Ngày 27/10/2026 là tròn 28 năm Mỹ ký ban hành Đạo luật Tự do Tôn giáo Quốc tế, cũng là Ngày Tự do Tôn giáo Quốc tế lần thứ 28. Ngày 4/3/2026, Ủy ban Tự do Tôn giáo Quốc tế Mỹ (USCIRF) công bố báo cáo thường niên 2025, khuyến nghị Mỹ tiếp tục xếp Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) vào danh sách “quốc gia cần quan tâm đặc biệt” (CPC) vì vi phạm tự do tôn giáo, và trừng phạt các quan chức ĐCSTQ tham gia đàn áp tôn giáo. Trong ảnh là Chủ tịch USCIRF Vicky Hartzler tại buổi công bố báo cáo. (Ảnh: Lý Thần/ Epoch Times)
<!>
Mỗi năm vào ngày này, Washington theo lệ ra tuyên bố, khẳng định lại rằng tự do tín ngưỡng là quyền phổ quát, rồi điểm tên vài nước vi phạm tồi tệ nhất. Năm nào cũng có những tuyên bố như vậy, câu chữ cũng na ná nhau, nhiều độc giả đọc tới đoạn thứ hai là lật sang trang khác.
Tuy nhiên, danh sách đầu tiên được lập theo đạo luật này có một xuất xứ ít ai nhắc tới, đáng để lật lại xem.
Một thông báo chỉ vài dòng chữ
Chiều 6/10/1999, ông Robert Seiple, Đại sứ lưu động đầu tiên của Mỹ về tự do tôn giáo quốc tế, ra điều trần tại Hạ viện. Ông thông báo Ngoại trưởng sẽ xác định 5 nước là “quốc gia cần quan tâm đặc biệt”, tức những nước vi phạm tự do tôn giáo “đặc biệt nghiêm trọng”. Danh sách gồm Myanmar, Trung Quốc, Iran, Iraq và Sudan.
Sau đó 3 tuần, ngày 27/10, ông Seiple ký thông báo chính thức, công bố quyết định mà Ngoại trưởng đưa ra theo ủy quyền của Tổng thống. Thông báo được đăng trên Công báo Liên bang Mỹ ngày 3/11, chỉ vài dòng, tính cả phần ký tên cũng chưa đến 100 từ tiếng Anh.
Đã 27 năm trôi qua. Trong 5 nước ấy, có nước đã đổi chế độ, có nước được đưa ra khỏi danh sách, riêng Trung Quốc vẫn có tên trong mọi lần xác định sau đó.
Nhiều độc giả Trung Quốc chưa từng nghe đến danh sách này, càng không biết vì sao ngay từ ngày đầu danh sách đã có tên Trung Quốc. Muốn hiểu điều đó, có thể xem lại chuyện xảy ra ở Sơn Đông một ngày sau khi ông Seiple điều trần.
Người bị bắt đi từ ngoài ruộng
Bà Triệu Kim Hoa là một nông dân ở Chiêu Viễn, tỉnh Sơn Đông, năm đó 42 tuổi, tu luyện Pháp Luân Công từ năm 1995. Ngày 27/9/1999, bà đang làm đồng thì bị công an địa phương bắt đi.
Báo cáo của Ân xá Quốc tế năm đó cho biết, trong thời gian bị giam, bà bị ép từ bỏ đức tin. Sau khi từ chối, bà bị đánh liên tục bằng gậy và dùi cui điện. Ngày 7/10, tức một ngày sau khi ông Seiple điều trần tại Washington, bà 2 lần được đưa tới bệnh viện huyện cấp cứu. Lần thứ hai, khi được đưa tới nơi, bà đã qua đời.
Hôm bị bắt, có lẽ bà vẫn mặc bộ quần áo đi làm đồng, người nhà tưởng đến chiều tối bà sẽ về. Bà không tổ chức việc gì, cũng chưa từng hô khẩu hiệu nào. Theo cách nói chính thức thời đó, vấn đề của bà chỉ là không chịu nói một câu “không tập nữa”.
Hôm sau gia đình mới nhận được thông báo của công an, kèm lời cảnh cáo không được kể ra ngoài.
Cũng trong ngày 7/10, bà Chu Thiếu Lan, 50 tuổi, ở Cẩm Châu, tỉnh Liêu Ninh, qua đời. Sau khi bị giam, bà tuyệt thực để phản đối, vài ngày sau chết trong bệnh viện. Hai người được cho là chết cùng một ngày, về sau tên của họ cũng xuất hiện trong cùng một bản báo cáo.
Chính quyền đã đưa ra không chỉ một cách giải thích về cái chết của bà Triệu Kim Hoa. Ban đầu, công an địa phương chỉ xác nhận tin bà qua đời, còn báo cáo của công an ghi nguyên nhân tử vong là “suy tim”. Ngày 14/10, hãng Trung Quốc Tân văn xã phủ nhận bà bị tra tấn, nói bà lên cơn đau tim đột ngột và ngã gục trong nhà vệ sinh.
Ngày 8/11, tại cuộc họp báo ở Bắc Kinh, ông Lý Băng, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Thông tin Quốc vụ viện của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ), lại đổi cách nói. Ông nói trong thời gian được giáo dục, bà lên cơn đau tim trên đường đi vệ sinh. Ông còn cho biết khám nghiệm tử thi không phát hiện nội thương, gãy xương hay xuất huyết.
Trong khi đó, thông tin mà Ân xá Quốc tế dẫn lại cho thấy ngày 8/10, các chuyên gia y khoa của Chiêu Viễn và Yên Đài đã khám nghiệm tử thi. Họ phát hiện nhiều chỗ trên cơ thể bà có vết thương và vết tụ máu, chỉ trừ phần đầu. Thi thể sau đó nhanh chóng bị hỏa táng.
Trước sau, chính quyền đã đổi ba cách nói, chỗ nhà vệ sinh xê dịch một lần, nhưng dùi cui điện thì chưa lần nào được nhắc tới.
Ngày 22/10, Ân xá Quốc tế công bố báo cáo ghi lại cái chết của bà Triệu Kim Hoa. Sau đó 5 ngày, tại Washington, ông Seiple ký thông báo chính thức công bố danh sách.
Bắt người trước, làm luật sau
Dòng thời gian ở phía Bắc Kinh cũng đáng được xếp lại theo từng ngày. Tháng 3/1999, Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (Nhân đại) của ĐCSTQ sửa Hiến pháp, đưa vào câu “nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa thực hiện quản lý đất nước theo pháp luật, xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa”.
Sau đó 4 tháng, từ ngày 20/7, các địa phương bắt đầu bắt người trên quy mô lớn. Hai ngày sau, ngày 22/7, ĐCSTQ chính thức tuyên bố cấm Pháp Luân Công. Rất nhiều người bị nhốt vào sân vận động và những nơi giam giữ tạm thời tương tự, ai không chịu tuyên bố từ bỏ thì bị đuổi học, mất việc.
Ngày 30/10, tức ngày thứ ba sau khi bản thông báo ở Washington được ký, Ủy ban Thường vụ Nhân đại của ĐCSTQ thông qua “Quyết định về việc cấm các tổ chức tà giáo, phòng ngừa và trừng trị hoạt động tà giáo”.
Từ ngày 22/7 tuyên bố cấm đến ngày 30/10 ra luật, cách nhau tròn 100 ngày. Bà Triệu Kim Hoa bị bắt đi rồi bị đánh đến chết đều trong 100 ngày ấy. Khi đó, bản quyết định về sau được dùng làm chỗ dựa cho cuộc đàn áp vẫn chưa được viết ra.
Các học giả phương Tây nghiên cứu luật pháp Trung Quốc gọi quyết định này là luật hồi tố, ban hành sau khi sự việc đã xảy ra. Ân xá Quốc tế cũng chỉ ra rằng có người bị bắt trước, về sau mới bị kết tội hồi tố theo luật này.
Thứ tự ấy quyết định mọi chuyện về sau. Tội danh đã có thể bổ sung sau thì nguyên nhân cái chết đương nhiên cũng có thể sửa sau.
Báo cáo tự do tôn giáo năm 2001 của Bộ Ngoại giao Mỹ dẫn nhiều nguồn tin cho biết, từ năm 1999 đã có khoảng 100 học viên Pháp Luân Công, thậm chí nhiều hơn, chết trong khi bị giam giữ. Đây mới chỉ là con số của 2 năm đầu cuộc đàn áp. Cuộc bức hại nhắm vào nhóm tín ngưỡng lấy “Chân, Thiện, Nhẫn” làm nguyên lý cốt lõi này còn kéo dài thêm hơn 20 năm sau đó.
Từ quốc gia đến từng con người cụ thể
Với một nhóm người có thể bị giam không qua xét xử, chết rồi có thể bị ghi là đau tim, thì đến những nơi còn tăm tối hơn, cũng chẳng có ai lên tiếng thay họ.
Năm 2019, tòa án nhân dân độc lập China Tribunal do Ngài Geoffrey Nice, luật sư hoàng gia Anh, chủ trì đã ra phán quyết tại London. Tòa xác định Trung Quốc từ lâu đã có hoạt động cưỡng bức thu hoạch nội tạng của tù nhân lương tâm, học viên Pháp Luân Công là một trong các nguồn nội tạng, và nhiều khả năng là nguồn chính.Tòa án: Trung Quốc thu hoạch nội tạng, phạm tội Chống lại loài người
Danh sách năm 1999 ghi tên các quốc gia. Ngày 10/12/2020, Bộ Ngoại giao Mỹ công khai nêu tên ông Hoàng Nguyên Hùng, trưởng đồn công an Ngô Thôn thuộc Công an thành phố Hạ Môn, tỉnh Phúc Kiến, vì tham gia giam giữ, thẩm vấn học viên Pháp Luân Công, và cấm ông cùng vợ nhập cảnh Mỹ. Tên trong danh sách đã thu hẹp từ một quốc gia xuống một đồn công an.
Ngày 5/3/2026, các thượng nghị sĩ Mỹ của cả hai đảng cùng đưa ra dự luật S.4009, mang tên “Đạo luật Bảo vệ Pháp Luân Công và Nạn nhân Cưỡng bức Thu hoạch Nội tạng”. Thượng viện thông qua dự luật hôm 28/9 theo thủ tục đồng thuận nhất trí, và hôm 5/10 dự luật được chuyển sang Hạ viện.
Dự luật yêu cầu Tổng thống, trong vòng 180 ngày kể từ khi luật có hiệu lực, nộp cho Quốc hội danh sách các cá nhân và thực thể nước ngoài biết rõ mà vẫn trực tiếp tham gia hoặc hỗ trợ việc cưỡng bức thu hoạch nội tạng tại Trung Quốc. Dự luật cũng yêu cầu trừng phạt những cá nhân, thực thể này. Phạm vi truy cứu trách nhiệm nhờ đó được mở rộng từ đồn công an tới tận phòng mổ.Thượng viện Mỹ nhất trí thông qua dự luật bảo vệ Pháp Luân Công
Ở phía bên kia bức tường lửa, các danh sách này gần như không tồn tại. Độc giả Trung Quốc thỉnh thoảng chỉ đọc được vài câu người phát ngôn Bộ Ngoại giao ĐCSTQ đáp lại theo lệ, lên án đó là can thiệp vào công việc nội bộ.
Truyền thông nhà nước sẽ không nhắc tới chuyện vì sao danh sách quốc gia cần quan tâm đặc biệt về tự do tôn giáo bắt đầu từ năm 1999, vì sao ngay đợt đầu tiên đã có Trung Quốc. Trong cách nói của chính quyền, Triệu Kim Hoa chỉ còn là một cái tên.
Khi bà Triệu Kim Hoa bị bắt đi từ mảnh ruộng ấy, danh sách ở Washington còn chưa công bố. 27 năm sau, danh sách vẫn còn đó, các quan chức Mỹ ký tên đã thay hết người này đến người khác, nhưng những việc làm xấu xa của chế độ có tên trong danh sách thì chưa bao giờ thay đổi.Thanh Phong: Pháp Luân Công bị cưỡng ép chụp mũ “tà giáo” như thế nào?
Theo Thanh Phong/ Epoch Times
(Bài viết thể hiện quan điểm riêng của cá nhân tác giả.)
Ông Trump tuyên bố cuộc chiến với Iran sẽ kết thúc “bất cứ khi nào tôi muốn”, trong bối cảnh chi phí được cho là đã tăng vọt lên 47 tỷ USD
Thứ Ba, ngày 27 tháng 10 năm 2026 Lim Hui Jie
- Ông Trump cho biết cuộc chiến “có thể kết thúc rất nhanh, nhưng chúng ta cần một kết thúc thỏa đáng”, kèm theo một “cam kết chắc chắn” rằng Iran sẽ không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân.
- Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh một báo cáo từ tờ The Hill tiết lộ rằng chi phí cho cuộc xung đột với Iran đã tăng vọt lên 47 tỷ USD.
- Theo Mark Zandi, chuyên gia kinh tế trưởng tại Moody’s Analytics, cuộc chiến này đã khiến mỗi gia đình Mỹ phải gánh thêm khoảng 2.000 USD chi phí kể từ khi bắt đầu. Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục khẳng định rằng cuộc chiến với Iran sẽ kết thúc “bất cứ khi nào tôi muốn”, đồng thời nhấn mạnh rằng Tehran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân.
Phát biểu tại một cuộc mít tinh ở Lubbock, bang Texas, ông Trump cho biết: “Trước đó có người hỏi tôi rằng ‘Khi nào cuộc chiến với Iran mới kết thúc?’. Tôi đã trả lời: ‘Bất cứ khi nào tôi muốn nó kết thúc’.”
Ông Trump cho biết cuộc chiến “có thể kết thúc rất nhanh, nhưng chúng ta cần một kết thúc thỏa đáng”, kèm theo một “cam kết chắc chắn” rằng Iran sẽ không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân.
Tuyên bố này được đưa ra trong lúc Tổng thống đang đối mặt với tỷ lệ ủng hộ ở mức gần thấp kỷ lục, do chi phí năng lượng tăng cao và những khó khăn về khả năng chi trả của người dân, ngay trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ vào ngày 3 tháng 11.
Theo một cuộc thăm dò của Reuters/Ipsos công bố hôm thứ Hai, tỷ lệ ủng hộ dành cho ông Trump hiện ở mức 32%.
Vào ngày 12 tháng 10, Mark Zandi, chuyên gia kinh tế trưởng tại Moody’s Analytics, cho biết cuộc chiến này đã tiêu tốn của mỗi gia đình Mỹ trung bình 2.000 USD; trong đó, 1.100 USD đến từ chi phí năng lượng tăng cao, 540 USD từ chi phí lãi suất tăng, và 360 USD do gia tăng chi tiêu quân sự.
Cuộc xung đột với Iran hiện chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Ông Trump cho biết ông sẽ sớm quyết định xem nên “đạt được một thỏa thuận” với Iran hay “chấm dứt hoàn toàn” cuộc xung đột này. Trước đó trong tháng này, Hoa Kỳ đã sơ tán các nhà ngoại giao khỏi Ả Rập Xê Út, trong bối cảnh tờ New York Times đưa tin rằng quân đội Hoa Kỳ và Israel đã vạch ra các kế hoạch cụ thể cho một chiến dịch “ngắn nhưng cường độ cao” nhằm tấn công Iran sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Theo một báo cáo từ tờ The Hill, ước tính của Bộ Tư lệnh Trung tâm Hoa Kỳ vào ngày 16 tháng 10 cho thấy chi phí cho cuộc chiến với Iran đã tăng vọt lên 47 tỷ USD, cao hơn khoảng 3 tỷ USD so với các con số trước đó.
Phần lớn chi phí này được cho là dành cho việc thay thế đạn dược, với số tiền lên tới 29 triệu USD. Xung đột giữa Washington và Iran đã gây ra tình trạng “thiếu hụt” đạn dược cho phía Hoa Kỳ, bất chấp việc ông Trump từng tuyên bố vào ngày 3 tháng 9 rằng Hoa Kỳ sở hữu lượng đạn dược “gần như vô hạn”.
Mức chi phí khổng lồ cho cuộc chiến này vẫn chưa bao gồm thiệt hại tại các căn cứ quân sự của Hoa Kỳ ở Trung Đông; theo báo cáo của tổng thanh tra gửi Quốc hội, tính đến ngày 29 tháng 6, thiệt hại này ước tính là 184 triệu USD.
Con số này bao gồm các thiệt hại đối với các cơ sở ngoại giao của Hoa Kỳ tại bốn quốc gia — Iraq, Kuwait, Ả Rập Xê Út và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất — do các cuộc tấn công từ phía Iran gây ra.
Trump says Iran war will end 'when I want it to' as costs balloon
Bong bóng ngành robot Trung Quốc lộ diện, doanh nghiệp lần lượt sụp đổ
Công ty robot Vô Cảnh Động Lực ở Nam Kinh, từng có đơn hàng 1 tỷ nhân dân tệ khi chưa đầy một năm tuổi, nay bị tố nợ lương, ngừng hoạt động. Đây không phải trường hợp cá biệt: hai năm qua, nhiều công ty robot Đại Lục bước vào thủ tục phá sản.
Một nhân viên tương tác với robot nhận dạng khuôn mặt tại hội chợ Smart China hôm 26/8/2019. (Nguồn: helloabc/ Shutterstock)
Mới đây, Vô Cảnh Động Lực, một công ty robot trí tuệ hiện thân, bị tố nợ lương, ngừng hoạt động và người kiểm soát thực tế mất liên lạc. Giới trong ngành chỉ ra rằng đơn hàng ảo rất phổ biến trong ngành robot Đại Lục, còn đơn hàng thương mại được đưa vào sử dụng thật thì lại quá ít.
Giới phân tích cho rằng bong bóng ngành robot Trung Quốc đã lộ diện, ngành đang bước vào giai đoạn thanh lọc và trong 2-3 năm tới, hàng loạt doanh nghiệp hạng trung và hạng dưới sẽ phá sản.
Vô Cảnh Động Lực đổ vỡ: Thành lập chưa đầy 1 năm, từng có đơn hàng 1 tỷ nhân dân tệ
Tờ Mỗi Nhật Kinh tế Tân văn của Đại Lục mới đây đăng lời kể của một người tự nhận là nhân viên Công ty TNHH Khoa học Kỹ thuật Động lực Vô Cảnh Vị Lai Nam Kinh (gọi tắt là Vô Cảnh Động Lực). Người này cho biết công ty nợ lương của mình từ tháng 8, ngừng đóng quỹ nhà ở từ tháng 9 và ngừng đóng bảo hiểm xã hội từ tháng 10. Hiện công ty đã ngừng hoạt động.
Theo người này, tổng số tiền lương công ty còn nợ đã lên tới gần 8 triệu nhân dân tệ, còn người nắm quyền kiểm soát thực tế công ty là Thôi Tiểu Phi cũng đã mất liên lạc.
Viên Hải Huy, người được công bố là CEO kiêm tổng giám đốc Vô Cảnh Động Lực, nói với tờ báo rằng vì hiện không liên lạc được với người kiểm soát thực tế nên không tiện trả lời.
Tình cảnh này trái ngược hẳn với hình ảnh của Vô Cảnh Động Lực trên truyền thông. Hồi tháng 6, tài khoản WeChat chính thức “Nam Kinh Phát bố” của chính quyền Nam Kinh cho biết công ty mới thành lập 4 tháng đã ký hợp đồng khung trị giá gần 500 triệu nhân dân tệ với nhiều doanh nghiệp nhà nước trung ương và đang giao hàng. Đơn hàng dự trữ ở thị trường địa phương cũng gần 500 triệu nhân dân tệ, còn vốn gọi được đã về tài khoản là 110 triệu nhân dân tệ.
Thông tin công khai cho thấy Vô Cảnh Động Lực có trụ sở tại quận Giang Ninh, thành phố Nam Kinh, tỉnh Giang Tô, chuyên nghiên cứu và phát triển robot trí tuệ hiện thân và robot bốn chân.
Nhà sáng lập công ty robot niêm yết vạch trần chuyện đơn hàng ảo
Các doanh nghiệp robot thường rầm rộ công bố giành được đơn hàng lớn, nhưng trong đó không ít đơn hàng ảo.
Hồi tháng 9, ông Thiệu Thiên Lan, nhà sáng lập công ty robot Mech-Mind, viết trên trang cá nhân WeChat về những doanh nghiệp trí tuệ hiện thân kiểu “gom mối” (làm trung gian kết nối các bên) ở Bắc Kinh, Thượng Hải. Các doanh nghiệp này rất nổi tiếng, được định giá rất cao và từng lên Xuân Vãn, chương trình văn nghệ đêm giao thừa. Theo ông, họ dựa nhiều vào những trung tâm thu thập dữ liệu và vào giao dịch với bên liên quan như chính quyền địa phương, nhà đầu tư, nhà cung cấp để tạo ra “doanh thu giả, không bền vững”.
Ông cảnh báo cách làm này còn kéo doanh nghiệp vào “vòng xoáy liên tục làm giả và chảy máu”.
Ông Thiệu còn chỉ ra cách vận hành của đơn hàng ảo. Chính quyền địa phương hoặc các nền tảng vốn nhà nước bỏ tiền xây trung tâm thu thập dữ liệu. Doanh nghiệp robot bán thiết bị cho trung tâm và ghi nhận doanh thu. Sau đó, trung tâm bán dữ liệu lại cho doanh nghiệp để dòng tiền chảy ngược về.
Mech-Mind chính thức niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hồng Kông hôm 1/9, trở thành “cổ phiếu đầu tiên về mắt, não và tay của trí tuệ hiện thân”. Tuy nhiên, ngay phiên giao dịch đầu tiên, cổ phiếu đã rơi xuống dưới giá phát hành.
Tình trạng đơn hàng ảo mà ông Thiệu nêu ra có thể khá phổ biến trong ngành. Tờ Khoa Sáng Bản Nhật báo gần đây dẫn lời ông Đường Kính Thảo, Chủ tịch Thủy Mộc Tư bản, nói rằng việc ông Thiệu công khai lên tiếng “có thể cho thấy các vấn đề liên quan đã tích tụ đến một mức độ nhất định”.
“Những gì thực sự diễn ra trong ngành nhiều khả năng còn nhiều hơn những gì bên ngoài nhìn thấy,”ông nói.
Đồng sáng lập kiêm CEO của Linh Ngự Trí Năng thì thừa nhận hầu hết trung tâm thu thập dữ liệu đều đang làm theo cách này: mua thiết bị của công ty robot rồi bán lại dữ liệu.
Hãng nghiên cứu và tư vấn thị trường Interact Analysis cho biết tính đến cuối tháng 4/2026, Trung Quốc đã có ít nhất 90 trung tâm thu thập dữ liệu và huấn luyện robot hình người đang hoạt động hoặc đang được quy hoạch xây dựng.
Các trung tâm thu thập dữ liệu robot hình người còn được gọi là “trường dạy lái” của robot. Tại đây, người vận hành điều khiển robot từ xa bằng tay cầm hoặc thiết bị thực tế ảo (VR) để cầm nắm, bốc dỡ, lắp ráp. Cùng lúc, hệ thống ghi lại đầy đủ dữ liệu vật lý như hình ảnh, xúc giác, lực tác động và góc của các khớp.
Doanh nghiệp kiểu “gom mối” là doanh nghiệp không nhất thiết có tài sản cốt lõi hay năng lực sản xuất. Họ tạo ra giá trị bằng cách dựng nền tảng, làm trung gian kết nối các bên trong chuỗi ngành như bên góp vốn, bên công nghệ, bên sản xuất và bên phân phối.
Đơn hàng thương mại thực sự của ngành robot chỉ chiếm phần nhỏ
Không tính đơn hàng ảo, số đơn hàng thực sự được đưa vào sử dụng thương mại trong ngành robot chỉ đếm trên đầu ngón tay.
Hãng nghiên cứu MIR rà soát thông tin mua sắm robot hình người trong tháng 7 năm nay và cũng nhận thấy, trong 46 dự án, bên mua chủ lực là các trường đại học và trường nghề. Riêng mua sắm cho giáo dục đã chiếm hơn 90% tổng giá trị trúng thầu.
Năm 2025, lượng robot hình người thực tế xuất xưởng trên toàn cầu vào khoảng 18.000 chiếc, theo số liệu của Tập đoàn Dữ liệu Quốc tế (IDC), công ty nghiên cứu thị trường của Mỹ. Hơn 85% số robot này được dùng cho biểu diễn giải trí, giáo dục – nghiên cứu, hướng dẫn tham quan và tư vấn mua hàng, tức những việc chủ yếu nhằm kiểm chứng công nghệ và trình diễn tương tác.
Chưa đầy 15% còn lại được đưa vào sản xuất công nghiệp và kho vận, nhưng phần lớn vẫn dừng ở giai đoạn thí điểm.
Thống kê của Bank of America Global Research cho thấy năm 2025, thế giới xuất xưởng khoảng 20.000 robot hình người, trong đó các nhà sản xuất Trung Quốc chiếm 95%.
Một bài viết gần đây trên trang Huxiu đưa ra định nghĩa: đơn hàng thương mại thực sự là khi khách hàng mua robot vì nhu cầu sản xuất thật, robot đã được giao và nghiệm thu, và có thể chạy ổn định mà không cần kỹ sư can thiệp liên tục. Từ định nghĩa này, bài viết cho rằng chỉ cần xét nơi đến của số robot đã thực tế xuất xưởng cũng thấy ít nhất 85% chưa thể coi là thương mại hóa thực sự.
Tại một nhà máy ở Trung Quốc, một con robot vung tay, làm đổ thiết bị và buộc các kỹ thuật viên phải rút lui. (Ảnh chụp màn hình video)
Nhiều công ty robot bước vào thủ tục phá sản
Ngoài Vô Cảnh Động Lực, hai năm qua còn nhiều công ty robot khác lâm vào khó khăn. Thống kê từ báo chí và thông báo của tòa án cho thấy trong 21 tháng, từ tháng 2/2025 đến tháng 10/2026, hơn 20 công ty robot đã phá sản, giải thể, thanh lý hoặc đóng cửa mảng kinh doanh, trải trên ít nhất 11 lĩnh vực khác nhau.
Hôm 19/10, Tòa án Nhân dân Trung cấp thành phố Thâm Quyến mở hội nghị chủ nợ đầu tiên của Doanh Hợp Robot, bàn phương án thanh lý phá sản và xử lý tài sản. Trong 6 năm, công ty này gọi được hơn 600 triệu nhân dân tệ, cổ đông có Meituan, ByteDance và quỹ GSR Ventures. Lúc đỉnh cao, công ty được định giá hơn 500 triệu USD.
Đầu tháng 9, công ty robot Trí Tranh Động Lực có thêm một vụ xét đơn phá sản: một chủ nợ đề nghị Tòa án Khu công nghiệp Tô Châu cho công ty tái cơ cấu theo thủ tục phá sản. Trí Tranh Động Lực chuyên về robot dọn bể bơi, doanh số lũy kế gần 100 triệu nhân dân tệ, nhưng dòng tiền đứt gãy vì khó thu hồi công nợ.
Công ty TNHH Robot Lạc Sinh Đông Quản, doanh nghiệp chuyên về robot hút bụi, bị chủ nợ yêu cầu thanh lý phá sản. Tòa án Nhân dân số 3 thành phố Đông Quản đã thụ lý đơn này hôm 17/6.
Hôm 7/5, Tòa án Nhân dân Khu mới Phố Đông, Thượng Hải thụ lý vụ thanh lý phá sản Công ty TNHH Robot Thâm Lan (Thượng Hải). Riêng các khoản nợ người lao động đã vượt 23 triệu nhân dân tệ. Công ty mẹ Thâm Lan Khoa học Kỹ thuật từng vào danh sách kỳ lân toàn cầu của Hurun với mức định giá 14 tỷ nhân dân tệ, và từng được gọi là một trong “ba ông lớn” cùng SenseTime và iFlytek.
Hôm 4/3, đến lượt Tòa án Nhân dân quận Hải Châu, thành phố Liên Vân Cảng thụ lý vụ thanh lý phá sản Công ty TNHH Robot Thông minh Sáng Trạch (Giang Tô). Doanh nghiệp này chuyên về robot dịch vụ thương mại tại nơi công cộng, riêng năm nay đã 4 lần bị tòa án đưa vào danh sách người phải thi hành án.
Công ty Long Tuệ Y tế Thượng Hải, chuyên về robot phẫu thuật chỉnh hình, cũng bị Tòa án Nhân dân Khu mới Phố Đông thụ lý vụ thanh lý phá sản hôm 23/1.
Trước đó, vào tháng 10/2025, Tòa án Nhân dân quận Phòng Sơn, Bắc Kinh đã thụ lý vụ thanh lý phá sản CloudMinds Robot. Công ty mẹ của CloudMinds từng được định giá hơn 20 tỷ nhân dân tệ.
Ngành robot đối mặt hai lớp bong bóng, đang bị thanh lọc nhanh
Hãng thông tấn Trung ương Xã (CNA) của Đài Loan gần đây dẫn một bài bình luận nhận định hai lớp bong bóng của ngành robot Trung Quốc nay đã lộ rõ. Lớp thứ nhất là bong bóng công nghệ, khi doanh nghiệp không đưa được sản phẩm vào ứng dụng thực tế. Lớp thứ hai là bong bóng vốn, sinh ra từ việc cố tình làm giả, tô vẽ.
Báo cáo về ngành trí tuệ hiện thân mà Viện Nghiên cứu Thông tin và Truyền thông Trung Quốc công bố hồi tháng 10 cũng chỉ ra rằng ngành này đang có hai mặt nóng lạnh trái ngược rõ rệt. Thị trường vốn và chính sách ngày càng quan tâm, nhưng việc ứng dụng quy mô lớn và hoàn thiện mô hình kinh doanh khép kín vẫn còn vướng nhiều ràng buộc. Khoảng cách giữa trình diễn công nghệ và giao hàng thực tế vẫn rất rõ.
Báo cáo dự báo trong 2-3 năm tới, thị trường sẽ loại bỏ những doanh nghiệp và mô hình thiếu giá trị thực, hoàn tất đợt thanh lọc đầu tiên.
Ông Phó Nhất Phu, nghiên cứu viên đặc biệt của Ngân hàng Tô Thương, nói với trang Hồng Tinh Tư bản Cục rằng việc các doanh nghiệp robot liên tiếp phá sản “thực sự đánh dấu việc ngành chuyển từ giai đoạn mở rộng ồ ạt sang giai đoạn thu hẹp, sàng lọc”. “Trước đây chỉ cần có khái niệm và gọi được vốn là sống được, nay phải sống bằng đơn hàng và biên lợi nhuận gộp”.
“Điểm nghẽn cốt lõi khiến mô hình thương mại không khép kín được là đơn hàng không đồng nghĩa với doanh thu”, ông nói thêm.
Hồi tháng 6/2026, ông Du Vĩ, Chủ tịch Efort, phát biểu công khai rằng cuộc cạnh tranh khốc liệt trong ngành robot công nghiệp nội địa đã gần đến hồi kết. Các doanh nghiệp đầu ngành ngày càng chiếm ưu thế, còn doanh nghiệp hạng trung và hạng dưới bị đào thải nhanh hơn. Ông cho rằng ngành đang dần bước vào giai đoạn “ai trụ lại mới là vua”, và thị trường sẽ chuyển từ “đua giá” sang “đua năng lực sản phẩm”.Phân tích: Ngành robot Trung Quốc bong bóng hóa cả công nghệ lẫn vốn
Theo Dương Húc/ Epoch Times
Dân chủ Mỹ yêu cầu lưu hồ sơ để điều tra thỏa thuận nhập diesel Nga của Trump
Các nghị sĩ Mỹ, chủ yếu thuộc Đảng Dân chủ, yêu cầu sáu ngân hàng lớn và nhiều cảng biển bảo quản hồ sơ liên quan đến thỏa thuận nhập dầu diesel Nga của Tổng thống Donald Trump. Họ cảnh báo thỏa thuận có thể vi phạm luật cấm nhập khẩu năng lượng Nga năm 2022 và dự kiến điều tra nếu giành quyền kiểm soát Quốc hội sau bầu cử giữa nhiệm kỳ. Bộ Tài chính Mỹ khẳng định thỏa thuận hợp pháp, trong khi Tòa Bạch Ốc cáo buộc phe Dân chủ tập trung vào điều tra chính trị thay vì giải quyết khó khăn của người dân.
Tổng thống Donald J. Trump bước lên trực thăng Marine One tại bãi cỏ phía Nam Nhà Trắng vào thứ Hai, ngày 5/10/2026, để di chuyển đến Căn cứ Liên hợp Andrews và bắt đầu chuyến đi tới Nebraska. (Ảnh: Daniel Torok/ Nhà Trắng)
Một nhóm nghị sĩ lưỡng đảng do Thượng nghị sĩ Jeanne Shaheen dẫn đầu đã gửi thư tới sáu ngân hàng lớn, gồm JPMorgan Chase, Bank of America, Citi, Wells Fargo, Goldman Sachs và Morgan Stanley, cùng các cơ quan quản lý cảng tại Texas và New York/New Jersey. Họ yêu cầu bảo quản hợp đồng, chứng từ vận chuyển, hồ sơ thanh toán và thư từ liên quan đến các giao dịch dầu diesel Nga, đồng thời xác nhận việc thực hiện trước ngày 28/10.
Các nghị sĩ lập luận rằng việc nhập khẩu dầu diesel Nga có thể trái với đạo luật năm 2022 và tạo thêm nguồn tài chính cho cuộc chiến của Nga tại Ukraine. Tuy nhiên, Bộ Tài chính Mỹ cho rằng việc nới lỏng trừng phạt là hợp pháp; hiện vẫn chưa chắc chắn có bao nhiêu dầu diesel Nga thực sự cập cảng Mỹ.
Điểm đáng chú ý là đây mới là hoạt động chuẩn bị cho khả năng điều tra, không phải kết luận rằng Tổng thống Trump hoặc các ngân hàng đã vi phạm pháp luật.Bị tống giam khi bệnh nặng, học viên Pháp Luân Công Mã Linh qua đời oan khuất
Trước bầu cử Mỹ, chính quyền Trump gửi hơn 100 trát để truy xét bỏ phiếu trái phép
Theo Reuters, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump gửi hơn 100 trát đòi hồ sơ của hàng chục ngàn cử tri tại ít nhất 13 bang trước bầu cử giữa kỳ, nhằm truy xét người không phải công dân bỏ phiếu.
(Nguồn: WESTOCK PRODUCTIONS/ Shutterstock)
Hãng tin Reuters hôm thứ Tư (28/10) công bố kết quả điều tra về các trát này, dựa trên yêu cầu công khai hồ sơ và phỏng vấn quan chức bang và địa phương. Trát là văn bản có hiệu lực pháp lý, buộc người nhận phải ra làm chứng hoặc nộp tài liệu.
Phần lớn số trát được gửi đến quan chức bầu cử bang và địa phương trong 3 tháng qua, một số từ đầu năm nay. Nhiều trát trước đó chưa từng được công bố.
Ít nhất 49 trát được phát hành với thẩm quyền của đại bồi thẩm đoàn, tức là gắn với các cuộc điều tra hình sự. Người nhận loại trát này thường khó phản đối trước tòa hơn so với trát hành chính do cơ quan liên bang trực tiếp phát hành.
Nơi nhận trát gồm cả những thành trì của đảng Dân chủ như Minneapolis, Philadelphia, Los Angeles, lẫn các bang nghiêng về đảng Cộng hòa nhưng có cuộc đua sát nút như Texas, Kansas và Georgia. Arizona, Washington, New York, Connecticut, Utah và Michigan cũng có nơi nhận trát.
Tại Mỹ, người không phải công dân bỏ phiếu trong bầu cử liên bang là phạm luật.
Phát ngôn viên Nhà Trắng Lauren Bis cho biết chính quyền Trump đang gửi đi “một thông điệp rõ ràng”. “Bất kỳ ai bỏ phiếu bất hợp pháp trong các cuộc bầu cử của chúng ta đều sẽ bị truy cứu trách nhiệm. Chỉ người Mỹ mới được bầu chọn lãnh đạo nước Mỹ”, bà nói trong một tuyên bố.
Nhà Trắng coi việc người không phải công dân bỏ phiếu là vấn đề nghiêm trọng, đòi hỏi liên bang nỗ lực trên quy mô lớn để phát hiện và truy tố, và cam kết tiếp tục coi đây là ưu tiên hàng đầu.
Bộ Tư pháp Mỹ không xác nhận cũng không phủ nhận việc dùng trát trong các cuộc điều tra, chỉ cho biết sẽ “thực thi pháp luật ở bất cứ nơi nào bằng chứng dẫn tới”.
Ít nhất 147 người bị cáo buộc từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng
Từ khi ông Trump trở lại nắm quyền, công tố viên liên bang đã cáo buộc ít nhất 147 người vi phạm luật liên bang cấm người nước ngoài bỏ phiếu, trong đó 102 người bị cáo buộc từ đầu tháng 9. Đó là con số Reuters thống kê từ hồ sơ tòa án và hồ sơ liên bang. Phần lớn các vụ chưa có kết luận.
Hôm 19/10, Bộ Tư pháp Mỹ thông báo truy tố 28 người nước ngoài tại California, tất cả đều là thường trú nhân hợp pháp, tức người có thẻ xanh. Họ bị cáo buộc khai man trong hồ sơ xin nhập quốc tịch, đăng ký cử tri gian lận hoặc bỏ phiếu khi không phải công dân. Trong số này, 11 người đã bị bắt.
“Mỗi lá phiếu bất hợp pháp xóa đi lá phiếu của một công dân Mỹ hợp pháp”, Quyền Thứ trưởng Tư pháp Trent McCotter nói trong thông cáo. Ông yêu cầu California xác minh quốc tịch của hơn 20.000 người đăng ký cử tri trong danh sách Bộ Tư pháp đưa ra, trước khi đếm phiếu bầu qua thư.
California từ chối, Washington nhận khoảng 60 trát
California, bang mà đảng Dân chủ chiếm ưu thế lớn, là một trong những nơi được chú ý nhất. Trong tháng này, Bộ Tư pháp cáo buộc hơn 20.000 người ở bang này đã nhận phiếu bầu qua thư dù “nhiều khả năng” không phải công dân.
Quan chức California từ chối yêu cầu tạm không đếm phiếu của những người này và gọi danh sách là không đáng tin cậy. Họ cho biết khi rà 200 hồ sơ đăng ký trong danh sách, gần 40% có vẻ là người sinh ra tại Mỹ. Tại cuộc họp báo hôm 19/10, ông McCotter thừa nhận danh sách có thể có cả công dân Mỹ, NPR đưa tin. “Chúng tôi không hoàn hảo. Vì vậy chúng tôi đã đề nghị California hợp tác”, ông nói.
Hôm thứ Hai (26/10), Tòa Phúc thẩm Liên bang Khu vực 9 bác yêu cầu của chính quyền Trumpchặn đếm số phiếu này, với lý do còn quá sớm để can thiệp.
Bộ Tư pháp còn gửi ít nhất 17 trát đến chính quyền các địa phương nghiêng về đảng Dân chủ ở California, trong đó có hạt Los Angeles và hạt San Diego. Hạt Marin và hạt Fresno cũng nhận trát đòi hồ sơ cử tri. Bang này có ít nhất hai khu vực bầu cử Hạ viện cạnh tranh sát nút và thường kiểm phiếu chậm, có khi mất nhiều tuần mới có kết quả cuối cùng.
Tại Minnesota, chính quyền Trump gửi trát đòi hồ sơ bỏ phiếu của hàng chục người ở hai hạt Anoka và Hennepin, thuộc khu vực Minneapolis. Bộ Tư pháp đã cáo buộc ít nhất 8 người ở hai hạt này bỏ phiếu khi không phải công dân. Các vụ án vẫn đang được xét xử, chưa ai bị kết tội.
Ở Massachusetts, Công tố viên Liên bang tại bang này đã gửi trát của đại bồi thẩm đoàn đến ít nhất 8 thành phố, thị trấn. Ít nhất 3 trát yêu cầu nộp danh sách toàn bộ cử tri đã đăng ký, gồm họ tên, địa chỉ, đảng phái, ngày sinh, tình trạng bỏ phiếu và mã số cử tri.
Riêng ở thành phố Lynn, nơi có đông người gốc Mỹ Latinh, công tố viên liên bang đòi hồ sơ của 25-30 người. Ông James Lamanna, thư ký thành phố kiêm trưởng bộ phận bầu cử, nói với Reuters rằng đến nay mới phát hiện một trường hợp người không đủ tư cách đã bỏ phiếu.
Hôm thứ Hai (26/10), Quyền Công tố viên Liên bang Neil Floyd ở bang Washington cho biết đã xác định hơn 400 người không phải công dân có vẻ đã đăng ký cử tri, và đề nghị tách riêng phiếu của họ cho đến khi xác minh xong quốc tịch. Văn phòng Tổng thư ký bang Washington xác nhận đã nhận khoảng 60 trát liên bang trong mấy tuần gần đây, đòi thông tin về từng cử tri.
Chiến dịch vấp trở ngại tại tòa
Trát chỉ là một phần của chiến dịch rộng hơn. Vision Times cho biết Bộ An ninh Nội địa đã cử hàng trăm nhân viên thực thi pháp luật liên bang đến nhiều bang để hỏi cư dân về tình trạng nhập cư và việc bỏ phiếu. Bộ Tư pháp đã kiện 30 bang vì từ chối nộp danh sách cử tri kèm thông tin cá nhân như số bằng lái xe và một phần số an sinh xã hội.
Hôm 21/10, một thẩm phán liên bang ra lệnh dừng phần lớn hoạt động thực địa của Bộ An ninh Nội địa tại 9 bang. Trong các vụ kiện đòi danh sách cử tri, tòa án đến nay đều ra phán quyết bất lợi cho Bộ Tư pháp, dù nhiều vụ vẫn đang kháng cáo.
Ở Mỹ, bầu cử chủ yếu do các bang tổ chức, còn chính phủ liên bang chỉ giữ vai trò hạn chế.
Ông Trump nhiều lần cảnh báo việc người không phải công dân bỏ phiếu đe dọa sự liêm chính của bầu cử Mỹ. Viện nghiên cứu bảo thủ Heritage Foundation cũng cho rằng quy trình xác minh danh tính còn lỏng lẻo, tạo kẽ hở để phiếu bất hợp pháp ảnh hưởng đến những cuộc đua sát nút.
Cuộc bầu cử giữa kỳ diễn ra vào thứ Ba (3/11). Đảng Dân chủ cần giành thêm 4 ghế Thượng viện và 5 ghế Hạ viện để kiểm soát Quốc hội.Bộ Tư pháp Mỹ phát hiện hơn 400 cử tri Washington bị nghi không phải công dân
Lý Ngọc (t/h)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét