Thưa các Anh Chị
Xin gởi đến các anh chị vài nét về những Nhạc sĩ Paris trích trong cuốn Nghệ Sỹ Những Đóa Hoa Đời sẽ in. Còn rất nhiều nghệ sĩ khác nhưng vì số trang dài quá nên tôi không đưa vào đây. Xin thông tin buổi sinh hoạt văn học nghệ thuật ngày 13 tháng 6 năm2026, chúng tôi sẽ khai mạc đúng 14h00 tại số 27 Ave de Choisy, Paris 13 (nhà thờ Saint Hippolyte ) Kính mong các anh chị vui lòng đến sớm hơn.Thân mến
Đỗ Bình
<!>
Những Nhạc Sĩ Từng cống hiến cho Nghệ thuật Ca Nhạc Việt ở Paris
Xuân Vinh Người Nghệ Sĩ Cô Đơn
Nhạc sĩ Xuân Vinh (1943 - 2009) sinh năm 1943 tại Ninh Bình, di cư vào Nam 1954, theo học tại trường La San Đức Minh và La San Taberd. Ông học nhạc ở dòng Chúa Cứu Thế và các lớp nhạc khác Trường Bach. Trường Suối Nhạc. Ông thuộc gia đình khá giả ở Sài Gòn, đến tuổi quân dịch, nhờ giỏi âm nhạc nên ông đã thi vào ban nhạc nhẹ của Hải Quân Việt Nam. (Espana Cani) và làm tại Cục Tâm Lý Chiến, đài phát thanh quân đội. Ở đây ông được theo học khoá sáng tác 9 tháng và tốt nghiệp sau nhạc sĩ Nhật Trường một năm. Thời gian phục vụ trong quân đội VNCH, ông đã theo ban nhạc trình diễn khắp nơi trong miền Nam, ra tận Đồng Hới và làm cộng tác cứu trợ Tết Mậu Thân. Sau 4 năm thi hành quân dịch ông được giải ngũ và mở khoá học nhạc cấp tốc cho các học sinh sắp đi du học.
Ngày 1 tháng 5 năm 1975 ông cùng với mẹ xuống Rạch Giá vượt biên đến Thái Lan, sau đó định cư tại Pháp. Hành trang mang theo là một áo mưa, một chiếc đồng hồ. Ở Paris ông vào trường Beuscher học thêm nhạc Jazz.
Nhạc sĩ Xuân Vinh tính hiền hòa, khiêm nhường và ít nói nhưng rất khó tính về âm nhạc. Từ ngày ra hải ngoại ông ngừng sáng tác, nhưng vào ngày 22 tháng 5 năm 1999 ông mời tôi ra quán cà phê Paris và trao tặng tôi ca khúc Hạ Buồn mà ông mới phổ thơ tôi. Đây là một tặng phẩm tinh thần quý giá. Ông trao tôi bản viết tay còn dấu sửa chữa. Ông nói:
«Tôi muốn để nguyên bản viết thế này tặng anh mới chân thành, vì đã chăm chú vào từng lời thơ hợp với từng nốt nhạc. Còn chép lại sạch thì dễ đọc hơn, nhưng anh không thấy sự chăm chú đó! »
Tôi xúc động nắm tay ông nói lời cảm ơn. Đó là ca khúc cuối cùng của đời ông.
Những nhạc sĩ đệm dương cầm hàng đầu trong các ban nhạc ở Paris: Nhạc sĩ Jules Tambicannou, nhạc sĩ Xuân Vinh, nhạc sĩ Nguyễn Duy Thiện và nhạc sĩ Nam Anh, Trang Bá Tùng, Xuân Giao... Đó là những người nhạc sĩ chuyên nghiệp.
Trong lãnh vực âm nhạc, hai nhạc sĩ Xuân Vinh và Tambicannou đều khó tính nhất Paris, cả hai đều không chịu đệm nhạc cho ca sĩ hát nếu ca sĩ đó không chịu dợt nhạc trước. Đã nhiều lần hai nhạc sĩ đó bỏ ngang chương trình ca nhạc sách đàn ra về vì không chịu đệm nhạc cho những ca sĩ hát những ca khúc không có ghi trong chương trình. Hai nhạc sĩ đều dành cả đời cho âm nhạc và sống bằng nghề âm nhạc.
Riêng với tôi, nhạc sĩ Xuân Vinh và nhạc sĩ Jules Tambicannou rất quý. Mỗi lần chúng tôi mời hai anh tham gia những sinh hoạt văn học nghệ thuật, những chiều nhạc thính phòng hai anh đều nhận lời. Chúng tôi phụng sự văn hóa nên bỏ tiền túi ra tổ chức mà không bán vé, mục đích giới thiệu những tác phẩm hay trong dòng âm nhạc Việt Nam, và những tác phẩm văn thơ giá trị, do đó tôi nói với nhạc sĩ Xuân Vinh:
«Anh là nghệ sĩ, xin đến giúp chúng tôi một tay. Những danh ca góp mặt trong phần văn nghệ đều không có thù lao, các anh chị chỉ muốn anh hoặc anh Jules Tambicannou chơi nhạc. Hôm nay có mặt cả hai anh, tôi mong chương trình được tốt đẹp.»
Nhạc sĩ Xuân Vinh:
« Được anh mời là tôi vui rồi, có anh Jules nữa thì phần nhạc thêm đặc sắc, tôi sẽ chọn một số ít ca khúc để đệm nhạc, phần còn lại là của anh Jules. Tuy nhiên tôi tham dự là phần nghệ sĩ góp mặt, nhưng tiền chuyên chở các dụng cụ nhạc và tiền bảo hiểm dàn âm thanh xin anh chi phí cho».
Tôi hiểu ông, nhưng tôi muốn thương lượng một giá chi phí tượng trưng, nhưng ông lại muốn nâng giá lên cao, cuối cùng chúng tôi chấp nhận cái giá mà ông đề nghị. Cứ mỗi lần như thế nhạc sĩ lại mang theo bốn chai rượu đỏ đắt tiền đến tặng chúng tôi để bù vào khoảng nâng giá.
Ông nói: «Biết anh không uống rượu nhưng tôi tặng cho các bạn uống lúc nghỉ giải lao.»
Dù tài hoa nhưng nhạc sĩ Xuân Vinh vẫn thích sống độc thân, có lẽ vì ông chán ngán cảnh vợ chồng. Thuở còn trẻ ông có yêu một người, nhưng người đó theo lệnh gia đình đi lấy chồng làm ông thất tình để ôm mãi trong lòng mối tình si, nên ông cho ra đời ca khúc Cuộc Tình Đã Mất, có giai điệu buồn, ca từ ray rứt, tiếc nuối. Ca khúc được nhiều ca sĩ thể hiện: Khánh Ly, Thiên Trang, Elvis Phương, Cẩm Ly, Ngọc Lan, Dạ hương, Uyên Phương, Ái Vân, Tuấn Anh...
«Một người quen, đã đi lấy chồng. Một người yêu, thôi đã sang sông. Tình ngày xưa, gió cuốn lâng lâng, thương những chiều, nắng đến bâng khuâng. Một hạt sương, thoáng… »
Mang một tâm trạng bị tình phụ nên ông chán ngán những lời yêu đương mật ngọt, dù lòng vẫn lưu luyến mối tình xưa. Thời gian đó, gia đình ông lại muốn ông sớm thành hôn nên đã hỏi cho ông một nữ sinh viên còn đang du học ở Bỉ. Ông nghe lời mẹ nên đã thành hồn với người nữ sinh viên ở trời Tây đó, nhưng duyên nợ của hai người không được lâu, cuộc hôn nhân bị đổ vỡ sau khi có chung một người con trai. Sau năm 1975 ông vượt biên cùng mẹ già, sau khi mẹ qua đời ông sống cô độc một mình. Suốt mấy chục năm ở Paris nhạc sĩ Xuân Vinh không hề nói về người vợ, ông dấu kín trong lòng về nguyên nhân đổ vỡ. Ngày nhạc sĩ Xuân Vinh mất, các bằng hữu văn nghệ sĩ và người ái mộ đến với ông lần cuối rất đông. Họ đồng ca, hát những ca khúc của ông để thương tiếc ông. Ngày đó có cả vợ ông từ Bỉ sang, con trai ông và người em trai ở Paris đến tiễn đưa ông lần cuối.
Những sáng tác của nhạc sĩ Xuân Vinh:
Nhớ Về Em(1965). Bài Ca Thánh Giu Se (1965). Cuộc Tình Đã Mất (69-70).
Huế (thơ Kiều Mộng Thu). Chiều Xuân Này Em Lấy Chồng (Xuân Vinh, Mộng Đạt). Âm Thầm (Xuân Vinh, Triều Dương). Chiến Tranh Và Tuổi Trẻ(Xuân Vinh, Mộng Đạt).
Thương Nhớ Người Xưa (A Time For Us Roméo et Juliette, Lời Việt Xuân Vinh. Người Yêu Tôi Đâu (Some Where My Love) Lời Việt Xuân Vinh. Một Chuyện Tình (Love Story) Lời Việt Xuân Vinh. Ta Belle Rose Lời Việt Xuân Vinh, Tình Thi Ca, Lời Việt Xuân Vinh (1994). Hạ Buồn, thơ Đỗ Bình Nhạc Xuân Vinh 1999.
Lê Phương Người Nghệ Sĩ Thầm lặng
Viện Pháp Á Paris 197: Nhạc sĩ Lê Phương, nhạc sĩ Trịnh Hưng, nhạc sĩ Đào Tuấn Ngọc, Điêu khắc gia Vương Thu Thủy, nhà thơ Song Thái, nhà thơ Trọng Lễ, GS Quỳnh Hạnh…
Nhạc sĩ Lê Phương sinh năm 1961 tại Sài Gòn và mất tại Paris năm 2017. Ông theo học Trường Quốc Gia Âm Nhạc Sài Gòn, và trường Nghệ Thuật Sân Khấu 2, tốt nghiệp ngành đạo diễn sân khấu. Sang Pháp định cư năm 1989 và bắt đầu sáng tác nhạc năm 1990. Thuở ấy trong trong các phòng trà ca nhạc thính phòng và các sân khấu cộng đồng có rất ít nhạc sĩ chuyên nghiệp, Lê Phương là một trong số ít nhạc sĩ chơi nhạc cổ điển Tây phương. Trong sáng tác ông dùng bút hiệu Lê Phương, Lê Nguyễn Việt Phương.
Nhạc sĩ Lê Phương tính tình hiền hòa, rất khiêm tốn và ít nói. Trong một vài năm đầu thỉnh thoảng ông tham gia trong những sinh hoạt văn nghệ đệm nhạc cho ca sĩ hát nhạc thính phòng, nhưng sau đó hơn hai mươi năm ông chọn lối sống ẩn dật không còn muốn trình diễn trước đám đông, mặc dù ông vẫn chơi đàn một mình và sáng tác thơ nhạc.
Tôi hỏi ông: “Em đánh đàn hay quá, tại sao lại không đem tài năng đó cho công chúng thưởng lãm?“
Lê Phương:“ Ở Paris rất nhiều người có tài, có những người đã tốt nghiệp nhạc viện môn guitare cổ điển nhưng họ cũng đâu có đến chỗ đám đông trình diễn. Cái gu nhạc của mấy người đến phòng trà là chỉ muốn khiêu vũ. Em không chơi được loại nhạc đó!“
Tôi hỏi: “Em không chơi ở các phòng trà thì chơi nhạc ở sinh hoạt cộng đồng, tại sao em cũng không tham dự?“
Lê Phương: “Thưa anh, sở dĩ em không chơi nhạc ở chỗ cộng đồng là vì em độc tấu guitare nên rất cần sự im lặng, mà sân khấu cộng đồng thì quá ồn ào, người ta nói chuyện át cả tiếng đàn thì đàn làm gì!“
Tôi hỏi: “Em sáng tác nhạc và phổ thơ được bao nhiêu bài? Đề tài sáng tác là gì? Đã ra CD chưa? Em chọn những bài thơ nào để phổ? “
Lê Phương: “ Em sáng tác và phổ thơ khoảng 50 ca khúc và chưa ra CD nào. Những đề tài em sáng tác là Quê Hương Tình Yêu và Mẹ. Còn về thơ phổ nhạc, em chỉ chọn những bài thơ có ngôn ngữ hình tượng giàu tính nhạc, và có ý tưởng sâu sắc Do đó em phổ thơ không nhiều, khoảng 20 ca khúc của một số ít nhà thơ mà em đọc thơ họ thấy cảm hứng nhạc, trong đó có 5 bài thơ của anh.“
Năm 1990 Nhạc sĩ Lê Phương phổ tặng tôi hai bài thơ, bài Tìm Nhau và Bên Em Chiều Mơ với bút danh Lê Phương và Phạm Đăng Thủy. Bài Bên Em Chiều Mơ đổi tựa là Hổ Thẹn, cả hai ca khúc này được tôi in trong tập thơ Buồn Viễn Xứ. Bài thơ Bên Em Chiều Mơ tôi viết để nhớ về một khung trời kỷ niệm của Sài Gòn năm xưa. Sở dĩ tôi bằng lòng cho Lê Phương đổi tựa bài thơ vì ông cho biết khi ra đi đã bỏ lại một cuộc tình, người ấy sau đó đã lấy chồng! Cũng vì lý do đó ông sống độc thân đến cuối đời, và lấy sự cô đơn làm nguồn cảm hứng sáng tác thơ nhạc. Bài thơ sau này được hai nhạc sĩ Minh Sơn và Văn Tấn Phước phổ thành ca khúc.
Bên Em Chiều Mơ
“Ta ngắt hoa cài mái tóc em,
Tìm dư hương cũ thuở êm đềm.
Gọi mùa xuân đến ôi xa quá!
Vạt nắng hanh chiều theo gió lên.
Ta thích xuân về trong mắt em,
Ngăn ngày tháng úa rụng bên thềm,
Cho ta dừng bước chân luân lạc,
Trả gánh phong trần bên dáng em.
Ta muốn tìm quên trong mắt em,
Ru đời say đắm nụ môi mềm,
Buông xuôi dĩ vãng thành mây khói,
Mặc ánh sao trời đua bóng đêm!
Ta cố tìm vui trong ý thơ,
Nhặt sầu quăng xuống đáy mong chờ,
Bỏ rơi ảo mộng vào quên lãng,
Rồi tự ôm tim khóc chiều mơ.”
Về chủ đề tình yêu lứa đôi, trong thơ nhạc của Lê Phương là những lời tiếc nuối những kỷ niệm đẹp của mối tình dang dở nhưng không oán trách. Làm sao lý giải được sự tha thiết trong tình yêu, dù đó là cuộc tình buồn khiến nhạc sĩ vẫn ôm mãi đến cuối đời!
Nhạc sĩ đã rung cảm thơ của những thi nhân nên phổ thành những ca khúc buồn, Phải chăng để diễn tả nỗi lòng mình cho vơi bớt cô đơn trong bước đường tha hương.
. Nhạc sĩ Lê Phương chơi với bạn rất chân thành nên khi ông bị bệnh, rất nhiều bằng hữu vào nhà thương thăm. Vào những giờ cuối cùng của đời ông, tôi hỏi:
“Em có muốn phôn cho cô ấy không?“
Lê Phương trả lời:
“Bây giờ em không còn vấn vương tơ tình, đừng cho cô ấy biết em sắp mất“.
Tình yêu là một đề tài muôn thuở không bao giờ dứt. Từ thuở xa xưa trong văn học Việt Nam truyện Kiều của Đại Thi hào Nguyễn Du đã viết:
“Nợ tình biết trả cho ai,
khối tình mang xuống tuyền đài chưa tan”
Ngày nhạc sĩ Lê Phương lìa cõi đời, nghe nói người đàn bà đó ở Sài Gòn dù đã có chồng khác nhưng vẫn để tang. Hoàn cảnh đã chia cắt họ ngàn trùng, hay duyên nợ cũng chỉ là hợp rồi tan. Làm sao hiểu thấu được tình yêu? Xin gởi tấm lòng tiễn nhạc sĩ Lê Phương.
Cõi Tạm
“Theo hương khói người về nơi xa lắm
Đời vinh hoa phiền muộn cũng trăm năm.
Rũ sạch bụi trần cho hồn thanh thản
Làm mây bay tỏa như ánh trăng rằm.”
Paris 25.01.2017
Jules Tambicannou nhạc sĩ Jazz
Nhạc sĩ Jules Tambicannou Sinh 15 tháng 10 năm 1942, mất 23 tháng 12 năm 2017. Ông bước vào làng nhạc Sài Gòn vào đầu thập niên 60 và là một cây đàn chính chơi trong các ban nhạc Rock cho Câu Lạc Bộ Mỹ. Sau năm 1975 ông sang Paris học thêm nhạc Jazz, trở thành một nhạc sĩ dương cầm chơi nhạc Jazz xuất sắc ở Paris. Ngày trước nhạc sĩ Jules Tambicannou là trưởng nhóm của một số ban nhạc chuyên nghiệp chơi các phòng trà ở Paris.
Có một lần họp bạn văn nghệ quy tụ những nhạc sĩ có ngón đàn điêu luyện tại tư gia của anh chị nhạc sĩ Phạm Đăng & Minh Châu như nhạc sĩ Jules Tambicannou, Lê Khắc Thanh Hoài, Đào Tuấn Ngọc, Nguyễn Minh Châu, Nguyễn Linh Chi, Văn Tấn Phước…, tôi được mời đến để thưởng thức các tác phẩm mới Nhạc sĩ Lê Khắc Thanh Hoài trình bày một sáng tác mới soạn theo loại bán cổ điển Tây phương, ca khúc: Đời Em Là Một Dòng Sông, Lê Khắc Thanh Hoài đệm piano, Phạm Đăng trình bày rất hay. Nhạc sĩ Đào Tuấn Ngọc trình bày ca khúc Đồi Mơ, soạn theo loại bán cổ điển Tây phương, Đào Tuấn Ngọc đệm dương cầm và Ngọc Ánh trình bày rất hay, tiếp theo là những sáng tác của nhạc sĩ Nguyễn Minh Châu, nhạc sĩ Phạm Đăng, Văn Tấn Phước... Đến phần nhạc sĩ Jules Tambicannou trình diễn, hôm đó theo lời đề nghị của các bạn ông chơi bản Con Thuyền Không Bến của nhạc sĩ Đặng Thế Phong, là một danh thủ đệm dương cầm ở Paris nhưng nhạc sĩ Tambicannou từ chối và ông trình tấu một bản ngoại quốc khác. Lúc ra về tôi hỏi ông:
“Tại sao Toi không chơi bản Con Thuyền Không Bến? "
Nhạc sĩ Tambicannou trả lời:
“Nhiều năm sau này Moi toàn chơi nhạc Jazz, bản Con Thuyền Không Bến không có soạn hòa âm trước, sợ lúc trình tấu, hứng quá pha nhạc Jazz vào làm hỏng hồn nhạc!"
Lần khác tôi và nhạc sĩ Trịnh Hưng được nhạc sĩ Anh Huy tác giả một số ca khúc nổi tiếng trước năm 1975 và có thời dạy nhạc ở Sài Gòn mời đến nhà dùng cơm. Trong câu chuyện, nhạc sĩ Anh Huy và Trịnh Hưng tranh luận về âm nhạc, nhạc sĩ Anh Huy thách thức nhạc sĩ Trịnh Hưng sáng tác một bản nhạc, xem ai viết nhanh. Nhạc sĩ Trịnh Hưng từ chối. Ra về tôi hỏi ông tại sao không viết. Ông trả lời: “Anh Huy là lớp đàn em còn trẻ nên viết nhanh là lẽ thường, và nếu tôi viết có nhanh hơn Anh Huy thì cũng chẳng sao, nhưng nếu chậm hơn thì bẽ mặt, không viết tức là chịu thua giữ được tình anh em”
Nhạc sĩ Tam Bicannou và nhạc sĩ tiền chiến Trịnh Hưng chỉ muốn phụng sự nghệ thuật mà không màng đến sự tranh đua hơn kém.
Nhạc sĩ Minh Sơn
Nhạc sĩ Minh Sơn tên thật là Nguyễn Tịnh Trí, sinh quán ở Biên Hòa, học và lớn lên ở Sài Gòn đầu thập niên 50, sau đó sang Pháp định cư vào cuối thập niên 60 của thế kỷ trước.
Nhạc sĩ Minh Sơn tính tình rất hiền hòa và khiêm nhường. Ông rất ít nói và thích đời sống ẩn dật vui với gia đình nên ít tham dự những buổi sinh hoạt nghệ thuật tổ chức tại các hội trường lớn; Tuy nhiên thỉnh thoảng ông vẫn họp mặt thân hữu tại tư gia của ông hoặc của vài người bạn. Nhạc sĩ Minh Sơn học nhạc từ lúc còn nhỏ, ông chơi điêu luyện đàn mandoline, và viết nhạc dựa trên cây đàn này. Cách nay ba mươi năm tôi hân hạnh được quen ông trong một buổi họp mặt văn nghệ sĩ tại tư gia ông bà nhà thơ Trọng Lễ & Linh Chi (nghệ sĩ diễn ngâm). Sau đó ông đã phổ cho tôi mấy chục bài thơ thành ca khúc, trong số đó có nhiều ca khúc được đưa vào những CD của ông. Hai ca khúc được phổ biến rộng rãi ở hải ngoại và được đưa vào những CD tuyển của của nhiều nhạc sĩ hải ngoại: ca khúc Tình Muôn Thuở, Cô Đơn. Riêng ca khúc Cô Đơn của Minh Sơn đã đưa vào tập thơ Bóng Quê của tôi, do Nắng Mới, Na Uy xuất bản năm 1989.
Nhạc sĩ Minh Sơn đã chọn những bài thơ của tôi để phổ, mở đầu cho nhiều bài thơ phổ nhạc của ông về sau. Tiếng thơm đồn xa, một số nhà thơ ở Mỹ đã nghe danh ông nên gởi thơ đến nhờ ông phổ. Ông mê thơ hay, và nguồn cảm hứng sáng tác dâng trào vào lúc tuổi đời của ông đã ngoài bảy mươi, nhưng vẫn phổ hàng trăm bài thơ thành ca khúc.
Nhạc sĩ Minh Sơn viết nhạc rất dễ, những ca từ khổ độc rất khó đặt nốt đúng âm, nhưng với ông rất dễ dàng, ông đưa ca từ theo tiết tấu câu nhạc để diễn tả rõ những dấu của chữ. Điểm đặc biệt là ông viết theo lối nhạc hiện đại, câu nhạc dài và tiết tấu nhanh nhưng vẫn diễn tả rõ ý nghĩa câu chữ. Những ca khúc ông viết lời và nhạc rất hay, ca từ được trau chuốt, lời ca tha thiết tình quê hương. Ở tuổi 90 ông vẫn còn cảm hứng viết nhạc nhưng ông ngưng viết vì đã sáng tác hàng trăm ca khúc, và 15 CD. Ông tâm sự: “Những ca khúc của tôi là một chút tâm tình với đời, mong rằng sau này vẫn còn có người nhớ một vài ca khúc là vui.
Nhạc sĩ Nguyễn Minh Châu
Sinh quán tỉnh Sóc Trăng, sang Pháp du học vào thập niên 60 của thế kỷ trước, đỗ kỹ sư, có một vị trí trong xã hội.
Nhạc sĩ Nguyễn Minh Châu tính tình rất hiền hòa và khiêm nhường. Chúng tôi thường gặp nhau trong những buổi sinh hoạt văn nghệ ở tư gia, hay những buổi ra mắt sách ở các hội trường.
Trong lãnh vực âm nhạc:
Ngay từ lúc còn trẻ ông đã thích nhạc nhưng lại bắt đầu vào con đường âm nhạc lúc 52 tuổi. Từ một người chưa biết những nốt trên dương cầm, và biết hết những cấu trúc hình nốt trên bản nhạc nhưng bỗng trở thành một người đam mê âm nhạc nên trong nhiều năm đã đi học dương cầm, những lớp dạy hòa âm sau khi hết giờ làm việc, do đó ngón đàn đã tiến vượt bực và trở nên điêu luyện. Ông thành lập nhóm The Siliconband quy tụ nhiều nhạc sĩ và người yêu nhạc. Những năm sau này ông chơi dương cầm điêu luyện, trình tấu được một số bản nhạc cổ điển của Frédéric Chopin, Franz Schubert, Robert Schumann, Ludwig van Beethoven…
Cách nay hơn mười năm nhạc sĩ Minh Châu đã phổ cho tôi bài thơ Màu Mắt thành ca khúc trữ tình, giai điệu đặc sắc. Khi nhận được CD do ca sĩ Quỳnh Dao trình bày tôi rất xúc động vì ông đã đặt tâm hồn của mình vào lời thơ ý nhạc. Nhạc sĩ Nguyễn Minh Châu và người bạn đời là nhà thơ Hoàng Yến đều ăn chay trường nhưng vẫn ngồi chung bàn mặn với các bạn. Hôm cuối năm 2022, ông bà nhạc sĩ Phạm Đăng & Minh Châu có mời một số văn nghệ sĩ đến tư gia họp mặt văn nghệ cuối năm đón năm mới. Sau khi nghe những nhạc sĩ, ca sĩ trình bày tác phẩm, nhân dịp đó tôi hỏi nhạc Nguyễn Minh Châu:
“Anh sáng tác được bao nhiều ca khúc"
Nhạc sĩ Nguyễn Minh Châu:
“Tôi viết rất nhiều, khoảng trên 800 ca khúc"
Tôi hỏi:
“ Trong số những ca khúc đó có bao nhiêu bài anh phổ thơ?"
Nguyễn Minh Châu:
“Khoảng 600 bài"
Tôi hỏi:
“Làm sao anh quen biết hết số nhà thơ mà phổ cho họ?"
Nguyễn Minh Châu:
“ Ồ, tôi quen nhà thơ ở ngoài đời rất ít, nhưng quen biết trong internet thì rất nhiều, họ biết tôi rồi gởi những bài thơ của họ cho tôi, và tôi thấy có thơ là phổ."
Tôi hỏi:
“Thơ là bộ môn nghệ thuật dùng nhiều ẩn dụ ý ẩn sâu trong lời, có khi lời và ý khác nhau rất khó hiểu, có bài nào anh không hiểu mà vẫn phổ không ?"
Nguyễn Minh Châu:
“Rất nhiều, thời gian đầu tôi không hiểu lời thơ nhưng vẫn phổ vì tôi làm theo cảm hứng nhạc để phổ. Nhưng sau này tôi chỉ cảm nhận hết ý thơ của thi sĩ mới phổ".
Tôi hỏi:
“Trong những ca khúc anh viết lời và nhạc cấu trúc nhạc rất nặng tính bán cổ điển Tây phương, trong đó có những bài thật hay và giá trị. Vậy phần lời do anh nghĩ ra hay có sự tiếp tay của người khác?"
Nguyễn Minh Châu:
“Tôi tự viết lời, anh thử nghĩ tôi đọc hàng ngàn bài thơ của hàng trăm nhà thơ với thời gian dài làm sao tôi không rút tỉa được những lời hay trong thơ. Do đó ca từ trong nhạc tự nó rung cảm thoát ra trong tâm hồn tôi".
Tôi hỏi:
“Anh viết nhạc trước, hay viết lời trước, hoặc vừa viết nhạc vừa đặt lời?"
Nguyễn Minh Châu:
“Cái đó còn tùy hứng, nhạc và lời cái nào đến trước thì làm trước, thường thì đến cả lời lẫn nhạc."
Tôi hỏi:
“Anh nay ngoài tuổi thất thập, cảm hứng sáng tác còn nhiều không?"
Nguyễn Minh Châu:
“ Vài năm trở lại đây tôi ít sáng tác, gần như ngưng rồi. Không phải tôi không còn cảm hứng sáng tác, mà tôi dành thì giờ để dạy Khí Công cho học trò, và ít thời gian luyện đàn."
Tôi nói:
“Thể nào anh đánh đàn còn lả lướt lắm! ."
Nhạc sĩ Nguyễn Minh Châu dù xa quê hương hơn 60 năm nhưng ông vẫn giữ chất phù sa nơi Miền Hậu giang trái ngọt trong tâm hồn.
Nhạc sĩ Phạm Đăng
Nhạc sĩ Phạm Đăng, MC Minh Châu. Nhà thơ Đỗ Bình Thúy Hằng
Phạm Đăng Thiện sinh năm1945 tại Huế, bút danh Phặm Đăng.Trước năm 1975: Học và trưởng thành tại Huế, tốt nghiệp Bác sĩ Y Khoa năm 1969, động viên vào Quân Y Không Quân, tu nghiệp Aerospace Medicine, USA, B.S. Phi Hành đến 30/4/1975. Sau năm 1975 bị ba năm tù cải tạo, 7 năm làm việc tại Bệnh Viện Nhi Đồng, Sài Gòn. Ông sang Pháp cùng gia đình năm 1985 học lại Y khoa, nội trú các bệnh viện ở Pháp, và hành nghề tư từ năm 1994.
Trong lãnh vực âm nhạc, nhờ có năng khiếu và học nhạc từ thuở còn nhỏ nên Phạm Đăng rất đam mê âm nhạc, đeo đuổi âm nhạc không ngừng nghỉ, ngay cả lúc ở tù ông cũng sáng tác, ghi lại giai điệu và lời ca và sau này ở hải ngoại đã viết lại hoàn chỉnh ca khúc. Ở Pháp, trong khi hành nghề bác sĩ Phạm Đăng vẫn dành nhiều năm theo học thêm đàn dương cầm nên sử dụng dương cầm điêu luyện. Ông được những người yêu âm nhạc ở Paris và hải ngoại biết nhiều qua chất giọng thiên phú Ténor, một chất giọng rất hiếm trong giới ca sĩ Việt ở Paris, ngoài hai danh ca lão thành là Cao Thái, và Thanh Hùng từng vang bóng một thời ở Sài Gòn vào đầu thập niên 60 của thế kỷ trước. Phạm Đăng khiêm nhường tâm sự :«Tôi không có may mắn được đào tạo «chính quy» về âm nhạc, nên không có tham vọng trở thành nhạc sĩ sáng tác. Từ thuở niên thiếu, tôi yêu thích đàn hát, và từ niềm say mê đó, tôi tìm tòi học hỏi chút kiến thức âm nhạc và sử dụng đôi nhạc khí. Trong những lúc ngẫu hứng đàn ca, tôi bỗng có ý định ghi lại đôi giai điệu ngẫu hứng đó thành ca khúc, nói lên niềm rung cảm của mình. Với suốt một đời yêu thích âm nhạc và thi ca, tôi chỉ xem sự đóng góp của mình cho nền văn học nghệ thuật nước nhà thật là quá nhỏ bé so với rất nhiều tài danh khác.»
Sinh hoạt Văn học Nghệ thuật:
Năm 1992 tôi ra thi phẩm Buồn Viễn Xứ, và năm 1998 thi phẩm Bóng Quê đều tại Hội trường Quốc Tế Paris, khách tham dự là những người yêu thích văn học nghệ thuật. Ngày đó rất nhiều khuôn mặt văn nghệ sĩ nổi tiếng ở Paris đến giúp tôi thực hiện chương trình thơ nhạc chủ đề: Nhà thơ Phương Du, nhà thơ Hồ trọng Khôi, nhà thơ Hoài Việt, nhà văn Từ Nguyên, nhạc sĩ Xuân Lôi, nhạc sĩ Anh Việt Thanh, nhạc sĩ Xuân Vinh, nhạc sĩ Jules Tâmbicannou, nhạc sĩ Xuân Giao, nhạc sĩ Đào Tuấn Ngọc, nhạc sĩ Bửu Phôi, nhạc sĩ Lê Khắc Thanh Hoài, nhạc sĩ Lê Phương, nhạc sĩ Nguyễn Đình Tuấn, nhạc sĩ nguyễn Thiện, nhạc sĩ Đoàn Văn Linh, nhạc sĩ Quỳnh Hạnh, nhạc sĩ Minh Nhật, nhạc sĩ Lê Như Quốc Khánh. Danh ca Thanh Hùng, Danh ca Kim Nga, danh ca Họa Mi, danh ca, Mỹ Hòa, danh ca Thiên Nga, ca sĩ Kim Thu, nghệ sĩ Diệu Khánh, nghệ sĩ Thụy Hương, nghệ sĩ Thúy Hằng, nghệ sĩ Trần Tam Nguyên, nghệ sĩ Ngân Đoài, và Phạm Đăng. Những nhạc sĩ đã cảm thơ tôi phổ thành ca khúc: Anh Việt Thanh, Đào Tuấn Ngọc, Lê Phương, Nguyễn Đình Tuấn, Xuân Vinh, Trịnh Hưng, Lê Khắc Thanh Hoài, Nguyễn Minh Mạch, Minh Sơn, Quách Vĩnh Thiện, Trần Văn Toàn, Anh Huy, Bửu Phôi, Nguyễn Minh Châu, Văn Tấn Phước và Phạm Đăng..
Tuyển tập Ca Khúc Phạm Đăng gồm 19 ca khúc hay và đặc sắc. Về mặt cấu trúc nhạc:
Hầu hết những ca khúc Phạm Đăng viết ra đều dựa trên dương cầm nên giai điệu sang, có âm hưởng theo lối bán cổ điển Tây phương. Những ca từ do chính Phạm Đăng viết rất chọn lọc, lời đẹp như thơ. Những ca từ viết lời cho những bản nhạc cổ điển rất hay, như thơ hòa nhạc. Trong số những bài thơ được phổ thành ca khúc đó có hai bài thơ của tôi. bài thơ Khách Quê, Phạm Đăng đã phổ và do tác giả đệm dương cầm, ca sĩ Tuyết Dung trình bày trong buổi họp mặt văn nghệ sĩ tại tư gia của anh. Ca khúc có lời buồn sâu lắng, hòa vào giai điệu buồn làm xao xuyến tâm hồn những người có một thời ghi dấu chân trên miền cao nguyên xứ lạnh Đà Lạt... "Đứng giữa trời quê mà thấy lạ. Phải chăng hồn nước đã bay xa. Người quen lối cũ bao kỷ niệm. Chẳng lẽ thời gian cũng xóa nhòa. Tháng chín bên này hoa tím nụ. Nhụy tàn ta cảm kiếp phù du. Cửu Long bến nhạc màu nhung nhớ. Viễn khách đò xưa bóng khuất mù.". Bài Tuyết Trắng Chiều Đông là bài thơ 5 chữ mang tính kể lể một câu truyện. Thơ năm chữ cũng như thơ lục bát dễ phổ nhưng khó hay và đặc sắc, vì thanh bằng trắc trong thơ sẽ làm giai điệu của ca khúc dễ giống với những bài thơ năm chữ nổi tiếng khác.
Ca khúc Khách Quê làm người nghe bùi ngùi, lưu luyến nhớ quê, thì ca khúc Tuyết Trắng Chiều Đông có giai điệu đặc sắc, trữ tình, dìu dặt êm dịu như một bản dương cầm.
Trong suốt mấy chục năm liên tục, Phạm Đăng là người tích cực tham gia rất nhiều sinh hoạt văn hóa văn nghệ ở Paris, và thường tổ chức những buổi họp mặt văn nghệ sĩ tại tư gia. Phạm Đăng và phu nhân là cựu Luật sư Dương Minh Châu luôn là nhịp cầu thân thiện để đón những tâm hồn nghệ sĩ tìm đến nhau tạo thành một khoảnh không gian nhỏ để hơ ấm tình tha hương. Ngoài những lần sinh hoạt với các hội đoàn phụng sự văn học nghệ thuật. Nhạc sĩ Phạm Đăng và tôi còn có những sinh hoạt chung. Chiều 04/10/2015 tại sân khấu Nhạc Kịch Studio Raspail số 216 đường Raspail, Paris quận 14 tổ chức một chương trình văn học nghệ thuật: Chiều Thơ - Nhạc Đỗ Bình & Phạm Đăng với chủ đề Tác Phẩm và Tác Giả.
Đỗ Bình, GS Quỳnh Hạnh, Họa sĩ Nguyễn Đức Tăng, GS Nguyễn Thanh Vân
Hôm đó khán phòng đầy người, khoảng trên 200 người tham dự, khách mời chọn lọc là những khuôn mặt quen thuộc trong giới trí thức văn nghệ sĩ Paris. Bên trong khán phòng trang trí rất đẹp, những hàng ghế đỏ, bờ tường với kỹ thuật âm thanh tuyệt hảo của một phòng nghe nhạc, không có tiếng dội. Trên sân khấu cánh màn nhung đỏ thắm với giàn đèn thay màu theo bối cảnh. Âm thanh được chuyên viên phụ trách do đó rất lý tưởng cho một buổi trình tấu nhạc. Điều khiển chương trình là LS Dương Minh Châu, Bà đã quá quen thuộc vai trò MC trong các chương trình liên quan đến văn học nghệ thuật. Chương trình bắt đầu vào lúc 14 giờ. Trưởng ban tổ chức, nhà thơ Đỗ Bình ngỏ lời cám ơn cùng quan khách:"Sự hiện diện của quý vị là một niềm khích lệ lớn lao cho sinh hoạt văn học nghệ thuật của chúng ta", đồng thời nhạc sĩ Phạm Đăng cũng phát biểu:" Chúng tôi xin cám ơn sự hiện diện của CLBVHVN Paris cùng các văn nghệ sĩ, nhạc sĩ, ca sĩ, bạn bè thân hữu và các chuyên viên kỹ thuật đã vui lòng tham gia, đồng tâm góp sức để cho buổi sinh hoạt hôm nay được hoàn thành. Có những vị đến từ xa như đôi bạn nhạc sĩ Hoàng Hoa đến từ Venise (Ý), và ca sĩ Thụy Uyển đến từ Hannover (Đức).v.v."
Nhạc sĩ đã sáng tác nhiều ca khúc và phổ nhiều thơ. Tiêu biểu là Tuyển tập Ca Khúc Phạm Đăng:
Nhạc & Lời:
Chiếc Lá Cuối Mùa, Cõi Nhớ, Dòng Thời Gian, Một Đời Phiêu Lãng, Một Thoáng Hương Phai, Nhạc Chiều.
Nhạc Phổ Thơ:
Cảm Ơn Đời, thơ Trần Đan Hà - Đò Vọng, thơ Minh Đức Triều Tâm Ảnh - Giục Giã, thơ Xuân Diệu - Khách Quê, thơ Đỗ Bình - Nhòa Vơi, thơ Lưu Nguyễn Đạt - Tuyết Trắng Chiều Đông, thơ Đỗ Bình.
Nhạc: Hồng Anh, Lời: Phạm Đăng:
Dáng Mẹ, Tiếng Hát Trong Chiều.
Nhạc cổ điển Tây phương, Phạm Đăng soạn thành ca khúc và viết lời Việt:
Chiều Mơ (Serenata – Toselli)
Chiều Nhớ (Sérénade Schubert).
Mộng Mơ (Rêverie- Schumann).
Tiếng Đàn Đêm ( Nocturne En Bb - Chopin).
Trăng Đêm ( Clair de Lune-Debussy).
Những Sáng tác mới:
- Hương chiều thu, Nhạc và lời Phạm Đăng
- Gửi nắng cho anh - phổ thơ Hà xuân Tế
-Cung buồn (Tristesse - Chopin ) Lời Việt PĐ
-Đêm nghe đàn Chopin ( Nocturne en C#m - Chopin )
-Ơn mẹ ( Ave Maria - Gounod sur Prélude de Bach ) -Trăng mơ (Moonlight Sonata - Beethoven).
Nhạc sĩ Văn Tấn Phước
Ông là Người Việt nhưng sinh trưởng tại Lào và sang định cư ở Paris trước năm 1975. Ông là anh trưởng trong một gia đình toàn là nghệ sĩ nổi tiếng ở Paris vào thập niên 90 của thế kỷ trước trong đó có Văn Tấn Phát, Văn Tấn Sỹ. Anh em ông được công chúng người Việt Paris và hải ngoại biết đến qua CD nhạc với chất giọng đặc biệt của Văn Tấn Phát, Văn Tấn Phước, nhất là Văn Tấn Phát với ca khúc quê hương thời đó và làm tài tử đóng phim.
Ca nhạc sĩ Văn Tấn Phước tính tình hiền hòa, rất khiêm nhường. Ông rất đa tài ngoài trời phú cho chất giọng đặc biệt, ông còn có khoa tay viết thư họa rất đẹp. Ông sáng tác nhạc rất ít nhưng những ca khúc đều hay và giá trị. Ông rất quý tôi nên vẽ tặng tôi bức thư họa như rồng bay phượng múa. Năm 2000 ông phổ thơ của Hoàng Yến bài Trở về thành ca khúc. Sau đó là bài thơ Bên Em Chiều Mơ của tôi được ông phổ thành ca khúc và trình bày trong CD. Bài thơ đã chứa chất sầu, được ông phổ giai điệu buồn cùng chất giọng Huế âm hưởng thể điệu Nam Ai của ông làm ca khúc càng tăng thêm nỗi niềm xa xứ. Ca khúc Pais Paris điệu Valse mang sắc thái và âm điuệ tây phương đậm chất Paris đã đưa tên tuổi ông đến công chúng. Ca khúc Paris Paris, nhạc và lời của ông còn được phổ biến trên đài phát thanh RFI và đài phát thanh Cộng Đồng Người Việt Quốc Gia tại Pháp.
Các bài thơ phổ nhạc: Buồn Đêm Mưa, thơ Huy Cận; Tình Quê, thơ Hàn Mặc Tử; Ngập Ngừng, thơ Hồ Dzếnh, Chân Quê, thơ Nguyễn Bính.
Nhạc sĩ Đình Đại
Ca Nhạc sĩ Đình Đại thuộc thế hệ trẻ, là khuôn mặt nổi tiếng ở Paris trong lãnh vực ca, nhạc, kịch. Ông sử dụng quen thuộc đàn dương cầm và guitare, tự đàn cho mình hát. Đình Đại là một trong số Nam ca sĩ có chất giọng hay nhất Paris hiện thời. Nhạc sĩ Đình Đại bắt đầu sáng tác nhạc Việt những năm sau này, đã ra được 2 CD nhạc của mình, và một CD nhạc tuyển cùng với các nhạc sĩ ở hải ngoại. Ngoài ra ông còn phổ nhiều bài thơ của các nhà thơ hải ngoại. Những ca khúc sáng tác của Đình Đại rất hay, nặng tình với Quê hương nên mang giai điệu độc đáo, sắc thái riêng. Những năm gần đây ông bước thêm sang lãnh vực nhà tổ chức, báo hình, youtube, làm những phóng sự từ văn hóa, thời cuộc đến xã hội. Dù ở lãnh vực nào chất nghệ sĩ trong con người Đình Đại vẫn tỏa sáng nghệ thuật.
Nhạc Sĩ Trang Bá Tùng
Trang Bá Tùng là một nhạc sĩ có tài nhưng rất khiêm nhường, tính đôn hậu, hay giúp tổ chức những sinh hoạt văn hóa, văn nghệ cộng đồng nhưng không bao giờ phát biểu. Ông có năng khiếu về âm nhạc từ thuở nhỏ nên sử dụng điêu luyện nhiều loại đàn. Thời mới lớn, ông gia nhập vào làng báo Paris, và là một trong Ban biên tập Báo Ngày Mới, một tạp chí chuyên về văn học nghệ thuật, gồm những nhà văn, nhà thơ, nhà biên khảo nổi tiếng ở Paris. Ông cũng là thành viên trong những người chủ trương Báo Ngày Mới, cùng với nhà văn Diễm Thy và nhà báo Lê Trân. Nhạc sĩ Trang Bá Tùng nổi tiếng ở Paris trước năm 2000. Là một nhạc sĩ chuyên nghiệp thường xuyên chơi nhạc trong các phòng trà, những tụ điểm nhạc Việt ở paris. Trên 30 năm sinh hoạt văn học nghệ thuật, Trang Bá Tùng đã góp phần bảo tồn văn hóa dân tộc ở hải ngoại.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét