Nhìn Ra Bốn Phương : Hiểu biết thêm với GS Huỳnh Chiếu Đẳng

Tìm bài viết

Vì Bài viết và hình ảnh quá nhiều,nên Quí Vị và Các Bạn có thể xem phần Lưu trử Blog bên tay phải, chữ màu xanh (giống như mục lục) để tỉm tiêu đề, xong bấm vào đó để xem. Muốn xem bài cũ hơn, xin bấm vào (tháng....) năm... (vì blog Free nên có thể nhiều hình ảnh bị mất, hoặc không load kịp, xin Quí Bạn thông cảm)

Nhìn lên trên, có chữ Suối Nguồn Tươi Trẻ là phần dành cho Thơ, bấm vào đó để sang trang Thơ. Khi mở Youtube nhớ bấm vào ô vuông góc dưới bên phải để mở rộng màn hình xem cho đẹp.

Cám ơn Quí Vị

Chủ Nhật, 5 tháng 7, 2026

Hiểu biết thêm với GS Huỳnh Chiếu Đẳng

Kính thưa quí bạn

Hôm nay xin đến bàn cà phê ảo cùng các bạn vài chuyện đời thường

1. Nạn muỗi West Nile hoành hành dữ dội tại Orange County: Những điều cần biết

2. Giới bác học thay đổi quan niệm về cội nguồn sự sống

3. Bằng hữu hỏi: Tôi muốn gởi một đoạn nhạc có 5 dòng kẻ và khoảng trên dưới 10 nốt nhạc trong một email mà loay hoay mãi không được.

4. Góc đố vui và lời giải.

HCD 3-Jul-2026

------o☼o------

Nếu các bạn không thấy hình chỉ thấy cái khung trống không hình, thì nên dọc

<!>

Nguồn tin và chi tiết: https://patch.com/california/losalamitos/west-nile-virus-infected-mosquitoes-found-orange-county-what-know

HCD: Máy tóm tắt nội dung bài báo (có thể còn sót những “tiếng mới” khó hiểu khó nghe)

Nạn muỗi West Nile hoành hành dữ dội tại Orange County: Những điều cần biết

WESTMINSTER, CA — Ban Kiểm soát Muỗi và Côn trùng Orange County cho hay vừa phát hiện loài muỗi mang mầm vi-rút West Nile xuất hiện trong tuần này tại Westminster và Costa Mesa. Nhà chức trách lên tiếng nhắc nhở công chúng nên xức thuốc chống muỗi và cẩn thận đề phòng loại muỗi chích chấu (loại muỗi hay chích vào cổ chân) trong dịp lễ ngày 4 tháng 7 này.

Ông Brian Brannon, phát ngôn viên của cơ quan này, cho biết: "Năm nay muỗi sinh sản nhiều một cách bất thường, vượt xa mức trung bình của năm năm qua. Hiện tại, chúng tôi đã tìm thấy muỗi nhiễm vi-rút West Nile tại 10 thành phố."

Các thành phố ghi nhận có muỗi độc gồm có: Newport Beach, Buena Park, Costa Mesa, Garden Grove, Santa Ana, Seal Beach, Huntington Beach, Cypress, Fullerton và Westminster. Tuy nhiên, phía cơ quan hữu trách cho biết họ chưa cần phải dùng đến xe bọc bồn để phun thuốc trừ muỗi trên các đường phố. Năm ngoái có 4 người bị nhiễm vi-rút này, còn năm nay thì chưa thấy ai bị phát bệnh.

Hiểu về các loại muỗi đang hoành hành

Muỗi nhà miền Nam: Thường hay đi cắn người vào lúc chập tối hoặc lúc rạng đông. Loài này cần những vũng nước lớn để đẻ trứng. Bạn có thể dùng các loại dầu hoặc thuốc xịt muỗi thông thường để xua đuổi chúng.

Muỗi chích chấu (loại cắn chân): Loài này hung hăng hơn, chúng cắn suốt ngày và có thể đẻ trứng ngay trong nhà, chỉ cần một chút nước đọng bằng cái nắp chai là đủ. Đối với loại muỗi lỳ lợm này, nhà chức trách khuyên nên dùng thuốc xịt có chứa 30% chất DEET.

Thời tiết nóng ẩm thất thường được xem là nguyên nhân chánh khiến nạn muỗi bùng phát mạnh mẽ khắp tiểu bang California, đặc biệt là vùng Nam California. Việc muỗi xuất hiện sớm hơn mọi năm làm dấy lên nỗi lo ngại về một mùa hè đầy côn trùng độc hại, có thể làm lây lan các chứng bệnh nguy hiểm như sốt West Nile, sốt xuất huyết Dengue, và bệnh viêm não St. Louis.

Những cách thức phòng ngừa muỗi đốt và diệt trừ mầm mống trong nhà

Chuyên gia khuyên người dân nên dùng quạt máy thổi gió để đuổi muỗi vì cánh muỗi rất yếu, không bay ngược gió được. Ngoài ra, cần kiểm tra kỹ các tấm lưới ngăn mùng ở cửa sổ xem có bị rách hay không.

Để tránh bị muỗi chích:

- Xức thuốc chống muỗi lên những chỗ da hở trước khi ra ngoài trời. Nên chọn loại thuốc có chứa chất DEET, Picaridin, hoặc dầu khuynh diệp chanh.

- Đóng kín các cửa sổ và cửa ra vào nếu không có lưới ngăn.

- Mặc áo tay dài, quần dài và nên chọn quần áo có màu sắc giới hạn, trang nhã (màu nhạt).

Để phá hủy nơi muỗi đẻ trứng quanh nhà:

- Đổ sạch nước trong các thùng, chậu ít nhứt mỗi tuần một lần.

- Cọ rửa sạch sẽ máng nước cho chim uống và tô nước của thú nuôi hàng tuần.

- Đổ hết nước đọng dưới mấy cái dĩa hứng chậu bông.

- Không nên mang cho hoặc di chuyển các nhánh cây đang ngâm trong nước.

- Đục lỗ dưới đáy các thùng chứa đồ bỏ hoang để nước không đọng lại được.

Cư dân ở các vùng Orange, Riverside, San Diego và Los Angeles nếu cần có thể gọi điện thoại nhờ nhân viên của Ban Kiểm soát Côn trùng đến tận nhà xem xét và chỉ dẫn cách thức hạn chế muỗi hoàn toàn miễn phí.

-----===<oOo>===-----

Nguồn tin và chi tiết: https://www.sciencefocus.com/space/dna-building-blocks-asteroids-ryugu?utm_source=flipboard&utm_content=sciencefocus%2Fmagazine%2FSCIENCEFOCUS.COM

HCD : Máy tóm tắt nội dung bài báo (có thể còn sót những « tiếng mới » khó hiểu khó nghe)

Giới bác học thay đổi quan niệm về cội nguồn sự sống

Các cuộc dò xét không gian trong những năm gần đây liên tiếp mang lại nhiều khám phá đảo lộn các thuyết xưa cũ. Mới nhất là việc các khoa học gia lại tìm thấy những phần tử cấu thành DNA bên trong một tiểu hành tinh. Sự kiện này xảy ra nhiều lần, cho thấy đây không còn là chuyện ngẫu nhiên mà tuân theo một định luật tạo hóa.

Những mầm mống hữu cơ từ các thiên thể

Phát kiến mới nhất khởi sự từ phi thuyền Hayabusa2 của Nhật Bản khi viếng thăm tiểu hành tinh Ryugu (một khối đá giàu chất than gần Địa Cầu) và đem mẫu vật về vào năm 2020.Năm loại hợp chất quyết định: Tập san Nature Astronomy xác nhận toàn bộ 5 loại phong vị kiềm (nucleobase) – tức là những "mẫu tự" phân tử dệt nên mật mã di truyền trong DNA và RNA – đều có mặt trong các vi trần thu thập được.

Tự tạo trong không gian: Sự xuất hiện của các chất này chứng minh rằng những phản ứng hóa học tạo ra thành phần chánh yếu của sự sống có thể tự diễn tiến trong vũ trụ bao la một cách tự nhiên, hoàn toàn không cần đến tác động sinh học nào (gọi là sự tổng hợp vô sinh).

Nghi ngờ nhiễm bẩn được giải tỏa: Trước đây, khi nghiên cứu thiên thạch rơi xuống đất, giới bác học luôn lo ngại đá bị dính các chất hữu cơ hiện hữu trên Địa Cầu. Lần này, phi thuyền đã lấy mẫu trực tiếp ngoài không gian, sau đó phân tích trong phòng thí nghiệm vô trùng với bầu khí trơ nên kết quả xác thực tối đa. Sứ mệnh OSIRIS-REx của Mỹ thực hiện trên tiểu hành tinh Bennu vào năm 2023 cũng cho thấy kết quả tương đồng.

Mối liên hệ giữa môi trường và các cấu trúc

Khi đối chiếu các tiểu hành tinh với nhau, giới nghiên cứu nhận thấy tỷ lệ các nhóm phân tử có sự khác biệt rõ rệt. Nhóm purine và pyrimidine phân bố tùy thuộc vào lượng khí amoniac (ammonia) có trong mỗi mẫu vật. Vùng nào nhiều amoniac thì cấu trúc một vòng đơn giản (pyrimidine) sẽ nảy sinh nhiều hơn. Điều đó chứng tỏ tuy cùng chung một nguyên lý hóa học cấu tạo, nhưng hoàn cảnh riêng biệt của từng thiên thể mẹ đã định hình nên các tỷ lệ khác nhau.

Địa Cầu giống như một xưởng ráp thành phẩm

Bà Kliti Grice, một giáo sư địa hóa học, nhận định rằng những bằng chứng này buộc chúng ta phải thay đổi hoàn toàn cách nhìn bấy lâu nay:

Sự sống không hề bắt đầu từ con số không tại Địa Cầu. Các phân tử nguyên sơ có lẽ đã được đúc sẵn từ không gian rồi theo các trận mưa thiên thạch đưa xuống hành tinh của chúng ta từ thuở hoang sơ.

Thay vì đi tìm xem Địa Cầu tự chế ra các chất hóa học đó bằng cách nào, câu hỏi đặt ra bây giờ là: Làm thế nào hành tinh của chúng ta nhận lãnh "bộ đồ parts" phân tử có sẵn ấy rồi tổ chức chúng lại thành một vật biết tự sao chép và tiến hóa?

Vật liệu tạo nên các mầm mống này (như than, đạm, nước, phóng xạ) là những thứ tầm thường và có khắp Càn Khôn. Do đó, giới bác học tin rằng sự tạo thành phân tử di truyền không phải là đặc quyền riêng của Hệ Mặt Trời, mà là một hiện tượng phổ quát ở khắp nơi trong vũ trụ khi các hành tinh tụ hội lại.

Vài lời dè dặt

Dù vậy, giới khoa học cũng nhắc nhở rằng các phân tử kiềm này chưa phải là DNA hoàn chỉnh, và càng chưa phải là sinh vật. Để biến các mảnh rời rạc ấy thành một chuỗi xích di truyền có khả năng tự nhân bản, tự tiến hóa thì cần phải có thêm các chất đường, lân toan (phosphate), nước, cùng với một sự may mắn vô cùng lớn lao. Mặt khác, rất nhiều phân tử đi theo thiên thạch đã bị thiêu hủy khi cọ xát với bầu khí quyển lúc rơi xuống.

Tuy nhiên, bức tranh toàn cảnh từ các tiểu hành tinh vẫn vô cùng kỳ vĩ. Vào khoảng 4 tỷ 600 triệu năm trước, khi Hệ Mặt Trời còn là một vùng phôi thai, những nguyên liệu thô của ngành di truyền học đã được gom góp sẵn trong những tảng đá viễn du giữa các vì sao. Chúng kết hợp lại ra sao để thành người, thành vạn vật vẫn là một bí ẩn lớn, nhưng có một điều chắc chắn: vật liệu ban đầu chưa bao giờ thiếu thốn cả.

HCD:

Chuông sớm rền vang, nhìn khói bốc xem qua vạn sự;

Kinh chiều thong thả, lắng lòng thanh rõ thấu chân như.

-----===<oOo>===-----

From: Truong Anh <truonganh@ >

Sent: Friday, July 3, 2026 7:47 SA

Subject: Gởi chủ Quán

Chào Chủ quán ,

Tôi muốn gởi một đoạn nhạc có 5 dòng kẻ và khoảng trên dưới 10 nốt nhạc trong một email mà loay hoay mãi không

được .

Xin vui lòng chỉ dẫn .

Chân thành cám ơn ./.

HCD:

Thưa anh,

Nếu chỉ là một đoạn nhạc ngắn có 5 dòng kẻ với chừng mười nốt thì cách dễ nhất là:Mở bản nhạc trên monitor rồi chụp lại (hoặc dùng lệnh chụp màn hình từ computer ).

Save nó thành một tấm hình (JPG hoặc ....).

Sau đó viết email, bấm attache (hình cái kẹp giấy) rồi chọn tấm hình bản nhạc đó để gởi đi.

Còn nếu muốn người nhận thấy ngay bản nhạc trong thân email thay vì phải mở tập tin đính kèm, hãy chèn tấm hình vào nội dung email bằng nút Insert Image. (y như cái email anh đang đọc đây)

Còn như anh muốn sáng tác nhạc từ computer và viết thành music sheet như hình trên thì tôi giới thiệu cái software rất hay và hiện giờ free là Encore.

Sáng tác thành bản nhạc như trên xong anh có thể click cho nó đàn dưới dạng midi để anh nghe thử ngay trên computer, Có thể chọn nhiều nhạc cụ khác nhau.

Một software khác cũng free là MuseScore.

Chúc anh thành công

-----===<oOo>===-----

From: kim-giám huỳnh <mirordor@

Sent: Thursday, July 2, 2026 8:42 CH

Subject: Từ rượu qua ớt

Hì hì ... Cám ơn anh Đẳng. Bàn luận về các đề tài khoa học với anh rất thú vị vì anh cũng trực tính như tôi.

Không thể so sánh việc ăn ớt và chuyện uống rượu được vì ớt và rượu có tác dụng khác nhau trên sở thích ẩm thực. Tôi tò mò tìm hiểu tại sao có người thích ăn và thấy rằng các lý do chính cho những người thích ăn cay vì: a) có người chịu được vị cay vì yếu tố di truyền, hay vì cá tính muốn ăn cay; và b) vị cay tăng cường các vị khác của thức ăn và làm thức ăn ... ngon hơn. Thời còn bé tôi chịu ăn cay chỉ vì tôi ghét múi nước mắm - gia vị chính trong ẳm thưc xứ Huế - nhưng nước mắm, hay thức ăn kho có ớt thì lại ... ngon, và bây giờ tôi không dùng nước mắm nếu nhà không có ớt! Đây là trường hợp tương tự như thêm chút muối vào thức ăn thì lại tăng thêm vị ngọt, hay unami của thức ăn (và đây có thể là tại sao có người khó cử ăn mặn).

Tôi không nghĩ rằng bao tử có dịch vị tiêu hóa vi cay của ớt, vì ta chỉ thấy cay trên lưỡi; một khi thức ăn vào bao tử rồi thì không còn có cảm giác cay từ đó, và hóa chất cho vị cay của ớt là capsacin (capsacin được gan thoái hóa và đào thải; và dịch vị của bao tử không có tác dụng trên capsacin. ). Lối suy nghĩ thời xưa rằng ớt làm loét bao tử (ulcer) đã bị bác bỏ. Bao tử không "thấy" cay khi ta ăn ớt vì bao tử không có những tế bào sensor để nhận cảm giác cay. Capsacin trong ớt là một hóa chất hữu cơ thiên nhiên mà thực vật dùng để chống côn trùng nhưng không phải là chất độc cho loài người; nó có hiệu lực chống đau rất mạnh và đôi khi tôi viết toa cho bệnh nhân để dùng ngoài da.

Ta cần nhớ rằng cây ớt xuất phát ở Tân thế giới và người Cựu thế giới không hề biết tới nó cho tới thế kỷ XVI (sau Christopher Columbus) và không ai (trừ tbổ dân da đỏ ở Mỹ!) biết chuyện nên ăn ớt để tận hưởng thú ẩm thực, cho tới khi ớt được trồng trên khắp thế giới. Lần đầu tiên tôi để ý đến sự hiện diện của ớt trên thế giới là khi đọc truyện hoạt họa Tiintin au Tibet hồi cuối thập niên 1960. Phải có lý do gì đó người trên cao nguyên lạnh lẽo Tây Tạng ăn ớt.

HCD:

Nhưng mà cái lý thuyết anh đưa ra về việc muối tăng vị ngọt, hay ớt bọc cái mùi nước mắm thì đúng là khoa học ẩm thực thứ thiệt.

Cái vụ chất capsaicin trong bao tử, anh giải thích dưới góc độ y học làm tôi hiểu ra. Hèn chi hồi nào tới giờ người ta cứ đổ thừa ăn ớt bị loét bao tử, té ra cái bao tử nó "mù" vị cay, chẳng qua cái lưỡi mình nó làm đại lý độc quyền báo cáo tầm bậy mà thôi. Mà ngộ thiệt, chất cây cỏ dùng để chống sâu bọ mà qua tay mấy ông bác sĩ lại thành thuốc giảm đau, rồi qua tay mấy ông sành ăn lại thành thần dược đưa cơm.

Lúc tôi nhỏ ờ thôn quê thấy một ông hàng xóm mỗi lần bị bịnh cảm “nóng lạnh” ỏng lấy ớt hiểm đâm một chén to với tí muối xong ồng và vào miệng ăn như ăn cơm. Ăn xong lấy cái mền trùm lại, mồ hơi ra như tắm và sau đó hết bịnh. Chỉ mỉnh ổng làm vậy cả xóm không ai làm theo. Nhưng khi tôi bịnh thì má tôi dẫn tới ông thầy khoán. Ổng múc chén nước mưa đốt cấ nhang vẽ lăng quằng lích quịt trên c1hn nước bảo tôi uống. Uống xong vạch áo lên đưa cái lưng cho ổng khoáng. Về nhà ít ngày thì hết cảm.

Ngày nay thì khỏi khoán, khỏi ăn chén ớt hiểm, chỉ cần nằm chờ vài hôm cũng hết cảm cúm.

-----===<oOo>===-----