* Những người muôn năm cũ… - Đình Đại

 Những người muôn năm cũ… Chưa đến trăm năm, chỉ mới vừa năm qua, hay chỉ mới vừa tháng qua, cũng đủ để hậu nhân ngậm ngùi thương nhớ. Dẫu biết đời người hữu hạn, ai rồi cũng phải trở về nơi chốn vĩnh hằng, nhưng mỗi lần được nhận hung tin về một bậc tiền bối là một lần cảm thấy như vừa mất đi điều gì đó. Họ là những người đã trải qua những bi kịch, những mất mát đau thương, và nơi họ còn bao điều chưa nói. Ở Pháp, những vị Đình Đại mong muốn gặp để phỏng vấn hay ghi âm giữ làm tài liệu thì thời gian đã không có đủ như gần đây nhất là Trung Tướng Trần Văn Trung. Đình Đại chỉ kịp đến thăm ông vào trung tuần tháng 12 năm 2025. 

<!>

Dự kiến sẽ xin phép gia đình vào thăm ông cùng với soạn giả Trần Trung Quân, nhưng lại không kịp nữa. Trước đó là nhà nghiên cứu Hán Nôm Phạm Xuân Hy, bạn của giáo sư Nguyễn Văn Sâm. Đình Đại được biết khi giáo sư Sâm nhờ đem biếu người bạn già cặp bánh tét ăn Tết. Cứ tự nhủ sẽ đến thăm nhưng rồi cũng không kịp. Rồi đại tá Hoàng Cơ Lân, vừa gặp ông trong lần tưởng niệm anh Trần Văn Bá ở chùa Khánh Anh, ông vẫn lên phát biểu thật mạch lạc và hùng hồn. Thoắt cái đã được tin ông “nhảy saut cuối cùng”, nói theo cách nói của các đồng đội nhảy dù của ông. Rồi cả bác sĩ Đặng Quốc Cơ, người nặng lòng với văn hóa của Việt Nam, khi Đình Đại biết đến tên ông thì ông đã trở thành người thiên cồ. Về lại Cali, Đình Đại vội đến thắp cho chú Lê Thành Long một nén hương lòng. Hình ảnh của chú âm thầm bên vợ là cô Biệt Đội Trưởng Biệt Đội Thiên Nga Nguyễn Thanh Thuỷ trong những lần tổ chức Đại Hội Cám Ơn Anh. 

Có mấy ai tưởng tượng được một cụ ông gần 90 tuổi, vẫn lái xe, vẫn xách đồ, vẫn làm đủ thứ việc để giúp cho người bạn đời của mình. Ông hay nói nhỏ với cô :”mời nó đi ăn buffet” đó là cách ông quan tâm đến hậu bối. Tình cảm nhẹ nhàng, đôn hậu như thế đó. Đình Đại cũng tự nhủ có dịp trở lại Cali sẽ cầm theo ít chocolat paris để cô chú thưởng thức. Của ít lòng nhiều. Nhưng rồi thời gian lại trễ mất. Đình Đại đành xin cô cho phép chụp một số hình ảnh những di vật của chú để lưu giữ làm kỷ niệm. Nay xin phép được chia sẻ cùng quý anh chị để tưởng nhớ một chứng nhân lịch sử lại vừa rời bỏ chúng ta đi. Đình Đại nhìn những di vật, được chạm vào chúng, như được chạm vào vùng ký của Cha anh mình. Thân phụ Đình Đại cũng tốt nghiệp và phục vụ phần lớn cuộc đời binh nghiệp của mình ở Trường sĩ quan trừ bị Thủ Đức. 

Nhưng qua thời gian dâu bể khốc liệt thì chẳng giữ lại được gì ngoài tấm ảnh đen trắng nhạt màu vì năm tháng. Mỗi một vị chứng nhân thời cuộc rời bỏ chúng ta đi là cả một sự mất mát lớn lao không thể nào có lại được. Họ đem theo họ những bài học, những kinh nghiệm và những giá trị tốt đẹp của văn hóa truyền thống mà ngày nay đã mai một đi rất nhiều. Đình Đại thầm nghĩ, bổn phận của hậu nhân là phải làm sao giữ lại và lưu truyền những ký ức, những giá trị mà họ, những người đã sống hết mình cho văn hóa, cho Đất Nước, được sống mãi với thời gian. Đó là bổn phận của tất cả chúng ta. 10/07/2026 Orange County. CA

Đình Đại