ĐIỂM TIN 15/01/2024 - Long Đỗ

Mỹ : Bầu sơ bộ ứng viên tổng thống Cộng Hòa tại Iowa, trắc nghiệm ảnh hưởng của Trump Hôm nay, 15/01/2024, đảng Cộng Hòa Mỹ tổ chức cuộc bầu cử sơ bộ đầu tiên chọn ứng viên tổng thống. Cuộc bỏ phiếu diễn ra tại bang Iowa được coi là một trắc nghiệm về mức độ ảnh hưởng của cựu tổng thống Donald Trump trong cử tri Cộng Hòa. Cựu tổng thống Mỹ Donald Trump tại Waukee, bang Iowa, Hoa Kỳ, ngày 14/01/2024. © Andrew Harnik / AP Trọng Thành Thông tín viên David Thomson tường trình từ Miami : ‘‘Donald Trump đã dẫn đầu cuộc đua trong nhiều tháng trong chiến dịch tranh cử sơ bộ của đảng Cộng Hòa khai mạc hôm nay ở Iowa. 

<!>

Các cuộc thăm dò mới nhất cho thấy cựu tổng thống vượt hai đối thủ chính của ông đến hơn 30 điểm. Do đó, thách thức của cuộc bầu cử này có thể là để xem quy mô thực sự của làn sóng cử tri ủng hộ Trump đến đâu. Xếp sau Trump, cựu đại sứ Liên Hiệp Quốc Nikki Halley và thống đốc bang Florida đang tranh vị trí thứ hai ở Iowa. Theo cuộc thăm dò mới nhất với 21% ý định bỏ phiếu, Nikki Halley đã vượt qua Ron DeSantis, với 15% ủng hộ. Thống đốc DeSantis, vốn từng được coi là người ở thế thượng phong, sau khi tái đắc cử vào tháng 11/2022 ở Florida. Kể từ đó, uy tín của ông liên tục tụt dốc trong các thăm dò.

Nếu thống đốc Florida chỉ về thứ ba ở Iowa, ông có thể gặp khó khăn tiếp tục cuộc đua, vì ông đang ở vào vị trí rất thấp trong các cuộc thăm dò cho cuộc bầu cử sơ bộ thứ hai tại bang New Hampshire, ngày 23/01. Ở đó cũng vậy, Donald Trump vẫn là người được ủng hộ nhiều nhất.

Trong suốt chiến dịch tranh cử, bốn bản cáo trạng đã nâng cao mức độ nổi tiếng của Trump, khiến ông trở thành một người ‘‘tử vì đạo chính trị’’ bất khả xâm phạm. Trump thực sự đã thuyết phục được những người ủng hộ mình rằng các vụ truy tố ông là một âm mưu chính trị của đảng Dân Chủ nhằm ngăn ông ra ứng cử.’’

Một phái đoàn không chính thức của Mỹ đến thăm Đài Loan

Hai ngày sau cuộc tổng tuyển cử ở Đài Loan, một phái đoàn không chính thức do tổng thống Mỹ gởi đến, có cuộc gặp ngày hôm nay, 15/01/2024, với tổng thống mãn nhiệm Đài Loan Thái Anh Văn, tại Đài Bắc.

Tổng thống tân cử của Đài Loan Lại Thanh Đức (Lai Ching-te) tiếp cựu cố vấn an ninh quốc gia Hoa Kỳ Stephen Hadley (T) tại Đài Bắc, Đài Loan, ngày 15/01/2024. AFP - -

Minh Anh

Theo AFP, phái đoàn Mỹ bao gồm cựu cố vấn An ninh Quốc gia Stephen Hadley, cựu thứ trưởng Ngoại Giao James Steinberg và chủ tịch Viện Mỹ ở Đài Loan, bà Laura Rosenberger.

Tiếp phái đoàn, tổng thống Thái Anh Văn hoan nghênh một chuyến thăm « có nhiều ý nghĩa », sự việc khẳng định « sự hậu thuẫn mạnh mẽ của Washington cho nền dân chủ Đài Loan », đồng thời, bà nhấn mạnh đến « mối quan hệ hợp tác chặt chẽ và bền chặt giữa Đài Loan và Hoa Kỳ ».

Đáp lại, ông Stephen Hadley đã có lời chúc mừng gởi đến người dân Đài Loan về kết quả cuộc bầu cử tổng thống và lập pháp, đồng thời, ca ngợi nền dân chủ Đài Loan như là « một tấm gương cho toàn thế giới ».

Vào cuối ngày, phái đoàn Mỹ gặp tổng thống tân cử Lại Thanh Đức, cũng xuất thân từ đảng Dân Tiến như bà Thái Anh Văn.

Phái đoàn Mỹ rời đảo vào ngày mai, 16/01.

Hãng tin Pháp lưu ý, đây không phải là lần đầu tiên Mỹ gởi một phái đoàn không chính thức đến Đài Loan sau cuộc bầu cử. Năm 2016, cựu thứ trưởng ngoại giao Mỹ Bill Burns đã đến thăm Đài Bắc 2 ngày saukhi bà Thái Anh Văn đắc cử.

Bắc Kinh hôm nay đã có phản ứng. Trong cuộc họp báo, phát ngôn viên bộ Ngoại Giao Mao Ninh tuyên bố « Trung Quốc phản đối mạnh mẽ mọi hình thức trao đổi chính thức giữa Mỹ và Đài Loan và kiên quyết bác bỏ mọi hình thức can thiệp của Mỹ trong hồ sơ Đài Loan, dưới bất kỳ hình thức nào và bất kỳ cớ nào ».

Chủ Nhật, 14/01, ngoại trưởng Vương Nghị đã cảnh báo mọi ý đồ hướng đến độc lập, chia cắt lãnh thổ Trung Quốc sẽ « bị Lịch Sử và Luật Pháp trừng phạt nghiêm khắc», bởi theo ông, Đài Loan « chưa bao giờ là một nước. Điều này chưa từng có trong quá khứ và tất nhiên cũng sẽ không có trong tương lai ».

Diễn đàn Kinh tế Thế giới Davos khai mạc : Chiến tranh và địa chính trị là các hồ sơ nổi bật

Diễn đàn Kinh tế Thế giới hôm nay 15/01/2024 khai mạc tại Davos, Thụy Sỹ với sự tham gia của giới tinh hoa thương mại và chính trị đến từ khắp nơi trên thế giới.

Ảnh minh họa : Logo của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF). REUTERS - DENIS BALIBOUSE

Thùy Dương

Trong bối cảnh chiến tranh Ukraina và chiến tranh Gaza, Diễn đàn Kinh tế Thế giới Davos năm nay được xem là sự kiện mang tính địa chính trị nhiều hơn là kinh tế đơn thuần. Tuần trước, Borge Brende chủ tịch ban tổ chức Diễn đàn Davos, đã thừa nhận là diễn đàn năm nay diễn ra trong bối cảnh địa chính trị và kinh tế phức tạp nhất tính từ nhiều thập niên trở lại đây.

Từ Genève, thông tín viên Jérémie Lanche ngày 14/01 cho biết thêm :

« Mọi người thường đo lường mức độ quan tâm dành cho Diễn đàn Kinh tế Thế giới bằng các biện pháp bảo đảm an ninh. Và năm nay, người ta thấy rằng các biện pháp an ninh đã được tăng cường. Dự kiến sẽ có 2.800 khách mời, trong đó có khoảng 60 nguyên thủ quốc gia. Trong số 5.000 quân nhân được huy động, một nửa được triển khai bảo vệ an ninh tại chỗ.

Điều này phần nào có liên quan đến sự hiện diện của tổng thống Ukraina Volodymyr Zelensky, lần đầu tiên tham dự Diễn đàn Davos. Tổng thống Ukraina cố gắng huy động sự ủng hộ của các đồng minh vào thời điểm quân đội Ukraina đang mắc kẹt ở mặt trận và Quốc Hội Mỹ thì vẫn đang lần lữa, trì hoãn việc cấp thêm viện trợ quân sự cho Kiev.

Việc tăng cường an ninh cũng liên quan đến sự tham dự của tổng thống Israel và các lãnh đạo của Qatar và Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất. Quả thực, chiến tranh ở Trung Đông là một chủ đề được đề cập đến tại Davos năm nay, nhưng mọi người không biết thực sự ai sẽ nói chuyện với ai.

Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken cũng được thông báo tới dự, sẽ phải đóng vai trò hòa giải. Trung Quốc cử thủ tướng Lý Cường. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron sẽ có bài phát biểu vào thứ Tư (17/01), sau tân tổng thống Achentina, Javier Millei, người mới đắc cử với một chương trình tự do đến mức gần như sẽ gây bối rối ngay cả tại Davos, « đền thờ » về tự do thương mại ».

Hôm qua, một ngày trước khi khai mạc Diễn đàn Kinh tế Thế giới, Hội nghị vì hòa bình cho Ukraina đã diễn ra tại Davos, với sự tham gia của cố vấn an ninh của 83 nước. Theo AFP, hội nghị đã thảo luận thỏa thuận dựa theo đề xuất gồm 10 điểm của tổng thống Volodymyr Zelensky để bảo đảm « hòa bình công bằng và bền vững » cho Ukraina. Tuy nhiên, các nhà đồng tổ chức hội nghị thừa nhận việc Nga đồng ý tham gia thỏa thuận còn xa vời.

Bất chấp lệnh cấm của Mỹ, Trung Quốc vẫn mua được chip của Nvidia

Các cơ quan quân sự Trung Quốc, các viện nghiên cứu của Nhà nước về trí tuệ nhân tạo cũng như các trường đại học trong năm 2023 vẫn mua được các lô hàng nhỏ về chất bán dẫn của công ty Mỹ Nvidia bất chấp lệnh của Washington cấm xuất khẩu sang Trung Quốc. Nghiên cứu các tài liệu đấu thầu tại Trung Quốc, Reuters hôm nay 15/01/2024 cho biết như trên.

Trụ sở tập đoàn Nvidia ở Santa Clara, bang California, Hoa Kỳ, ngày 31/05/2023. AP - Jeff ChiuThùy Dương

Đó là các loại chip A100 và H100, vốn dĩ có tên trong danh sách cấm xuất sang Trung Quốc và Hồng Kông từ tháng 09/2022, cùng với đó là các loại chip A800 và H800 có tốc độ chậm hơn, ban đầu được Nvidia phát triển cho thị trường Trung Quốc, nhưng đến tháng 10/2023 cũng đã bị đưa vào danh sách cấm.

Bên mua bao gồm một số trường đại học tinh hoa của Trung Quốc, cũng như hai thực thể bị lệnh hạn chế xuất khẩu của Hoa Kỳ nhắm đến (Viện Công Nghệ Cáp Nhĩ Tân, Đại học Khoa học Điện tử và Công nghệ Trung Quốc) vì bị cáo buộc có liên quan đến các vấn đề quân sự hoặc liên kết với một cơ quan quân sự đi ngược lại lợi ích quốc gia của Mỹ.

Các nghiên cứu của Reuters không chỉ ra được rằng chính Nvidia hay các nhà bán lẻ được Nvidia phê duyệt bán hàng cho phía Trung Quốc. Hiện chưa rõ bằng cách nào bên bán cho Trung Quốc có được chip của Nvidia. Về phía Nvidia, công ty này tuyên bố tuân thủ mọi yêu cầu về xuất khẩu và có yêu cầu tương tự đối với các khách hàng.

Chưa cơ quan nào trong số bên mua phản hồi yêu cầu bình luận của hãng tin Anh Reuters. 10 nhà cung cấp có tên trong các hồ sơ thầu mà Reuters tiếp cận được cũng từ chối hồi đáp. Bộ Thương Mại Mỹ hiện cũng từ chối bình luận.

Nhu cầu mua chip Nvidia và khả năng tiếp cận các loại chip bị cấm cũng cho thấy các công ty Trung Quốc đang thiếu khả năng lựa chọn thay thế từ các đối thủ cạnh tranh của Nvidia. Quả thực, các sản phẩm về bán dẫn của Nvidia vẫn vượt trội hơn so với nhiều đối thủ. Trước lệnh cấm, Nvidia chiếm 90% thị phần chip phục vụ lĩnh vực trí thông minh nhân tạo tại Trung Quốc.

Xin nhắc lại, các biện pháp hạn chế của Hoa Kỳ đã dẫn đến một thị trường ngầm tại Trung Quốc. Các nhà cung cấp Trung Quốc trước đây từng cho biết họ đã thu gom lượng hàng dư thừa trong kho sau khi Nvidia chuyển lượng hàng lớn đến các doanh nghiệp lớn của Mỹ, hoặc nhập khẩu thông qua trung gian là các công ty địa phương ở Ấn Độ, Đài Loan và Singapore.

Bắc Triều Tiên tuyên bố bắn thử thành công tên lửa bội siêu thanh nhiên liệu rắn

Bắc Triều Tiên hôm nay, 15/01/2024, thông báo bắn thử thành công một loại tên lửa mới. Theo Quân đội Hàn Quốc, đây là lần đầu tiên Bình Nhưỡng trắc nghiệm tên lửa đạn đạo bội siêu thanh - gấp 10 tốc độ âm thanh - tầm trung, sử dụng nhiên liệu rắn. Loại vũ khí này có thể ‘‘thay đổi toàn bộ tương quan lực lượng’’ trên bán đảo Triều Tiên. Bộ trưởng Quốc Phòng Hàn Quốc cảnh báo sẽ ‘‘giáng trả quyết liệt’’, nếu Bắc Triều Tiên ‘‘khiêu khích trực tiếp’’.

Tên lửa đạn đạo được cho có sử dụng nhiên liệu rắn và siêu thanh, phóng tại một địa điểm không xác định ở Bắc Triều Tiên. Ảnh do KCNA công bố ngày 14/01/2024. via REUTERS - KCNA

Trần Công

Thông tín viên Trần Công tường trình từ Seoul :

Theo thông tấn xã Nhà nước Bắc Triều Tiên (KCNA), Bình Nhưỡng tuyên bố phóng thành công tên lửa đạn đạo tầm trung (IRBM) sử dụng nhiên liệu rắn. Tên lửa đạn đạo được Bình Nhưỡng phóng hôm 14/01/2024 đã đạt tới tốc độ gấp 10 lần tốc độ âm thanh, cho thấy Bình Nhưỡng đang phát triển các loại vũ khí có thể thay đổi toàn bộ tương quan lực lượng trên bán đảo Triều Tiên. Việc sử dụng nhiên liệu rắn sẽ giúp Bắc Triều Tiên chủ động hơn trong việc phóng tên lửa ở bất kỳ đâu, bất kỳ lúc nào.

Phía Hàn Quốc cho rằng tên lửa đã bay khoảng 1000 km trước khi rơi xuống biển Nhật Bản. Tuy nhiên, phía Nhật Bản đánh giá tên lửa bay được trên 500 kmvà đạt độ cao tối đa khoảng 50 km. Từ tháng 12/2023, Hàn Quốc, Hoa Kỳ và Nhật Bản đã chia sẻ “thông tin cảnh báo tên lửa của Bắc Triều Tiên” theo thời gian thực, nhưng do mỗi quốc gia tự tiến hành “phân tích” độc lập nên có thể có những khác biệt trong nhận định ban đầu.

Tên lửa gắn đầu đạn bội siêu thanh được coi là kẻ "thay đổi cuộc chơi" vì chúng có thể bay được tới tốc độ gấp 5 lần tốc độ âm thanh trở lên, vì vậy rất khó theo dõi và đánh chặn. Hiện tại, tên lửa đánh chặn PAC-3 MSE của Mỹ chỉ có thể đánh chặn được tên lửa ở tốc độ Mach 4 đến 5, cho nên rất khó để đánh chặn tên lửa ở tốc độ Mach 10. Ngoài ra, tầm bắn của IRBM là từ 3000 - 5500 km, cho phép tấn công đảo Guam, nơi triển khai các khí tài quân sự quan trọng của Mỹ.

Người phát ngôn của hội đồng tham mưu trưởng liên quân Hàn Quốc Lee Sung-joon lên án mạnh mẽ vụ phóng của Bắc Triều Tiên là hành vi khiêu khích trắng trợn, đe dọa nghiêm trọng đến hòa bình và ổn định của Hàn Quốc. Shin Jong-woo, chuyên gia nghiên cứu tại Diễn đàn An ninh và Quốc phòng Hàn Quốc, cho biết : “Bình Nhưỡng dường như đã chứng tỏ được khả năng tấn công bằng cách sử dụng các đặc tính của tên lửa bội siêu thanh để xuyên thủng mạng lưới đánh chặn THAAD và Patriot”.

Biển Đông: Philippines cải thiện cơ sở tại 9 đảo để quân đội đồn trú lâu dài

Bộ trưởng Quốc Phòng Philippines, Romeo Brawner, thông báo Manila sẽ cải thiện các cơ sở hạ tầng tại tất cả 9 hòn đảo mà quốc gia này kiểm soát thuộc quần đảo Trường Sa, Biển Đông.

Bộ trưởng Quốc Phòng Philippines Romeo Brawner Jr. phát biểu tại căn cứ quân sự trong Trại Aguinaldo ở Quezon, Philippines, ngày 21/12/2023. AP - Aaron Favila

Trọng Thành

Theo Reuters, trả lời báo giới, hôm nay 15/01/2024, lãnh đạo bộ Quốc Phòng Philippines đề cập đến dự án này khi tham dự một hội nghị về quốc phòng do tổng thống Ferdinand Marcos Jr. chủ trì tại trụ sở bộ. Bộ trưởng Brawner cho biết quân đội sẽ chuyển một máy lọc nước khử muối cho binh lính sống trên một tàu chiến mà Philippines cố tình để mắc cạn tại Bãi cạn Second Thomas từ năm 1999, để khẳng định chủ quyền.

Trong 9 thực thể mà Philippines kiểm soát tại Biển Đông, có bãi cạn Second Thomas (tức Ayungin, theo tiếng địa phương) và đảo Thị Tứ (Pag-asa), cách tỉnh Palawan của Philippines khoảng 300 dặm về phía tây, đảo lớn thứ hai tại Trường Sa.

Bộ trưởng Quốc Phòng Brawner còn nói đến kế hoạch hiện đại hóa quân đội cũng bao gồm việc mua sắm thêm tàu, radar và máy bay để triển khai chiến lược chuyển trọng tâm từ bảo đảm an ninh nội địa sang bảo vệ các vùng lãnh thổ có nguy cơ bị xâm chiếm.

Kế hoạch nói trên được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng gia tăng giữa Philippines và Trung Quốc tại nhiều khu vực thuộc quần đảo Trường Sa. Theo báo chí Philippines, chính quyền Manila đã nhiều lần tố cáo Trung Quốc về hành vi gây hấn nhắm vào tàu thuyền công vụ nước này, như đâm, gây va chạm hay tấn công bằng vòi rồng.

Tháng 07/2016, Tòa Trọng tài Thường trực đã ra phán quyết bác bỏ yêu sách chủ quyền ‘‘đường chín đoạn’’ của Trung Quốc bao trùm gần trọn Biển Đông. Bắc Kinh không thừa nhận phán quyết nói trên.