Mỹ không nằm trong số các quốc gia tham dự cuộc họp , diễn ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rằng việc bảo đảm an ninh tuyến đường thủy này không phải là nhiệm vụ của nước ông.
UK to host meeting of 35 countries on reopening Strait of Hormuz
Al Jazeera Staff
Before talks with 35 countries, UK Prime Minister Keir Starmer says reopening strait 'will not be easy'.
Mặc dù không được đề cập công khai tại cuộc họp, các đồng minh vô cùng thất vọng với Trump, người đã phát động chiến dịch ở Iran vào ngày 28 tháng 2 mà không có kế hoạch giữ cho eo biển Manche thông thoáng, và không tham khảo ý kiến của các quốc gia mà giờ đây ông lại yêu cầu họ chịu trách nhiệm giải quyết cuộc khủng hoảng.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã có lập trường cứng rắn chống lại cuộc chiến của Mỹ chống lại Iran, bác bỏ lời kêu gọi của Trump đối với các quốc gia châu Âu tham gia các chiến dịch tấn công để mở lại eo biển.
“Vậy thì họ không thể phàn nàn về việc không được hỗ trợ trong một chiến dịch do chính họ quyết định. Đó không phải là chiến dịch của chúng tôi”, Macron nói với các phóng viên hôm thứ Năm, bên lề chuyến thăm Hàn Quốc của ông.
Các quốc gia tham gia hội nghị thượng đỉnh hôm thứ Năm, bao gồm Anh, Pháp, Đức, Ý, Canada, Nhật Bản và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, đã ký một tuyên bố yêu cầu Iran ngừng các nỗ lực phong tỏa eo biển và cam kết “góp phần vào các nỗ lực thích hợp để đảm bảo an toàn cho việc đi lại” qua tuyến đường thủy này.
|
Cuộc họp này được coi là bước đầu tiên, tiếp theo đó sẽ là các "cuộc họp cấp làm việc" giữa các quan chức để hoàn thiện các chi tiết.
Ông Macron đang trả lời câu hỏi về tuyên bố của ông Trump hồi ngày 1 tháng 4 rằng ông đang chuẩn bị cho các cuộc tấn công lớn nhằm vào Iran. Tổng thống Mỹ hôm thứ Năm cho biết Mỹ đã đưa các cây cầu và nhà máy điện của Iran vào danh sách mục tiêu.
Tại Liên Hợp Quốc, Bahrain đã soạn thảo một Nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc nhằm bảo vệ hoạt động vận tải thương mại trong và xung quanh eo biển, nhưng đang vấp phải sự phản đối từ Trung Quốc, quốc gia có quyền phủ quyết, theo Reuters đưa tin. Nghị quyết dự kiến sẽ được đưa ra bỏ phiếu vào tuần tới.
Ông Trump đã chỉ trích mạnh mẽ các quốc gia châu Âu từ chối yêu cầu hỗ trợ của ông, từ những chuyện nhỏ nhặt như công kích cá nhân cuộc hôn nhân của ông Macron cho đến những vấn đề nghiêm trọng hơn, như đe dọa rút Mỹ khỏi NATO.
Các nhà lãnh đạo châu Âu và các quốc gia khác phụ thuộc vào xuất khẩu năng lượng từ vùng Vịnh đang phải đối mặt với thực tế rằng họ cần xây dựng các kế hoạch hành động trong bối cảnh không chắc chắn về việc cuộc chiến với Iran sẽ kéo dài bao lâu và chiến lược rút lui của Trump sẽ như thế nào.
Trong vài ngày qua, ông Trump đã đưa ra những tuyên bố mâu thuẫn gay gắt về eo biển Hormuz. Ngày 1 tháng 4, trong bài phát biểu trên truyền hình quốc gia, ông nói rằng “các quốc gia trên thế giới” phụ thuộc nhiều nhất vào xuất khẩu năng lượng từ vùng Vịnh phải đi đầu trong việc mở cửa tuyến đường này.
Dường như không quốc gia nào sẵn lòng cố gắng mở eo biển bằng vũ lực trong khi giao tranh vẫn đang diễn ra, và Iran có thể nhắm mục tiêu vào các tàu thuyền bằng tên lửa chống hạm, máy bay không người lái, tàu tấn công và thủy lôi.
“Họ phải nắm bắt và trân trọng nó. Họ có thể làm điều đó dễ dàng. Chúng tôi sẽ hỗ trợ họ,” ông nói thêm.
Trong cùng bài phát biểu đó, ông nói rằng con đường sẽ "tự nhiên mở ra" khi cuộc chiến kết thúc.
Tàu chở dầu Jag Vasant mang cờ Ấn Độ, chở khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG), đã đi qua eo biển Hormuz trong bối cảnh chiến tranh Trung Đông, vẫn đang neo đậu tại một nhà ga dỡ hàng dọc bờ biển Mumbai vào ngày 1 tháng 4 năm 2026.
Hôm thứ Sáu, Trump nói rằng nếu có thêm thời gian, Mỹ có thể mở eo biển, "LẤY DẦU MỎ VÀ KIẾM ĐƯỢC MỘT KHOẢN TIỀN KHỔNG LỒ", trong một bài đăng trên trang mạng xã hội Truth Social của ông.
Iran đã thành công trong việc phong tỏa eo biển một cách hiệu quả bằng cách tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái vào một số tàu thuyền, đe dọa sẽ tiếp tục tấn công và có khả năng rải thủy lôi trên tuyến đường thủy này. Tehran đã cho phép một vài chục tàu thuyền từ các quốc gia thân thiện đi qua theo yêu cầu, nhưng điều đó không giúp giảm bớt những cú sốc kinh tế và nhân đạo lớn đang lan rộng khắp thế giới.
Và Iran đang tăng cường kiểm soát tuyến đường thủy này, yêu cầu được công nhận là chủ quyền đối với tuyến đường này như một phần của bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào. Quốc hội nước này hôm thứ Năm đã thông qua kế hoạch thu phí đối với các tàu thuyền đi qua eo biển, mặc dù họ cho biết kế hoạch này cần sự chấp thuận từ các quốc gia láng giềng.
Hãng tin Bloomberg đưa tin Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đang kiểm soát eo biển, đưa ra các yêu cầu đối với các tàu đang bị mắc kẹt ở eo biển để được phép đi qua. Nếu một tàu có thể xác nhận không có liên hệ với Mỹ hoặc Israel, IRGC sẽ bắt đầu đàm phán về mức phí, với ưu đãi dành cho các quốc gia được coi là thân thiện với Tehran.
Theo Bloomberg, giá khởi điểm cho các tàu chở dầu có thể là 1 đô la Mỹ/thùng, với một số tàu có thể chở tới 2 triệu thùng, và thanh toán được thực hiện bằng Nhân dân tệ Trung Quốc hoặc tiền điện tử.
Hội nghị thượng đỉnh do Anh đăng cai đã bác bỏ mức phí mà Iran áp đặt đối với các tàu thuyền quá cảnh. Các bên tham gia hội nghị đã nhất trí bốn biện pháp hành động để chống lại sự kiểm soát của Iran đối với tuyến đường thủy này.
Điều này bao gồm việc gây áp lực ngoại giao lên Iran để cho phép tự do đi lại qua eo biển và “xem xét” các lựa chọn trừng phạt Iran nếu nước này tiếp tục đóng cửa eo biển. Các nước cũng thảo luận về việc tăng cường hợp tác với các nhà khai thác vận tải biển để hỗ trợ “niềm tin hoạt động” và sử dụng Tổ chức Hàng hải Quốc tế để “đảm bảo việc thả” hàng nghìn tàu và thủy thủ bị mắc kẹt trong eo biển.
Trong khi đó, các chính phủ nước ngoài đang phải phân bổ dầu khí theo định mức do việc vận chuyển bị gián đoạn và đối mặt với những tác động của việc eo biển đến nguồn cung cấp lương thực toàn cầu. Một trong những hệ quả dây chuyền là nông dân phải phân bổ nhiên liệu để vận hành máy móc của họ, và phải vật lộn với tình trạng thiếu hụt nguồn cung cấp phân bón cũng đi qua eo biển này.
Tác động nhân đạo rất nghiêm trọng, khi các quốc gia đang chìm trong xung đột vốn đã chịu nhiều áp lực, và sự mệt mỏi của các nhà tài trợ đang ảnh hưởng đến sự hỗ trợ dành cho các tổ chức phi chính phủ đang nỗ lực giảm bớt đau khổ.
Tháng trước, Liên Hợp Quốc đã thành lập một lực lượng đặc nhiệm để giải quyết tác động nhân đạo của việc đóng cửa eo biển. Mục tiêu là phát triển và đề xuất các cơ chế kỹ thuật để đáp ứng nhu cầu nhân đạo.
Sáng kiến này nhận được sự ủng hộ từ Nhóm Khủng hoảng Quốc tế, tổ chức đã triệu tập hàng chục cựu lãnh đạo và quan chức nhân đạo nổi tiếng để cùng ký tên vào tuyên bố ủng hộ. Tuyên bố cho biết trọng tâm là thuyết phục Iran cho phép vận chuyển các mặt hàng thiết yếu như phân bón và các nguyên liệu liên quan, như lưu huỳnh và amoniac, qua eo biển Manche.
“Sáng kiến này sẽ độc lập với bất kỳ kế hoạch nào nhằm mở eo biển bằng vũ lực. Cách tiếp cận như vậy sẽ phục vụ lợi ích của cả Iran và Mỹ”, tuyên bố nêu rõ. “Nó sẽ bảo vệ an ninh lương thực của Iran và nhấn mạnh tuyên bố của nước này rằng việc kiểm soát có chọn lọc tuyến đường thủy này chỉ nhằm vào các bên tham chiến. Đồng thời, nó cũng sẽ giúp ích cho nông dân và người tiêu dùng, trong khi giảm thiểu chi phí của cuộc xung đột đối với phần còn lại của thế giới.”
Tuyên bố này dẫn chứng kinh nghiệm của Liên Hợp Quốc trong việc giúp làm trung gian hòa giải việc xuất khẩu ngũ cốc qua Biển Đen trong bối cảnh Nga tấn công Ukraine. Sáng kiến đó đã có hiệu quả trong một số tháng cho đến khi Nga rút khỏi sự tham gia. Sau đó, Ukraine đã mở ra một tuyến đường cho các tàu thuyền đi qua, tránh được các mối đe dọa từ Nga và đảm bảo việc xuất khẩu lương thực thiết yếu cho nguồn cung toàn cầu.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, trong một cuộc phỏng vấn với NewsNation được phát sóng hôm thứ Năm, cho biết lời khuyên của ông là các nỗ lực mở cửa eo biển Hormuz cần được tách biệt khỏi các cuộc đàm phán về chiến tranh.
“Đó là điều tôi đã nói với các nước Trung Đông, theo quan điểm và kinh nghiệm của tôi, điều chúng ta có thể làm trước tiên là song song theo đuổi các mục tiêu khác nhau. Theo tôi, chiến tranh và đàm phán năng lượng không liên quan đến nhau”, ông nói.
Nhưng ông Zelensky nói rằng Ukraine cũng sẵn sàng giúp "kiểm soát eo biển một cách đơn phương", vạch ra một kế hoạch bao gồm các tàu đánh chặn, các đoàn tàu quân sự hộ tống tàu thuyền, "một mạng lưới tác chiến điện tử tích hợp quy mô lớn và các công cụ khác".
“Chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ việc này. Nhưng hiện tại, chúng tôi chưa tham gia,” ông nói trong một bài đăng trên X.
“Cho đến nay, chưa ai đưa ra yêu cầu như vậy. Chúng tôi chỉ đơn giản là chia sẻ kiến thức của mình. Nếu một ngày nào đó các đối tác muốn sử dụng nó, chúng tôi sẽ sẵn sàng.”
NND
Apr.4.2026
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét