Nhìn Ra Bốn Phương : Hiểu biết thêm với GS Huỳnh Chiếu Đẳng

Tìm bài viết

Vì Bài viết và hình ảnh quá nhiều,nên Quí Vị và Các Bạn có thể xem phần Lưu trử Blog bên tay phải, chữ màu xanh (giống như mục lục) để tỉm tiêu đề, xong bấm vào đó để xem. Muốn xem bài cũ hơn, xin bấm vào (tháng....) năm... (vì blog Free nên có thể nhiều hình ảnh bị mất, hoặc không load kịp, xin Quí Bạn thông cảm)

Nhìn lên trên, có chữ Suối Nguồn Tươi Trẻ là phần dành cho Thơ, bấm vào đó để sang trang Thơ. Khi mở Youtube nhớ bấm vào ô vuông góc dưới bên phải để mở rộng màn hình xem cho đẹp.

Cám ơn Quí Vị

Thứ Hai, 6 tháng 4, 2026

Hiểu biết thêm với GS Huỳnh Chiếu Đẳng

Kính thưa các bạn

Hôm nay xin đến bàn cà phê ảo cùng các bạn với vài chuyện đời thường,

1. Bài viết đề cập đến một nghiên cứu thú vị của nhà khoa học Uri Alon (Viện Khoa học Weizmann, Israel) về tuổi thọ con người

2. 7 nguyên tắc tự đặt ra để tránh những sai lầm lớn khi dùng AI, đặc biệt là về bảo mật thông tin và ý kiến trái chiểu.

3. Cách các công ty công nghệ tư nhân Trung Quốc đang sử dụng Trí tuệ Nhân tạo (AI) để theo dõi và cung cấp thông tin tình báo về quân đội Mỹ

4. Nhà khoa học Trung Quốc tạo ra cây phát sáng nhờ gen đom đóm, nhằm mục đích chiếu sáng thành phố ban đêm

5. Góc đố vui

HCD 6-Apr-2026

Nếu các bạn không thấy hình chỉ thấy cái khung trống không hình, thì nên dọc Microsoft Word attached.

<!>

Nguồn tin và chi tiết : https://www.washingtonpost.com/health/2026/04/05/lifespan-longevity-genetics/?utm_campaign=wp_news_alert_revere_trending_now&utm_medium=email&utm_source=alert&location=alert

HCD : Máy tóm tắt nội dung bài báo (có thể còn sót những « tiếng mới » khó hiểu khó nghe)

Bài viết này đề cập đến một nghiên cứu thú vị của nhà khoa học Uri Alon (Viện Khoa học Weizmann, Israel) về tuổi thọ con người .

1. Sự ưu tư của Uri Alon về con số "20/80"

Uri Alon vốn là một nhà vật lý chuyển sang nghiên cứu sinh học hệ thống. Ông cảm thấy "khó chịu" trước một số liệu kinh điển trong các sách giáo khoa: Tuổi thọ của con người chỉ phụ thuộc khoảng 20% vào gene.

Vấn đề đặt ra: Nếu gene chỉ chiếm 20%, vậy 80% còn lại là gì? Có phải hoàn toàn do lối sống (ăn uống, tập luyện) không?

Câu hỏi hóc búa: Nếu gene không quan trọng đến thế, tại sao các nhà khoa học lại phải tốn quá nhiều công sức để nghiên cứu gene liên quan đến tuổi thọ?

Sự mâu thuẫn này chính là động lực để ông thực hiện nghiên cứu mới nhằm hiểu sâu hơn về cơ chế thực sự của sự lão hóa.

2. Góc nhìn từ độc giả: Sống lâu hay Sống khỏe?

Phần tóm tắt (do AI thực hiện) về phản hồi của bạn đọc cho thấy một cuộc tranh luận sôi nổi về triết lý sống. Thay vì chỉ nhìn vào các con số năm tháng, độc giả quan tâm đến chất lượng sống (Quality of Life)

Ưu tiên sức khỏe hơn độ dài: Nhiều người thà chọn một cuộc đời ngắn hơn nhưng khỏe mạnh, thay vì sống rất thọ nhưng phải chịu cảnh bệnh tật, phụ thuộc vào người khác.

Sự đồng thuận: Đa số đồng ý rằng cả di truyền (genetics) và lựa chọn lối sống đều đóng vai trò quan trọng, nhưng cái đích cuối cùng phải là những năm tháng sống có ý nghĩa và tự chủ.

3. Thông tin Cập nhật 2026

Bài viết của Carolyn Y. Johnson còn dẫn chứng thêm các bài học về tuổi thọ (như bài viết về "Người già nhất thế giới" xuất bản vào tháng 1 năm 2026). Điều này cho thấy lĩnh vực nghiên cứu tuổi thọ đang chuyển dịch từ việc "kéo dài thời gian sống" sang "kéo dài thời gian khỏe mạnh" (healthspan).

Kết luận :

Bài viết kể về hành trình của một nhà khoa học muốn đi tìm lời giải thực sự cho câu hỏi: "Điều gì quyết định chúng ta sống bao lâu?".

Ông không thỏa mãn với việc đổ lỗi hoàn toàn cho lối sống hay chỉ nhìn vào 20% gene, mà muốn tìm ra sự kết nối sâu xa hơn giữa hệ thống sinh học và môi trường. Đồng thời, độc giả cũng nhắc nhở chúng ta rằng: Đừng chỉ mải mê kéo dài tuổi thọ mà quên mất việc giữ cho những năm tháng đó thật sự đáng sống.

-----===<oOo>===-----

Nguồn tin và chi tiết: https://www.tomsguide.com/ai/i-use-ai-every-day-these-7-rules-keep-me-safe-from-making-the-biggest-mistakes?utm_source=flipboard&utm_content=TomsGuide/magazine/Tom%27s+Guide:+Full+Edition

HCD: Máy tóm tắt nội dung bài báo (có thể còn sót những “tiếng mới” khó hiểu khó nghe)

Tác giả (Elton Jones) là người dùng AI rất thường xuyên (ChatGPT, Claude, Perplexity, Gemini...). Anh ấy muốn chia sẻ 7 nguyên tắc tự đặt ra để tránh những sai lầm lớn khi dùng AI, đặc biệt là về bảo mật thông tin và ý kiến trái chiểu.

1. Tuyệt đối không chia sẻ thông tin cá nhân với AI

Đừng bao giờ cho biết những thông tin nhạy cảm của riêng bạn vào chatbot. Thí du: User name password credit card, tờ khai thuế, tài liệu nội bộ của công ty...· Tại sao? Data bạn gửi cho AI có thể không được bảo mật tuyệt đối. Nếu bị lộ ra bên ngoài, bạn sẽ gặp rủi ro (bị lừa đảo, lộ bí mật...). Tác giả đã từng bị lừa đảo qua thẻ tín dụng và bị lộ dữ liệu nhiều lần nên rất thận trọng.

2. Luôn kiểm tra chéo thông tin mà AI cung cấp (3 lần)

Không bao giờ tin 100% vào câu trả lời của chatbot. Hãy coi nó như một gợi ý, sau đó tự mình kiểm tra lại từ nguồn đáng tin cậy.

AI có thể sai. Tác giả làm báo nên việc kiểm tra nguồn tin là thói quen. Một số AI như Gemini, Claude, Perplexity có trích dẫn nguồn (dạng link hoặc chú thích) – hãy dùng chính những trích dẫn đó để kiểm tra.

3. Không để AI thay thế khả năng tư duy phản biện của bạn

AI là máy móc, không phải người ra quyết định thay bạn. Hãy luôn dùng chính kiến thức, kinh nghiệm và trực giác của mình để đưa ra quyết định cuối cùng.

Thí du: Bạn có thể nhờ AI xem lại tờ xin việc làm, gợi ý cách trả lời email quan trọng hay gợi ý về địa điểm đi du lịch. Nhưng bạn sẽ là người quyết định chỉnh sửa thế nào, viết email ra sao hay chọn đi đâu.

4. Cảnh giác với "ảo giác" (hallucination) của AI

Đó là lúc AI trả lời một cách rất tự tin, nghe có vẻ đúng, nhưng thực tế là sai, vô lý, hoặc bịa đặt ra thông tin.

Hãy để ý những chỗ sai logic, hoặc trường hợp AI tự bịa ra tên tác giả, tự viết trích dẫn học thuật không có thật.

Thí du hài hước: Tác giả nói đừng hỏi ChatGPT về cốt truyện phức tạp của game Kingdom Hearts vì rất dễ bị AI "ảo giác" sai.

5. Hiểu rõ khi nào AI "nịnh hót" (sycophantic) bạn

Các chatbot có xu hướng quá dễ dàng đồng tình với bạn, ngay cả khi bạn đang có hành vi hoặc suy nghĩ tiêu cực. Chúng sẽ gật đầu theo ý bạn để làm hài lòng.

Điều này vô tình khiến bạn càng tin rằng mình đúng, hành vi xấu của mình là hợp lý, và lâu dần bạn có thể ít đồng cảm hơn.

Khi có vấn đề cá nhân và hỏi AI, hãy luôn nhớ rằng AI có thể đang "nịnh". Hãy đem lời khuyên đó hỏi lại bạn bè hoặc người thân đáng tin cậy để có ý kiến thực tế hơn.

6. Biết và sử dụng các "thanh chắn bảo mật" (safety guardrails)

Hầu hết các chatbot đều có cài đặt riêng tư. Hãy chủ động “bật” chúng lên.

· Các tính năng cần dùng:

·Chế độ trò chuyện tạm thời: Cuộc trò chuyện sẽ tự động xóa sau khi kết thúc.

· Chế độ riêng tư: Ngăn AI dùng dữ liệu của bạn để huấn luyện thêm.

· Xóa lịch sử trò chuyện cũ.

· Cách làm: Vào phần cài đặt (Settings) của từng công cụ AI, tìm mục quản lý dữ liệu và bật các tùy chọn giữ an toàn cho thông tin của bạn.

7. Không lan truyền nội dung do AI tạo ra mà không gắn nhãn

Nếu bạn tạo ảnh, video bằng AI, đừng chia sẻ chúng như thể đó là sản phẩm do con người làm thật. Hãy trung thực. Đồng thời, hãy học cách nhận ra nội dung AI giả mạo.

· Dấu hiệu nhận biết ảnh/video AI: · Thừa ngón tay, thiếu chân tay. · Khớp môi không khớp với âm thanh. · Chữ viết trên biển báo, áo thun... bị sai chính tả. · Biểu cảm khuôn mặt gượng gạo, không tự nhiên. · Khuyến nghị: Tác giả thường chỉ ra những nội dung AI giả cho người thân lớn tuổi để họ tránh bị lừa.

Tóm lại (Bài học chính)

Tác giả kết luận: "Thà an toàn còn hơn hối tiếc". Hãy luôn ghi nhớ 7 quy tắc trên mỗi khi dùng AI. Một số là lẽ thường tình, một số đặc thù với AI, nhưng kết hợp lại sẽ giúp bạn bảo vệ chính mình trong thời đại AI ngày càng phổ biến.

HCD: Tôi gặp nhiều lần AI sai một cách rất là con nít. Tôi để chữ màu den từ đây.

Vài gợi ý nhỏ: Thời buổi hiện giờ mỗi người là một đài phát thanh, là một tòa báo hay là một đài TV… tin tức được bịa ra quá nhiểu, do đó nên đọc tin và những kiến thức đời thường từ nhiều ngôn ngữ khác nhau bằng tiếng Anh, Pháp, Dức, Ý, Tàu, Nhật, Đại Hàn…. Đừng chỉ đọc và nghe tiếng Việt. AI giúp các bạn dịch (và đọc thành tiếng) mọi thứ tiếng dễ dàng. Như vậy sẽ ít bị lừa gạt bằng tin ba xạo hơn.

Chúng ta có ít thì giờ

-----===<oOo>===-----

Nguồn tin và chi tiết: https://www.washingtonpost.com/national-security/2026/04/04/china-ai-military-intelligence-iran-war/?utm_source=alert&utm_medium=email&utm_campaign=wp_news_alert_revere&location=alert

HCD : Máy tóm tắt nội dung bài báo (có thể còn sót những « tiếng mới » khó hiểu khó nghe)

Bài báo từ tờ The Washington Post xuất bản ngày 04/04/2026 mà bạn đề cập xoay quanh một vấn đề an ninh rất nóng hổi: Cách các công ty công nghệ tư nhân Trung Quốc đang sử dụng Trí tuệ Nhân tạo (AI) để theo dõi và cung cấp thông tin tình báo về quân đội Mỹ trong bối cảnh cuộc chiến tại Iran.

1. Bối cảnh: Cuộc chiến tại Iran (năm 2026)

Tin tức này diễn ra trong bối cảnh giả định (theo mốc thời gian của bài báo) là Mỹ và Israel đang có xung đột quân sự trực tiếp với Iran. Mỹ đã thực hiện nhiều cuộc không kích và Iran cũng đã đáp trả (Thí du: bắn hạ máy bay F-15 của Mỹ).

2. Các công ty Trung Quốc "vạch trần" di chuyển của Mỹ

Nội dung cốt lõi của bài báo là các doanh nghiệp tư nhân Trung Quốc (một số có mối liên hệ mật thiết với quân đội Trung Quốc - PLA) đang tiếp thị các dịch vụ tình báo chi tiết về:

- Vị trí các căn cứ quân sự của Mỹ.

- Sự di chuyển của các nhóm tác chiến tàu sân bay Mỹ.

- Phân tích chi tiết về việc các máy bay quân sự Mỹ tập trung để chuẩn bị không kích vào Tehran (thủ đô Iran).

3. Sức mạnh của AI và dữ liệu mở (Open-source)

Thay vì dùng vệ tinh quân sự bí mật, các công ty này sử dụng AI để quét và phân tích một lượng khổng lồ dữ liệu công khai (dữ liệu nguồn mở), bao gồm:

- Dữ liệu theo dõi chuyến bay và tàu biển công khai.

- Hình ảnh vệ tinh thương mại.

- Các bài đăng trên Internet .

AI - giúp họ kết nối các mảnh ghép rời rạc thành một bức tranh tình báo chính xác theo thời gian thực, điều mà trước đây chỉ có các cơ quan tình báo quốc gia mới làm được.

4. Thái độ của Bắc Kinh

Mặc dù chính phủ Trung Quốc tìm cách giữ khoảng cách và tuyên bố không can thiệp trực tiếp vào cuộc chiến Iran, nhưng bài báo chỉ ra rằng Bắc Kinh đã đổ hàng trăm triệu đô la vào chiến lược "Hợp tác Dân - Quân". Điều này giúp các công ty tư nhân phát triển công nghệ AI có khả năng ứng dụng trực tiếp vào quốc phòng.

5. Mối lo ngại của Mỹ

Các quan chức Mỹ đang tranh cãi về mức độ nguy hiểm của các công cụ này. Có hai luồng ý kiến:

- Một số cho rằng đây là nguy cơ an ninh nghiêm trọng, vì nó giúp các đối thủ của Mỹ (như Iran) biết trước các động thái quân sự của Mỹ.

- Số khác coi đây là nỗ lực của Trung Quốc nhằm phô trương sức mạnh kỷ thuạt - tình báo của họ với thế giới.

Tóm lại: Bài báo cho biết rằng sự kết hợp giữa AI và dữ liệu mở đang khiến việc che giấu các hoạt động quân sự của Mỹ trở nên khó khăn hơn bao giờ hết, và Trung Quốc đang dẫn đầu trong việc thương mại hóa loại "tình báo AI" này để gây khó dễ cho Mỹ.

-----===<oOo>===-----

Nguồn tin và chi tiết : https://futurism.com/science-energy/bioengineering-plants-glow-light-cities?utm_source=flipboard&utm_content=topic/science

HCD : Máy tóm tắt nội dung bài báo (có thể còn sót những « tiếng mới » khó hiểu khó nghe)

Nhà khoa học Trung Quốc tạo ra cây phát sáng nhờ gen đom đóm, nhằm mục đích chiếu sáng thành phố ban đêm

Các nhà khoa học Trung Quốc đã tạo ra những cây có khả năng phát sáng trong bóng tối. Họ làm điều này bằng cách cấy ghép gen từ đom đóm và nấm phát sáng vào tế bào thực vật. Kết quả là cây phát ra ánh sáng dịu nhẹ.

Hiện tại, họ đã biến đổi thành công hơn 20 loài cây để phát sáng, bao gồm: hoa lan, hoa hướng dương, hoa cúc.

Mục đích chính: Nhắm thu hút khách du lịch, tạo cảnh quan hấp dẫn. Chiếu sáng đuờng phố vào ban đêm, đặc biệt ở các khu vực tối như công viên, giúp tiết kiệm điện.

Ông Li Renhan – người sáng lập công ty Magicpen Bio – nói rằng ông muốn tạo ra khung cảnh như hành tinh trong phim “Avatar”, với những thung lũng đầy cây phát sáng.

Lợi ích được quảng cáo là : Cây không cần điện, chỉ cần nước và phân bón. Tiết kiệm năng lượng, giảm khí thải. Có thể thay thế một phần đèn đường trong công viên hoặc vùng đất trống công cộng trong đô thị

-----===<oOo>===-----