp các nước khác rút ra bài học áp dụng cho mình.
Bộ trưởng Tài chính Thái Lan Ekniti Nitithanprapas nhìn vấn đề ở quy mô lớn hơn. “Gian lận và lừa đảo kỹ thuật số đã trở thành vấn đề toàn cầu. Chúng khiến kinh tế thế giới thiệt hại khoảng 1 nghìn tỷ USD mỗi năm, tương đương 3% GDP”,ông nói, theo Reuters.
Số liệu của Văn phòng Liên Hợp Quốc về Ma túy và Tội phạm (UNODC) cho thấy riêng tại châu Á-Thái Bình Dương, các băng lừa đảo đã chiếm đoạt của người dân ít nhất 88 tỷ USD trong năm 2025. Các nhóm tội phạm xuyên quốc gia liên tục thay đổi thủ đoạn để qua mặt lực lượng thực thi pháp luật.
Tại Thái Lan, thiệt hại do lừa đảo vượt 43 tỷ baht (1,28 tỷ USD) năm 2024, sau đó giảm còn 32 tỷ baht năm 2025. Dưới thời ông Vitai, ngân hàng trung ương nước này chủ động hơn trong việc truy vết và chặn các dòng tiền bất hợp pháp.
“Hành động phối hợp có thể tạo ra khác biệt thực sự”, ông Vitai khẳng định.
Những năm gần đây, các đường dây lừa đảo lan rộng khắp Đông Nam Á, nhất là ở vùng biên giới giáp Thái Lan. Nước này trở thành điểm trung chuyển của nạn buôn người gắn với các khu lừa đảo, Bloomberg đưa tin. Ông Vitai cho biết qua các đợt truy quét, Thái Lan phát hiện tiền lừa đảo trực tuyến được luân chuyển bằng nhiều cách tinh vi và đã thành một phần lớn trong các dòng tiền bất hợp pháp.
Bà Georgieva: AI khiến nguy cơ lừa đảo tăng vọt
Đồ họa thông tin đi kèm khung cho thấy trong 10 năm qua, số sự cố an ninh mạng trong ngành tài chính tăng gấp 10 lần, còn số vụ lừa đảo trực tuyến tăng khoảng 3 lần. Bloomberg nhận định có nhiều khả năng các con số này còn thấp hơn thực tế, vì nhiều vụ không được trình báo và hệ thống báo cáo ở nhiều nơi còn sơ sài.
Trong 165 khu vực tài phán được khung đánh giá, khoảng 90% coi lừa đảo là mối đe dọa lớn về rửa tiền.
IMF và Ngân hàng Thế giới cho biết tài chính số đã giúp nhiều người tiếp cận dịch vụ hơn và nâng cao hiệu quả, nhưng cũng khiến lừa đảo lan nhanh và tinh vi hơn. Tổng Giám đốc IMF Kristalina Georgieva cảnh báo lừa đảo trực tuyến có nguy cơ xóa đi thành quả của tài chính số, vốn mở cửa hệ thống tài chính cho những người trước đây không thể tiếp cận.
“Khi bắt đầu thảo luận về khung này, chúng tôi tin rằng nó quan trọng. Rồi chúng tôi đến Bangkok, khi AI đang khiến nguy cơ lừa đảo kỹ thuật số tăng vọt, và giờ đây nó càng quan trọng hơn”, bà nói.
Bộ trưởng Ekniti nhấn mạnh: “Lừa đảo không có biên giới. Vì vậy, cách chúng ta ứng phó cũng phải vượt qua biên giới”.Phóng viên vào khu bị tố lừa đảo ở Campuchia, ông chủ người Hoa nói trả lương cho cảnh sát
Hân Nhi (t/h)
Ông Zelensky nói “đau lòng” khi ông Trump chọn phe khác, cảm thấy bị phản bội
Hôm thứ Tư (14/10), Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nói “thật đau lòng” khi Tổng thống Mỹ Donald Trump chọn phe khác chứ không phải phía Ukraine, và thừa nhận cảm thấy bị phản bội.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky trong buổi họp báo tiết lộ kế hoạch 20 điểm. (Ảnh chụp màn hình video)
“Thật đau lòng khi Tổng thống Trump chọn một phe, mà không phải phe chúng tôi”, ông Zelensky nói trong cuộc phỏng vấn với chương trình Piers Morgan Uncensored, hãng tin Reuters đưa tin.
Nhà lãnh đạo Ukraine cho biết ông chấp nhận việc ông Trump đứng giữa Ukraine và Nga, nhưng nói thêm: “Nếu đã đứng ở giữa thì phải giữ vị trí ở giữa”.
Cuối tuần trước, ông Trump kêu gọi Ukraine có tổng thống mới, sau khi đồng ý nới trừng phạt đối với dầu diesel xuất khẩu của Nga.
Được hỏi có cảm thấy bị ông Trump phản bội hay không, ông Zelensky đáp: “Thật sự là có… nhưng việc này phức tạp hơn một chút so với cảm xúc hay cảm nhận của riêng tôi”.
“Thật đáng tiếc khi chúng tôi đang mất đi một đối tác mạnh”, ông nói tiếp.
Ông khẳng định: “Chúng tôi không bán đất nước mình… Với chúng tôi, đây không phải chuyện làm ăn mà là cuộc sống, là đất nước của chúng tôi”.
Bất đồng quanh dầu diesel Nga
Hôm thứ Sáu (9/10), ông Trump công bố thỏa thuận với Tổng thống Nga Vladimir Putin, theo đó Moskva đồng ý giao ngay hơn 300 nghìn tấn dầu diesel. Bộ Tài chính Mỹ sau đó cấp giấy miễn trừ trừng phạt tạm thời cho các chuyến hàng.
Một ngày sau, ông Trump chỉ trích các đợt tấn công tầm xa của Ukraine vào nhà máy lọc dầu Nga, cho rằng chúng gây xáo trộn thị trường năng lượng và nông sản thế giới.
“[Ông] Zelensky đã có rất, rất nhiều cơ hội giải quyết cuộc chiến này, nhưng ông ấy chọn không làm”, ông Trump nói với phóng viên hôm thứ Bảy (10/10). “Tôi nghĩ đã đến lúc Ukraine có một tổng thống mới”.
Hôm Chủ nhật (11/10), trả lời chương trình This Week của đài ABC News, ông Zelensky nói Ukraine sẽ tổ chức bầu cử nếu Nga chịu ngừng bắn 60 ngày.
Cùng ngày, ông cũng cho biết Ukraine sẵn sàng ngừng tấn công nhà máy lọc dầu của Nga nếu Moskva dừng đánh vào hạ tầng năng lượng Ukraine.Ông Zelensky đáp ông Trump: Sẽ tổ chức bầu cử nếu ông Putin chịu ngừng bắn 60 ngày
Hân Nhi (t/h)
Ủy ban Đặc biệt Hạ viện Mỹ về Đảng Cộng sản Trung Quốc hôm thứ Ba (13/10) công bố hơn 700 trang hồ sơ về nhà nghiên cứu không khai quan hệ với Trung Quốc. Stanford có 26 khoản tài trợ bị điều tra.
Ngày 5/3/2025, Hạ viện Hoa Kỳ đã chất vấn ông John Moolenaar, Chủ tịch Ủy ban đặc biệt về Đảng Cộng sản Trung Quốc. (Ảnh: Madalina Vasiliu/ Epoch Times)
Số hồ sơ này do Văn phòng Tổng thanh tra Quỹ Khoa học Quốc gia Mỹ (NSF) lập và trước nay chưa từng công khai. Các tài liệu ghi lại những chức vụ, khoản tiền và quan hệ nghiên cứu với các cơ sở Trung Quốc mà nhà nghiên cứu không khai báo, trong đó có các chương trình chiêu mộ nhân tài do nhà nước Trung Quốc hậu thuẫn và những khoản thù lao từ nước ngoài.
Cựu phó hiệu trưởng Đại học California, Irvine được mời 50 nghìn USD mỗi tháng
Trong số hồ sơ có cuộc điều tra năm 2020 của NSF về ông Enrique Lavernia, nhà khoa học vật liệu sinh ra tại Cuba. Ông giữ chức phó hiệu trưởng thường trực phụ trách học thuật của Đại học California, Irvine (UC Irvine) đến tháng 3 năm đó.
Điều tra viên ghi nhận ông có quan hệ không khai báo với Đại học Công nghệ Vũ Hán và các cơ sở khác của Trung Quốc, kể cả việc tham gia “Kế hoạch Ngàn nhân tài”, chương trình chiêu mộ nhân tài của Bắc Kinh.
Đại học Công nghệ Vũ Hán công khai gọi ông Lavernia là “nhà khoa học chiến lược” và cho biết ông nhận Giải thưởng Hữu nghị của Chính phủ Trung Quốc hồi tháng 9/2017. Một tài liệu của Viện Hàn lâm Kỹ thuật Trung Quốc mà điều tra viên thu được ghi công ông giúp Trung Quốc phát triển vật liệu tiên tiến và công nghệ chế tạo cho vũ khí, khí tài quốc phòng.
Hồ sơ còn có một hợp đồng lao động chưa ký của phía Trung Quốc, mời ông làm việc với mức trả 50 nghìn USD mỗi tháng, kèm kinh phí cho nhóm nghiên cứu, hỗ trợ phòng thí nghiệm và nhiều quyền lợi khác. Tài liệu này không chứng minh ông đã nhận mọi khoản tiền được đề nghị.
Điều tra viên phát hiện ông Lavernia nhiều lần không đưa các chức vụ và khoản thù lao ở Trung Quốc vào bản kê khai cho các dự án nghiên cứu liên bang. Ông cũng không khai những thông tin này khi Bộ Năng lượng Mỹ thẩm tra lại quyền tiếp cận thông tin tối mật của ông.
NSF xác định khoảng 5,2 triệu USD tài trợ nghiên cứu liên bang gắn với ông kể từ tài khóa 2012.
Tháng 7/2020, NSF ra lệnh đình chỉ có hiệu lực trong toàn Chính phủ, tạm thời cấm ông nhận tài trợ và hợp đồng liên bang.
Năm 2023, ông Lavernia chuyển sang Đại học Texas A&M. Tháng 3/2026, trường trao cho ông danh hiệu Giáo sư Xuất sắc, mức vinh danh cao nhất dành cho giảng viên của trường. Tài liệu do trường phát hành ghi NSF và Bộ Năng lượng có hỗ trợ nghiên cứu của ông.
Hồ sơ được công bố không cho biết lệnh đình chỉ năm 2020 đã được giải quyết khi nào và bằng cách nào.
26 khoản tài trợ cho Stanford bị điều tra
Một cuộc điều tra khác của NSF hồi tháng 10/2022 xác định ít nhất 26 khoản tài trợ nghiên cứu cho Đại học Stanford có những nhà nghiên cứu tham gia dự án do nước ngoài tài trợ mà không khai báo với NSF. Hồ sơ điều tra cho thấy chi phí kê khai của các khoản này lên tới hơn 12,8 triệu USD.
Điều tra viên đề nghị đình chỉ 14 khoản vì khai báo thiếu sót. Tài liệu không cho thấy NSF cuối cùng đã đình chỉ cả 14 khoản, hay toàn bộ 12,8 triệu USD đã bị chi không đúng quy định.
Bà Michiko Pane, giám đốc cấp cao phụ trách khâu xét hồ sơ trước khi cấp tài trợ của Stanford, nói với điều tra viên rằng văn phòng của bà không tự kiểm tra thông tin nhà nghiên cứu ghi trong hồ sơ xin tài trợ. Theo bà, trách nhiệm khai báo chính xác nguồn tài trợ thuộc về nhà nghiên cứu.
Cuộc điều tra cũng xác định Giáo sư Richard Zare của Stanford giữ một vị trí thuộc “Kế hoạch Ngàn nhân tài”, theo đó ông phải làm việc 3 tháng mỗi năm tại một trường đại học nước ngoài.
Bản ghi nhớ của NSF nêu rõ Stanford đã biết về vị trí này của ông Zare từ tháng 5/2019 nhưng không chính thức báo cho NSF. Điều tra viên đề nghị đình chỉ khoản tài trợ nghiên cứu của ông, khoản đã được cấp khoảng 464 nghìn USD.
Hồi tháng 7/2026, trong một văn bản góp ý riêng về chính sách tài trợ liên bang, Stanford thừa nhận những lo ngại về an ninh quốc gia quanh hợp tác nghiên cứu với nước ngoài, nhưng vẫn bảo vệ hợp tác khoa học quốc tế.
The Epoch Times đã đề nghị Stanford, ông Zare, ông Lavernia, Texas A&M, UC Irvine và NSF bình luận về các cuộc điều tra và kết quả xử lý sau đó. Vào thời điểm đăng bài, vẫn chưa có bên nào trả lời thực chất.
Quốc hội muốn siết an ninh nghiên cứu
Đi kèm hồ sơ là một báo cáo mới của ủy ban, kêu gọi siết các biện pháp bảo vệ để thành quả nghiên cứu do tiền thuế của người Mỹ tài trợ không bị lạm dụng. Báo cáo đề nghị giám sát chặt hơn các khoản tài trợ nghiên cứu liên bang, đặt chuẩn an ninh chung cho toàn Chính phủ, và sử dụng nhiều hơn biện pháp đình chỉ, tước tư cách nhận tài trợ khi kết quả điều tra đủ căn cứ.
Chủ tịch ủy ban, Dân biểu Cộng hòa John Moolenaar của bang Michigan, kêu gọi Quốc hội thông qua Đạo luật Bảo vệ đổi mới và nghiên cứu trước đối thủ (SIRA). Đạo luật này sẽ hạn chế các dự án nghiên cứu do liên bang tài trợ hợp tác với những thực thể nằm trong một số danh sách của Chính phủ Mỹ.
“Quốc hội phải thông qua Đạo luật SIRA để lập ra các biện pháp bảo vệ rõ ràng, nhất quán trong toàn bộ Chính phủ liên bang,” ông Moolenaar cho biết trong tuyên bố hôm thứ Ba. Ông muốn bảo đảm tiền thuế của người Mỹ không bị sử dụng cho hợp tác nghiên cứu với những thực thể mà Chính phủ Mỹ đã xác định là rủi ro an ninh quốc gia.
Trong số các danh sách đó có hai danh sách của Bộ Chiến tranh Mỹ theo Mục 1260H và Mục 1286. Danh sách thứ nhất gồm các công ty quân sự Trung Quốc hoạt động tại Mỹ. Danh sách thứ hai gồm cá nhân, công ty, tổ chức bị đánh dấu là mối lo về an ninh quốc gia.
Phạm vi hạn chế bao gồm nghiên cứu chung, phòng thí nghiệm dùng chung, chuyển giao dữ liệu và các hình thức hợp tác khác. Đạo luật vẫn cho phép miễn trừ trong một số trường hợp hạn chế.
NSF cho rằng đã có sẵn nhiều biện pháp bảo vệ. Trả lời một câu hỏi liên quan về an ninh nghiên cứu mà The Epoch Times gửi, người phát ngôn Mike England cho biết qua email hôm thứ Sáu (9/10) rằng cơ quan này yêu cầu khai báo chức vụ và nguồn hỗ trợ nghiên cứu ở nước ngoài. NSF cũng cấm tham gia các chương trình chiêu mộ nhân tài nước ngoài có ý đồ xấu và bắt buộc tập huấn an ninh nghiên cứu.
Trước khi cấp tài trợ, cơ quan này xét rủi ro bằng khung đánh giá TRUST. NSF đang soạn chính sách cấm các trường dùng tiền NSF hợp tác với thực thể trong danh sách hạn chế, và cấm nhân sự chủ chốt của dự án NSF kiêm nhiệm chức vụ tại các thực thể đó.
“Các biện pháp này nhắm vào hành vi thiếu thiện chí, như nguồn tài trợ nước ngoài không khai báo, đánh cắp sở hữu trí tuệ và dữ liệu, hay tham gia chương trình nhân tài,” ông England nói. “[Chúng] không nhắm vào bản thân hợp tác quốc tế, điều mà NSF xem là yếu tố thiết yếu của tiến bộ khoa học.”Ủy ban Hạ viện Mỹ công bố hơn 700 trang hồ sơ về ĐCSTQ đánh cắp nghiên cứu
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét