<!>
Sự thận trọng từ phía Iran: Bộ Ngoại giao Iran gọi các tuyên bố ký kết ngay lập tức của Mỹ là "suy đoán". Tehran nhấn mạnh văn kiện này nếu được thông qua cũng chỉ là một khung đàm phán kéo dài 60 ngày về hồ sơ hạt nhân và dỡ bỏ cấm vận, chứ chưa phải thỏa thuận hòa bình toàn diện.
Bất đồng về hình thức ký: Phía Mỹ kỳ vọng có thể tổ chức ký kết trực tiếp tại một địa điểm ở châu Âu (nơi ông Trump sẽ tới dự hội nghị G7 vào tuần sau). Ngược lại, Iran hoàn toàn bác bỏ việc cử phái đoàn đến châu Âu và đề xuất phương án ký kết điện tử từ xa (online) qua sự trung gian của Pakistan.
Mặc dù Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần lên tiếng về việc hai bên đang tiến rất gần tới thỏa thuận hòa bình, tiến trình này liên tục bị trì hoãn do những bất đồng kéo dài và tuyên bố trái ngược từ hai phía. [1, 2, 3]
Quá trình đàm phán diễn ra căng thẳng với các diễn biến chính sau:
Tuyên bố của Mỹ: Tổng thống Donald Trump từng đề cập đến việc hai nước chuẩn bị ký thỏa thuận. Tuy nhiên, ông cũng nhiều lần phản ứng gay gắt, cáo buộc phía Iran trì hoãn và thậm chí đe dọa tiếp tục không kích nếu Tehran không tiến hành ký kết. [1, 2]
Phản hồi từ Iran: Ngoại trưởng Iran khẳng định thỏa thuận với Mỹ có thể sớm đạt được, nhưng đại diện Tehran bác bỏ các thông tin về thời điểm ký kết cụ thể do Mỹ đưa ra. [1, 2]
Leo thang trên thực địa: Quá trình đàm phán bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi các cuộc tấn công quân sự qua lại. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã tiến hành tập kích các căn cứ quân sự của Mỹ và tuyên bố đóng cửa eo biển chiến lược Hormuz. [1]
Để cập nhật từng giờ diễn biến mới nhất về các cuộc đàm phán và khả năng ký kết thỏa thuận giữa hai quốc gia.
1. Cục diện thực địa và các hành động quân sự
Phong tỏa và áp sát hàng hải: Lực lượng phong tỏa của Quân đội Mỹ tại eo biển Hormuz vẫn duy trì cường độ cao. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết đã điều hướng tổng cộng 141 tàu thương mại và bắn tên lửa vô hiệu hóa 9 tàu không tuân thủ lệnh cấm vận áp đặt lên các cảng của Iran. [1]
Đánh chặn trên không: Mỹ vừa bắn hạ nhiều máy bay không người lái (UAV) tự sát của Iran khi các vũ khí này cố tình tiếp cận và quấy rối các tuyến hàng hải thương mại gần eo biển Hormuz. [1]
Chiến sự tại Lebanon: Bất chấp các tín hiệu hòa hoãn giữa Washington và Tehran, các vụ nổ và không kích dữ dội vẫn làm rung chuyển miền Nam Lebanon. Quân đội Israel (IDF) đang triển khai kế hoạch mở rộng tấn công mặt đất về phía bắc sông Litani nhằm triệt hạ lực lượng Hezbollah (đồng minh của Iran). [1, 2]
2. Đột phá ngoại giao "phút chót" đầy mâu thuẫn
Tuyên bố mang tính bước ngoặt của Mỹ: Tổng thống Donald Trump bất ngờ hủy bỏ một kế hoạch không kích mới vào Iran để mở đường cho giải pháp hòa bình. Ông khẳng định một biên bản ghi nhớ (MoU) 14 điểm nhằm chấm dứt chiến tranh toàn diện đã đạt được đồng thuận văn bản cuối cùng và eo biển Hormuz sẽ được "mở cửa toàn bộ". [1, 2, 3, 4]
Phía Iran thận trọng và hoài nghi: Bộ Ngoại giao Iran và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) bác bỏ mốc thời gian ký kết của phía Mỹ và gọi các tuyên bố này là "suy đoán". Tehran nhấn mạnh văn kiện này nếu được thông qua từ xa cũng chỉ là khung đàm phán kéo dài thêm 60 ngày về hồ sơ hạt nhân. [1, 2, 3]
Vai trò trung gian của Pakistan: Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif xác nhận hai bên đã tiến gần đến một thỏa thuận hòa bình trực tuyến hơn bao giờ hết, đóng vai trò gia hạn lệnh ngừng bắn bao gồm cả mặt trận Lebanon. [1, 2]
Dưới đây là chi tiết về Biên bản ghi nhớ (MoU) 14 điểm đang được thảo luận và tác động kinh tế mạnh mẽ của chiến sự Mỹ - Iran đối với thị trường dầu mỏ thế giới: [1, 2, 3, 4]
I. Chi tiết dự thảo Biên bản ghi nhớ (MoU) 14 điểm
Mặc dù thông tin cụ thể chưa được hai bên công bố chính thức và Tổng thống Trump còn lên tiếng bác bỏ một số điều khoản rò rỉ từ truyền thông Iran, các nguồn tin ngoại giao trung gian từ Qatar và Pakistan đã hé lộ các điểm cốt lõi: [1, 2]
Giai đoạn 1: Ngừng bắn tạm thời (Thực thi trong 30 ngày)
Dừng xung đột: Mỹ (cùng Israel) và Iran lập tức chấm dứt mọi hành động thù địch. Lệnh ngừng bắn này phải được mở rộng sang cả mặt trận Lebanon.
Mở cửa Eo biển Hormuz: Iran có nghĩa vụ mở lại hoàn toàn tuyến hàng hải này trong 30 ngày dưới sự sắp xếp của nước này. Phía Iran đề xuất được thu "phí dịch vụ" đối với tàu thuyền qua lại, trong khi Mỹ yêu cầu mở cửa tự do vô điều kiện.
Gỡ bỏ phong tỏa hàng hải: Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa đối với các cảng biển của Iran áp đặt từ giữa tháng 4. [1, 2, 3, 4, 5, 6, 7]
Giai đoạn 2: Đàm phán sâu (Thời hạn 60 ngày tiếp theo)
Hồ sơ Hạt nhân: Mỹ và Israel đòi hỏi Iran phải phá hủy hoặc chuyển giao toàn bộ lượng urani làm giàu cấp độ cao (khoảng 0,5 tấn được chôn giấu dưới lòng đất) dưới sự giám sát của Liên Hợp Quốc.
Dỡ bỏ cấm vận kinh tế: Mỹ sẽ đình chỉ các lệnh trừng phạt đối với nguồn thu dầu mỏ và hóa dầu của Iran.
Giải phóng tài sản và tái thiết: Bản dự thảo phía Iran yêu cầu giải phóng 24 tỷ USD tài sản bị đóng băng và Mỹ phải đưa ra gói hỗ trợ tái thiết kinh tế Iran trị giá ít nhất 300 tỷ USD (Điều khoản này đang bị phía Mỹ phản đối gay gắt). [1, 2, 3, 4, 5, 6]
II. Tác động của cuộc chiến tới giá dầu thế giới
Eo biển Hormuz là mạch máu kiểm soát 20% sản lượng dầu thô toàn cầu. Cuộc chiến kéo dài hơn 3 tháng qua đã gây ra những biến động kinh tế lịch sử: [1, 2, 3]
DIỄN BIẾN CHIẾN SỰ HOÀN TOÀN QUYẾT ĐỊNH GIÁ DẦU
[Giai đoạn Chiến tranh dữ dội] ---> Brent vượt $120 / thùng
(Hormuz bị phong tỏa, mìn dày đặc) Thị trường hoảng loạn.
[Tổng thống Trump dọa không kích] ---> Brent neo cao ở mốc $90 - $95
(Phí rủi ro địa chính trị tăng cao) Kho dự trữ Mỹ cạn kiệt.
[Đàm phán hòa bình đạt tiến triển] ---> Giá dầu giảm mạnh xuống < $85
(Hủy không kích, sắp ký thỏa thuận) Thị trường giải tỏa áp lực.
Các hậu quả kinh tế ghi nhận được:
Nguồn cung bị bóp nghẹt: Khi Iran phong tỏa eo biển vào tháng 3/2026, sản lượng dầu thô của các quốc gia vùng Vịnh (Saudi Arabia, UAE, Kuwait, Iraq) lập tức sụt giảm nghiêm trọng tới 10 triệu thùng/ngày. QatarEnergy đã phải tuyên bố trạng thái bất khả kháng đối với mọi hoạt động xuất khẩu khí đốt (LNG). [1]
Kinh tế toàn cầu giảm tốc: Ngân hàng Thế giới (World Bank) vừa hạ dự báo tăng trưởng toàn cầu năm 2026 xuống còn 2,5% (giảm từ mức 2,9%) do giá năng lượng leo thang gây lạm phát phi mã. [1]
Khủng hoảng hàng hóa tại vùng Vịnh: Các nước thuộc Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) bị cắt đứt 80% đường nhập khẩu lương thực, khiến giá nhu yếu phẩm tại các siêu thị tăng vọt từ 40% đến 120%. [1]
Dưới đây là thông tin chi tiết về phản ứng chính trường Mỹ và kế hoạch dọn mìn tại Eo biển Hormuz của khối G7: [1, 2]
I. Sóng gió trên chính trường Mỹ về dự thảo thỏa thuận
Quyết định bất ngờ hoãn không kích để mở đường ký thỏa thuận của Tổng thống Donald Trump đang vấp phải sự phản đối gay gắt từ cả hai đảng tại Mỹ: [1, 2]
Phe Dân chủ chỉ trích dữ dội: Các nghị sĩ Dân chủ gọi dự thảo này là "văn bản đầu hàng". Nghị sĩ Seth Moulton gay gắt chỉ trích việc Mỹ đã chi hơn 100 tỷ USD ngân sách và chịu tổn thất nhân mạng, nhưng thỏa thuận đổi lại chỉ để mở một eo biển vốn đã mở trước khi xung đột nổ ra. Thượng nghị sĩ Adam Schiff cũng bày tỏ sự hoài nghi sâu sắc trước những lời hứa hẹn hòa bình của chính quyền đương nhiệm. [1]
Phản ứng từ nội bộ chính quyền: Tổng thống Donald Trump đã lập tức lên tiếng bác bỏ các điều khoản do phía Iran rò rỉ, gọi đó là "tin giả". Ông khẳng định thỏa thuận bằng văn bản của Mỹ có các điều khoản khắt khe hơn nhiều, bắt buộc Iran phải tiêu hủy hoàn toàn vật liệu hạt nhân. Ông cũng gợi ý có thể cử Phó Tổng thống JD Vance tới Trung Đông ngay cuối tuần này để thúc đẩy việc ký kết. [1
II. Chiến dịch dọn mìn quy mô lớn của G7 tại Eo biển Hormuz
Vấn đề dọn dẹp hàng trăm quả mìn do Iran rải tại Eo biển Hormuz từ tháng 2/2026 đã trở thành chương trình nghị sự khẩn cấp hàng đầu tại Hội nghị Thượng đỉnh G7 diễn ra vào tuần tới ở Évian, Pháp: [1, 2]
Nguy cơ "mất dấu mìn" của Iran: Theo các quan chức tình báo Mỹ, chính phía Iran cũng không thể tự định vị được hết số mìn do họ rải bằng các tàu nhỏ, khiến việc tự khai thông eo biển gặp bế tắc và buộc phải cậy nhờ năng lực quốc tế. [1]
Liên minh do châu Âu dẫn đầu: Khác với các yêu cầu áp đặt trước đó từ Washington, Anh và Pháp đã chủ động xây dựng một kế hoạch rà phá bom mìn sẵn sàng tác chiến với sự tham gia của hơn 15 quốc gia (bao gồm Đức và tiềm năng có cả Thổ Nhĩ Kỳ). [1, 2]
Công nghệ không người lái: Hải quân Hoàng gia Anh đã điều động các tàu chiến (như tàu RFA Lyme Bay) đến khu vực gần đó, trang bị các tàu ngầm tự hành điều khiển từ xa để phát hiện và kích nổ mìn mà không gây nguy hiểm cho thủy thủ. Tuy nhiên, liên minh châu Âu khẳng định sẽ chỉ kích hoạt chiến dịch ngay khi hai bên chính thức ký lệnh ngừng bắn. [1, 2]
Thông tin về việc ký kết tại châu Âu là có cơ sở nhưng hiện tại các bên đang có tuyên bố rất mâu thuẫn nhau, đặc biệt là về địa điểm cụ thể và hình thức ký kết. [1, 2]
Dưới đây là cập nhật chi tiết từ các bên liên quan:
1. Phía Mỹ: Châu Âu đang được thảo luận làm địa điểm trực tiếp
Hãng thông tấn Reuters dẫn lời một quan chức cấp cao của Mỹ cho biết, một địa điểm tại châu Âu đang được thảo luận tích cực để làm nơi tổ chức lễ ký kết biên bản ghi nhớ (MoU) trong vài ngày tới. [1]
\
Việc chọn châu Âu được đánh giá là thuận tiện vì Tổng thống Donald Trump sẽ bay tới Pháp vào tuần tới để tham dự Hội nghị Thượng đỉnh G7. [1]
2. Phía Iran: Bác bỏ việc đến châu Âu và đề xuất "Ký từ xa"
Phủ nhận đến Thụy Sĩ: Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmaeil Baghaei, vừa lên tiếng bác bỏ thẳng thừng các tin đồn cho rằng phái đoàn Iran sẽ bay tới Geneva (Thụy Sĩ) để ký thỏa thuận ngừng bắn. [1]Đề xuất ký điện tử (Remote Signing): Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi nêu rõ quan điểm trên đài truyền hình nhà nước rằng, bản biên bản ghi nhớ này hoàn toàn có thể được ký kết từ xa (ký điện tử) giữa hai nước. Sau khi hai bên ký xong tại văn phòng của mình, thỏa thuận sẽ được công bố đồng thời. [1]
Pakistan xác nhận phương án từ xa: Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif (bên trung gian đàm phán) cũng xác nhận trên mạng xã hội X rằng Pakistan đang chuẩn bị các thủ tục kỹ thuật cho một buổi ký kết điện tử ngay khi văn bản đạt được sự đồng thuận tuyệt đối. [1]
Tóm lại cục diện hiện tại
Chưa có quyết định cuối cùng về việc phái đoàn hai nước có gặp mặt trực tiếp tại châu Âu hay không. Phía Mỹ kỳ vọng một cuộc gặp ở châu Âu, trong khi Iran muốn thực hiện ký kết qua mạng trực tuyến để tránh các rủi ro chính trị trực tiếp.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét