Nhìn Ra Bốn Phương : Hiểu biết thêm với GS Huỳnh Chiếu Đẳng

Tìm bài viết

Vì Bài viết và hình ảnh quá nhiều,nên Quí Vị và Các Bạn có thể xem phần Lưu trử Blog bên tay phải, chữ màu xanh (giống như mục lục) để tỉm tiêu đề, xong bấm vào đó để xem. Muốn xem bài cũ hơn, xin bấm vào (tháng....) năm... (vì blog Free nên có thể nhiều hình ảnh bị mất, hoặc không load kịp, xin Quí Bạn thông cảm)

Nhìn lên trên, có chữ Suối Nguồn Tươi Trẻ là phần dành cho Thơ, bấm vào đó để sang trang Thơ. Khi mở Youtube nhớ bấm vào ô vuông góc dưới bên phải để mở rộng màn hình xem cho đẹp.

Cám ơn Quí Vị

Chủ Nhật, 12 tháng 7, 2026

Hiểu biết thêm với GS Huỳnh Chiếu Đẳng

Kính thưa quí bạn

Hôm nay xin đến bàn cà phê ảo cùng các bạn vài chuyện đời thường và không thường

1. Câu chuyện khoa học khó hiểu: về 5 phát kiến khoa học đang làm thay đổi cách chúng ta hiểu về thời gian

2. Bằng hữu góp ý: anh Hoài Vũ góp ý về li dị ly dị và đố vui, của cô Tố Kim về Cha Hồng, cô Linh Chi...

3. Nhốt con vịt: “Phương thức lừa đảo mới ! phải đọc ! nhất định phải đọc và chia sẻ !”

4. Chôm trong Internet: Vợ là địch, bồ bịch là "ta"

5. Góc đố vui và lời giải.

HCD 11-Jul-2026

Có hai attachment

-----o☼o------

Nếu các bạn không thấy hình chỉ thấy cái khung trống không hình, thì nên dọc Microsoft Word attached.

<!>

Nguồn tin và chi tiết: https://discoverwildscience.com/5-scientific-breakthroughs-that-are-changing-our-understanding-of-time-itself-2-384455/?utm_source=flipboard&utm_content=DiscoverWild/magazine/DISCOVER++WILD+SCIENCE+MEGA+MAG

HCD: Máy tóm tắt nội dung bài báo (có thể còn sót những “tiếng mới” khó hiểu khó nghe)

Tóm tắt bài viết:

Bài viết nói về 5 phát kiến khoa học đang làm thay đổi cách chúng ta hiểu về thời gian. Thời gian không đơn giản như nhìn vào đồng hồ, mà thực ra rất kỳ lạ khi các nhà khoa học nghiên cứu về nó.

Atomic Clocks Are Proving Time Is Not the Same Everywhere (Image Credits: Pixabay)

1. Đồng hồ nguyên tử cho thấy thời gian không giống nhau ở mọi nơi: Các đồng hồ vô cùng chính xác ngày nay có thể phát hiện sự chênh lệch thời gian giữa hai vị trí chỉ cách nhau vài milimét theo chiều cao. Đồng hồ ở nơi cao hơn (trọng lực yếu hơn) chạy nhanh hơn một chút so với đồng hồ ở dưới thấp. Điều này xác nhận lý thuyết của Einstein: trọng lực làm cong thời gian. Các hệ thống định vị vệ tinh đã phải điều chỉnh hiệu ứng này. Công nghệ đồng hồ ngày càng tốt hơn có thể khiến chúng ta phải xem xét lại cách định nghĩa giờ giấc và "bây giờ" ở các nơi khác nhau.

-----

Quantum Entanglement Is Challenging the Idea of a Single Shared “Now” (Image Credits: Unsplash)

2. Vướng lượng tử thách thức ý tưởng về một "bây giờ" chung: Trong các thí nghiệm vướng lượng tử, các hạt ở cách xa nhau dường như kết nối với nhau một cách tức thời, vượt qua nguyên nhân và kết quả thông thường. Điều này đặt ra khả năng: có thể không có một "bây giờ" duy nhất cho tất cả mọi người. Điều gì được coi là "đồng thời" có thể tùy thuộc vào cách bạn di chuyển và đo lường.

-----

The Arrow of Time Is Being Rebuilt from Entropy and Information (Image Credits: Unsplash)

3. Mũi tên thời gian đang được xây dựng lại từ entropy và thông tin: Từ lâu, chúng ta tin rằng thời gian chỉ đi một chiều (trứng vỡ không thể tự lành, ta nhớ quá khứ chứ không nhớ tương lai) vì entropy (độ hỗn loạn) luôn tăng. Gần đây, các nhà vật lý liên kết mũi tên thời gian với thông tin và những gì có thể biết về một hệ thống. Trong điều kiện kiểm soát đặc biệt, các hệ thống cực nhỏ có thể tạm thời chạy "ngược" với entropy giảm, nhưng rất hiếm. Mũi tên thời gian có vẻ ít giống một quy luật vũ trụ cố định hơn và giống như một câu chuyện được viết bởi thống kê, môi trường và dòng thông tin.

----

Loop Quantum Gravity and Other Theories Hint Time May Not Be Fundamental (Image Credits: Unsplash)

4. Lý thuyết hấp dẫn lượng tử vòng cho thấy thời gian có thể không phải là thứ căn bản: Khi kết hợp cơ học lượng tử và thuyết tương đối, thời gian trở nên không cần thiết. Trong một số mô hình, các phương trình mô tả vũ trụ không chứa thời gian như một thành phần căn bản. Thời gian có thể chỉ xuất hiện ở quy mô lớn, giống như nhiệt độ xuất hiện từ chuyển động của nhiều phân tử. Điều này có thể giải thích điều gì xảy ra với thời gian ở trung tâm lỗ đen hay lúc khởi đầu của vũ trụ. Có nhà vật lý nghi ngờ thời gian hoạt động như một bộ phim: chuyển động liên tục chỉ là ảo giác do não ghép từ các khung hình đứng yên.

-----

Reversible Computing and Quantum Simulations Are Testing Time in the Lab (Image Credits: Unsplash)

5. Máy tính đảo ngược và mô phỏng lượng tử thử nghiệm thời gian trong phòng thí nghiệm: Lĩnh vực máy tính đảo ngược chế tạo máy tính sao cho về nguyên tắc, mọi bước đều có thể chạy ngược mà không mất thông tin. Máy tính lượng tử phù hợp với ý tưởng này vì nhiều phép toán lượng tử có thể đảo ngược. Các nhà nghiên cứu đang dùng máy móc lượng tử để mô phỏng hệ thống tiến và lùi trong thời gian, ít nhất là về mặt toán học. Điều này giúp khám phá ý nghĩa của việc "đảo ngược" một quá trình và nơi nào mũi tên thời gian trở nên không thể tránh khỏi.

Tổng kết, những phát kiến này vẽ nên bức tranh thời gian phức tạp và kỳ lạ hơn nhiều so với việc đồng hồ tích tắc. Thời gian không phải là một sân khấu nền cố định mà có thể bị bẻ cong, không phổ quát, có thể xuất hiện từ điều gì đó sâu xa hơn. Khoảng cách giữa cảm nhận thời gian của chúng ta và cách vật lý mô tả nó là một trong những điều kỳ lạ nhất của khoa học hiện đại. Câu hỏi đặt ra là: thế hệ cháu con chúng ta sẽ hiểu về thời gian khác chúng ta như thế nào?

Bình luận của độc giả (giả định):

· Độc giả A: Bài viết hay, nhưng đọc xong thấy hoang mang quá. Nếu thời gian không phải là thật thì cuộc sống mình là gì?

· Độc giả B: Phần về đồng hồ nguyên tử và GPS giải thích rất rõ ràng. Hóa ra công nghệ mình dùng hàng ngày đã phải tính đến hiệu ứng này rồi.

· Độc giả C: Tôi thích nhất phần so sánh thời gian như bộ phim và khung hình. Nó giúp tôi tưởng tượng được phần nào ý tưởng khó hiểu đó.

HCD:

Đồng hồ tột xứ, hạt chuyển luân hồi, chợt tỉnh trăm năm dòng mộng huyễn;

Một niệm thâu không, tâm quy tự tánh, mới hay muôn thuở bước đương tiền.

-----===<oOo>===-----

From: Hoai Vu <hoai.hvu@

Sent: Friday, July 10, 2026 12:45 CH

Subject: Lời giải câu đố và góp ý về chính tả VN

Kính thưa anh Đẳng,

Trước hết phải xin lỗi anh vì cả mấy tháng nay bận nhiều việc quá nên không có mặt trong phần đố vui của QVĐ. Hôm nay bớt việc được chút ít nên muốn đóng góp một chút trên QVĐ.

(1) Về chuyện viết "ly dị" hay "li dị" thì cách viết nào cũng đúng. Theo sách Việt Nam Văn Phạm của các cụ Trần Trọng Kim, Phạm Duy Khiêm và Bùi Kỷ (xuất bản năm 1940) thì cả hai cách viết đều đúng. Như anh đã bàn, cách viết "li" thay vì "ly" đã có từ lâu lắm rồi, không phải là cách viết tân thời ngày nay. Có thể là quy ước trong Nam thời trước 1975 thì viết là "ly", nhưng có rất nhiều tác phẩm tiền chiến viết là "li". Theo em thì đây là vấn đề quy ước, không cách viết nào sai hết.

(2) Đọc phần đố vui thấy có câu đố về phép tính giai thừa thì em chợt nhớ tới một câu hỏi cổ điển, kính gửi anh để quy' độc giả QVĐ tập thể dục trí óc.

Câu đố nằm dưới cùng

Kính anh,

Hoài

HCD: Cám ơn anh Hoài

-----===<oOo>===-----

From: kimbankstown123@

Sent: Friday, July 10, 2026 4:07 SA

Subject: RE: [huongxuan2016] FW: Khoang 11 ngan người CA phải thi lai bằng lái, bằng hữu góp ý: UFO, Cha Hồng, li dị hay ly dị, Góc đố vui và lời giải.

Thưa sư phụ,

Em cũng nghĩ như anh Bao Duong là những video có bài giảng quá dài mà toàn là nói chuyện đời thường khơi khơi là do AI sáng tác rồi mượn tên cha Hồng đăng lên để câu view. Bởi vì những bài giảng trong nhà thờ nếu có “mặn” hay “nóng” thì cũng được lồng trong bài giảng khoảng năm ba phút pha trò cho giáo dân đỡ nhàm chán chớ không thể kéo dài hơn 40’ như trong video “Cha Hồng đi ăn phở bị hỏi khó”, hoặc còn nhiều video khác tương tự, hơn nữa lại lấy bối cảnh ở VN.

Nhưng về chuyện cha Hồng được chuyển sang làm linh mục thì không đúng “Trước đây, Cha là một linh mục dòng (chỉ sinh hoạt trong dòng tu, thỉnh thoảng được mời đi giảng tại các giáo xứ).

Không thể gọi là linh mục dòng mà là thầy dòng được người đời xưng hô là Frère hay Sư Huynh chớ không gọi là cha. Những thầy dòng này được đào tạo để đảm nhận vai trò giáo dục chớ không được quyền rao giảng gì cả.

“Cha tiếp tục sinh hoạt trong dòng tu tại Úc một thời gian, sau đó được bề trên đồng ý cho chuyển sang làm linh mục triều coi sóc giáo xứ, đặc biệt những giáo xứ có đông người Việt mình”.

Cũng không có chuyện “bất chiến tự nhiên thành”, bề trên đồng ý cho chuyển sang làm linh mục được bởi vì muốn trở thành linh mục thì phải được cha sở giới thiệu, rồi vào tiền chủng viện, sau đó đại chủng viện, thời gian đào tạo kéo dài khoảng tám năm qua nhiều thử thách.

Em xin gởi kèm theo đây bài tự thuật của cha Hồng kể lại với một phóng viên năm 2013 ở Perth để hiểu rõ hơn.

Thân kính,

****

Phần tiếng Anh sau đâ được attached theo email nầy

“Father Quang Hong Pham's vocation story was told to Debbie Warrier (5/9/13)”

HCD: Cám ơn cô Tố Kim

-----===<oOo>===-----

ĐỊCH VÀ TA

Vợ là địch, bồ bịch là "ta"

Đám cưới đám ma, thì đi với địch

Party, du lịch - thì đi với "ta"

Chiến sự xảy ra, thì về với địch

Ở trong lòng địch, vẫn hướng về ta

Hết tiền xa hoa, tìm về với địch

Chờ túi chắc nịch, sẽ lại thăm "ta"

Cuộc sống xa hoa, dại gì cho địch

Những điều tốt đẹp, dành hết cho "ta"

Lời lẽ chua ngoa, dành luôn cho địch

Những câu êm đẹp, để nói cùng "ta"

Lỡ gặp phiền hà: về ngay với địch

Nhớ cười khúc khích, lại mau tìm "ta"

Khi bệnh trầm kha, bên ta là địch.

Qua cơn nguy kịch, quay lại tìm "ta"

Giây phút trăng hoa, mà ta cho địch

Cảm thấy chán mệt, hơn khi cho "ta"

Thất thế xuống đà, mau về tìm địch

Cho khi thăng tiến, quay lại tìm "ta"

Khi "ta" bỏ ta, lại về với địch.

Đêm nằm bên địch, mơ tưởng về "ta"

Mở mắt tỉnh ra, cạnh ta là địch

Cuộc đời quá mệt - vì địch, vì "ta".

Âu yếm mặn mà, ta không cho địch

Bây giờ cơ cực, "ta" lại bỏ ta

Lòng thấy xót xa, quay về tìm địch

Nhưng đã không kịp, địch cũng bỏ ta

Giờ ngẫm nghĩ ra, hận "ta" thương địch

Cuộc đời đã hết, vì địch bỏ ta

Bài học rút ra: Vì "ta" mất địch

Nếu không muốn mệt, đừng nên có "ta"

Đời vẫn thăng hoa, khi ta còn địch.

(không rỏ tác giả)

------o☼o------

Vợ là tòa án tối cao

Sơ thẩm, phúc thẩm không sao cãi lời

Vợ là đại biểu đất trời

Thay trời hành đạo, luật đời ban ra

Vợ là thủ quỹ ngân hàng

Tiền vào thì dễ, tiền ra nghìn trùng

Vợ là sư tử hà đông

Mỗi khi gầm rú, chồng thêm kinh hoàng.

----===<oOo>===-----

From: ban-van-tho-chinhtri@googlegroups.com

Sent: Friday, July 10, 2026 8:02 CH

Subject: [BanVTCT] PHƯƠNG THỨC LỪA ĐẢO MỚI ! PHẢI ĐỌC ! NHẤT ĐỊNH PHẢI ĐỌC VÀ CHIA SẺ !

PHƯƠNG THỨC LỪA ĐẢO MỚI !

PHẢI ĐỌC !

NHẤT ĐỊNH PHẢI ĐỌC VÀ CHIA SẺ !

Phương thức lừa đảo mới :

Chỉ 30 phút có thể hủy hoại cuộc đời bạn .

Đây không phải là một trò lừa đảo qua điện thoại thông thường — nó nguy hiểm hơn nhiều .

Họ không cần tiền , mật khẩu hay sự tin tưởng của bạn .

Họ chỉ cần lòng tốt của bạn .

Gần đây , một chiêu trò " lừa đảo yêu cầu trợ giúp " mới đã xuất hiện tại các trung tâm mua sắm , ga tàu điện ngầm , chợ và những nơi công cộng .

Những kẻ lừa đảo thường ăn mặc chỉnh tề , ở độ tuổi trung niên hoặc lớn tuổi .

Họ có thể nói rằng họ không biết cách sử dụng điện thoại , rằng họ cần kiểm tra số tiền lương hưu hoặc trợ cấp của mình , hoặc rằng họ đã truy cập nhầm trang — và nhờ bạn giúp họ sử dụng điện thoại .

Phần nguy hiểm :

Khi bạn nhấc điện thoại , thường thì đã có sẵn cuộc gọi video , ghi màn hình , hoặc hệ thống nhận diện khuôn mặt được kích hoạt .

Có người ở phía bên kia đang theo dõi bạn . Bạn nghĩ mình đang giúp đỡ - nhưng thực tế , bạn đang cung cấp dữ liệu của mình .

Từ : Bernard Philippe Yvonne Ngày :

Đây không phải là một trò lừa đảo thông thường .

Đây là một trò lừa đảo sinh trắc học dựa trên trí tuệ nhân tạo .

Họ không muốn tiền của bạn — họ muốn chính bạn .

Nếu bạn chạm vào điện thoại ( vân tay ), đọc số hoặc mã ( giọng nói ) , hoặc nhìn vào màn hình trong khi gọi điện ( khuôn mặt ), ba phương thức nhận dạng sinh trắc học chính của bạn — vân tay , giọng nói và khuôn mặt — đều có thể bị đánh cắp .

Trí tuệ nhân tạo hiện đại có thể tạo ra một " bản sao kỹ thuật số “ của bạn - gần như hoàn hảo .

Và những gì xảy ra tiếp theo thật đáng sợ :

Họ có thể sử dụng bản sao kỹ thuật số của bạn để vay tiền trực tuyến , vay tín dụng tiêu dùng , rút tiền , và thực hiện các giao dịch tự động thông qua khuôn mặt và giọng nói .

Chỉ trong 30 phút , toàn bộ hạn mức tín dụng của bạn có thể bị sử dụng hết .

Khi nhận được thông báo từ ngân hàng , bạn phát hiện ra rằng tiền của mình không hề biến mất — ngược lại , bạn đang nợ hàng nghìn , thậm chí hàng triệu đô la .

Hãy nhớ 3 quy tắc này :

1. Tuyệt đối không giúp người lạ sử dụng điện thoại .

Đừng chạm , đừng nhấp chuột , đừng nhìn và đừng đọc to bất cứ thứ gì — ngay cả khi họ nói " chỉ cú nhấp chuột ".

2. Cuộc gọi video không xác định :

Cúp máy ngay lập tức . Đừng bao giờ đồng ý " nhìn vào máy quay " hoặc " nói chuyện một lát ".

3. Hãy chia sẻ thông điệp này với người già , trẻ em và những người tốt bụng .

Bọn lừa đảo hiện đang nhắm mục tiêu vào những người tốt bụng .

Cảm ơn bạn đã chia sẻ . Mỗi lượt chia sẻ đều có thể giúp ngăn ngừa một nạn nhân

HCD : Đây là lần thứ hai tôi bắt con vịt nầy. Nội dung email báo động dõm qua video call, nó là một dạng tin đồn thổi phồng, để gây hoảng sợ. Tôi để chữ màu den từ đây.

Mặc dù Deepfake có thể dùng dữ liệu thu thập được để lừa đảo người thân của bạn, nhưng việc đánh cắp vân tay hay rút sạch thẻ trong 30 phút chỉ qua việc cầm điện thoại hộ là không thể có được.Bỏ qua đừng đọc đoạn sau nếu bạn đã biết qua rồi.

------o☼o------

Phân tách chi tiết

Nội dung email này phần lớn là lời đồn phóng đại và “hù dọa”, được viết theo kiểu gây hoang mang để người đọc lo sợ rồi vội vã “chia sẻ”.

Tuy nhiên, nó được dựa vào một vài điểm có thật về Deepfake AI, chúng ta có thử phân tích câu chuyện này

1. Tại sao nói đây là lời đồn không có thật

Về mặt kỷ thuật hiện nay, kẻ xấu không thể chiếm đoạt “sinh trắc học” của bạn chỉ bằng việc bạn cầm giùm điện thoại hay nhìn vào màn hình của họ vài giây.Về dấu vân tay: Khi bạn chạm tay vào màn hình hay vỏ điện thoại của người khác, cảm ứng màn hình chỉ ghi nhận vị trí chạm để điều khiển máy chứ không có khả năng "quét và lưu lại hình ảnh dấu vân tay sinh trắc học" rồi gửi đi. Bạn ghi dấu tay để mở cell phone lần đầu (khi mới mua về) khó hay dễ, khó phải không.

Về việc nhìn vào màn hình để lấy khuôn mặt: Các hệ thống bảo mật ngân hàng hiện nay (như nhận diện khuôn mặt FaceID) đòi hỏi người dùng phải cử động (chớp mắt, quay trái, quay phải) và quét chiều sâu 3D của khuôn mặt thật ngay lúc đó. Việc kẻ xấu dùng một tấm hình chụp hoặc một đoạn video ngắn quay lén khuôn mặt bạn để mở tài khoản ngân hàng hay rút tiền tự động là không thể vượt qua các lớp bảo mật của nhà băng.

Về việc vay tiền và nợ hàng triệu đô la trong 30 phút: Việc xét duyệt vay tiền qua Internet hay mở credit card của các ngân hàng luôn đòi hỏi nhiều thủ tục xác minh giấy tờ như thẻ căn cước, số an sinh xã hội, số điện thoại chính chủ chứ không đơn giản chỉ cần một cuộc gọi thấy mặt hay giọng nói là xong.

2. Điểm có thật (Kẻ xấu thực tế làm gì?)

Điểm chánh mà email này dựa vào để “thêu dệt” là dùng Deepfake AI (giả mạo hình ảnh/giọng nói). Thay vì lấy cắp sinh trắc học để tự động rút tiền như email mô tả, kẻ xấu ngoài đời thực thường dùng chiêu trò này để lừa đảo gián tiếp:Chúng có thể nhờ bạn cầm điện thoại để cố tình quay lén khuôn mặt hoặc ghi âm giọng nói của bạn.

Sau đó, chúng dùng AI để tạo ra một đoạn video giả mạo (Deepfake) hình ảnh và giọng nói của bạn.

Mục đích cuối cùng: Chúng gọi điện cho người thân, con cháu của bạn để dựng lên câu chuyện giả vờ như bạn đang gặp tai nạn, cần tiền gấp, từ đó lừa người thân của bạn chuyển tiền cho chúng.

Lời khuyên thực tế

Dù email trên là phóng đại, nhưng khi ở nơi công cộng bạn cần lưu ý vài quy tắc đơn giản và thực tế sau:Giúp người lạ một cách an toàn: Nếu có người lớn tuổi hoặc người lạ nhờ bấm số, mở trang web vì họ không rành, bạn có thể giúp bằng cách bảo họ tự cầm máy, còn bạn chỉ dùng miệng hướng dẫn họ bấm, hoặc nhờ nhân viên bảo vệ giúp họ. Tránh tự tay cầm máy của người lạ khi thấy có camera đang mở sẵn hướng về phía mình.

Dề phòng các cuộc gọi lạ: Nếu vô tình nhận cuộc gọi video từ số lạ mà họ cứ yêu cầu bạn nhìn thẳng vào camera hoặc giữ máy lâu, bạn cứ cúp máy ngay.

Không nên forward chuyện này: Những email có tiêu đề viết hoa kèm theo những câu giật gân như "PHẢI ĐỌC! NHẤT ĐỊNH PHẢI CHIA SẺ!" hầu hết là thư rác hoặc tin đồn vô căn cứ.

-----===<oOo>===-----

From: Nu Linchieh <linhchi1988@

Sent: Thursday, July 9, 2026 12:59 CH

Subject: Re: [quanvenduong] Tưởng nhớ Nữ nghệ sĩ Hồ Điệp, nghe dĩa hát Beka 1940 (tựa Khóc và Cười) , nhốt con vịt vịt bôi nhọ danh tiếng của trường Harvard . lời giải đố vui

Kính thăm chú Đẳng,

Trước hết, cháu kính chúc sức khỏe chú, và cảm ơn tâm huyết của chú với Quán Ven Đường và những kiến thức chú mang lại cho rất nhiều người. Tấm lòng của chú thật quí hóa, cháu biết rất nhiều người biết ơn chú 🙏🏻 Cháu xin chú để tên của một người bạn của cháu vào danh sách để bạn cũng nhận được bài vở chú gửi. Ở VN tin tức không chính xác cứ đầy ra, người bên nhà cứ thế mà tin, không phân biệt đâu là thật hay giả. Có bài chú gửi chắc chắn sẽ mở rộng kiến thức nhiều người. Địa chỉ của bạn cháu:

huuquangbien@

Cháu cám ơn chú rất nhiều. Kính chúc chú luôn thân tâm an lạc.

Kính mến,

Linh Chi

HCD: Cám ơn cô Linh Chi

-----===<oOo>===-----

From: Luc Nguyen <luc2503@

Sent: Friday, July 10, 2026 11:05 SA

Subject: 0! = 1?

Giả sử 0!=k và k không bằng 1

(n-1)! = (n-1)(n-2)....x1 (1)

n! = n (n-1)(n-2)...x1 = n.(n-1)! (2)