Thủ tướng Canada Mark Carney và bài diễn văn được thế giới hưởng ứng tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, Thụy Sĩ, ngày 20 tháng 1 năm 2026. Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, Thụy Sĩ, Thủ tướng Canada Mark Carney đã đọc một bài diễn văn hiếm hoi khiến cả hội trường – gồm các nhà lãnh đạo chính trị và giới kinh tài quốc tế – đồng loạt đứng dậy vỗ tay tán thưởng. Trong bài phát biểu này, ông mô tả sự cáo chung của một trật tự thế giới từng xoay quanh quyền lực áp đảo của Hoa Kỳ và gọi thời điểm hiện nay là một “đứt gãy” trong trật tự ấy.
<!>
Carney không nêu đích danh Tổng thống Donald Trump, nhưng hoàn cảnh cho thấy đối tượng chính trong thông điệp của ông khó có thể lầm lẫn. Bài diễn văn được đưa ra đúng lúc nguyên thủ Hoa Kỳ tiếp tục gia tăng áp lực với châu Âu, tái khẳng định ý định giành quyền kiểm soát Greenland từ tay Đan Mạch và dọa áp thuế mới lên những nước công khai ủng hộ chủ quyền của hòn đảo này.
“Ngày nào chúng ta cũng được nhắc rằng mình đang sống trong thời đại cạnh tranh giữa các cường quốc,” Carney nói. “Trật tự dựa trên luật lệ đang phai nhạt. Kẻ mạnh làm điều họ có thể làm, kẻ yếu thì phải chịu điều họ buộc phải chịu.” Ông cảnh báo rằng các quốc gia tầm trung buộc phải hành động chung với nhau, bởi nếu không có mặt trên bàn thương lượng thì sẽ trở thành đối tượng bị quyết định.
Lời cảnh báo ấy xuất phát từ chính kinh nghiệm cay đắng của Canada trong những năm gần đây. Ngay khi bước vào nhiệm kỳ tổng thống thứ hai, Donald Trump đã công khai gợi lại ý tưởng biến Canada thành “tiểu bang thứ 51”, đồng thời đe dọa xé bỏ các thỏa thuận song phương đã tồn tại hơn một thế kỷ giữa hai nước. Washington áp thuế lên nhiều mặt hàng Canada, gây thiệt hại nặng nề cho các ngành chủ chốt như xe hơi, thép, nhôm và gỗ, trong khi một số nhân vật thân cận với Trump không ngần ngại nói tới chuyện sáp nhập Canada để khai thác tài nguyên Bắc Cực và khoáng sản chiến lược.
Carney không chỉ gửi thông điệp về hướng Hoa Kỳ. Ông cũng phê phán xu hướng né tránh của nhiều chính phủ, những nước tin rằng nhượng bộ và tuân thủ sẽ đổi lại được yên ổn, mà theo ông, đó chỉ là một ảo tưởng nguy hiểm trong bối cảnh hiện nay. Bài diễn văn, theo tường thuật, do chính tay ông soạn thảo, một điều hiếm thấy đối với một phát biểu ở tầm Davos.
Theo Carney, Canada đang đứng trước một bài toán sinh tử. Nền kinh tế, quốc phòng và đời sống văn hóa của xứ này gắn chặt với Hoa Kỳ: gần ba phần tư hàng hóa và dịch vụ Canada xuất sang thị trường Mỹ, hai nước chia sẻ đường biên giới dài nhất thế giới và cùng điều hành bộ chỉ huy phòng không Bắc Mỹ. Trong bối cảnh khủng hoảng Greenland, sự lệ thuộc ấy lại càng trở nên nhạy cảm.
Dù vậy, Carney đang tìm cách giảm dần sự lệ thuộc truyền thống. Trong tuần trước Davos, ông công du Trung Quốc và Qatar, đạt thỏa thuận thương mại với Bắc Kinh và tuyên bố thiết lập quan hệ “đối tác chiến lược”. Ông cũng đẩy mạnh các sáng kiến với châu Âu, NATO và G-7, từ thương mại, khoáng sản chiến lược đến trí tuệ nhân tạo.
Nhịp độ ngoại giao dồn dập này tạo nên nhiều kỳ vọng trong công luận Canada, nhưng trong nước Carney vẫn phải đối đầu với phê phán. Phe đối lập cho rằng ông mải mê sân khấu quốc tế, trong khi những vấn đề sát sườn như giá sinh hoạt, nhà ở, vẫn bế tắc và khó gỡ. Về mặt nghị trường, đảng của ông hiện còn thiếu một ghế để đạt đa số tuyệt đối, điều có thể hạn chế khả năng xoay xở của chính phủ tại Quốc hội.
Nhưng trong con mắt của nhiều người, bài diễn văn tại Davos đã xác định rõ vị thế mới của Canada: một quốc gia tầm trung không còn tin vào sự bảo trợ mặc nhiên của một trật tự cũ, và đang tìm cách tự đứng vững trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét