Ăn Chay Cực Đoan Thiếu Cân Bằng - Tế Luân St

Hình ảnh người con gái là nạn nhân (Hình trên facebook chia sẻ)

Thương tâm nhất lúc này!- Ngưng ngay việc ăn chay, giảm muối, detox… nếu bạn không muốn đột quỵ. Vì chỉ một sai lầm nhỏ trong chế độ “healthy” đã khiến cô gái này phải thở bằng ống. Tim ngừng đập ngay giữa lớp yoga. Và để lại người chồng ngồi bất động trước tờ giấy: “Xác nhận đồng ý sốc điện và đặt nội khí quản nếu tim ngừng đập.” Tôi là bác sĩ điều trị hôm đó. Bệnh nhân là một cô gái 32 tuổi. Giáo viên yoga. Không thuốc lá, không rượu bia, không bệnh nền. Cô ăn chay trường hơn một năm, uống 3 lít nước mỗi ngày, ăn thực dưỡng, hạn chế tối đa muối, đạm, đường, dầu.

<!>

Nhìn hồ sơ ban đầu, tôi cũng từng nghĩ: “Sao lại đột quỵ?” Nhưng khi điện tim hiện rung thất, khi chỉ số natri máu chỉ còn 118 mmol/L, khi não bắt đầu phù nhẹ trên CT-scan, tôi hiểu: Cô ấy không bị bệnh. Cô ấy bị… thiếu hiểu biết. Trước khi ngã gục, cô từng có những dấu hiệu cảnh báo: – Nhức đầu âm ỉ, mắt mờ nhẹ – Hay quên, nói chậm, người mệt mỏi– Run tay, tê nhẹ các đầu ngón Nhưng cô nghĩ đó là… “thải độc” sau detox.

Ngay giữa buổi dạy yoga, khi đang cúi người, cô lịm đi. Mi mắt giật. Mạch loạn. Đồng tử bắt đầu giãn. Đồng nghiệp hoảng hốt gọi cấp cứu. Khi đến nơi, huyết áp chỉ còn 70/40. Nhịp tim bất thường. Rối loạn điện giải nặng.

Xét nghiệm:

– Natri: 118 mmol/L (hạ nghiêm trọng)

– Kali thấp, protein giảm, áp lực thẩm thấu tụt mạnh

– Có nguy cơ rung thất tim ngừng đập tử vong trong phút chốc

Chúng tôi khẩn trương đặt đường truyền, bù điện giải, chuẩn bị máy sốc tim.

Chồng cô là người đầu tiên đến.

Khi tôi đưa tờ cam kết đặt nội khí quản anh sững lại.

Một phút. Không ai nói gì.“Cô ấy khỏe mà bác sĩ…Tối qua còn cười nói…Sao chỉ một bữa sáng không ăn muối… lại phải ký vào giấy này?” Giọng anh nghẹn. Tay run. Tôi không trả lời. Vì trong khoa cấp cứu… có những câu hỏi không lời đáp. Sau 6 giờ giành giật, chúng tôi giữ được cô ấy lại. Nhưng chính khoảnh khắc nguy kịch ấy lại là thứ khiến tôi day dứt nhất. Không phải vì cô ấy suýt chết. Mà vì cô ấy đáng lẽ không cần phải rơi vào tình trạng này. Nhưng điều khiến tôi ám ảnh nhất lại không phải phút nguy kịch… mà là câu nói người chồng thốt lên sau đó: “Tôi cứ tưởng sống lành mạnh sẽ giúp cô ấy sống tới 100 tuổi… Ai ngờ chỉ thiếu chút muối… mà suýt mất cô ấy mãi mãi.”

Tôi viết bài này không để dọa. Không để bài xích ăn chay hay detox. Tôi viết… để cảnh tỉnh. Vì trong chính bệnh viện này, tôi đã gặp quá nhiều người trẻ khỏe nhưng đột ngột hôn mê, đột quỵ, tim ngừng đập… chỉ vì sai cách trong chế độ ăn.

– Ăn chay nhưng thiếu protein.

– Detox nhưng không kiểm soát nước điện giải.

– Giảm muối quá mức khiến não phù, tim rối loạn nhịp.

– Bổ sung sai khiến kali và natri mất cân bằng, phải lọc máu.

(Tác già trên facebook)

Nhận định khoa học từ ChatGPT

1. Ăn chay có hại không?

Không. Nếu được xây dựng hợp lý, chế độ ăn chay có thể mang lại nhiều lợi ích.

Nhiều nghiên cứu cho thấy chế độ ăn chay hoặc chủ yếu từ thực vật có thể giúp:

Giảm nguy cơ tăng huyết áp.

Giảm cholesterol LDL.

Giảm nguy cơ bệnh tim mạch.

Giảm nguy cơ đái tháo đường típ 2.

Hỗ trợ kiểm soát cân nặng.

Tuy nhiên, ăn chay không đồng nghĩa với ăn khỏe. Nếu chỉ ăn rau, trái cây, cơm, uống nước mà thiếu: protein, vitamin B12, sắt, canxi, vitamin D,omega-3, kẽm, thì lâu dài có thể gây thiếu dinh dưỡng.

Vì vậy, người ăn chay cần: đậu nành, đậu phụ, tempeh; các loại đậu; hạt và quả hạch; ngũ cốc nguyên hạt; bổ sung vitamin B12 (điều này rất quan trọng với người ăn chay trường).

2. Có nên giảm muối không? Có, nhưng không phải cắt bỏ muối. Khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới là: người trưởng thành nên ăn dưới 5 g muối/ngày (khoảng 1 thìa cà phê). Vấn đề hiện nay ở đa số người Việt là: ăn quá nhiều muối, chứ không phải quá ít. Ăn nhiều muối làm tăng nguy cơ: tăng huyết áp; đột quỵ; bệnh tim; bệnh thận. Ngược lại, ăn quá ít muối trong khi uống rất nhiều nước hoặc mất muối do vận động, tiêu chảy, dùng thuốc lợi tiểu... có thể góp phần gây hạ natri máu ở một số người.Điều này khác hoàn toàn với việc "giảm muối vừa phải".

3. Hạ natri máu có thật không? Có. Natri 118 mmol/L như bài viết nêu là mức rất thấp và có thể gây: đau đầu; buồn nôn; lú lẫn; co giật; hôn mê  phù não. Nhưng hạ natri máu hiếm khi chỉ do ăn ít muối. Nguyên nhân thường gặp hơn là: uống quá nhiều nước; bệnh thận; suy tim; suy gan; dùng thuốc lợi tiểu; rối loạn nội tiết; vận động sức bền kéo dài rồi uống quá nhiều nước. Một người khỏe mạnh chỉ giảm lượng muối trong bữa ăn thông thường rất khó bị natri xuống còn 118 mmol/L.

4. Có nên giảm chất béo? Có, nhưng chỉ giảm chất béo không lành mạnh. Nên hạn chế: mỡ động vật nhiều; đồ chiên rán; chất béo trans. Nên duy trì: dầu ô liu; dầu cải; các loại hạt; quả bơ; cá béo (nếu không ăn chay). Chất béo là dưỡng chất thiết yếu. Cắt bỏ hoàn toàn cũng không tốt.

5. Detox có cần thiết không?

Hiện nay không có bằng chứng khoa học đáng tin cậy cho thấy các chế độ "detox" bằng nước ép, nhịn ăn hoặc các sản phẩm thải độc giúp loại bỏ độc tố ở người khỏe mạnh. Gan và thận vốn đã là cơ quan giải độc hiệu quả. Một số chế độ detox cực đoan có thể gây:mất nước; hạ đường huyết; rối loạn điện giải; thiếu protein.

6. Có phải ăn chay, giảm muối sẽ gây đột quỵ? Không thể kết luận như vậy. Đột quỵ có rất nhiều nguyên nhân: tăng huyết áp; rung nhĩ; đái tháo đường; xơ vữa động mạch; xuất huyết não; dị dạng mạch máu... Trong một số trường hợp hiếm, hạ natri máu rất nặng có thể gây phù não, co giật hoặc hôn mê. Đây không phải là nguyên nhân điển hình của đột qu

Lời khuyên thực tế Nếu bạn muốn ăn uống lành mạnh thì không cần cực đoan. Một chế độ ăn hợp lý là: Ăn nhiều rau và trái cây. Có đủ nguồn protein (đậu, cá, trứng, sữa hoặc thực phẩm thay thế nếu ăn chay). Giảm muối xuống mức khuyến cáo, không cắt bỏ hoàn toàn. Hạn chế đường và đồ uống có đường. Chọn chất béo lành mạnh thay vì loại bỏ hoàn toàn chất béo. Không uống quá nhiều nước chỉ vì nghĩ "càng nhiều càng tốt"; uống theo nhu cầu cơ thể và mức độ hoạt động.

Kết luận: Bài viết bạn đọc có thể dựa trên một vấn đề y khoa có thật (hạ natri máu và rối loạn điện giải), nhưng thông điệp "ngưng ngay ăn chay, giảm muối, detox nếu không muốn đột quỵ" là quá đơn giản hóa và dễ gây hiểu lầm. Điều quan trọng không phải là tránh ăn chay hay không giảm muối, mà là tránh các chế độ ăn cực đoan, thiếu cân bằng và không có hướng dẫn chuyên môn. Chế độ ăn đa dạng, đủ dinh dưỡng và phù hợp với tình trạng sức khỏe vẫn là lựa chọn được các hướng dẫn y khoa khuyến nghị.

Sưu tầm

Tế Luân