TIẾNG SÓNG TRONG LÒNG NGƯỜI LÍNH THỦY - Đệ Nguyễn

Hình minh họa của Bộ Thông tin VNCH.

Có những buổi chiều, khi hoàng hôn nhuộm đỏ mặt biển Đông, người ta nghe văng vẳng từ đâu đó một khúc nhạc buồn, buồn như tiếng sóng vỗ vào mạn tàu, buồn như ánh mắt người con gái đứng trên bến cảng nhìn theo bóng con tàu khuất dần sau đường chân trời. Đó là nhạc lính. Nhạc của những người trai áo trắng Hải Quân, mang trên vai sứ mệnh bảo vệ từng tấc biển của Tổ Quốc, nhưng trong lòng lại ôm ấp một trời thương nhớ không bao giờ nguôi.Người ta thường nói rằng người lính Bộ Binh chiến đấu trên đất mẹ, dù gian khổ, dù hiểm nguy, nhưng dưới chân họ vẫn là đất quê hương, vẫn là mảnh đất cha ông để lại. 

<!>

Còn người lính Hải Quân thì khác. Họ ra đi trên những con tàu sắt vô tri lạnh lẽo, bỏ lại sau lưng tất cả, bến cảng, phố phường, mái nhà, tiếng cười của người thân yêu để hải hành vào một khoảng không gian mênh mông không bờ không bến. Biển cả bao la đón họ vào lòng, nhưng cũng chính đại dương ấy cắt đứt họ khỏi tất cả những gì họ yêu thương nhất trên đời.

Chính từ nỗi cô đơn ấy, từ khoảng cách vô tận ấy, những khúc nhạc đẹp nhất, buồn nhất, và cũng lãng mạn nhất của người lính Hải Quân Việt Nam Cộng Hòa đã ra đời.

Nhạc sĩ Y Vân, với trái tim nhạy cảm của một người nghệ sĩ hiểu thấu lòng người lính, đã viết nên Tình Yêu Thủy Thủ. “Ví bằng đất nước mình. Nên bể dâu hoang tàn. Nhưng tình không tan biến. Nhớ em điểm sao đêm. Đếm sao mà vấn lòng. Vấn lòng càng thương hơn...”

Một bài ca mà mỗi nốt nhạc như một con sóng nhỏ, lăn tăn, rồi vỡ tan vào bờ cát ký ức. Người lính Thủy trong bài hát ấy không chỉ lênh đênh trên biển, anh lênh đênh trong chính tâm hồn mình, giữa bổn phận và tình yêu, giữa tiếng gọi của Tổ Quốc và tiếng thì thầm của trái tim. Hình bóng người yêu cứ hiện lên mỗi khi sóng vỗ, mỗi khi gió thổi, mỗi khi đêm xuống và bầu trời đầy sao kia trở thành tấm gương phản chiếu nỗi nhớ không tên.

Rồi Nguyễn Văn Đông, người nhạc sĩ tài hoa mà cuộc đời gắn liền với quân ngũ, đã để lại cho đời Chiều Mưa Biên Giới, một khúc ca mà dù không viết riêng cho Hải Quân, nhưng mỗi người lính xa nhà đều có thể tìm thấy trong đó bóng dáng của chính mình. Tiếng mưa trong bài hát ấy không chỉ là mưa nơi biên giới xa xăm, đó là mưa trong lòng, mưa của nỗi nhớ quê hương, nhớ người thân, nhớ những buổi chiều bình yên mà chiến tranh đã cướp đi mất.

Trong tất cả những hình ảnh thơ ca mà nhạc lính Hải Quân để lại, có lẽ đẹp nhất, và cũng đau nhất, là hình ảnh bến và tàu. Hai thực thể ấy sinh ra để gắn bó với nhau, nhưng cũng sinh ra để chia lìa nhau. Bến ở lại, tàu ra đi. Tàu trở về, bến vẫn đứng đó chờ. Và trong cái vòng tuần hoàn chia ly, đoàn tụ lại chia ly ấy, tình yêu của người lính Hải Quân được định nghĩa.

Nhạc sĩ Đan Thọ, với Hải Ngoại Thương Ca, đã vẽ nên bức tranh ấy bằng những nốt nhạc mềm mại như tơ lụa. Người lính ra khơi, mang theo trong tim hình bóng người con gái anh yêu. Nàng đứng trên bến, tóc bay trong gió biển, mắt trông theo Chiến Hạm cho đến khi bóng tàu chỉ còn là một chấm nhỏ rồi tan biến vào đường chân trời. Và từ khoảnh khắc ấy, hai người sống trong hai thế giới hoàn toàn khác nhau. Anh với biển cả mênh mông, nàng với những ngày dài chờ đợi.

Tình yêu trong nhạc Hải Quân là thứ tình yêu được “niêm phong” bằng lời thề trước khi tàu nhổ neo. Nó không có chỗ cho sự do dự, không có chỗ cho những cuộc gặp gỡ bất ngờ hay những buổi chiều hẹn hò dưới mái hiên mưa. Nó chỉ có những lá thư. Những lá thư tình vượt biển, mang theo hơi ấm của bàn tay người viết, mang theo mùi mực và nỗi nhớ để nối liền hai trái tim cách nhau ngàn trùng sóng nước.

Hình minh họa của Hải quân VNCH.

“Con tàu ra khơi, bỏ lại bến bờ yêu thương...” Câu hát ấy, nghe qua tưởng đơn giản, nhưng chứa đựng trong nó cả một trời thương nhớ. Bởi vì người Thủy Thủ không chỉ bỏ lại bến cảng sau lưng, anh bỏ lại cả một cuộc đời, cả một tương lai mà anh và người yêu đã cùng nhau mơ ước. Và mỗi lần tàu ra khơi là mỗi lần anh phải học lại cách sống với nỗi nhớ, học lại cách nhìn sao trời mà tưởng tượng ra khuôn mặt người thương.

Có những đêm Chiến Hạm lướt sóng vượt trùng dương, đồng đội đã ngủ say, người Thủy Thủ đứng trực trên đài Chỉ Huy. Xung quanh anh là biển đêm mênh mông, đen thẫm, im lặng, chỉ có tiếng sóng vỗ đều đặn như nhịp thở của đại dương. Nhạc sĩ Nguyên Vũ đã gợi nỗi cô đơn qua “Sao Rơi Trên Biển”: “... Lênh đênh... đài cao chiến hạm. Anh nhìn vì sao rơi. Nhắc nhớ tên em. Ngày xưa... anh thường ngắm sao trời. Lạc đáy mắt mỹ nhân...” Trên đầu anh, người Thủy Thủ cô đơn là bầu trời đầy sao, những ngôi sao lấp lánh, xa xôi, nhưng cũng là những người bạn duy nhất của anh trong đêm dài cô quạnh ấy. “... Bao la đêm biển xuống, Làm sương rơi áo anh. Trên boong nhiều gió lộng. Tàu còn đi khắp miền. Em ơi... biển hôm nay lạnh lắm. Và mưa bay thật nhiều...”

Nỗi cô đơn trong những đêm như thế không giống nỗi nhớ của người lính Bộ Binh ngồi trong chiến hào nhớ mái nhà, nhớ tiếng mẹ gọi. Nỗi nhớ của người lính Hải Quân mang một chiều kích khác, nó rộng lớn như biển, sâu thẳm như đáy đại dương, và trừu tượng như những con sóng không bao giờ có hình dạng cố định.

Anh nhớ, nhưng không biết nhớ gì cụ thể, hay đúng hơn, anh nhớ tất cả cùng một lúc, mùi tóc người yêu, tiếng cười của mẹ, ánh đèn vàng trong căn nhà nhỏ, con đường quen thuộc anh đã đi ngàn lần mà bây giờ xa cách ngàn trùng. Biển rộng mênh mông không làm nỗi nhớ vơi đi. Trái lại, nó làm nỗi nhớ thêm da diết, thêm bao la. Như thể lòng người đi biển cũng rộng ra theo biển, và trong cái khoảng rộng vô tận ấy, nỗi nhớ có chỗ để lan tràn, để lớn lên, để trở thành một thứ gì đó vừa đẹp vừa đau đến không thể nói thành lời.

Nhưng người lính Hải Quân không hoàn toàn cô đơn. Bên cạnh anh, trên cùng con tàu ấy, là những người anh em, những người cùng màu áo trắng, cùng chia sẻ những bữa cơm đạm bạc trên boong tàu, cùng nhau vượt qua những cơn bão tố, cùng nhau trực chiến trong những đêm dài lạnh lẽo. Tình đồng đội trong nhạc lính Hải Quân không ồn ào, không hào hùng theo kiểu trống trận vang rền. Nó lặng lẽ, sâu sắc, như nước biển, nhìn bề ngoài thì phẳng lặng, nhưng bên dưới là cả một thế giới mênh mông.

Đó là “cái nhìn” mà hiểu nhau không cần lời nói khi tàu vào vùng nguy hiểm. Đó là bàn tay đặt lên vai nhau trong đêm trực chiến. Đó là những câu chuyện kể về người yêu, về gia đình, về quê nhà. Những câu chuyện mà mỗi người lính đều thuộc lòng câu chuyện của người kia như thuộc lòng câu chuyện của chính mình.

Trần Thiện Thanh, người nhạc sĩ tài hoa đã để lại cho đời những khúc ca bất hủ về người lính, đã hiểu thấu tình đồng đội ấy. Trong Người Ở Lại Charlie, ông không chỉ viết về sự hy sinh của một người lính. Ông viết về tình Huynh Đệ Chi Binh, về cái giá mà những người còn sống phải trả khi nhìn đồng đội ngã xuống. Và trong Tình Thư Của Lính, ông lại nhẹ nhàng hơn, tình tứ hơn, một lá thư tình người lính gửi về hậu phương, mang theo tất cả những gì anh không thể nói thành lời khi đứng trước mặt người yêu.

Và trên tất cả những tình cảm ấy, tình yêu đôi lứa, tình gia đình, tình đồng đội, còn có một tình cảm lớn hơn, sâu hơn, mà người Thủy Thủ mang theo trong tim mỗi khi tàu rời bến: Tình yêu quê hương.

Khi Chiến Hạm tách bến ra khơi, đất liền dần thu nhỏ lại. Những mái nhà, những hàng cây, những ngọn núi, tất cả mờ dần rồi biến mất sau đường chân trời. Và trong khoảnh khắc ấy, người Thủy Thủ mới thực sự hiểu thế nào là yêu quê hương. Không phải yêu bằng những lời văn hoa, không phải yêu bằng những bài diễn văn hùng hồn, mà yêu bằng cái cảm giác thắt lòng khi nhìn đất liền khuất dần, yêu bằng nỗi khao khát được trở về mà không biết ngày nào mới thành hiện thực.

“Màu áo trắng Hải Quân, mang theo bao nỗi nhớ...” Màu áo trắng ấy, trắng như bọt biển, trắng như mây trời, không chỉ là màu của quân phục. Đó là màu của lý tưởng, màu của sự trong sáng, màu của tình yêu Tổ Quốc không vụ lợi, không toan tính. Người lính mặc màu áo ấy ra đi, mang theo trong lòng hình bóng quê hương, và chiến đấu không phải vì danh vọng hay quyền lực, mà vì những điều giản dị nhất, để người mẹ già được ngủ yên, để người yêu được sống bình an, để những đứa trẻ được lớn lên trong hòa bình. Nếu nhạc lính Bộ Binh là tiếng đất, cụ thể, gần gũi, đau thương như máu thấm vào lòng đất mẹ, thì nhạc lính Hải Quân là tiếng biển, mênh mang, lãng mạn, và cô quạnh như người lính đứng một mình trên boong tàu giữa đêm khuya.

Người lính Bộ Binh nhớ những thứ có thể chạm tay vào được, mái tranh, bờ ao, tiếng mẹ gọi cơm chiều. Nỗi nhớ của anh thổn thức, trực tiếp, như vết thương còn rỉ máu. Còn người lính Hải Quân nhớ bằng cả tâm hồn, nhớ bằng cách nhìn sóng, nhìn trăng, nhìn những ngôi sao phản chiếu trên mặt biển. Nỗi nhớ của anh triết lý hơn, chiêm nghiệm hơn, như người đứng trước biển cả và bỗng nhiên hiểu ra rằng cuộc đời này nhỏ bé và ngắn ngủi biết bao. Tình yêu của người lính Bộ Binh đau như đất, chi tiết, xác thực, thổn thức, và luôn đứng trước nguy cơ mất mát. Tình yêu của người lính Hải Quân đẹp như biển rộng lớn, lãng mạn, nhưng xa vời và đầy cô đơn. Mặc dầu khác nhau về hình thức, dù khác nhau về màu sắc cảm xúc, tình yêu cả hai đều phát sinh từ cùng một nguồn: Tình yêu quê hương, tình yêu con người, và khát vọng hòa bình, khát vọng được trở về, được sống bình thường, được yêu và được yêu lại trong một đất nước không còn tiếng súng.

Chiến tranh đã qua đi. Những con tàu Hải Quân năm xưa không còn nữa. Những người lính mặc áo trắng ấy, người đã về, người còn ở lại mãi mãi với biển, đã trở thành một phần của lịch sử. Nhưng những khúc nhạc họ để lại thì vẫn còn đó, vẫn vang lên trong những buổi chiều hoàng hôn đỏ rực trên mặt biển, vẫn làm lòng người nghe thắt lại với một nỗi buồn không tên. Bởi vì âm nhạc không chết. Tình cảm không chết. Và những gì người lính Hải Quân Việt Nam Cộng Hòa đã gửi vào những khúc ca ấy, tình yêu, nỗi nhớ, lòng trung thành, sự hy sinh sẽ còn sống mãi, như sóng biển không bao giờ ngừng vỗ vào bờ.

“Con tàu ra khơi, bỏ lại bến bờ yêu thương...” Và bến bờ ấy, bến bờ của ký ức, của tình yêu, của quê hương vẫn đứng đó, chờ đợi, như người con gái năm xưa đứng trên bến cảng nhìn theo bóng con tàu, mắt đỏ hoe mà môi vẫn mỉm cười, nụ cười của người biết rằng dù xa cách ngàn trùng, tình yêu vẫn là sợi dây vô hình nối liền hai trái tim, vượt qua mọi sóng gió, mọi khoảng cách, mọi thử thách của thời gian và số phận.

Viết để tưởng nhớ những người Thủy Thủ Hải Quân Việt Nam Cộng Hòa, những người đã mang màu áo trắng ra khơi, mang theo trong tim cả một trời thương nhớ, và để lại cho đời những khúc ca bất tử.

Đệ Nguyễn