NATO LẠI ĐỒNG THUẬN - Nhất Hùng

Eo biển Hormuz là "yết hầu" của ngành năng lượng thế giới. Khi dòng chảy dầu mỏ bị đe dọa, không chỉ Mỹ hay các nước Trung Đông bị ảnh hưởng, mà toàn bộ nền kinh tế toàn cầu sẽ rơi vào tình trạng lạm phát và bất ổn. Lời kêu gọi của Tổng Thư ký NATO Mark Rutte cho thấy đây không còn là xung đột riêng lẻ giữa hai quốc gia, mà là vấn đề an ninh hàng hải quốc tế. Phát biểu của Ông Mark Rutte cho thấy sự chuyển dịch trong quan hệ Mỹ - NATO, một sự đồng thuận mạnh mẽ của NATO đối với chính sách của Tổng thống Donald Trump.

<!>

- Trước đây, vấn đề chi tiêu quân sự và trách nhiệm của các đồng minh châu Âu thường là điểm gây tranh cãi. Việc ông Rutte kêu gọi các đồng minh "đóng góp quyết đoán hơn" và "không còn chuyện hưởng lợi miễn phí" cho thấy một bước ngoặt: Châu Âu đang phải chủ động hơn trong việc bảo vệ lợi ích sát sườn của chính mình thay vì chỉ dựa vào "chiếc ô" của Mỹ.

- NATO công khai ủng hộ hành động làm suy yếu khả năng của Tehran cho thấy một sự cứng rắn tương đối đồng nhất trong khối phương Tây đối với vấn đề Iran hiện nay.

Sự thay đổi quan điểm của các nước NATO từ việc từ chối đến việc bắt đầu ủng hộ hành động của Mỹ tại eo biển Hormuz bắt nguồn từ sự kết hợp giữa áp lực chính trị, lợi ích kinh tế sát sườn và những thay đổi trong chiến lược đối ngoại.

Trong một thời gian dài, nhiều nước châu Âu (như Pháp, Đức) giữ khoảng cách với các chiến dịch của Mỹ tại vùng Vịnh vì:

- Các nước châu Âu muốn duy trì Thỏa thuận hạt nhân Iran (JCPOA). Họ lo ngại rằng việc tham gia liên minh quân sự do Mỹ dẫn đầu sẽ làm sụp đổ hoàn toàn các nỗ lực đối thoại và đẩy Iran vào thế cực đoan hơn.

- Họ sợ rằng một sự cố nhỏ tại eo biển Hormuz có thể kích hoạt một cuộc chiến tranh toàn diện tại Trung Đông, nơi mà châu Âu sẽ phải hứng chịu hậu quả trực tiếp về làn sóng tị nạn và khủng bố.

- Thay vì đi cùng Mỹ, một số nước từng thiết lập sứ mệnh giám sát hàng hải riêng (như EMASoH) để thể hiện thái độ trung lập.

Những quan điểm trên lại thay đổi (với sự lên tiếng của ông Mark Rutte) phản ánh những thực tế mới:

- Eo biển Hormuz là tuyến đường vận chuyển của khoảng 20% lượng dầu thô thế giới. Khi Iran hoặc các lực lượng ủy nhiệm thực hiện các hành động phong tỏa hoặc bắt giữ tàu dầu, chi phí bảo hiểm tăng vọt và giá năng lượng tại châu Âu bị đe dọa trực tiếp. Các nước NATO nhận ra rằng ngoại giao đơn thuần không còn đủ để bảo đảm dòng chảy thương mại.

- Dưới áp lực rất lớn của Tổng Thống Donald Trump, yêu cầu các đồng minh phải đóng góp ngân sách và lực lượng quân sự. Việc "hưởng lợi miễn phí" từ sự bảo vệ của Mỹ không còn được chấp nhận trong bối cảnh địa chính trị mới. Để duy trì sự đoàn kết của khối NATO, các nước châu Âu buộc phải nhượng bộ và thể hiện trách nhiệm lớn hơn.

- Các nỗ lực cứu vãn thỏa thuận hạt nhân Iran gần như đi vào bế tắc. Khi các kênh ngoại giao không mang lại kết quả, việc chuyển sang răn đe quân sự trở thành lựa chọn cuối cùng để kiềm chế Tehran.

- An ninh của Israel luôn là một trụ cột trong chính sách đối ngoại của phương Tây. 

Khi các hoạt động của Iran được coi là mối đe dọa hiện hữu đối với Israel và các đồng minh Ả Rập, NATO có xu hướng xích lại gần Mỹ hơn để tạo ra một mặt trận thống nhất.

Việc ông Mark Rutte lên tiếng ủng hộ các cuộc tấn công của Mỹ là một tín hiệu cực kỳ mạnh mẽ, cho thấy:

- NATO đang mở rộng phạm vi ảnh hưởng, không chỉ tập trung vào biên giới phía Đông (Nga), NATO đang can dự sâu hơn vào các điểm nóng tại Trung Đông để bảo vệ lợi ích kinh tế toàn cầu.

- Phương Tây đang dần từ bỏ hy vọng vào việc xoa dịu Iran và chuyển sang chiến lược gây áp lực tối đa, phối hợp chặt chẽ giữa sức mạnh kinh tế của EU và sức mạnh quân sự của NATO - Mỹ.

Phát biểu của Ông Mark Rutte, Tổng Thư Ký Liên Minh NATO, phản ánh một giai đoạn đầy biến động, nơi các liên minh quân sự đang phải tái định nghĩa lại trách nhiệm và hành động một cách quyết liệt hơn trước các điểm nóng toàn cầu. Sự thay đổi này là kết quả của việc "lợi ích thực tế đã vượt qua sự thận trọng ngoại giao". Khi túi tiền (giá dầu) và an ninh quốc gia bị đe dọa trực tiếp, các nước NATO buộc phải đồng thuận với chính sách của Tổng Thống Donald Trump về các vấn đề Trung Đông.