Tình hình tại Iran đang diễn biến hết sức căng thẳng và phức tạp trong những ngày đầu năm 2026. Một làn sóng biểu tình quy mô lớn đã bùng phát và nhanh chóng trở thành thách thức nghiêm trọng nhất đối với chính quyền Tehran trong nhiều năm qua.Cập nhật mới nhất tính đến ngày 13/01/2026:1. Làn sóng biểu tình và bạo động nội bộ - Biểu tình bắt đầu từ cuối tháng 12/2025 tại Chợ Lớn (Grand Bazaar) ở Tehran do đồng nội tệ sụt giảm giá trị đột ngột và tình trạng kinh tế suy thoái. Sau đó, phong trào lan rộng ra hơn 46 thành phố với các khẩu hiệu chuyển từ kinh tế sang phản đối chính phủ.
- Các tổ chức nhân quyền quốc tế (như Iran Human Rights) báo cáo số người thiệt mạng đã lên tới con số hàng trăm (có nguồn tin ước tính từ 600 đến hơn 2.000 người). Chính quyền Iran cũng xác nhận hơn 100 nhân viên an ninh đã thiệt mạng trong các cuộc đụng độ.
- Ngày 12/01, hàng chục ngàn người ủng hộ chính phủ đã tuần hành tại Tehran để lên án các vụ bạo loạn mà họ gọi là "khủng bố do Mỹ - Israel hậu thuẫn". Tổng thống Masoud Pezeshkian đã thay đổi thái độ, từ mềm mỏng sang cứng rắn, ra lệnh trấn áp mạnh tay.
2. Tình trạng mất kết nối Internet
- Kể từ ngày 08/01/2026, Iran đã cắt đứt Internet toàn diện trên quy mô quốc gia. Kết nối hiện chỉ duy trì ở mức khoảng 1% so với bình thường nhằm ngăn chặn việc tổ chức biểu tình và phát tán hình ảnh trấn áp ra bên ngoài. Một số người biểu tình được cho là đang cố gắng sử dụng các thiết bị Starlink để duy trì liên lạc với thế giới.
3. Tổng thống Donald Trump đã đưa ra những cảnh báo cứng rắn. Ông tuyên bố Washington đã "nạp đạn sẵn sàng" (locked and loaded) và có thể can thiệp quân sự nếu người biểu tình ôn hòa tiếp tục bị tổn hại. Ngày 12/01, TT Trump thông báo áp thuế 25% đối với tất cả hàng hóa từ bất kỳ quốc gia nào còn tiếp tục giao thương với Iran, nhằm triệt hạ nguồn thu kinh tế của Tehran.
Mặc dù căng thẳng, Mỹ cho biết Iran đã chủ động liên hệ để đề xuất một cuộc gặp thương lượng nhằm hạ nhiệt tình hình.
4. Nhiều hãng hàng không quốc tế đã đình chỉ chuyến bay đến Iran ít nhất là cho đến ngày 16/01/2026.
Đại sứ quán các nước (bao gồm Mỹ) đã phát báo động đỏ, yêu cầu công dân rời Iran ngay lập tức qua các cửa khẩu đường bộ với Armenia hoặc Thổ Nhĩ Kỳ.
5. Đã có báo cáo về việc lực lượng an ninh tại quận Sadeghiyeh (Tehran) và thành phố Bushehr phải rút lui trước áp lực quá lớn từ đám đông. Một số đơn vị được cho là đang xuất hiện tình trạng "đào ngũ" hoặc từ chối nổ súng vào người dân, khiến lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) phải trực tiếp tiếp quản việc trấn áp.
- Chính phủ Iran đã chuyển từ việc gọi người biểu tình là "những kẻ bạo loạn" sang dán nhãn "khủng bố”. Điều này vô cùng nguy hiểm vì nó tạo cơ sở pháp lý để họ áp dụng các khung hình phạt cao nhất (bao gồm tử hình) và sử dụng vũ khí hạng nặng để trấn áp.
- Dự kiến trong ngày hôm nay, Tổng thống Trump sẽ có buổi làm việc với các quan chức cấp cao (bao gồm Ngoại trưởng Marco Rubio và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth) để đánh giá các phương án phản ứng, không loại trừ giải pháp không kích nếu tình hình nhân đạo tiếp tục xấu đi.
- Tổng thống Iran, Masoud Pezeshkian đang cố gắng thúc đẩy các gói hỗ trợ tài chính khẩn cấp, nhưng giới nhận định cho rằng lạm phát đã vượt ngưỡng 42% khiến các nỗ lực này trở nên quá muộn màng.
6. Trung Cộng và Nga, hai đồng minh lớn nhất của Tehran đang đứng trước tình thế khó khăn khi phải cân bằng giữa việc ủng hộ chính quyền Iran và bảo vệ lợi ích riêng:
- Trung Cộng đã chính thức lên tiếng phản đối bất kỳ sự "can thiệp nào từ bên ngoài" vào công việc nội bộ của Iran. Tuy nhiên, các nhà phân tích nhận thấy một sự thay đổi ngầm, Trung Cộng đang giữ khoảng cách nhất định để tránh bị cuốn vào các lệnh trừng phạt mới từ phía Mỹ (đặc biệt là sau đe dọa áp thuế 25% của ông Trump). Dù vẫn mua dầu của Iran, nhưng Bắc Kinh chưa có động thái hỗ trợ quân sự trực tiếp để giúp Tehran trấn áp biểu tình.
- Nga thể hiện sự ủng hộ mạnh mẽ hơn về mặt kỹ thuật. Có tin, Nga đã cung cấp cho Iran các thiết bị và kinh nghiệm về "Internet quốc gia" để giúp chính quyền Tehran kiểm soát thông tin. Tuy nhiên, do đang sa lầy ở Ukraina, nên khó có can thiệp bằng quân đội nếu bạo loạn leo thang thành nội chiến.
7. Thị trường Dầu mỏ Thế giới. Mặc dù Iran là quốc gia sản xuất dầu lớn, nhưng phản ứng của thị trường đầu năm 2026 có sự khác biệt so với quá khứ:
- Giá dầu tăng nhẹ nhưng không bùng nổ: Giá dầu Brent hiện dao động quanh mức 62 - 64 USD/thùng. Trong những ngày qua, giá có xu hướng tăng khoảng 3-4% do lo ngại về nguồn cung từ Iran (khoảng 2 triệu thùng/ngày) có thể bị gián đoạn. Lý do giá không tăng vọt vì thế giới hiện đang trong tình trạng "siêu dư thừa" (super-glut) do sản lượng kỷ lục từ Mỹ, Brazil và Guyana. Ngoài ra, việc Mỹ can thiệp vào Venezuela gần đây cũng mở ra kỳ vọng về nguồn cung mới, làm giảm bớt sức ảnh hưởng từ việc Iran bất ổn. Giới đầu tư đang nín thở theo dõi liệu Iran có thực hiện đe dọa phong tỏa Eo biển Hormuz hay không. Nếu kịch bản này xảy ra, giá dầu có thể lập tức vượt ngưỡng 100 USD/thùng.
8. Kinh tế, đã lạm phát phi mã, giá thực phẩm tại Iran hiện cao hơn 72% so với cùng kỳ năm ngoái. Đồng Rial sụp đổ, tỷ giá trên thị trường tự do đã chạm mức kỷ lục khoảng 1,47 triệu Rial đổi 1 USD. Đây chính là "mồi lửa" khiến người dân bất chấp lệnh cấm biểu tình.
Iran đang rơi vào thế "gọng kìm" giữa sự phẫn nộ của người dân trong nước và áp lực trừng phạt kinh tế cực độ từ Mỹ. Sự gần như là im lặng của các đồng minh lớn như Trung Cộng trong tuần này cho thấy Tehran đang trở nên cô độc hơn bao giờ hết.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét