Nhìn Ra Bốn Phương : Hiểu biết thêm với GS Huỳnh Chiếu Đẳng

Tìm bài viết

Vì Bài viết và hình ảnh quá nhiều,nên Quí Vị và Các Bạn có thể xem phần Lưu trử Blog bên tay phải, chữ màu xanh (giống như mục lục) để tỉm tiêu đề, xong bấm vào đó để xem. Muốn xem bài cũ hơn, xin bấm vào (tháng....) năm... (vì blog Free nên có thể nhiều hình ảnh bị mất, hoặc không load kịp, xin Quí Bạn thông cảm)

Nhìn lên trên, có chữ Suối Nguồn Tươi Trẻ là phần dành cho Thơ, bấm vào đó để sang trang Thơ. Khi mở Youtube nhớ bấm vào ô vuông góc dưới bên phải để mở rộng màn hình xem cho đẹp.

Cám ơn Quí Vị

Thứ Tư, 24 tháng 6, 2026

Hiểu biết thêm với GS Huỳnh Chiếu Đẳng

Kính thưa quí bạn

Hôm nay xin gởi các bạn hai bài viết từ hai tạp chí có uy tín xưa nay.

1. Reader’s Digest: Lý do muỗi thích chích người này hơn người kia. Cách tránh muổi chích (đốt, cắn)

2. Popular Mechanics: Những thứ chất men gây ảo giác này làm người ta thấy tiên, thấy thần, thấy mình như được sanh ra một lần nữa — Và có lẽ đã làm thay đổi cả lịch sử loài người

3. Góc đố vui.

HCD 24-Jun-2026

<!>

------o☼o------ \

Nguồn tin và chi tiết: https://www.rd.com/article/why-mosquitoes-bite-some-people-more/?utm_source=flipboard&utm_content=user/ReadersDigest

HCD : Máy tóm tắt nội dung bài báo (có thể còn sót những « tiếng mới » khó hiểu khó nghe)

Lý do muỗi thích chích người này hơn người kia

Nhiều khi không phải do ta tưởng tượng mà thiệt sự có người hay bị muỗi bu, có người lại không. Theo các nhà khoa học, muỗi dùng mùi cơ thể, hơi nóng và hơi thở để tìm chỗ chích.

Những nguyên nhân làm muỗi ham chích:Hơi thở (Khí carbonic – CO2_): Muỗi hay bay theo hướng có khí này. Người nào có sự hoán đổi chất trong người mạnh, thở nhanh và nhiều thì dễ làm muỗi chú ý.

Hơi nóng của cơ thể: Muỗi rất thích những người có thân nhiệt ấm, nhứt là sau khi tập thể dục hoặc vận động mạnh.

Có bầu (Mang thai): Phụ nữ mang thai thường có thân nhiệt cao hơn, thở nhanh hơn và da tiết ra một chất hóa học đặc biệt khiến muỗi rất mê.

Mồ hôi: Trong mồ hôi có chất acid lactic là món mùi vị muỗi ưa thích.

Nhóm máu: Có vài nghiên cứu cho thấy muỗi chuộng người có nhóm máu O hơn, tuy vậy điều này chưa được chắc chắn hoàn toàn.

Uống bia và ăn chuối: Hai món này có thể làm da tiết ra nhiều chất làm muỗi thèm chích, dù khoa học vẫn đang tìm bằng chứng rõ ràng hơn.

Mặc đồ màu sậm: Muỗi rất nhạy với màu đen, màu đỏ, màu cam hoặc màu xanh đậm sau khi chúng ngửi thấy hơi thở của con người.

Cách đề phòng muỗi chích trong mùa hè:Xức thuốc trừ muỗi: Nên chọn loại thuốc có chất DEET hoặc Picaridin.

Dùng dầu thơm cây cỏ: Nếu không muốn xức thuốc hóa học, bạn có thể dùng dầu đinh hương, dầu quế hoặc dầu sả để đuổi muỗi.

Mặc đồ dài: Nên mặc quần dài, áo tay dài có màu nhạt để che bớt da thịt.

Tránh xức nước hoa mùi bông trái: Muỗi hay hút mật bông để sống, nên nếu ta xức nước hoa có mùi bông hay mùi trái cây thì sẽ gạt muỗi bay tới.

Tắm rửa sau khi vận động: Tắm sạch mồ hôi để muỗi không đánh hơi được.

Dùng quạt máy: Muỗi bay rất yếu, sức gió từ quạt thổi ra sẽ làm chúng không thê nào đáp vô người mình được.

Dẹp bỏ nước đọng: Đây là điều quan trọng nhứt. Muỗi có thể đẻ lăng quăng ở những chỗ nước đọng rất nhỏ như trong gáo dừa, lon guigoz, dĩa hứng nước chậu bông hay nắp chai.

Lưu ý: Phần lớn muỗi chích chỉ gây ngứa ngáy khó chịu, nhưng một số loại muỗi có thể truyền các chứng bệnh nguy hiểm như sốt xuất huyết, sốt rét. Nếu sau khi bị muỗi chích nhiều mà vài ngày sau thấy nóng sốt, nhức đầu dữ dội, mệt mỏi rã rời thì nên đi bác sĩ khám ngay.

-----===<oOo>===-----

Nguồn tin và chi tiết: https://www.popularmechanics.com/science/a71656389/psychedelic-mushrooms-ancient-rituals/?utm_source=flipboard&utm_content=popularmechanics/magazine/Science!

HCD : Máy dịch nguyên nội dung bài báo (có thể còn sót những « tiếng mới » khó hiểu khó nghe)

Dưới đây là bản dịch nguyên văn bài báo sang tiếng Việt, dùng từ ngữ quen thuộc của miền Nam trước đây và hoàn toàn tránh các chữ mới:

Những thứ chất men gây ảo giác này làm người ta thấy tiên, thấy thần, thấy mình như được sanh ra một lần nữa — Và có lẽ đã làm thay đổi cả lịch sử loài người

Trong cuốn sách "Cửa của trực giác" (The Doors of Perception), ông Aldous Huxley có tả lại việc ông dùng chất gây ảo giác như một biến chuyển lớn lao trong đời, một khi đã bước qua thì không bao giờ trở lại như cũ được. Ông viết vào năm 1954 rằng: "Người đàn ông đi ngược trở ra từ cái Cửa nơi bức tường sẽ không bao giờ hoàn toàn giống hệt như người đàn ông đã bước chân đi vào."

Cái ý nghĩ đó cho tới nay nhiều người dùng chất gây ảo giác vẫn còn thấy đúng, và có lẽ là vì đối với nhiều người, những chuyến du ngoạn trong tâm tưởng đó không chỉ đơn thuần là việc nhìn thấy những hình ảnh kỳ dị trước mắt. Chất gây ảo giác thường làm cho người ta có cảm giác vượt lên trên thế giới phàm trần và đạt tới một bực thông hiểu cao xa hơn.

Nhưng có một phần khác trong những câu chuyện huyền thoại về chất gây ảo giác mà người ta ít khi nói tới. Có vài thứ chất gây ảo giác mạnh tới nỗi nó làm nảy sanh những ảo ảnh kỳ lạ, khiến cho người ta cảm thấy như được kết nối với Thượng đế — và những hiệu lực này có thể mở rộng ra rất nhiều.

Nói một cách ngắn gọn: những chất gây ảo giác sau đây — từ một loài nấm ở nước Tàu, cho tới thứ nước uống thời Ai Cập cổ đại hay chất 5-MeO-DMT — không những làm thay đổi tâm trí của một người dùng chơi cho biết, mà còn làm thay đổi cuộc sống của cả những sắc dân và thậm chí cả các xã hội, có lẽ đã góp phần tạo thành “cái biết” của loài người.( perhaps shaping human consciousness itself).

Ảo ảnh kỳ quái và chuyện vô nhà thương

Ở vùng Vân Nam bên nước Tàu, có một loài nấm tên là Lanmaoa asiatica, được bày bán đầy ngoài chợ, đem vô nấu ăn ở các tiệm cơm và được xào nấu tại nhà trong mùa nấm rộ nhứt từ tháng Sáu đến tháng Tám. Nhưng nếu bạn không cẩn thận, bạn có thể cảm thấy mình như đang sống trong cuốn truyện "Gulliver du ký", là lúc mà nhà du hành Gulliver kinh ngạc khi gặp một xứ sở toàn những người tí hon mà tác giả gọi là người Lilliput.

Các nhà thương ở địa phương mỗi năm phải chữa trị cho hàng trăm trường hợp như vậy, lý do là vì ăn nấm L. asiatica còn sống hoặc nấu chưa chín kỹ. Triệu chứng chính của hơn 90 phần trăm người ăn phải là nhìn thấy ảo ảnh, kèm theo đó là mê sảng, chóng mặt và kích động. Các triệu chứng này có thể kéo dài từ một tới ba ngày hoặc lâu hơn. Phần lớn các người bệnh kể lại rằng họ thấy những "người tí hon" hoặc "ông tiên nhỏ" nhảy múa, nhào lộn chung quanh phòng và còn trò chuyện với họ sau khi ăn thứ nấm huyền bí này.

Cậu Colin Domnauer, một người đang học vị Tiến sĩ nghiên cứu về loài nấm này tại Đại học Utah và Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Utah, có nói với đài BBC rằng: Vì những chuyến điên đảo tâm thần do nấm L. asiatica có thể kéo dài từ vài tiếng đồng hồ cho tới mấy ngày trời, nên các ảo ảnh này có vẻ là một tác hại ngoài ý muốn của việc nấu nấm chưa chín, chớ không phải là thứ mà người ta cố tình tìm kiếm. Chưa thấy có bằng chứng nào về việc bộ óc bị hư hại lâu dài, và điều quan trọng nhứt là chưa có ai thiệt mạng vì ngộ độc nấm L. asiatica.

Kết nối với các bậc thần linh

Cách đây hai ngàn năm, người Ai Cập cổ đại thường hớp những ly nước bùa chú làm cho tâm trí họ rơi vào một trạng thái khác lạ, với hy vọng được thần linh tiếp điển và chữa lành bịnh tật. Một cuộc nghiên cứu vào năm 2024 cho thấy thứ nước đó có chứa các chất dịch cơ thể và rượu, pha trộn với vài chất kích thích tâm thần đặc biệt: chất harmaline tìm thấy trong hột của cây Peganum harmala (thường gọi là cây cửu lý hương Syria), và chất aporphine lấy từ bông súng xanh Ai Cập.

Ông Davide Tanasi, một giáo sư khảo cổ học tại Đại học Nam Florida, có viết trong thơ điện tử rằng: Những người tham gia vô tục lệ này "rất có thể là những người đàn bà Ai Cập bình thường đang mong cầu một phép lạ từ Thần Bes." Họ có thể là những người muốn có con hoặc muốn cho việc sanh nở bớt nguy hiểm. Những người đàn bà này tụ họp lại và uống thứ nước gây biến đổi tâm thần từ một cái ly có khắc hình diện mạo của vị Thần Bes. Sau đó họ đi ngủ, mong đợi những điềm chiêm bao mà vị thần có thể ban xuống cho họ.

Người ta tin rằng Thần Bes, được vẽ với hình dáng một vị thần lùn có gương mặt vui tươi, đội chiếc mũ lông sư tử, sẽ xua đuổi tà ma và phù hộ cho mẹ tròn con vuông. Giáo sư Tanasi nói rằng người Ai Cập cổ đại coi Thần Bes là biểu tượng của niềm vui, sự sanh sôi nảy nở và cả "sự biến hóa huyền bí". Những người chế ra thứ nước uống này đã cân đong đo đếm rất kỹ lưỡng. Ông nói: "Về phần cốt yếu, tục lệ này giúp người ta vượt ra khỏi đời sống thực tế hằng ngày để thông công với thần linh," đồng thời thắt chặt thêm tình đoàn kết và niềm tin chung của chòm xóm với nhau.

Thấy mình như được sanh lại và cái biết "nguyên sơ"

Trong giới chơi thuốc, người ta hay gọi chất 5-MeO-DMT là "Bufo" hoặc là phân tử của Thượng đế, nó có thể mang lại những trải nghiệm còn sâu xa hơn các chất gây ảo giác khác. Chất này lấy từ một loài cóc tên là Bufo alvarius, sống ở vùng sa mạc Sonoran thuộc miền Tây Nam nước Mỹ. Vài người tìm cảm giác mạnh hồi trước hay liếm lưng cóc, nơi có các hạch tiết ra nhựa độc. Tuy nhiên, ngày nay cách thức lấy nhựa đã tiến bộ hơn, người ta biết cách vắt nhựa từ các hạch ra rồi tinh chế thứ chất gây ảo ảnh này thành một loại bột để hút nhằm có hiệu lực mạnh mẽ hơn. Thứ này mạnh gấp nhiều lần so với chất gây ảo giác thông thường là DMT.

Hiệu lực của nhựa cóc thường bao gồm cảm giác kinh ngạc, tai nghe tiếng động lạ, mắt thấy ảo ảnh, và một cảm giác hòa nhập vào cõi hoàn vũ. Theo một tờ trình của Trung tâm Cai nghiện và Giáo dục Bài trừ Rượu bùa ở Mỹ, có một người dùng đã tả lại cảm giác như được "hòa quyện hoàn toàn làm một với Thượng đế". Ngay cả những người từng thử qua nhiều thứ bùa thuốc trước đó, như cựu võ sĩ quyền Anh chuyên nghiệp Mike Tyson, cũng thấy chất này làm thay đổi hẳn con người mình. Ông nói trong một cuộc phỏng vấn với báo GQ vào năm 2019 rằng: "Nó giống như là bạn chết đi rồi được sanh ra một lần nữa vậy."

Gần đây hơn, chất 5-MeO-DMT cũng xuất hiện trong công cuộc tìm kiếm phương thuốc trường sanh bất tử của ông Brian Johnson, một nhà buôn và cũng là người hay bàn chuyện tương lai. Trong một buổi phát thanh vào tháng Ba, ông Johnson có kể lại việc mình dùng chất 5-MeO-DMT — một điều mà ông nói là "không tài nào" giải thích cho người khác hiểu được.

Ông nói: "Về phần cốt lõi, ông sẽ nghiệm thấy cái biết nguyên sơ và sự thông minh thuần túy. Hãy lấy cái ý nghĩ đó, nhân lên một ngàn lần, rồi mở rộng ra tới chỗ sâu vô cùng, rộng vô cùng và vô số chiều không gian khác nhau, thì bạn mới hình dung được phần nào cái cõi bao la mà bạn đối diện" trong lúc xuất thần.

Chất gây ảo giác khơi mào cho cuộc lùng bắt phù thủy

Thế kỷ thứ 17 là thời kỳ diễn ra những cuộc lùng bắt phù thủy ở cả Âu châu và mười ba thuộc địa Mỹ. Thị trấn Salem ở tiểu bang Massachusetts là nơi xảy ra cuộc lùng bắt lớn nhứt — nhưng có vẻ như các thế lực quỷ ma không phải là thủ phạm thiệt sự.

Vào năm 1976, một nhà nghiên cứu tên là Linnda Caporael có đăng một bài báo trên tập san khoa học Science, đưa ra ý kiến rằng những chứng bịnh kỳ quái khiến dân chúng trong làng chỉ mặt gán tội cho nhau là "phù thủy" thiệt ra là do ảo giác gây ra bởi một loại nấm độc mọc trên cây lúa mạch đen. Bịnh này gọi là bịnh cựa gà (ergot), xảy ra khi loài nấm Claviceps purpurea hình thành trên lúa mạch, thường là sau những mùa đông giá rét và mùa màng ẩm ướt — rất giống với thời tiết trước khi xảy ra các vụ xử án phù thủy ở Salem, làm hư hại mùa màng mùa xuân. Dân đi khai hoang hồi đó chắc không nhận ra loại nấm màu sậm này có gì đáng nghi, nên họ cứ lấy hột lúa đó đem làm bánh mì. Theo từ điển Britannica, thứ bánh mì đó có chứa chất độc lysergic acid và ergotamine.

Theo một bài nghiên cứu trên Tạp chí Giáo dục Dược phẩm Mỹ, việc ăn phải chất này (điều mà dân làng đã làm khi ăn bánh mì làm từ lúa mạch đen bị nhiễm nấm) sẽ gây ra hai loại ngộ độc khác nhau. Một loại là hoại tử, làm cho tay chân sưng vù lên, đau nhức như thiêu như đốt, và mất cảm giác hoặc có thể rụng luôn ngón chân, bàn chân — người xưa còn gọi là "lửa thiêng" hay "lửa Thánh Anthony". Loại kia là co giật, làm người ta thấy ảo ảnh, tay chân co quắp đau đớn, thịt giật liên hồi, động kinh và đi tiêu lỏng.

Các lời buộc tội phù thủy ban đầu bắt đầu khi con nhỏ Betty Parris 9 tuổi và con Abigail Williams 11 tuổi lên tiếng tố cáo hai người nghèo khổ ngoài lề xã hội và một đứa người ở đã làm cho tụi nó bị lên cơn co giật dữ dội, thấy những hình ảnh lạ lùng và cảm giác nóng rát trong người — những chứng trạng này giống một cách đáng ngờ với chứng ngộ độc nấm cựa gà.

Lời người biên tập: Cô Emma Frederickson, cậu Jordan Smith và cô Manasee Wagh có phụ giúp bài viết này.

HCD: Ấy mới là

Thuốc lạ mở cửa huyễn tâm, một thoáng ngỡ thông cùng trời đất;

Thiền môn dứt nguồn vọng tưởng, ngàn thu vẫn sáng tỏ cõi chân như

-----===<oOo>===-----