Để dự đoán tương lai Cuba "rồi sẽ ra sao”?, chúng ta cần nhìn vào sự giao thoa giữa các giá trị truyền thống và những áp lực đổi mới nội tại cũng như quốc tế đang đè nặng. Qua tìm hiểu, chúng ta thấy tương lai Cuba có thể sẽ vận hành theo ba dòng chảy chính: 1. Cuba đang ở trong một giai đoạn chuyển dịch quan trọng. Mô hình kinh tế tập trung đang bộc lộ nhiều bất cập (lạm phát, thiếu hụt hàng hóa), buộc chính phủ phải nới lỏng cho khu vực tư nhân. Kịch bản khả thi nhất cho Cuba là sẽ không có thay đổi đột ngột theo kiểu "cú sốc". Họ có thể đi theo mô hình Việt Nam - giữ vững định hướng chính trị nhưng mở cửa mạnh mẽ về kinh tế. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ sẽ trở thành động lực mới thay thế dần cho các doanh nghiệp nhà nước kém hiệu quả.
<!>
2. Vị trí địa lý sát cạnh Mỹ là một “lực cản” nhưng cũng là một cơ hội lớn. Tương lai Cuba phụ thuộc rất nhiều vào việc Mỹ có gỡ bỏ dần các lệnh trừng phạt hay không. Nếu quan hệ nồng ấm trở lại (như thời Obama), kinh tế Cuba có thể bùng nổ nhờ du lịch và kiều hối.
3. Một yếu tố ngầm nhưng rất mạnh mẽ là sự thay đổi về thế hệ và công nghệ. Việc phổ cập internet (dù còn hạn chế) đã thay đổi cách người dân Cuba tiếp cận thông tin. Giới trẻ Cuba hiện nay có những khát vọng khác với thế hệ đi trước, họ mong muốn sự kết nối toàn cầu và cơ hội kinh tế cá nhân rõ rệt hơn. Nếu kinh tế không cải thiện nhanh, Cuba sẽ tiếp tục đối mặt với tình trạng "chảy máu chất xám", điều này ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn lực xây dựng đất nước trong tương lai.
Liệu Cuba có thể học tập mô hình Việt Nam không?: Về lý thuyết là “có”, nhưng về thực tế thì Cuba đang gặp những rào cản mà Việt Nam trước đây không có (hoặc đã vượt qua được):
- Cả hai đều là quốc gia xã hội chủ nghĩa, muốn giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng trong khi mở cửa kinh tế thị trường. Trong khi Việt Nam quyết liệt chuyển sang kinh tế thị trường từ năm 1986, Cuba vẫn duy trì sự kiểm soát nhà nước rất cao (chiếm khoảng 90% GDP). Hiện tại Cuba đang cải cách "nhỏ giọt" và thận trọng hơn nhiều so với tốc độ của Việt Nam.
- Việt Nam có lực lượng lao động trẻ dồi dào và thị trường nội địa lớn. Cuba hiện đang đối mặt với tình trạng già hóa dân số và làn sóng di cư của giới trẻ, khiến nguồn lực cho đổi mới bị thiếu hụt.
- Khác với Việt kiều ở Mỹ. Cộng đồng người Cuba tại Miami có tiếng nói chính trị rất mạnh với chính phủ Hoa Kỳ (Bộ Trưởng Ngoại Giao hiện tại của Hoa Kỳ là một di dân gốc Cuba) mà đa số Cu kiều lại có quan điểm chính trị đối lập gay gắt với chính quyền Cuba hiện tại. Nếu mở cửa, sự trở về của cộng đồng này có thể tạo ra những xung đột về quyền sở hữu tài sản (đất đai bị tịch thu sau cách mạng), gây bất ổn lớn cho xã hội.
Mỹ là một ẩn số lớn. Tính đến đầu năm 2026, thái độ của Mỹ đối với Cuba có sự phân cực mạnh mẽ:
Chính quyền của Tổng Thống Donald Trump đã áp đặt các lệnh trừng phạt mới rất gắt gao. Đặc biệt là sắc lệnh đầu năm 2026 thiết lập hệ thống thuế quan đối với bất kỳ quốc gia nào cung cấp dầu cho Cuba nhằm gây áp lực tối đa lên chính phủ nước này. Tuy nhiên Mỹ vẫn duy trì các gói viện trợ nhân đạo (ví dụ gói 6 triệu USD vào tháng 2/2026) để tránh một cuộc khủng hoảng sụp đổ hoàn toàn dẫn đến làn sóng di cư khổng lồ vào Florida. Washington khó chấp nhận một sự cải tổ "từ từ" mà không kèm theo các yêu cầu về dân chủ, đa đảng và thả tù nhân chính trị. Trong khi đó, đây lại là những điều khoản mà chính phủ Cuba coi là ranh giới đỏ không thể thương lượng.
Theo chúng tôi, Cuba rất muốn đi theo con đường của Việt Nam để giàu mạnh mà vẫn giữ được chế độ, nhưng “ông hàng xóm lớn” của họ là Mỹ lại không dễ tính. Mỹ muốn một sự thay đổi mang tính hệ thống hơn là chỉ cải cách kinh tế đơn thuần. Trước sức ép kinh tế quá lớn (thiếu điện, xăng dầu trầm trọng năm 2026), Cuba buộc phải ngồi vào bàn đàm phán với Mỹ và nhiều phần chắc là phải có những nhượng bộ thực chất hơn về kinh tế - chính trị để đổi lấy việc nới lỏng cấm vận, mấu chốt để tìm một con đường sống còn.
Nếu Cuba chấp nhận đổi mới chính trị và kinh tế, nếu Mỹ từng bước tháo dỡ cấm vận, Cuba có những bệ phóng cực mạnh nhờ vị trí "vàng" về địa lý, Cuba chỉ cách Florida (Mỹ) khoảng 150km (90miles), hòn đảo này sẽ trở thành trung tâm logistics và du lịch hàng đầu khu vực Caribe. Hàng triệu du khách Mỹ đến và hàng tỷ USD đầu tư từ các tập đoàn thung lũng Silicon vào một thị trường "sơ khai" ngay sát vách. Cuba sẽ phát triển chóng mặt và hoàn toàn có tiềm năng trở thành một "Singapore của Caribe”.
Chúng tôi thấy một câu nói, hoàn toàn đúng với hoàn cảnh Cuba bây giờ: ĐỔI MỚI HAY LÀ CHẾT
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét