TÔI VIẾT ĐỂ SỐNG VUI - Fb Hoàng Nguyên

Là một người già yếu đã mất nhiều năng lực thể chất, tôi tìm vui qua chữ nghĩa. Tôi không còn sức khỏe để du lịch, ngay cả lái xe hoặc đi dạo công viên chụp ảnh cũng không. Tôi ở nhà suốt ngày, ngồi trước màn hình máy điện toán, sống qua thế giới ảo im lặng ngoan hiền. Tôi tìm được sự yên ả cho tâm hồn. Người già yếu không còn sức hoạt động thể chất thì càng nên bận rộn vận dụng trí óc để tránh lú lẫn và ưu sầu. Tôi đồng ý với ai nói viết lách là một phương pháp trị liệu hiệu quả để chống lại chứng trầm cảm. Bây giờ tôi mới để ý thấy rằng người già hay viết hồi ký. Thì giờ nằm trong tay, người già tha hồ viết hồi ký để kể lại chuyện đời mình. 

<!>

Họ thường cảm thấy thôi thúc sâu sắc muốn để lại dấu ấn của mình trên thế giới, để bảo đảm những câu chuyện của họ được lưu giữ cho các thế hệ tương lai. Viết hồi ký trở thành một cách để bất tử hóa những trải nghiệm, trí tuệ và bài học của một người, cho phép di sản của họ tồn tại lâu dài sau khi họ ra đi.

Với tôi, viết không chỉ là nguồn lực cuối cùng, mà còn là một di sản mạnh mẽ. Viết giúp lưu giữ kiến thức và ký ức. Khi sức mạnh thể chất suy yếu, chữ viết cho phép cả một đời trí tuệ, kinh nghiệm và ký ức được lưu giữ. Như câu tục ngữ cổ đã nói, khi một người già qua đời, thư viện cũng mất đi; chữ viết lưu giữ kiến thức đó trước khi nó phai mờ.

Chỉ có nhà hiền triết Socrates của Hy Lạp cổ đại mới ngược đờì. Ông chống lại sự viết sách vì ông cho rằng một khi con người có được phương tiện để viết và đọc suy nghĩ của mình và suy nghĩ của người khác, họ ít phụ thuộc hơn vào nội dung của trí nhớ cá nhân. Sự viết lách phá hủy trí nhớ và làm suy yếu trí óc. Điều mà Socrates không lường trước được là chữ viết mang lại lợi ích và tiện nghi vô cùng lớn lao, cung cấp cho con người thông tin, ý kiến, ý tưởng và những câu chuyện phong phú đa dạng hơn bao giờ hết.

Socrates nổi tiếng là chưa bao giờ viết ra triết lý của ông. Thay vào đó, ông lập luận rằng viết lách là một mối nguy hiểm cho tâm trí. Ông dựa trên ba luận điểm cốt lõi để đưa ra lời phê bình của ông. 1. Suy giảm trí nhớ. Socrates lập luận rằng việc dựa dẫm vào văn bản khiến con người hay quên. Thay vì tiếp thu kiến thức từ bên trong, con người trở nên phụ thuộc vào các dấu hiệu bên ngoài, tạo ra "vẻ ngoài của sự khôn ngoan" mà không có sự hiểu biết thực sự. 2. Tính thụ động của văn bản. Ông so sánh chữ viết với tranh vẽ. Chúng dường như sống động, nhưng nếu bạn hỏi chúng một câu hỏi, chúng sẽ im lặng trong "sự trang nghiêm". Chúng không thể thích nghi, làm rõ hay giải thích bản thân cho người đọc. 3. Sự mất mát của phép biện chứng. Đối với Socrates, tri thức đích thực chỉ được sinh ra thông qua cuộc đối thoại năng động, qua lại. Việc viết ra khiến kiến thức rơi vào tay những người không hiểu nó, và nó không thể tự bảo vệ mình trước sự hiểu sai hoặc công kích.

Tôi hiểu rồi: Socrates không thích sách vì ông không thể tranh luận với nó. Và sách ngoan hiền quá, không bao giờ cãi lại ông.

Đối với người lớn tuổi, việc cầm bút viết hoặc ngồi trước bàn phím mang lại những lợi ích đáng kể về thể chất và tinh thần như lưu giữ di sản, giữ cho trí óc luôn minh mẫn, mang lại sự thư giãn, và chia sẻ kinh nghiệm. Viết lách giúp tăng cường tính dẻo dai của não bộ, cải thiện khả năng nhớ lại từ ngữ, ký ức và suy nghĩ, đồng thời thúc đẩy tư duy phản biện.

Viết như một công cụ trị liệu, một phương pháp thực hành dễ tiếp cận và được khoa học chứng minh. Thường được gọi là viết biểu cảm hoặc viết nhật ký trị liệu, quá trình này gồm việc viết liên tục về những suy nghĩ và cảm xúc sâu sắc trong 15 đến 20 phút. Nó giúp đối phó với chấn thương, giảm căng thẳng và gỡ rối những cảm xúc phức tạp.

Viết trị liệu không chỉ đơn thuần là ghi nhật ký hàng ngày. Đó là một quá trình nội tâm bộc lộ cảm xúc và tái cấu trúc nhận thức. Khi bạn diễn đạt cảm xúc bằng lời, bạn đang thay đổi cách thức tổ chức trải nghiệm đó trong não bộ.

VIẾT LÁCH HỮU ÍCH NHƯ THẾ NÀO?

Giải tỏa cảm xúc. Việc diễn đạt bằng lời nói những cảm xúc bị dồn nén đóng vai trò như một van xả, giúp giải tỏa gánh nặng trong tâm trí.

Tính mạch lạc của câu chuyện. Nó giúp sắp xếp các suy nghĩ và ký ức rời rạc thành một câu chuyện có cấu trúc, từ đó giúp não bộ xử lý căng thẳng.

Tái cấu trúc nhận thức. Viết giúp bạn lùi lại và nhìn nhận những khuôn mẫu suy nghĩ không hữu ích hoặc những tổn thương cũ từ một góc độ mới.

Lợi ích cho sức khỏe thể chất. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng viết lách thể hiện cảm xúc có thể tăng cường hệ miễn dịch, hạ huyết áp và giảm lo âu, trầm cảm.

Viết đối với tôi là một thú giải trí. Tôi viết tùy hứng, theo sở thích, và không theo sự ép buộc nào. Tôi viết tự do. Thể hiện bản thân là một công cụ tự chăm sóc bản thân đơn giản nhưng mạnh mẽ, hoàn toàn miễn phí cho tất cả chúng ta, giúp thúc đẩy sự chữa lành, giảm căng thẳng, phát triển cá nhân và bình an nội tâm. Trong nền văn hóa né tránh nỗi đau buồn, nơi đề cao sự tích cực hơn là sự yếu đuối, khi chúng ta đang đối mặt với sự bất ổn toàn cầu, viết lách có thể là một công cụ hữu ích giúp xây dựng khả năng phục hồi bằng cách cho phép chúng ta lên tiếng về cuộc sống nội tâm hỗn độn và những cảm xúc tiêu cực của mình.

Viết là một cách để buông bỏ những câu chuyện và ký ức khiến chúng ta bị mắc kẹt, để chúng ta có thể viết nên những câu chuyện về bản thân mạnh mẽ hơn.

Tôi viết trước hết là vì tôi thích viết, vì viết là lối thoát duy nhất giúp tôi trám thì giờ trong ngày, vì tôi tin rằng viết giúp tôi vui khoẻ. Tôi chưa bao giờ nghĩ mình là nhà văn vì tôi không xem viết là nghề kiếm sống của tôi. Tôi tự biết tôi không có đủ khả năng.

Nhiều người có thể tin rằng viết văn/thơ ca chỉ dành cho nhà văn, nhưng viết văn là dành cho tất cả chúng ta. Thông qua hành động sắp xếp từ ngữ trên giấy, chúng ta tạo ra ý nghĩa mới từ những cảm xúc, hình ảnh và ký ức định hình nên con người chúng ta. Sức mạnh chữa lành của ngôn từ không phải là một ý tưởng mới. Từ xa xưa, người ta tin rằng ngôn từ có sức mạnh chữa bệnh và ma thuật, đến nỗi dòng chữ "Nơi chữa lành tâm hồn" được khắc trên thư viện Alexandria nổi tiếng của Ai Cập.

Ngày nay, nhận thức về điều này ngày càng được nâng cao nhờ bằng chứng ngày càng tăng cho thấy viết văn mang lại một số lợi ích độc đáo cho sức khỏe tinh thần và thể chất. Viết văn thơ được xem là một phương thức trị liệu. Nhiều công trình nghiên cứu có bằng chứng cho thấy viết mang lại lợi ích và trở thành xu hướng chính trong thực hành trị liệu tâm lý.

Liệu pháp tâm lý có thể giúp một người hoạt động tốt hơn, tăng cường sức khỏe và khả năng chữa lành. Viết trị liệu là một công cụ mạnh mẽ có thể được sử dụng để trao quyền và thay đổi cuộc sống theo hướng tốt đẹp hơn. Bài viết này nhằm mục đích mang đến cho bạn cái nhìn thoáng qua về sự kỳ diệu và phức tạp của nó.

Viết một cách chân thành có thể giúp bạn trau dồi khả năng quan sát suy nghĩ của chính mình. Nó có thể giúp bạn đối xử những suy nghĩ hỗn loạn trong đầu bằng cách giúp bạn theo dõi những suy nghĩ và cảm xúc đang quay cuồng, từ đó có thể dẫn đến những hiểu biết quan trọng.

Viết lách tạo ra sự kết nối giữa tâm trí, thể xác và tinh thần. Nó liên quan đến việc giao tiếp với một ý thức khác là 'người đọc', hoặc một phần khác của chính bạn. Viết lách có thể giúp bạn hiểu rõ bản thân mình thực sự là ai trong hiện tại.

Nhiều khi tôi viết về tôi nhưng dưới cái nhìn của một người khác. Tôi gọi tôi là hắn. Tôi là người viết nhưng cũng đứng ở vị trí người đọc, dùng phép ẩn dụ thích hợp về việc đào bới để diễn tả cách tôi có thể khai quật bản ngã bên trong, phần ẩn sau lớp vỏ bề ngoài.

Chắc nhiều người trong chúng ta cũng muốn bắt chước Nguyễn Khuyến viết văn thơ để cười cợt chính mình. Bài thơ Tự Trào của ông rất vui tươi dí dỏm:

Cũng chẳng giàu mà cũng chẳng sang,

Chẳng gầy chẳng béo, chỉ làng nhàng.

Cờ đương dở cuộc không còn nước,

Bạc chửa thâu canh đã chạy làng.

Mở miệng nói ra gàn bát sách,

Mềm môi chén mãi tít cung thang.

Nghĩ mình lại ngán cho mình nhỉ,

Mà cũng bia xanh, cũng bảng vàng.

Bạn thấy không, dùng thơ văn để tự cười mình như Nguyễn Khuyến thư sinh đúng là một phương thức trị liệu hữu ích.

Viết ra những gì đang ở trong tâm trí giúp bạn giải tỏa những lo lắng, sợ hãi và ký ức bị giam giữ trong cơ thể, đồng thời thúc đẩy quá trình chữa lành và phát triển của bản thân. Viết biểu cảm có sức mạnh thay đổi cảm xúc, thái độ và hành động của bạn để đạt được trạng thái hoạt động lành mạnh hơn. Có một số bằng chứng cho thấy viết có thể cải thiện chức năng miễn dịch; giảm căng thẳng về tinh thần và thể chất; giảm các triệu chứng lo âu và trầm cảm; cải thiện điểm số ở trường học và đại học và tăng cường trí nhớ.

Viết trị liệu giúp bạn đối phó với những suy nghĩ có thể khiến bạn sợ hãi. Nó thường biến đổi những suy nghĩ đó thành một điều gì đó mới mẻ. Nó tạo ra những liên kết giữa quá khứ, hiện tại và tương lai của bạn, cũng như giữa những người trong cuộc sống của bạn. Từ ngữ và hình ảnh có sức mạnh khắc họa con đường dẫn đến sự tự nhận thức và giúp giải tỏa những cảm xúc tiêu cực sâu sắc như đau buồn, bối rối, v.v.

Viết trị liệu có thể mang đến cho bạn cơ hội thể hiện sự sáng tạo. Suy cho cùng, bạn chính là người kể chuyện hay nhất về cuộc đời mình. Viết lách giúp bạn làm chủ thế giới của mình. Nó biến thế giới đó trở nên thuộc về bạn một cách trực tiếp và cụ thể.

Việc sử dụng văn bản như một công cụ trong lĩnh vực sức khỏe không phải là một khái niệm mới; nó có nguồn gốc từ liệu pháp đọc sách, một hình thức trị liệu bắt đầu từ thế kỷ thứ 5 trước Công nguyên. Liệu pháp này dựa trên niềm tin rằng văn học có thể giúp mọi người đối mặt với những thách thức phát sinh trong cuộc sống hàng ngày của họ, và thường được sử dụng để điều trị chứng trầm cảm (một tình trạng buồn bã và tuyệt vọng sâu sắc). Mãi đến thế kỷ 20, việc sử dụng văn bản trong trị liệu mới thực sự được chú trọng trong giới tâm lý học.

Như bạn thấy, viết lách quả thật mang lại lợi ích, tôi có thể nói chắc như vậy. Nhưng trí nhớ người già suy giảm theo thời gian, tôi chỉ sợ đến một lúc nào đó tôi không còn nhớ gì để viết cả. Vì vậy tôi càng phải viết trước khi quá muộn. Hồi ký viết tới đâu rồi hả ông Chiêu Ấn?

Phan Hạnh.