Đại tá Hoàng Cơ Lân nói với những người Mỹ giấy gốc Việt cuồng Trump. "Đừng nhân danh chống cộng để bênh vực sự độc đoán; đừng lấy quốc tịch Mỹ làm bằng chứng cho hiểu biết về dân chủ." Có những người đến với nước Mỹ bằng con đường tị nạn, mang theo ký ức đau thương của một cuộc chiến, lòng căm thù chế độ cộng sản và niềm tin rằng Hoa Kỳ là biểu tượng của tự do. Nhưng có một nghịch lý đáng suy nghĩ: sau khi được sống trong một xã hội dân chủ, một bộ phận người Việt lại nhiệt thành ủng hộ một nhà lãnh đạo có những hành vi và lời nói thường xuyên gây tranh cãi về luật pháp, quyền lực và các nguyên tắc dân chủ.
<!>
Đó là nghịch lý mà Đại tá Hoàng Cơ Lân, một sĩ quan quân y Nhảy Dù Việt Nam Cộng Hòa, đã thẳng thắn đặt ra khi lên tiếng phê phán Donald Trump và một bộ phận người Việt gốc Việt tại Hoa Kỳ tôn sùng ông ta.
Lời phê phán ấy đáng chú ý không chỉ vì đối tượng bị chỉ trích là Trump, mà còn vì người đưa ra nhận định là một quân nhân từng trải qua chiến tranh, từng sát cánh với quân đội Hoa Kỳ và hiểu nước Mỹ từ bên trong, chứ không phải chỉ qua những khẩu hiệu chính trị.
1. Đại tá Hoàng Cơ Lân – người y sĩ Nhảy Dù giữa lằn ranh sinh tử.
Ông Hoàng Cơ Lân sinh năm 1932 tại Hà Nội, trong một gia đình trí thức có truyền thống y khoa. Thân phụ ông là một bác sĩ chuyên khoa khẩu–xoang, được giới thiệu là người có chuyên môn đặc biệt về các bệnh liên quan đến răng, miệng và hàm tại Hà Nội thời bấy giờ.
Ông theo học tại Lycée Albert-Sarraut, một trường trung học danh tiếng dưới thời Pháp thuộc. Năm 1952, sau khi đậu tú tài toàn phần, ông chọn con đường quân y và thi vào Trường Quân y Trung ương tại Hà Nội.
Sau Hiệp định Genève năm 1954, ông di cư vào Nam, tiếp tục con đường học vấn và tốt nghiệp y khoa năm 1958 với cấp bậc y sĩ trung úy. Cũng trong năm đó, ông ký hợp đồng phục vụ quân đội mười năm và tình nguyện gia nhập Tiểu đoàn 1 Nhảy Dù Việt Nam Cộng Hòa.
Điểm đặc biệt trong binh nghiệp của Hoàng Cơ Lân là ông không chọn công việc quân y tại hậu cứ. Ông trở thành một "toubib", tiếng Pháp dùng để gọi bác sĩ, nhưng trong môi trường quân đội, đó là người thầy thuốc trực tiếp theo chân đơn vị tác chiến ra chiến trường.
Từ năm 1959 đến 1970, ông tham gia nhiều cuộc hành quân cùng các đơn vị Nhảy Dù, từ rừng núi đến đồng bằng sông Cửu Long. Công việc của ông không chỉ là điều trị bệnh nhân trong quân y viện, mà còn phải cấp cứu thương binh ngay giữa những trận đánh, dưới làn đạn của đối phương.
Năm 1960, ông từng suýt mất mạng khi một viên đạn xuyên qua kính chắn phía trước mặt. Đó là một trong những trải nghiệm cho thấy người y sĩ tiền tuyến cũng phải đối diện với hiểm nguy chẳng khác gì người lính cầm súng.
Qua những năm tháng chiến trận, ông nhận thấy phù hiệu Hồng Thập Tự không phải lúc nào cũng bảo đảm an toàn cho nhân viên quân y. Theo lời kể của ông, trước nguy cơ bị đối phương nhắm bắn, ông đã ra lệnh cho nhân viên quân y dưới quyền không mang phù hiệu chữ thập đỏ trong những hoàn cảnh mà ông cho là có thể gây nguy hiểm.
Năm 1961, sau một trận đánh lớn tại Kiến Phong, ông được thăng đại úy thực thụ. Trong suốt thời gian phục vụ, ông vẫn giữ nguyên tắc nghề nghiệp: cứu chữa người bị thương, không phân biệt họ thuộc phía nào. Đó là nguyên tắc căn bản của y đức, vượt lên trên ranh giới chính trị và quân sự.
Với năng lực chuyên môn và kinh nghiệm chiến trường, ông lần lượt thăng tiến đến cấp đại tá. Từ năm 1972 đến 1975, ông giữ chức Giám đốc Trường Quân y VNCH, trở thành vị giám đốc cuối cùng của cơ sở đào tạo nhân viên quân y cho quân đội miền Nam trước ngày 30-4-1975.
Ông cũng từng được đào tạo trong hệ thống quân sự Hoa Kỳ, tốt nghiệp Trường Chỉ huy Tham mưu Lục quân Mỹ. Những kinh nghiệm ấy giúp ông hiểu rõ hơn về tổ chức, kỷ luật và truyền thống quân sự của đồng minh Hoa Kỳ.
Đáng chú ý, tháng 2 năm 2024, tạp chí quân sử Pháp Guerres & Histoire đã dành một vị trí đặc biệt trên trang bìa cho một sĩ quan Nam Việt Nam qua cuộc phỏng vấn về cuộc đời binh nghiệp của ông.
Đây là một sự ghi nhận đáng chú ý đối với một nhân chứng lịch sử thuộc quân đội Việt Nam Cộng Hòa, một thế hệ quân nhân mà những đóng góp và trải nghiệm chiến trường vẫn còn nhiều điều cần được nghiên cứu đầy đủ.
2. Đại tá Hoàng Cơ Lân phê phán Trump và những người Mỹ giấy gốc Việt.
Ở tuổi ngoài 90, Đại tá Hoàng Cơ Lân vẫn không chọn thái độ im lặng trước những diễn biến chính trị tại Hoa Kỳ.
Trong một bức thư gửi cộng đồng người Việt tại Mỹ, ông công khai bày tỏ sự bất bình đối với Donald Trump và thái độ của một bộ phận người Việt hải ngoại dành cho vị tổng thống này.
Điều đáng chú ý là ông không nhìn Trump đơn thuần như một nhân vật chính trị mà ông không thích. Ông đặt vấn đề trên bình diện rộng hơn: tư cách của một tổng thống, sự tôn trọng các định chế dân chủ, luật pháp và những giá trị căn bản đã làm nên nền cộng hòa Hoa Kỳ.
Theo nhận định của ông, cách ăn nói, hành xử và thái độ đối với các định chế quốc gia của Trump là điều khó có thể chấp nhận đối với một người từng hiểu biết về truyền thống dân chủ và quân sự Hoa Kỳ.
Với tư cách một sĩ quan VNCH từng sát cánh với quân đội Mỹ, từng học tập trong hệ thống quân sự Mỹ, ông đặt câu hỏi đối với những người ngày nay lớn tiếng giảng giải về đạo đức, lòng yêu nước và chủ nghĩa chống cộng: trong những năm tháng chiến tranh Việt Nam, họ đã ở đâu và đã trải qua những gì?
Câu hỏi ấy có thể gây khó chịu cho một số người, nhưng nó đặt ra một vấn đề đáng suy nghĩ: sự hiểu biết về lịch sử không thể chỉ được xây dựng bằng những khẩu hiệu chính trị.
Đặc biệt, ông phê phán một bộ phận người Việt mang quốc tịch Mỹ nhưng vẫn sống trong một không gian thông tin khép kín. Ông gọi hiện tượng này là những người Mỹ giấy.
Cần hiểu rằng đây là cách gọi mang tính phê phán của ông, không phải một khái niệm pháp lý hay một danh xưng dành cho toàn thể cộng đồng người Mỹ gốc Việt.
Theo cách nhìn của ông, một số người đã có quốc tịch Mỹ nhưng không thực sự tìm hiểu xã hội mà mình đang sinh sống. Họ ít quan tâm đến báo chí Hoa Kỳ, ít theo dõi những cuộc tranh luận chính trị bằng tiếng Anh, không tìm hiểu hoạt động của Quốc hội, Tối cao Pháp viện và các định chế dân chủ.
Thay vào đó, họ chỉ tiếp nhận thông tin từ một số kênh truyền thông Việt ngữ, những trang mạng có cùng khuynh hướng chính trị hoặc những người bình luận luôn xác nhận điều họ vốn đã tin.
Hậu quả là một vòng tròn thông tin khép kín hình thành. Những ý kiến trái chiều bị xem là thù địch, những người chỉ trích Trump bị quy kết là chống Mỹ, thậm chí bị gán ghép thành thân cộng sản.
Đây chính là điều đáng lo ngại.
Một người có quyền ủng hộ Trump, có quyền bỏ phiếu cho đảng Cộng Hòa và có quyền bảo vệ chính sách mà mình tin tưởng. Nhưng không ai có quyền đòi hỏi người khác phải thần tượng một tổng thống hoặc cấm người khác phê bình ông ta.
Ông cũng đưa ra sự so sánh với văn hóa chính trị tại Âu Châu, nơi tổng thống được nhìn nhận là người được dân chúng giao phó quyền hành trong một nhiệm kỳ, chứ không phải một nhân vật để thần tượng hóa.
Tổng thống là người phục vụ quốc gia. Quốc gia không phải tài sản riêng của tổng thống.
Đó là một nguyên tắc đơn giản nhưng rất quan trọng trong nền dân chủ.
3. Phân tích: chống cộng không có nghĩa là phải bênh vực Trump.
Theo tôi, giá trị đáng chú ý nhất trong lời phê phán của Đại tá Hoàng Cơ Lân nằm ở chỗ ông đã tách biệt hai vấn đề mà một số người Việt hải ngoại thường cố tình đánh đồng: chống cộng sản và ủng hộ Donald Trump.
Hai vấn đề ấy hoàn toàn không đồng nghĩa.
Một người có thể chống lại chế độ độc tài cộng sản, bảo vệ di sản Việt Nam Cộng Hòa, đồng thời phản đối những hành vi độc đoán của một tổng thống Hoa Kỳ. Không có gì mâu thuẫn trong lập trường ấy.
Trái lại, đó mới là sự nhất quán về nguyên tắc.
Người Việt tị nạn đến Hoa Kỳ phần lớn vì không chấp nhận một chế độ độc tài, không muốn sống trong một xã hội thiếu tự do ngôn luận, thiếu quyền lựa chọn chính quyền và thiếu sự bảo vệ của pháp luật.
Vậy tại sao khi đã sống trong một xã hội dân chủ, một số người lại có thể dễ dàng bỏ qua những nguyên tắc mà chính họ từng mong muốn được hưởng?
Nếu chúng ta phản đối một đảng cầm quyền vì đảng ấy kiểm soát báo chí, đàn áp đối lập và đặt quyền lực lên trên luật pháp, thì chúng ta cũng phải có thái độ tương tự khi những biểu hiện ấy xuất hiện trong bất cứ chính quyền nào khác.
Dân chủ không phải là món hàng chỉ có giá trị khi người mình ủng hộ thắng cử.
Dân chủ càng không phải là sự trung thành tuyệt đối với một cá nhân.
Một tổng thống được bầu bằng lá phiếu của người dân không có nghĩa là ông ta được quyền đứng trên luật pháp. Hiến pháp Hoa Kỳ không trao cho tổng thống quyền cai trị tuyệt đối. Quốc hội, Tối cao Pháp viện, báo chí tự do và quyền giám sát của người dân đều là những cơ chế nhằm ngăn chặn sự tập trung quyền lực.
Đó là nguyên tắc phân quyền và kiểm soát quyền lực, nền tảng của thể chế cộng hòa Hoa Kỳ.
Nhìn vào cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3-11-2026, những biến động chính trị và sự thay đổi tương quan quyền lực tại Quốc hội Hoa Kỳ càng cho thấy một đặc điểm quan trọng của nền dân chủ: người dân có quyền đánh giá lại chính quyền, và lá phiếu của họ có thể làm thay đổi tương quan quyền lực.
Không có đảng phái nào được quyền xem chiến thắng bầu cử là giấy phép cai trị vô thời hạn.
Cũng không có tổng thống nào được quyền xem sự ủng hộ của cử tri là sự miễn trừ trách nhiệm.
Điều đáng tiếc là trong một bộ phận cộng đồng người Việt, lòng chống cộng đôi khi bị biến thành một thứ thước đo duy nhất để đánh giá chính trị. Hễ ai chống cộng bằng những khẩu hiệu mạnh mẽ thì được xem là người tốt; ai phê phán Trump thì lập tức bị nghi ngờ lập trường.
Đây là một cách suy nghĩ thiếu căn bản.
Chống cộng không đồng nghĩa với chống Dân Chủ. Ủng hộ Dân Chủ cũng không đồng nghĩa với thân cộng. Và ủng hộ Cộng Hòa không có nghĩa là phải bênh vực mọi hành động của Trump.
Một công dân trưởng thành phải biết phân biệt giữa đảng phái, chính sách, cá nhân lãnh đạo và những nguyên tắc căn bản của quốc gia.
Một vấn đề khác cũng cần được đặt ra: quốc tịch không tự động tạo ra hiểu biết chính trị.
Mang thông hành Hoa Kỳ là một quyền công dân đáng quý, nhưng không phải giấy chứng nhận rằng người sở hữu nó đã hiểu đầy đủ về lịch sử, văn hóa, hiến pháp và sinh hoạt dân chủ của Hoa Kỳ.
Muốn hiểu nước Mỹ, người ta phải đọc, phải nghe, phải tìm hiểu và phải biết đối chiếu nhiều nguồn thông tin khác nhau. Đặc biệt, phải có khả năng chấp nhận những ý kiến trái ngược với niềm tin của mình.
Nếu chỉ nghe những điều mình thích, chỉ đọc những người cùng phe và chỉ tin những thông tin củng cố định kiến sẵn có, thì dù sống ở Mỹ 30 năm hay 50 năm, người ta vẫn có thể bị nhốt trong một thế giới tư tưởng nhỏ hẹp.
Tuy nhiên, cũng cần công bằng: không thể vì một số người gốc Việt cuồng Trump mà quy kết cả cộng đồng người Mỹ gốc Việt đều như vậy. Trong cộng đồng ấy có rất nhiều người hiểu biết, có tinh thần dân chủ, quan tâm đến chính trị Hoa Kỳ và sẵn sàng lên tiếng bảo vệ những nguyên tắc tự do.
Phê phán một hiện tượng phải nhắm đúng đối tượng, không nên biến sự bất đồng chính trị thành định kiến đối với cả một cộng đồng.
4. Lời kết: một người từng cứu thương binh vẫn lên tiếng bảo vệ tự do.
Đại tá Hoàng Cơ Lân là một nhân chứng của một thời kỳ lịch sử đầy đau thương. Ông từng đi qua những chiến trường đẫm máu, từng chứng kiến sinh mạng con người mong manh trước lằn đạn và từng làm công việc cứu người trong hoàn cảnh mà ranh giới giữa sống và chết chỉ cách nhau trong gang tấc.
Một người từng trải qua những năm tháng ấy có quyền nói lên suy nghĩ của mình về chính trị và xã hội.
Chúng ta có thể đồng ý hoặc không đồng ý với từng nhận định của ông. Nhưng không thể lấy tuổi tác, quá khứ hay lập trường chính trị để phủ nhận quyền phát biểu của ông.
Đối với tôi, điều đáng suy ngẫm nhất trong câu chuyện này không phải là Đại tá Hoàng Cơ Lân thích hay không thích Donald Trump.
Điều đáng suy ngẫm là một người từng chiến đấu trong quân đội Việt Nam Cộng Hòa, từng sát cánh với đồng minh Hoa Kỳ, nay phải lên tiếng nhắc nhở một bộ phận người Việt đang sống trên đất Mỹ về những nguyên tắc căn bản của nền dân chủ Hoa Kỳ.
Chúng ta rời bỏ Việt Nam vì không muốn sống dưới một chế độ độc tài. Chúng ta đến Hoa Kỳ vì tin tưởng vào tự do. Vậy thì đừng vì lòng trung thành với một chính trị gia mà quên mất lý do khiến mình chọn nước Mỹ làm quê hương thứ hai.
Yêu nước Mỹ không có nghĩa là phải yêu Donald Trump.
Chống cộng không có nghĩa là phải bênh vực Trump bằng mọi giá.
Và mang quốc tịch Mỹ không có nghĩa là đã hiểu hết giá trị của nền dân chủ Mỹ.
Tự do không phải là quyền được thần tượng hóa một lãnh tụ. Tự do là quyền được chọn lựa, được bất đồng, được phê bình và được bảo vệ trước quyền lực của chính quyền.
Đó mới là điều mà những người từng bỏ nước ra đi để tìm tự do cần phải hiểu.
Một người lính có thể cầm súng bảo vệ đồng đội giữa chiến trường. Một người thầy thuốc có thể cứu sống thương binh không phân biệt chiến tuyến. Và một công dân, dù ở bất cứ tuổi nào, vẫn có thể lên tiếng bảo vệ những nguyên tắc mà mình tin tưởng.
Tiếng nói của Đại tá Hoàng Cơ Lân, vì thế, đáng được đọc và suy ngẫm.
Đoàn Xuân Thu.
Melbourne.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét