Để xác định vai trò BÁ CHỦ THẾ GIỚI của Mỹ, người ta thường nghĩ đến Sức Mạnh Quân Sự, nhưng sức mạnh vượt trội của Mỹ với phần còn lại của thế giới là điều “QUÁ RÕ”, không thể bàn cãi. Thật ra, sức mạnh quân sự chỉ là điều kiện “cần” nhưng muốn “đủ”, phải xét thêm nhiều lĩnh vực khác, chẳng hạn: Công Nghệ, Giáo Dục, Tài Chánh .v.v. Bài này chúng tôi chỉ bàn về một lĩnh vực:Liệu BRICS (hoặc một KHỐI nào đó) có thể "đánh đổ" đồng USD không?. 1. Nhìn chung, BRICS là đối thủ đáng gờm nhất. BRICS là gì? Và tại sao đáng gờm nhất? Khối này không chỉ là một nhóm các nước đang phát triển mà là một tập hợp các "gã khổng lồ" về tài nguyên và dân số, nhóm này có:- Sức mạnh kinh tế: GDP tính theo sức mua tương đương (PPP) của BRICS hiện đã vượt qua nhóm G7.
<!>
- Vũ khí tài nguyên: Họ kiểm soát phần lớn trữ lượng dầu mỏ, khí đốt và khoáng sản quý của thế giới. Nếu các quốc gia này yêu cầu thanh toán bằng nội tệ (như cách Nga làm với khí đốt hay Trung Cộng làm với dầu mỏ), nhu cầu về USD sẽ giảm tự nhiên.
- Hệ thống thanh toán thay thế: BRICS đang đẩy mạnh các hệ thống như mBridge (kết nối tiền số ngân hàng trung ương) để giao dịch trực tiếp với nhau mà không cần đi qua hệ thống SWIFT do Mỹ kiểm soát.
2. Nhưng nhóm này có “gót chân Achilles" khiến đồng USD vẫn trụ vững
Dù BRICS rất mạnh, nhưng để "lật đổ" một vị vua đã trị vì hơn 80 năm không hề đơn giản:
- Sự thiếu thống nhất nội bộ: Ấn Độ và Trung Cộng vẫn có những tranh chấp biên giới và cạnh tranh ảnh hưởng. Không phải thành viên nào cũng muốn đối đầu trực diện với Mỹ.
- Lòng tin và sự minh bạch: USD được tin dùng vì tính thanh khoản cực cao và hệ thống pháp lý minh bạch. Trong khi đó, các đồng tiền như Nhân dân tệ (Trung Cộng) vẫn bị kiểm soát vốn chặt chẽ, chưa thể tự do chuyển đổi hoàn toàn.
- Cảnh cáo từ Washington: Mỹ đã bắt đầu có những động thái cứng rắn hơn. Chẳng hạn, chính quyền Mỹ đã cảnh cáo áp thuế 100% lên các quốc gia cố tình rời bỏ đồng USD trong thương mại quốc tế.
3. Kịch bản nào cho tương lai?
Thay vì một tìm cách làm "đổ nhào" đồng USD, các “Nhóm” đang chuyển sang xu hướng "Đa cực tiền tệ":
- Giảm phụ thuộc (De-dollarization): Các nước sẽ dùng USD ít đi cho các giao dịch song phương (ví dụ Nga - Trung, Ấn Độ - UAE) nhưng vẫn giữ USD như một tài sản dự trữ an toàn.
- Sự trỗi dậy của vàng và tài sản số: BRICS đang tích cực gom vàng và phát triển các đồng tiền kỹ thuật số chung của khối để bảo vệ mình trước các lệnh trừng phạt tài chính.
Để đối phó với xu hướng "phi đô la hóa" (de-dollarization) từ khối BRICS và các quốc gia khác, Mỹ không còn giữ thái độ "im lặng". Hiện nay, Washington đang triển khai một chiến lược kết hợp giữa răn đe kinh tế, củng cố đồng minh và duy trì vị thế công nghệ.
Các biện pháp chính mà Mỹ đã và đang thực hiện:
1. Cảnh báo "thuế quan 100%" (Vũ khí răn đe)
Đây là động thái trực diện và mạnh mẽ nhất trong thời gian gần đây.
Mỹ tuyên bố sẽ áp thuế 100% lên hàng hóa của bất kỳ quốc gia BRICS nào cố tình tạo ra đồng tiền chung hoặc hỗ trợ các loại tiền tệ khác nhằm thay thế đồng USD trong thanh toán quốc tế và “Nếu bạn rời bỏ đồng Dollar, bạn sẽ mất quyền tiếp cận thị trường tiêu dùng lớn nhất thế giới (Mỹ)". Đây là đòn đánh vào túi tiền của các nước xuất khẩu lớn như Trung Cộng,
Ấn Độ hay Brazil.
2. "Vũ khí hóa" hệ thống tài chính (Sanctions)
Mỹ tiếp tục sử dụng sức mạnh của hệ thống thanh toán SWIFT và quyền kiểm soát các giao dịch bù trừ bằng USD để trừng phạt các đối thủ:
- Đóng băng tài sản - “như việc đóng băng hàng trăm tỷ USD dự trữ của Nga là một lời nhắc nhở về quyền lực của Mỹ”.
- Cấm vận thứ cấp: Mỹ đe dọa trừng phạt các ngân hàng nước ngoài (kể cả ở các nước trung lập) nếu họ hỗ trợ các giao dịch quan trọng cho Nga hoặc các đối tượng bị cấm vận.
3. Củng cố "Sân sau" và các liên minh kinh tế mới
Thay vì chỉ tập trung vào toàn cầu hóa, Mỹ đang chuyển sang chiến lược "Friend-shoring" (Dịch chuyển chuỗi cung ứng sang các nước thân hữu):
- Tăng cường quan hệ khu vực: đẩy mạnh các thỏa thuận thương mại với các nước ở Mỹ Latinh và Đông Nam Á để đảm bảo các dòng vốn và giao dịch vẫn nằm trong quỹ đạo của đồng USD.
- Mạng lưới đối tác: Thông qua các khuôn khổ như Khuôn khổ Kinh tế Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (IPEF), Mỹ cố gắng thiết lập các tiêu chuẩn thương mại mà ở đó đồng USD vẫn đóng vai trò trung tâm.
4. Phát triển USD Kỹ thuật số (FedNow & CBDC)
Để đối phó với hệ thống thanh toán kỹ thuật số của BRICS (như BRICS Pay hay mBridge), Mỹ đang hiện đại hóa hạ tầng tài chính của mình:
- Hệ thống FedNow: Giúp việc thanh toán tức thời trong nội địa Mỹ trở nên hiệu quả như các ví điện tử của Trung Cộng.
- Nghiên cứu CBDC (Tiền kỹ thuật số của Ngân hàng Trung ương): Mặc dù còn nhiều tranh cãi nội bộ, Mỹ vẫn đang nghiên cứu một phiên bản USD kỹ thuật số để đảm bảo đồng tiền này vẫn là phương tiện giao dịch nhanh nhất, rẻ nhất và an toàn nhất trong kỷ nguyên số.
5. Duy trì "Đặc quyền quá mức" qua nợ công và Vàng
- Thị trường trái phiếu: Mỹ vẫn duy trì thị trường trái phiếu kho bạc (Treasuries) sâu và rộng nhất thế giới. Cho đến nay, chưa có quốc gia BRICS nào có thị trường nợ đủ an toàn và minh bạch để các ngân hàng trung ương thế giới dám đổ hàng ngàn tỷ USD vào thay thế trái phiếu Mỹ.
- Lãi suất cao: Việc duy trì lãi suất ở mức hấp dẫn giúp đồng USD luôn mạnh (King Dollar), buộc các nước khác phải giữ USD để tránh việc đồng nội tệ của họ bị mất giá quá sâu.
Mỹ đang dùng chiến thuật "Cây gậy và Củ cà rốt". Cây gậy là thuế quan và lệnh trừng phạt; củ cà rốt là sự an toàn của hệ thống pháp lý và quyền tiếp cận thị trường vốn khổng lồ.
BRICS giống như một đối thủ đang xây dựng một "sân chơi mới" vì họ biết “chưa thể” nếu không muốn nói là “không thể” để phá sập sân chơi cũ. Đồng USD có thể không còn là "vị vua duy nhất", nhưng nó vẫn sẽ là "người quyền lực nhất" trong ít nhất vài thế kỷ tới.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét