Giáo Hoàng Lêô XIV kêu gọi không để Trí tuệ Nhân tạo thống trị nhân loại Một năm kể từ khi nhậm chức, hôm nay, 25/05/2026, tại Vatican, giáo hoàng Lêô XIV công bố tông huấn đầu tiên, mang tên « Magnifica Humanitas » (tạm dịch là Nhân loại Vĩ đại), với thông điệp chính là không để cho Trí tuệ Nhân tạo (AI) thống trị nhân loại. Buổi ra mắt tông huấn về AI của giáo hoàng có sự tham dự của nhiều chuyên gia về AI, đặc biệt là Christopher Olah, nhà đồng sáng lập công ty Trí tuệ Nhân tạo hàng đầu thế giới Anthropic.
<!>
Theo AFP, trong văn bản dài 130 trang này, nhà lãnh đạo Giáo hội Công Giáo nhấn mạnh, « cuộc chạy đua tìm kiếm thuật toán hiệu quả nhất và cơ sở dữ liệu lớn nhất », thường chỉ nhằm mục tiêu « củng cố lợi thế về địa - chính trị hoặc thương mại ». Việc các nguồn lực này tiếp tục được tập trung trong tay « một số tập đoàn kinh tế và công nghệ lớn », mà không có các hình thức chia sẻ và tiếp cận thích đáng, « đang làm gia tăng hố sâu ngăn cách giữa tầng lớp trên và người bị loại trừ ».
Theo Liên Hiệp Quốc, thị trường lĩnh vực Trí tuệ Nhân tạo dự đoán có thể lên tới 4,8 nghìn tỷ đô la vào năm 2033, tăng gấp 25 lần chỉ trong một thập kỷ, trong khi lợi nhuận thu được chỉ tập trung trong tay một số ít thế lực.
« Điều chỉnh bằng pháp lý là không đủ »
Theo « Magnifica humanitas », công nghệ không phải là « một lực lượng đối nghịch với con người », không phải là « một cái ác tự thân », tuy nhiên, « nó không trung tính, vì nó là sản phẩm của những người thiết kế, tài trợ, điều chỉnh và sử dụng ».
Tông huấn đầu tiên của giáo hoàng Lêô XIV lưu ý, « điều chỉnh Trí tuệ nhân tạo bằng các quy định pháp lý là không đủ », mà phải « vô hiệu hóa khả năng gây hại » của AI, và làm cho mọi người dễ dàng tiếp cận với Trí tuệ Nhân tạo. Để làm được điều này, giáo hoàng Lêô XIV nhấn mạnh đến sự cần thiết phải có một « khuôn khổ tinh thần, đạo đức và chính trị mới » để điều chỉnh các cách tân công nghệ này, bao gồm đòi hỏi tôn trọng môi trường.
Tố cáo nạn nô lệ mới
Trích dẫn Plato, J.R.R. Tolkien, Picasso và Beethoven vì những đóng góp trong việc chống lại « sự phi nhân hóa », tông huấn « Magnifica humanitas », đặc biệt lên án « các hình thức nô lệ mới », được tạo ra để khai thác các nguồn lực cần thiết phục vụ cho Trí tuệ Nhân tạo, « ở nhiều nơi trên thế giới, thanh niên và trẻ em làm việc trong điều kiện nguy hiểm để chiết xuất các nguyên tố đất hiếm », « thân thể các em bị hủy hoại để phục vụ cho dòng chảy sức mạnh tính toán (của AI) không bị gián đoạn ».
Cũng nhân dịp này, người đứng đầu Giáo hội Công giáo « chân thành xin được tha thứ » về việc Giáo hội trong lịch sử đã chậm trễ trong việc lên án « chế độ nô lệ ».
Để đối phó với cuộc cách mạng công nghệ, giáo hoàng nhấn mạnh vai trò « cực kỳ quan trọng » của giáo dục, và cảnh báo « hiện tượng bắt cóc trẻ em, tống tiền và bóc lột tình dục » trẻ vị thành niên, trở nên « nguy hiểm hơn » bởi « các công cụ Trí tuệ Nhân tạo », cũng như việc các mạng lưới tội phạm sử dụng các công cụ được phát triển nhờ AI, như nền tảng trực tuyến, hệ thống nhắn tin, thanh toán ẩn danh… để tuyển dụng, kiểm soát và vận chuyển các nạn nhân buôn người, thường là trẻ vị thành niên.
Thông điệp hòa bình
Mặc dù chủ đề chính của tông huấn là bảo vệ phẩm giá con người trước sự phát triển đột biến của Trí tuệ Nhân tạo (AI), vị giáo hoàng người Mỹ đầu tiên trong lịch sử cũng nhân dịp này nhắc lại thông điệp về hòa bình, vốn là nguồn gốc của những căng thẳng gần đây với chính quyền Donald Trump.
Giáo hoàng Lêô XIV kêu gọi vượt qua chủ thuyết về « chiến tranh chính nghĩa », thường được viện dẫn để biện minh cho mọi hành động chiến tranh, và kêu gọi tuân theo « quyền tự vệ theo nghĩa nghiêm ngặt nhất », đồng thời khuyến cáo nỗ lực « giải quyết xung đột bằng đối thoại, ngoại giao và tha thứ ».
Tông huấn về AI được ký đúng 135 năm sau Tông huấn nổi tiếng của giáo hoàng Lêô XIII « Rerum novarum », được coi là học thuyết xã hội của Giáo hội Công giáo trong kỉ nguyên công nghiệp hóa và tư bản chủ nghĩa. Nhiều chuyên gia cũng so sánh Magnifica Humanitas với tông huấn Laudato Si' về sinh thái của cố giáo hoàng Phanxicô, công bố năm 2015.
Ngoại trưởng Mỹ vẫn tin tưởng sớm đạt được thỏa thuận Iran chấm dứt chiến tranh
Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio tuyên bố vẫn tin tưởng là Washington và Teheran có thể đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột ngay từ « hôm nay, thứ Hai » 25/05/2026 và đó sẽ là một thỏa thuận « vững chắc » cho phép giải tỏa eo biển Hormuz. Phát biểu nói trên được đưa ra sau khi tổng thống Donald Trump cho biết ông « không vội » tránh để phải « thông qua một thỏa thuận tồi ».
Đang công du Ấn Độ chuẩn bị dự hội nghị về an ninh giữa bốn nước Hoa Kỳ, Nhật Bản, Úc và Ấn Độ (QUAD), ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tỏ ra thận trọng: Căn cứ vào những thông tin có được từ cuối ngày Chủ Nhật 24/5, có khả năng thỏa thuận (với Iran) sẽ đạt được trong ngày Thứ Hai, 25/05/2026.
Ngoại trưởng Mỹ đồng thời tuyên bố tổng thống Trump sẽ không ký một « thỏa thuận tồi ». Dù vậy theo giới quan sát, một số dấu hiệu cho thấy chính quyền Mỹ đang chịu áp lực rất lớn từ phía công luận và cả trong hàng ngũ Cộng Hòa và Dân Chủ, như giải thích của thông tín viên RFI Edward Maille từ Atlanta :
« Donald Trump trong tình thế bế tắc : làm thế nào vừa nhanh chóng đạt được một thỏa thuận, chấm dứt một cuộc xung đột đang bị một phần cử tri ủng hộ ông phản đối, nhưng đồng thời tránh để bị coi là bên phải đầu hàng. Bên cạnh đó là các câu hỏi nên đưa hay không vấn đề hạt nhân vào thỏa thuận và liệu có giải pháp tối ưu nào hay không ?
Suốt hai ngày nghỉ cuối tuần, phe Dân Chủ đối lập cũng như các dân biểu bên đảng Cộng Hòa đồng loạt lên tiếng. Điển hình là trường hợp của thượng nghị sĩ Ted Cruz. Ông e rằng thảo thuận sẽ quá thuận lợi cho phía Iran. Còn Roger Wicker, chủ tịch ủy ban quân lực tại Thượng Viện, kêu gọi tổng thống Hoa Kỳ lại oanh kích các cơ sở quân sự của Iran. Trên đài truyền hình CNN, thượng nghị sĩ đảng Cộng Hòa Thom Tillis cảnh báo mọi thỏa thuận với Iran mà không được Quốc Hội phê chuẩn thì chắc chắn sẽ thất bại. Ông nói : "Pete Hegseth và bên bộ Quốc Phòng, khoảng 11 tuần trước đây từng nói với chúng tôi là họ đã phá hủy năng lực phòng thủ của Iran, và chúng ta cũng kiểm soát được vật liệu hạt nhân của Iran, vấn đề chỉ là thời gian. Giờ đây, người ta nói đến quan điểm dường như là chấp nhận vật liệu hạt nhân đó vẫn ở lại Iran. Tất cả những điều này có nghĩa là gì ?"
Liên quan đến việc giải tỏa tài sản Iran bị đóng băng như phía Teheran đã yêu cầu, một lần nữa các nghị sĩ đảng Cộng Hòa theo dõi sát những quyết định của Donald Trump. Đây chính là chủ đề mà trước đây ông liên tục chỉ trích tổng thống Barack Obama khi chính quyền Washington ký kết thỏa thuận hạt nhân với Iran hồi 2015 ».
Theo các phương tiện truyền thông Hoa Kỳ, Teheran và Washington đàm phán trên ba vấn đề chính liên quan đến khối lượng uranium được làm giàu mà Iran đang nắm giữ, giải tỏa tài sản của chế độ Iran ở hải ngoại và nhất là việc mở cửa trở lại eo biển Hormuz.
Chính vì hy vọng xung đột Trung Đông nhanh chóng kết thúc, eo biển Hormuz lại được tự do qua lại mà giá dầu trong phiên giao dịch sáng nay giảm hơn 5% vào giờ mở cửa trên các sàn chứng khoán Á châu.
Đàm phán: Iran hoan nghênh các tiến triển, nhưng không thỏa hiệp về các « lằn ranh đỏ »
Trả lời báo giới hôm nay 25/06, phát ngôn viên bộ Ngoại Giao Iran Esmail Baghai cho biết « đã đạt được thỏa thuận về phần lớn các vấn đề đang được thảo luận », nhưng không thể khẳng định là « một thỏa thuận sẽ sớm được ký kết », đồng thời tố cáo thái độ « sớm nắng chiều mưa » của Washington.
AFP dẫn lại hãng tin Iran Fars, theo đó các lệnh trừng phạt nhắm vào dầu mỏ, khí đốt và các sản phẩm hóa dầu khác của Iran sẽ phải được dỡ bỏ trong khi các cuộc đàm phán tiếp tục, để cho phép Iran xuất khẩu các sản phẩm rất quan trọng đối với nền kinh tế nước này.
Từ Teheran, thông tín viên Siavosh Ghazi cho biết về các lằn ranh đỏ của Iran :
« Theo các phương tiện truyền thông thân cận với chính quyền, các cuộc đàm phán ở giai đoạn cuối đang bị đình trệ vì hai vấn đề, hai thay đổi lập trường của Mỹ liên quan đến việc chấm dứt phong tỏa các tài sản của Iran và tình hình ở Liban.
Iran khẳng định sẽ không thỏa hiệp về hai lằn ranh đỏ này. Cụ thể là, các cuộc tấn công của Israel nhằm vào lực lượng Hezbollah và cộng đồng theo hệ phái Shia ở Liban phải chấm dứt, cùng với việc ngừng bắn nhắm vào Iran trên tất cả các mặt trận, và việc chấm dứt phong tỏa một phần tài sản của Iran. Số tiền đang được thảo luận nằm trong khoảng từ 12 tỷ đến 24 tỷ đô la. Đây là những lằn ranh đỏ đối với chính phủ Iran, và Teheran sẽ không nhượng bộ về bất kỳ điểm nào trong số này.
Đây là lý do tại sao các đàm phán hiện đang bị đình trệ. Hơn nữa, liên quan đến eo biển Hormuz, một quan chức thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo tuyên bố rằng Iran sẽ không chấp nhận trở lại tình hình trước đây. Điều này có nghĩa là việc mở lại eo biển Hormuz không có nghĩa là quay trở lại tình hình như trước chiến tranh. Iran sẽ duy trì quyền kiểm soát eo biển bằng cách thu phí với các tàu thuyền thương mại qua lại. »
Về eo biển Hormuz, hôm nay, phát ngôn viên bộ Ngoại Giao Iran cho biết, Teheran sẽ thu phí cho « các dịch vụ lưu thông hàng hải » và nhấn mạnh sẽ không thu « lệ phí qua eo biển ». Ông Esmail Baghai giải thích : « Các dịch vụ được cung cấp, cụ thể như dịch vụ lưu thông hàng hải và các biện pháp cần thiết để bảo vệ môi trường của eo biển Hormuz, Vịnh Ba Tư và Biển Oman, đòi hỏi một số khoản phí nhất định ».
Tư lệnh quân đội Pakisan đi Trung Quốc
Tư lệnh Quân đội Pakistan Asim Munir, cùng thủ tướng Shehbaz Sharif, công du Trung Quốc hôm nay. Tư lệnh Quân đội Asim Munir là người phụ trách chính việc trung gian cho các đàm phán giữa Teheran và Washington.
Tại Bắc Kinh, trong cuộc gặp giới lãnh đạo Trung Quốc, thủ tướng Shehbaz Sharif nhấn mạnh, « thống chế Munir đã có mặt tại Teheran, và ông ấy không thể bỏ lỡ chuyến đi quan trọng này ». Thủ tướng Pakistan cám ơn Trung Quốc đã hậu thuẫn cho một giải pháp hòa bình.
Chiến tranh Ukraina:Pháp, Liên Âu lên án Nga sử dụng tên lửa Oreshnik có thể gắn đầu đạn hạt nhân
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, thủ tướng Ý Giorgia Meloni và lãnh đạo ngoại giao Liên Âu Kaja Kallas hôm qua, 24/05/2026, đồng loạt lên án Nga oanh kích Ukraina với tên lửa tầm trung Oreshnik trong đêm ngày 23/05. Oreshnik là tên lửa có thể gắn đầu đạn hạt nhân.
Theo AFP, trên mạng X, tổng thống Emmanuel Macron nhấn mạnh, việc sử dụng tên lửa này là hành động leo thang chiến tranh của Nga, nhưng đồng thời cho thấy Matxcơva « đang lâm vào thế bế tắc » trong cuộc chiến xâm lăng Ukraina. Tổng thống Pháp nhấn mạnh là Nga đã sử dụng loại tên lửa này trong loạt tấn công nhắm vào « các mục tiêu dân sự ở Ukraina ».
Theo bà Kaja Kallas, lãnh đạo cơ quan đối ngoại của Liên Âu, việc Nga dùng tên lửa tầm trung Oreshnik là nằm trong « chiến thuật hăm dọa », khi « Nga đang rơi vào thế bế tắc trên chiến trường, vì vậy họ khủng bố Ukraina bằng các cuộc tấn công có chủ đích nhắm vào trung tâm các thành phố ».
Về phần mình, thủ tướng Ý Giorgia Meloni « lên án mạnh mẽ cuộc tấn công bạo lực của Nga, một lần nữa nhắm vào cơ sở hạ tầng dân sự ở Ukraina, với sự leo thang dần về quy mô vũ khí được sử dụng ».
TT Pháp kêu gọi Belarus không để « bị kéo vào » chiến tranh Ukraina
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron hôm qua, 24/05, trong cuộc điện đàm với nguyên thủ Belarus, Alexander Lukashenko, đã kêu gọi ông không nên « bị lôi kéo vào » cuộc chiến của Nga tại Ukraina, theo các nguồn tin thân cận với tổng thống Pháp. Tổng thống Macron cũng kêu gọi lãnh đạo Belarus có các bước đi cần thiết để cải thiện quan hệ với Liên Âu.
Văn phòng tổng thống Belarus ra một thông báo cho biết « hai nguyên thủ quốc gia đã thảo luận về các vấn đề khu vực cũng như quan hệ của Belarus với Liên Âu và đặc biệt là với Pháp », và cuộc điện đàm diễn ra « theo sáng kiến của phía Pháp ».
Vào đầu cuộc xâm lược Ukraina hồi tháng 02/2022, Belarus đã cho phép quân đội Nga phát động một cuộc tấn công quy mô lớn từ lãnh thổ của mình vào miền bắc Ukraina, hướng tới Kiev. Tên lửa đạn đạo siêu thanh Oreshnik đã được triển khai ở Belarus từ năm ngoái. Trong tuần trước, Nga và Belarus đã tiến hành các cuộc tập trận quân sự chung, trong đó có diễn tập sử dụng vũ khí hạt nhân.
Tên lửa Oreshnik gấp 11 lần tốc độ ánh sáng, mang nhiều đầu đạn
Đây là lần thứ ba Nga sử dụng tên lửa siêu thanh Oreshnik, có thể gắn đầu đạn hạt nhân, tấn công Ukraina, hai lần trước là vào cuối năm 2024 và đầu 2026. Theo AFP, sự tồn tại của loại tên lửa đạn đạo siêu thanh này đã được thế giới biết đến sau cuộc tấn công ngày 21/11/2024, nhắm vào một nhà máy quân sự lớn ở thành phố Dnipro, miền trung Ukraina. Theo Matxcơva, cuộc tấn công này là để đáp trả các cuộc oanh kích của Ukraina nhằm vào Nga bằng tên lửa ATACM và Storm Shadow, của Mỹ và Anh.
Theo các chuyên gia quân sự, vụ phóng đầu tiên này có thể không mang theo chất nổ và được Matxcơva sử dụng để truyền đi một thông điệp chính trị. Kể từ đó, Matxcơva tuyên bố bắt đầu sản xuất hàng loạt loại tên lửa này.
Cho đến năm 2019, Nga và Hoa Kỳ bị cấm triển khai các tên lửa như vậy theo Hiệp ước về vũ khí Hạt nhân Tầm trung (INF), được ký kết năm 1987 trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh. Nhưng vào năm 2019, tổng thống Mỹ Donald Trump đã rút Hoa Kỳ khỏi hiệp ước, cáo buộc Nga vi phạm, từ đó mở đường cho một cuộc chạy đua vũ trang mới.
Theo Lầu Năm Góc, tên lửa Oreshnik « dựa trên tên lửa đạn đạo liên lục địa RS-26 Rubezh của Nga ». Chương trình vũ khí RS-26 Rubezh, với lần thử nghiệm thành công đầu tiên vào năm 2012, vốn bị đóng băng vào năm 2018, theo hãng thông tấn nhà nước Nga TASS.
Tên lửa với tầm bắn từ 3.000 đến 5.500 km này « có thể đe dọa hầu hết châu Âu », theo Pavel Podvig, một nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Giải trừ quân bị của Liên Hiệp Quốc (UNIDIR). Theo tình báo quân sự Ukraina (GUR), tốc độ tên lửa « ở giai đoạn cuối của quỹ đạo » lớn hơn 11 lần tốc độ âm thanh, tương đương khoảng 13.600 km/giờ.
Việc Oreshnik được cho là trang bị nhiều đầu đạn, mỗi đầu đạn có quỹ đạo độc lập khi đi vào khí quyển, làm tăng thêm khó khăn cho việc đánh chặn, theo tổng thống Nga. Một video về vụ phóng tên lửa của Nga vào ngày 21/11/2024, được lan truyền trên mạng xã hội, cho thấy sáu tia sáng mạnh liên tiếp vào thời điểm gần đến mục tiêu. Đây là một dấu hiệu cho thấy tên lửa « được trang bị sáu đầu đạn », theo Cơ quan Tình báo Ukraina (GUR).
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét