Nếu Mỹ bỏ rơi Ukraine, mối quan hệ đồng minh với châu Âu sẽ tan vỡ. Các nhà đầu tư cũng sẽ phải gánh chịu những hậu quả. - Tác giả: Christopher Smart - Ngày 23/10/2026 - Ý tưởng về một cuộc hội nghị thượng đỉnh tay ba giữa Tổng thống Donald Trump, nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin nhằm chấm dứt cuộc chiến tại Ukraine nghe chẳng khác nào những hành động phi lý như bắt cóc một vị tổng thống Venezuela, phát động cuộc chiến thương mại với Canada, hay tiêu diệt các nhà lãnh đạo cấp cao của Iran mà không thông báo trước cho Quốc hội. Chiến lược địa chính trị của ông Trump có thể được xem là đi ngược lại mọi quy ước chuẩn mực truyền thống.
<!>
Việc ông toan tính tổ chức cuộc gặp này – một sự kiện tạo điều kiện cho ông Putin trình bày các điều kiện của mình nhằm chấm dứt cuộc chiến tại châu Âu (do chính ông Putin khởi xướng) trước công chúng Mỹ – có thể là dấu hiệu cho thấy Mỹ đang từ bỏ vai trò lãnh đạo trong liên minh thời hậu chiến (từ sau Thế chiến thứ hai đến nay).
Một manh mối quan trọng về kết quả của hội nghị thượng đỉnh này nằm ở chính chi tiết: đây là ý tưởng của tổng thống Nga. Ông Tập Cận Bình có thể sẽ ủng hộ hầu hết các điều kiện mà ông Putin đưa ra để chấm dứt giao tranh; trong khi đó, ông Trump – người vẫn luôn ấp ủ hy vọng giành giải Nobel Hòa bình – vẫn nhất quán với mong muốn chấm dứt đổ máu bằng bất cứ giá nào.
Câu hỏi lớn đặt ra là châu Âu và Ukraine sẽ phản ứng thế nào trước một hành động mà nhiều người coi là Mỹ phản bội lại các nguyên tắc của chính mình cũng như phản bội các đồng minh thân cận nhất.
Trong quá khứ, Mỹ từng không ít lần quay lưng với các đồng minh. Năm 1971, thông báo bất ngờ của Tổng thống Richard Nixon về chuyến thăm Trung Quốc đã vấp phải sự chỉ trích dữ dội từ các thành viên Đảng Cộng hòa theo đường lối bảo thủ, cũng như từ chính quyền Đài Loan – bên buộc phải nhường ghế tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc cho chính quyền cộng sản ở Bắc Kinh. Thủ tướng Nhật Bản khi đó thậm chí chỉ biết đến chuyến thăm Trung Quốc của ông Nixon trước thời điểm công bố chính thức vài phút.
Năm 1973, quân đội Hoa Kỳ rút khỏi miền Nam Việt Nam, bỏ mặc chính quyền tại đây đối mặt với thất bại gần như chắc chắn trước một miền Bắc quyết tâm hơn. Gần đây hơn, chính quyền Trump nhiệm kỳ đầu đã đạt được thỏa thuận với Taliban nhằm chấm dứt giao tranh tại Afghanistan; sau đó, Tổng thống Joe Biden đã điều hành không tốt sự sụp đổ bi thảm của chính quyền mà Washington từng dày công vun đắp suốt hai thập kỷ.
Kyiv kiên quyết bác bỏ mọi cuộc thảo luận về việc nhượng lại lãnh thổ, mặc dù những người theo chủ nghĩa hiện thực hiểu rằng điều đó có thể là yêu cầu tất yếu trong bất kỳ thỏa thuận nào. Tuy nhiên, điều mà Ukraine nhất quyết không nhượng bộ chính là việc phải có các bảo đảm an ninh từ bên ngoài nhằm ngăn chặn những cuộc tấn công từ Nga trong tương lai. Việc gia nhập NATO gần như đã không còn nằm trong bàn đàm phán. Thay vào đó, Ukraine có thể bắt đầu hành trình dài hướng tới tư cách thành viên Liên minh châu Âu – một lộ trình đi kèm với những cam kết hỗ trợ an ninh còn mơ hồ.
Đối với người dân Ukraine, chừng đó là chưa đủ. Họ cần những cam kết đáng tin cậy về việc tăng cường viện trợ quân sự từ các đồng minh. Trong bối cảnh Toà Bạch Ốc ngày càng tỏ thái độ thiếu thiện chí với Ukraine, thì Pháp, Đức và các quốc gia châu Âu khác sẽ phải đứng ra đảm nhận vai trò lớn hơn.
Tất nhiên, ông Putin sẽ không bao giờ chấp nhận điều này; ông khăng khăng đòi Ukraine phải trở thành một quốc gia “trung lập”, từ bỏ mọi liên minh với phương Tây. Mục tiêu hàng đầu của ông là làm suy yếu tối đa sự hỗ trợ quân sự mà phương Tây dành cho Ukraine.
Các nhà phân tích an ninh sẽ lập tức tự hỏi liệu một thỏa thuận như vậy có khiến Nga càng thêm táo bạo trong hành vi gây hấn hay không, chẳng hạn như thông qua việc leo thang các cuộc tấn công hỗn hợp nhắm vào châu Âu. Các đồng minh tại châu Á cũng sẽ đặt câu hỏi liệu điều đó có khuyến khích Trung Quốc đẩy nhanh nỗ lực sáp nhập Đài Loan hay không.
Điều tồi tệ hơn cả việc ông Trump áp đặt một thỏa thuận tồi để chấm dứt chiến tranh, chính là việc không đạt được bất kỳ thỏa thuận nào—ngay cả một thỏa thuận tồi.
Nếu một thỏa thuận được ông Trump ủng hộ không thành hiện thực, điều đó đồng nghĩa với việc châu Âu và Mỹ sẽ có những quan điểm hoàn toàn khác biệt về mối đe dọa từ Nga cũng như cách thức ứng phó. Khi ấy, họ sẽ đột ngột đứng ở hai chiến tuyến đối lập trong chính vấn đề từng là sợi dây liên kết họ kể từ sau Thế chiến thứ hai.
Sự xuất hiện của Trump – người ngày càng tỏ ra không bận tâm đến an ninh của Ukraine, thờ ơ trước hành vi gây hấn của Nga, và phớt lờ nguy cơ cuộc chiến lan rộng thành một cuộc xung đột quy mô lớn hơn tại châu Âu – là điều khó có thể tưởng tượng được cách đây một hoặc hai năm, nhưng ngày nay lại trở nên quá đỗi dễ hình dung.
Theo một số viên chức Mỹ chia sẻ với tờ The Wall Street Journal, Toà Bạch Ốc đã không ngăn cản Elon Musk làm chậm dịch vụ vệ tinh Starlink của quân đội Ukraine trong tuần này, khiến quốc gia này trở nên dễ bị tổn thương trước các cuộc tấn công bằng hỏa tiễn từ Nga. (Tờ Journal đưa tin rằng vào thứ Tư, Trump đã yêu cầu Musk chấm dứt việc hạn chế tốc độ này). Cũng trong ngày thứ Tư, đặc phái viên của Trump, ông Steve Witkoff, đã đến thăm Putin tại St. Petersburg; tại đây, ông gọi Putin là một “người nhân đạo” vì đã trả tự do cho một giáo viên người Mỹ khỏi một trại cải tạo của Nga. Chỉ một ngày trước đó, khi được phóng viên hỏi về cách thức ký kết một thỏa thuận hòa bình, Trump đã đáp: “Tôi không quan tâm nó được thực hiện như thế nào”.
Việc áp đặt một thỏa thuận đơn phương lên Ukraine về cơ bản sẽ phá vỡ liên minh NATO – một tổ chức mà Trump vốn chẳng mấy coi trọng. Như lời khẳng định nổi tiếng của một trong những vị tổng thư ký đầu tiên của khối an ninh này, NATO được thành lập nhằm mục đích “giữ cho người Nga ở bên ngoài, người Mỹ ở bên trong và người Đức bị kiềm chế”. Nếu đạt được ý muốn, ông Trump sẽ làm suy yếu cả ba mục tiêu đó.
Rất có khả năng người Ukraine và người châu Âu sẽ từ chối chấp nhận bất kỳ kết quả nào nảy sinh từ cuộc gặp giữa Putin, Trump và Tập Cận Bình. Châu Âu hiện đã đáp ứng phần lớn các nhu cầu tài chính của Ukraine và ngày càng đóng vai trò trọng yếu trong việc cung cấp viện trợ quân sự cho quốc gia này. Dù Ukraine sẽ chịu tổn thất nặng nề nếu thiếu các hệ thống hỏa tiễn Patriot hay sự hỗ trợ từ Starlink cho hệ thống thông tin liên lạc quân sự, nhưng hoàn toàn có khả năng họ vẫn sẽ chọn tiếp tục chiến đấu ngay cả khi không còn sự ủng hộ từ phía Mỹ.
Trong chớp mắt, Mỹ và châu Âu có thể chuyển từ vị thế đồng minh lâu năm sang thành các đối thủ chiến lược của nhau. Các liên minh chiến lược là nền tảng cho các dòng chảy tài chính toàn cầu; bất kỳ thay đổi nào theo hướng này cũng sẽ gây ra những hệ lụy đối với các nhà đầu tư.
Ngay cả khi hội nghị thượng đỉnh tay ba này không mang lại kết quả gì, thì việc ông Trump công khai tỏ thái độ cởi mở với ý tưởng này cũng đã làm suy yếu NATO. Ở kịch bản khả quan nhất, các nhà đầu tư cần chuẩn bị tinh thần cho những cuộc chiến thuế quan mới, cùng các tranh chấp liên quan đến lệnh trừng phạt và kiểm soát xuất khẩu. Ở kịch bản tồi tệ nhất, họ nên sẵn sàng cho một quá trình cắt đứt các mối quan hệ thương mại và đầu tư xuyên Đại Tây Dương – một tiến trình kéo dài và đầy đau đớn – khi cả châu Âu lẫn Mỹ đều tìm cách giảm bớt sự phụ thuộc lẫn nhau.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét