Nhìn Ra Bốn Phương : Hiểu biết thêm với GS Huỳnh Chiếu Đẳng

Tìm bài viết

Vì Bài viết và hình ảnh quá nhiều,nên Quí Vị và Các Bạn có thể xem phần Lưu trử Blog bên tay phải, chữ màu xanh (giống như mục lục) để tỉm tiêu đề, xong bấm vào đó để xem. Muốn xem bài cũ hơn, xin bấm vào (tháng....) năm... (vì blog Free nên có thể nhiều hình ảnh bị mất, hoặc không load kịp, xin Quí Bạn thông cảm)

Nhìn lên trên, có chữ Suối Nguồn Tươi Trẻ là phần dành cho Thơ, bấm vào đó để sang trang Thơ. Khi mở Youtube nhớ bấm vào ô vuông góc dưới bên phải để mở rộng màn hình xem cho đẹp.

Cám ơn Quí Vị

Thứ Hai, 22 tháng 6, 2026

Hiểu biết thêm với GS Huỳnh Chiếu Đẳng

Kính thưa quí bạn

Hôm nay ít thì giờ xin đến bàn cà phê ảo MTC củng các bạn vo71im hai chuyện về sức khỏe, biết cũng vô hại

1. 5 thứ đồ ăn « ghê hồn » làm tăng dữ dội mối nguy bị « đứng tim »

2. Các bạn làm thợ xây dựng nên để ý: Đá nhân tạo làm mặt bếp: Mối nguy hại chết người cho thợ cắt đá

3. Góc đố vui và lời giải.

HCD 22-Jun-2026

------o☼o------

Nếu các bạn không thấy hình chỉ thấy cái khung trống không hình, thì nên dọc Microsoft Word attached.

Chữ nhỏ khó đọc các bạn giữ key Ctrl cùng lúc lăn bánh xe trên mouse để zoom cho chữ và hình to ra.

<!>

Nguồn tin và chi tiết: https://rollingout.com/2026/06/21/5-foods-raise-your-heart-attack-risk/?utm_source=flipboard&utm_content=topic/alternativemedicine

HCD : Máy dịch nội dung bài báo (có thể còn sót những « tiếng mới » khó hiểu khó nghe)

Dưới đây là bổn dịch trọn vẹn bài Anh ngữ sang tiếng Việt, để các bạn cần thì có đủ chi tiết

Đồ ăn và Dinh dưỡng

5 thứ đồ ăn « ghê hồn » làm tăng dữ dội mối nguy bị « đứng tim »

Các bác sĩ chuyên khoa tim cùng giới khảo cứu đều đồng ý rằng 5 món ăn nầy đang ngấm ngầm tàn phá sức khỏe trái tim của bạn.

Bởi Tega Egwabor – Ngày 21 Tháng 6, 2026 – Lúc 7 giờ 02 phút tối

Bịnh tim bấy lâu nay vẫn là căn nguyên hàng đầu dẫn tới tử vong tại Huê Kỳ. Dù rằng tánh khí di truyền và lối sống có phần hệ trọng, nhưng những thứ nằm trên đĩa ăn của ông bà mỗi ngày có thể gây ra nhiều tai hại hơn bất cứ điều gì khác. Các bác sĩ chuyên khoa tim và giới khảo cứu đã bỏ ra hàng chục năm trời để chỉ mặt đặt tên cho những món ăn có liên can mật thiết nhứt tới bịnh mạch máu tim, và các bằng cớ tìm được ngày càng đáng lo ngại hơn. Một bài khảo cứu lớn đăng trên Nhật trình của Trường Đại học Chuyên khoa Tim mạch Huê Kỳ hồi Tháng 3 năm 2026 cho thấy việc ăn quá nhiều đồ ăn chế biến quá kỹ (như khoai tây chiên miếng nhỏ, đồ ăn đông lạnh, nước ngọt và đồ ăn vặt đóng gói) có thể làm tăng cao một cách rõ rệt mối nguy gặp các chứng ngặt nghèo về tim.

Dưới đây là năm thứ đồ ăn mà các bậc chuyên môn y học luôn luôn chỉ ra là nguy hiểm nhứt cho trái tim của ông bà.

1. Các loại thịt chế biến sẵn

Thịt khói (bacon), xúc xích, lạp xưởng, thịt nguội (salami), thịt nguội cắt lát bán ở tiệm và các món tương tự như vậy nằm trong số những đồ ăn nguy hại nhứt nếu người ta ăn uống thường xuyên. Các loại thịt chế biến sẵn nầy chứa rất nhiều mỡ đặc (mỡ bão hòa), muối ăn (sodium) và các chất hóa học để giữ cho lâu hư như chất muối diêm (nitrate và nitrite). Những hợp chất nầy có liên can tới việc làm tăng mối nguy bị bịnh tim, bịnh áp huyết cao, và thậm chí cả một vài chứng ung thư.

Chỉ riêng lượng muối ăn chứa trong đó thôi cũng đủ làm cho người ta phải lo sợ. Một phần thịt bò khô nhỏ chỉ nặng 28 gram đã có thể chứa tới 520 miligam muối, và nếu ăn phần lớn hơn thì lượng muối sẽ vọt lên tới 1,490 miligam—một gánh nặng quá sức chịu đựng cho hệ thống mạch máu tim. Các bác sĩ chuyên khoa tim lưu ý rằng những miếng thịt nhiều mỡ cũng chứa nhiều mỡ đặc hơn, làm tăng lượng mỡ xấu (LDL cholesterol), vốn là tác nhân chánh yếu sinh ra bịnh tim. Sự kết hợp giữa lượng muối quá xá nhiều, mỡ đặc và chất hóa học giữ cho lâu hư đã biến thịt chế biến sẵn thành một trong những loại đồ ăn gây hại dai dẳng nhứt cho sức khỏe lâu dài của trái tim.

2. Nước ngọt và các loại thức uống có đường

Nước sô-đa, nước tăng lực, trà đường và nước trái cây pha sắn là những thứ ngấm ngầm tàn phá sức khỏe tim mạch, ngay cả khi người ta tưởng đó chỉ là một thú vui miệng nhỏ nhặt. Các loại nước ngọt nầy thường chứa đầy đường sên thêm vô, dẫn tới việc mập phì. Chúng cũng có liên can tới việc làm tăng lượng mỡ nồng trong máu (triglyceride), và điều đó dễ dẫn tới bịnh tim.

Sự dây dưa giữa đường và bịnh tim thiệt ra còn sâu kín hơn nhiều người tưởng. Lượng đường dư thừa trong bữa ăn làm tăng mỡ máu, kích thích chứng sưng viêm nội tạng, góp phần làm cho cơ thể lờ chất điều hòa đường (kháng insulin) và đẩy nhanh việc đóng cặn vôi (đóng mảng bám) trong các mạch máu dẫn về tim. Việc uống các thứ nước có đường đều đều sẽ tích tụ tai hại theo năm tháng, cứ mỗi ly nước uống mỗi ngày lại nhích mối nguy tim mạch lên cao thêm một nấc. Đối với một loại thức uống chẳng đem lại một chút bổ dưỡng nào cho cơ thể, thì cái giá phải trả bằng mối nguy hiểm là điều không thể nào chấp nhận được.

3. Đồ chiên xào nhiều dầu mỡ

Khoai tây chiên sợi (french fries), gà chiên, hành tây bao bột chiên và bất cứ thứ gì vớt ra từ một chảo dầu sôi sùng sục đều có chung một đặc tánh dinh dưỡng rất nguy hại. Khoai tây chiên cùng với mọi đồ chiên khác chứa một lượng rất cao mỡ đặc và mỡ chuyển hóa (trans fats)—hai thứ mỡ độc địa nhứt cho sức khỏe trái tim—và chúng cũng chứa nhiều muối, một mối đe dọa khác cho mạch máu tim.

Cái hại của đồ chiên có nhiều tầng lớp. Cách nấu nướng ở nhiệt độ quá cao làm biến đổi tánh chất của dầu ăn, sinh ra các hợp chất độc hại, và món ăn làm ra thường đậm đặc năng lượng (calories), mỡ đặc, muối ăn và đôi khi còn sót lại mỡ chuyển hóa. Đồ chiên như khoai tây chiên, gà chiên, hành tây chiên thường có nhiều mỡ đặc, năng lượng và muối; một vài món chiên và đồ hộp còn có thể chứa mỡ chuyển hóa hoặc dầu ăn đã bị hydro hóa một phần. Ăn mấy thứ nầy thường xuyên giống như một cuộc tấn công liên tục vào các mạch máu, tích tụ lại qua nhiều năm trời.

4. Đồ ăn có chứa mỡ chuyển hóa (trans fats)

Mỡ chuyển hóa đáng được xếp riêng một mục bởi vì nó có sức tàn phá độc nhứt vô nhị đối với sức khỏe tim mạch. Có mặt trong nhiều loại bánh nướng đóng gói sẵn, bắp rang bằng lò vi ba, bánh pizza đông lạnh, bột kem béo không làm từ sữa (non-dairy creamer) và bơ thực vật dạng thỏi (margarine), mỡ chuyển hóa đánh phá trái tim từ hai ngả cùng một lúc. Nó làm tăng mối nguy đứng tim và đứt mạch máu não (tai biến), làm tăng lượng mỡ xấu (LDL) và hạ thấp lượng mỡ tốt (HDL) trong máu. Giới chuyên môn nói rằng mỡ chuyển hóa là thứ mỡ tệ hại nhứt mà người ta ăn vào bụng.

Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Huê Kỳ (FDA) đã cấm các nhà làm đồ ăn thức uống pha thêm nguồn mỡ chuyển hóa chánh yếu nầy vào thực phẩm tại Mỹ, với hy vọng việc nầy sẽ ngăn ngừa được hàng ngàn ca đứng tim và tử vong mỗi năm. Tuy nhiên, nhiều quốc gia trên thế giới vẫn chưa có biện pháp ngăn cấm mỡ chuyển hóa. Ngay cả ở Mỹ, một lượng nhỏ vết tích của nó vẫn còn sót lại trong một vài sản phẩm, và các bác sĩ chuyên khoa tim dặn dò rằng bất kỳ sản phẩm nào có ghi chữ "dầu hydro hóa một phần" (partially hydrogenated oils) trong phần thành phần thì phải coi chừng, đó là dấu hiệu nguy hiểm.

5. Đồ ăn vặt đóng gói chế biến quá kỹ và đồ ăn bán nhanh (fast food)

Mối đe dọa rộng lớn và có lẽ tràn lan nhứt đối với sức khỏe trái tim đến từ các loại đồ ăn chế biến quá kỹ. Nhóm nầy bao gồm khoai tây chiên đóng gói, bánh ngọt (cookies), đồ ăn hộp đông lạnh, bánh mì thịt bằm bán nhanh (hamburger) và hầu như bất cứ thứ gì đựng trong những cái bao giấy rột rẹt hoặc mua qua cửa kính xe của các tiệm bán đồ ăn dọc đường. Giới khảo cứu nhận thấy người nào càng ăn nhiều đồ ăn chế biến quá kỹ thì mối nguy gặp tai biến tim mạch càng lớn. Ăn hơn chín phần mỗi ngày có liên can tới việc tăng 67 phần trăm (67%) mối nguy bị bịnh so với người chỉ ăn có một phần mỗi ngày.

Một bản báo cáo lớn về tim mạch của Âu Châu có đưa ra lời nhắn nhủ rằng những người ăn nhiều đồ ăn chế biến quá kỹ nhứt sẽ đối diện với mối nguy bị bịnh tim và bịnh loạn nhịp tim cao hơn hẳn. Những sản phẩm nầy được chế tạo theo cách thức kích thích vị giác quá mức, nghĩa là người ta cố tình làm ra để ông bà ăn hoài không chán, tạo thành một cái vòng luẩn quẩn ngấm ngầm làm suy sụp sức khỏe tim mạch theo thời gian mà người ăn không hề hay biết là mình đang làm điều gì nguy hại cho thân thể.

Những điều ông bà có thể làm

Điều đáng mừng là việc thay đổi cách ăn uống, ngay cả những thay đổi nhỏ thôi, cũng có thể đem lại những tiến triển tốt đẹp cho sức khỏe trái tim một cách mau chóng. Các bác sĩ chuyên khoa tim luôn luôn khuyên nên thay thế đồ ăn chế biến sẵn và đồ chiên xào bằng các loại ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, trái cây, rau cải và các thứ thịt nạc như cá và thịt gà vịt. Việc tập coi nhãn hiệu dinh dưỡng để biết lượng muối, mỡ đặc và dầu hydro hóa một phần là một trong những thói quen tự gìn giữ đơn giản và linh nghiệm nhứt mà một người có thể tập được.

Bịnh tim phần lớn là có thể phòng ngừa trước được, nhưng muốn phòng ngừa thì phải biết rõ cái gì thiệt sự đang nằm trên đĩa ăn của mình.

Lời dặn: Bài viết nầy chỉ nhằm mục đích thông tin tổng quát. Xin ông bà luôn luôn hỏi ý kiến của các bậc thầy thuốc có bằng cấp chuyên môn để có được lời khuyên y tế thích hợp cho riêng mình.

Nguồn tài liệu: Trường Đại học Chuyên khoa Tim mạch Huê Kỳ, Hội Tim mạch Âu Châu, Phòng khám Mayo (Mayo Clinic), WebMD, Cơ quan Y tế Đại học Brown, Scripps Health, ScienceDaily.

-----===<oOo>===-----

Nguồn tin và chi tiết: https://fortune.com/2026/06/21/quartz-countertop-asbestos-silicosis-workers-lawsuits/?utm_source=flipboard&utm_content=fortune%2Fmagazine%2FNews

HCD: Máy tóm tắt nội dung bài báo (có thể còn sót những “tiếng mới” khó hiểu khó nghe)

Dưới đây là tóm tắt bản tin bằng tiếng Việt:

Đá nhân tạo làm mặt bếp: Mối nguy hại chết người cho thợ cắt đá

Mặt bếp bằng "đá thạch anh nhân tạo" (quartz) tuy đẹp mắt nhưng lại là mối nguy hiểm cực lớn cho những người thợ cắt, mài và đánh bóng đá. Loại đá này chứa tới 95% bột thạch anh mịn trộn với nhựa. Khi thợ làm việc, họ hít phải bụi thạch anh li ti, dẫn đến bệnh bụi phổi silic (silicosis) – một căn bệnh làm hư nát phổi, không thể chữa trị và gây tử vong.

Tình hình đáng lo ngại tại Mỹ:Chỉ tính riêng tại bang California, hơn 550 người thợ đã mắc bệnh này. Ít nhất 100 người phải thay phổi hoặc chờ thay phổi, và ít nhất 30 người đã chết từ năm 2019 đến năm 2026.

Ước tính có khoảng 100,000 thợ làm đá tại Mỹ, và cứ 5 người tiếp xúc với bụi này thì có 1 người đổ bệnh. Chi phí chữa trị lên tới hàng triệu Mỹ kim mỗi người, phần lớn do tiền thuế của dân gánh chịu qua các chương trình trợ cấp y tế.

Nhiều người thợ không có tiền đi khám bệnh, cũng không được gặp thầy thuốc chuyên khoa để khám và chữa trị.

Kiện cáo và phản ứng của các cửa hàng:Hàng trăm người thợ bị bệnh đang đâm đơn kiện các hãng làm đá, nhà phân phối và các cửa hàng lớn. Vào năm 2024, một người thợ 36 tuổi bị bệnh nặng phải thay cả hai lá phổi đã được tòa xử thắng kiện và được bồi thường 52 triệu Mỹ kim.

Về phía các cửa hàng: Hãng Ikea đã nghỉ bán loại đá nguy hiểm này từ năm 2025. Tuy nhiên, đến tháng 6 năm 2026, các ông lớn như Home Depot, Lowe’s và Costco vẫn tiếp tục bán loại đá chứa thạch anh này độc hại này cho người tiêu dùng.

Mối nguy trên toàn thế giới:Căn bệnh này xuất hiện ở khắp nơi theo chân sự thịnh hành của đá nhân tạo: từ Israel (nơi có hãng Caesarstone), Tây Ban Nha (hãng Cosentino, nơi ông chủ từng bị phạt tù vì giấu giếm sự nguy hiểm của đá), cho tới Úc, Anh, Trung Quốc và Đài Loan.

Tháng 5 năm 2026, nước Anh ra lệnh cấm cắt khô loại đá này và cho kiểm tra 1,000 xưởng đá.

Nước Úc đã đi đầu bằng cách cấm hẳn việc nhập khẩu và sử dụng đá nhân tạo chứa hơn 1% thạch anh. Để tiếp tục bán hàng ở Úc, các hãng đá buộc phải đổi sang làm đá bằng thủy tinh vụn (ít độc hơn nhiều).

Khó khăn trong việc ngăn chặn tại Mỹ:Việc kiểm tra các xưởng đá tại Mỹ gặp rất nhiều khó khăn vì thiếu người. Thanh tra liên bang quá ít, tính ra phải mất gần hai thế kỷ mới đi kiểm tra hết các nơi một lượt. Thêm nữa, nhiều chủ xưởng khai thợ của họ là thợ làm tự do (lãnh thầu riêng) nên cơ quan bảo hộ lao động không có quyền xen vào.

Hiện tại, bang California đang tính học theo nước Úc để cấm loại đá độc hại này. Trong khi đó, các hãng làm đá lại đang vận động để ra luật mới nhằm trốn tránh trách nhiệm, không cho thợ kiện cáo nữa.

Các chuyên gia y tế cho biết, chừng nào các hãng chưa ngừng làm và các cửa hàng chưa chịu ngừng bán loại đá thạch anh nhân tạo này, thì hàng ngàn người thợ vẫn phải tiếp tục hít khói bụi độc hại và mang bản án tử hình trong người.

HCD: Tin nầy không ảnh hưởng tới nhiều người Việt Nam chúng ta, nhưng rất quan trọng (sống chết) cho một số gia đình người Việt làm nghề liên hệ. Hy vọng tới tai những người nầy may ra đở tai hại. Tôi biết một người thợ nề chết vì hư phỏi do hít bụi gạch đá ciment lâu ngày.

-----o☼o------