Truyền Thuyết về HOÀNG SÀO trong Dân Gian - Đỗ Chiêu Đức

Hoàng Sào trong Dân gian và trong Hát bộ

Theo chính sử thì "Hoàng Sào Khởi Nghĩa 黄巢起義" là chỉ cuộc nổi dậy của nông dân vào năm Càn Phù thứ 2 đời vua Đường Hi Tông (875) cho đến năm Trung Hòa thứ 4 (884) do Hoàng Sào lãnh đạo. Nói chung là do vào thời buổi tàn Đường, vùng đất Quan Đông phát sinh hạn hán mất mùa; Quan phủ lại bức bách nông dân phải đóng đủ thuế, đưa đến việc hảo hán buôn muối đất Sơn Đông là Vương Tiên Chi 王仙芝 lãnh đạo nông dân nổi loạn. 

<!>

Tiếp theo đó là cũng là đồng hương buôn muối đất Sơn Đông là Hoàng Sào nổi lên hưởng ứng. Hai thế lực nổi lên với khí thế rất mạnh, đánh chiếm nhiều châu quận của nhà Đường. Triều đình thấy nguy bèn đưa ra kế sách chiêu an Vương Tiên Chi. Vương lay động muốn về với triều đình, Hoàng Sào nổi giận trở mặt với Vương, rồi đem quân nam hạ về vùng Quảng Đông; trong khi Vương còn dụ dự chưa quyết thì bị quân triều đình đánh úp và chết trận. Tất cả nghĩa quân đều về theo với Hoàng Sào. Với khí thế đang lên Hoàng Sào lần lượt công phá Trường An, Lạc Dương, rồi lên ngôi Hoàng Đế xưng hiệu là Đại Tề. Nhưng làm vua chưa được bao lâu thì bị các Phiên Trấn và các Tiết Độ Sứ cần vương đánh đuổi phải chạy về vùng Hà Nam tác chiến. Trong lúc đó, hai viên đại tướng tín cẩn là Chu Ôn và Thượng Nhượng trước sau đều về quy phục triều đình, lại bị thua trận ở Trần Châu, đến bước đường cùng phải tự vẫn ở Lang Hổ Cốc chấm dứt cuộc nổi dậy mười năm của Hoàng Sào. Đây được xem là cuộc nổi dậy dài hơi nhất, ảnh hưởng rộng nhất, sâu xa nhất của nông dân; Vì sau đó nhà Đường rơi vào thế suy yếu nghiêm trọng rồi sụp đổ luôn chỉ trong khoảng 23 năm sau đó (năm 907).

Tàn Đường Ngũ Đại Sử Diễn Nghĩa

Theo "Tàn Đường Ngũ Đại Sử Diễn Nghĩa 殘唐五代史演義" của Vô danh thị; một nguồn tin khác là của La Quán Trung tác giả của "Tam Quốc Chí Diễn Nghĩa 三國誌演義" thì câu truyện của Hoàng Sào được kể một cách thần thoại và ly kỳ như sau đây :

Ở thôn Xích Tường, huyện Oan Cú đất Tào Châu, có một người họ Hoàng 黄 tên là Tôn Đản 宗旦. Vợ là Điền Thị 田氏, gia đình mấy đời đều sống nhờ nghề buôn bán muối. Một hôm, trên đường về nhà, khi đi ngang qua một khu rừng Điền thị thấy có một đứa nhỏ mặc áo vàng ngồi dưới đất. Gặp bà bèn kêu MẸ một tiếng rồi hóa ra một luồn khí vàng bay thẳng vào bụng bà. Bà có mang đế 25 tháng mới sanh ra một đứa nhỏ mình dài hai thước (khoảng hơn 5 tất Tây), hình thù quái dị xấu xa : Chân mày hình chữ nhất, răng mọc hai hàm, mũi có ba lổ, cánh tay trái có một lằn thịt nổi lên như con rắn; cánh tay phải có một khối thịt như trái châu; sau lưng có hình Bát quái, trước ngực có hình Thất tinh. Tướng mạo trông như một ác qủy. Đây là điềm báo trước Hoàng Sào là Nhân Đồ 人屠 (Đồ tễ của con người) sẽ tàn sát "Tám trăm vạn (8 triệu) người" sau nầy.

Hoàng Tôn Đản thấy thế, cho là điềm bất tường, bèn đem bỏ đứa bé xuống phía sau lạch khe nước cho trôi đi. Nào ngờ Thổ địa trông thấy bèn đem đứa bé bỏ vào trong tổ qụa trong rừng cây. Bảy ngày sau khi đi ngang qua khu rừng trên, nghe có tiếng trẻ nít khóc ở trên cây, trèo lên xem, thì ra là đứa con mà mình đã đem bỏ ở sau khe nước. Ông rất ngạc nhiên, cho là điềm lạ, bèn bế về nuôi và đặt tên là SÀO 巢 (Cái ổ) vì ẳm từ trong Ổ qụa về. Hoàng Sào 黃巢 càng lớn càng thông minh, tinh thông võ nghệ, bát lãm quần thư, văn võ song toàn.

Năm Càn Phù thứ hai, thiên hạ hạn hán lớn. Hoàng Sào lai kinh ứng thí, đến Trường An để tham gia võ cử, không ngờ lại đậu ngay Võ Trạng nguyên. Khi vào yết kiến đương kim hoàng thượng là Đường Hi Tông, lúc bấy giờ nhà vua chỉ là đứa bé 14, 15 tuổi, trông thấy hình thù quái dị của Hoàng Sào thì giật mình kinh hãi, hèn lâu mới lấy lại bình tĩnh, rồi khoát tay đuổi Hoàng Sào ra ngoài, không phong quan chức gì cả !

Đương giá Quan nói với Hoàng Sào rằng :"Nhà ngươi tướng mạo quá xấu xa, triều đình không thể cho làm quan được". Ra khỏi triều Hoàng Sào than rằng :"Rõ ràng là nói tuyển nhân tài, chớ có nói tuyển tướng mạo đâu mà chê xấu đẹp". Muốn đi về nhà, lại thẹn phải đối diện với cha mẹ người thân. Đang lang thang trên đường thì thấy một con gà trống nhìn mình mà gáy. Hoàng Sào nói thầm trong bụng rằng :"Hôn quân không biết người hiền tài, mà gà lại nhận biết". Bèn nói với con gà rằng :"Nếu ta chia được nửa phần thiên hạ, thì ngươi hãy gáy một tiếng nữa xem sao ?!" Con gà bèn hướng về Hoàng Sào mà gáy to thêm một tiếng nữa. Sào cả mừng, vào quán rượu uống rượu, rồi mượn bút mực đề bài thơ rằng :

雄雞有五德， Hùng kê hữu ngũ đức,

今朝見我鳴， Kim triêu kiến ngã minh.

頂上紅冠正， Đỉnh thượng hồng quan chính,

身披紫錦文， Thân phi tử cẩm văn,

心中常懷義， Tâm trung thường hoài nghĩa,

大叫两三聲， Đại khiếu tam lưỡng thinh,

喚出扶桑日， Huán xuất phù tang nhật,

重教天下明。 Trùng giáo thiên hạ minh.

Đọc câu đầu của bài thơ nầy, làm cho ta nhớ lại bài học Cổ văn "Lục Súc Tranh Công" của lớp Đệ Thất năm xưa, bài nói về con gà có câu :

... Này này! gà Ngũ Đức thẳm sâu:

Nhân, dũng, tín, võ, văn, gồm đủ.

Nghĩa bài thơ trên :

Gà trống có năm đức,

Sáng nay gặp ta gáy.

Mào đỏ đứng thẳng ngay,

Thân gấm hoa văn tại.

Trong lòng luôn giữ nghĩa,

Gáy to hai ba cái,

Gọi nắng khỏi dâu tằm,

Thiên hạ mong nắng mãi.

Phía dưới bài thơ trên là bốn câu tứ tuyệt phản động như sau đây :

浩氣腾腾贯斗牛， Hạo khí đằng đằng quán Đẩu Ngưu,

班超投筆去封侯， Ban Siêu đầu bút khứ phong hầu.

　 　 馬前但得三千卒， Mã tiền đản đắc tam thiên tốt,

敢奪唐朝四百州。 Cảm đoạt Đường triều tứ bách châu !

Có nghĩa :

- Cái hạo khí ngùn ngụt bốc lên che lắp cả sao Đẩu sao Ngưu.

- Chàng Ban Siêu đã quăng bỏ ngọn bút để đi tìm kế phong hầu.

- Trước ngựa nếu ta có được ba ngàn sĩ tốt,

- Sẽ dám đánh và đoạt lấy bốn trăm châu quận của nhà Đường.

Diễn Nôm :

Hào khí ngút lên sao Đẩu, Ngưu,

Ban Siêu quẳng bút được phong hầu.

Trước ngựa ta có ba ngàn lính,

Đánh chiếm nhà Đường bốn trăm châu.

Thơ phản nghịch của Hoàng Sào rất nhanh được trình báo lên với vua Đường. Đường Hi Tông cho họa hình của Hoàng Sào dán khắp nơi để truy nả. Hoàng Sào phải trốn vào trong rừng núi tìm đường hẻo lánh mà đi.

Nói về Tàng Mai Tự ở ngoại thành Trường An. Trụ trì là Pháp Minh hòa thượng luôn cảm thấy các cây đèn lưu ly trong Phật điện thường bị lu mờ vì thiếu dầu, mặc dù hằng đêm ông đều nhắc nhở các tăng nhân phụ trách châm đầy dầu cho các đèn. Một đêm ông cố ý rình xem, thấy đến lúc giữa đêm thì có hai con qủy ở cỏi âm đến để lấy trộm dầu. Ông rình nghe hai con qủy nói chuyện với nhau mới biết là : Dưới âm phủ Diêm Vương đang huy động nhân lực Tam Ty để lập một số lớn sổ sinh tử luân hồi, vì sắp tới sẽ có một người do Quỹ Vương đầu thai tên là Hoàng Sào sẽ dấy động can qua và sẽ chém một hòa thượng tên Pháp Minh của chùa nầy để khởi nghĩa; Sau đó sẽ giết người lên đến hơn 800 vạn, máu chảy ba ngàn dặm; Nên mới lệnh cho các tiểu qủy đến các chùa để lấy dầu về chi dụng. Pháp Minh hòa thượng nghe nói kinh hồn, ngày đêm ăn ngủ không yên, cho tiểu hòa thượng ra đứng ở Sơn môn để đón Hoàng Sào.

Hoàng Sào được nhà sư trụ trì Pháp Minh tiếp đãi như một thượng khách, nên Sào hứa sẽ không giết nhà sư và cũng sẽ không giết bất cứ nhà sư nào ở trong chùa cả. Một đêm đang dạo ở vườn hoa trong chùa Hoàng Sào được một tiên cô hiện ra tặng cho một bảo kiếm, nói rằng "Bảo kiếm nầy sẽ giết người 800 vạn và máu chảy 3000 dặm". Sào nói với hòa thượng Pháp Minh và các tăng nhân trong chùa hãy tìm nơi lánh thân vì vào giờ Ngọ ngày rằm tháng năm nầy mình sẽ thử kiếm. Có tật giật mình, trụ trì Pháp Minh tìm hết các nơi kín đáo trong chùa để ẩn thân nhưng vẫn không yên tâm, cuối cùng ông quyết định chui vào trong bọng của một cây cổ thụ trong chùa để trốn cho kín. Nào ngờ hôm đó Hoàng Sào cũng đi vòng khắp nơi trong chùa để tìm vật gì đó để thử kiếm tiên, nhưng đều không vừa ý, khi đi đến cây cổ thụ thì Hoàng Sào mới có ý định thử xem kiếm tiên có sắt bén đến chặt gãy được cây cổ thụ hay không, bèn hươu kiếm lên chém một nhát vào thân cây. Rào một tiếng thân cây đã bị gãy đôi và máu cũng phún ra xối xả, Hoàng Sào giật mình nhìn lại thì thấy đầu của hoà thượng Pháp Minh rơi ra từ trong bọng cây. Thế mới biết "số trời khó tránh" ! Sau phần nầy, tác giả đã cho hai câu thơ nhận xét là :

非是法明藏不密， Phi thị Pháp Minh tàng bất mật,

奈緣天數莫能饒. Nại duyên thiên số mạc năng nhiêu.

Có nghĩa :

Chẳng tại Pháp Minh không trốn kín,

Số trời nên khó tránh tai ương.

Từ Tàng Mai Tự đi ra, Hoàng Sào chiêu mộ được một nhóm nông dân nghèo khổ, rồi cùng kéo lên Thái Hành Sơn tụ nghĩa. Thế lực ngày càng to lớn, đánh chiếm các châu quận của nhà Đường. Năm sau lại thu phục các tướng Chu Ôn, Thượng Nhượng, Liễu Ngạn Chương, Cát Tùng Châu, Đặng Thiên Vương, Mạnh Tuyệt Hải... Bản thân Hoàng Sào tự xưng là “Xung Thiên Đại Tướng Quân 冲天大將軍" Chẳng bao lâu sau công phá Lạc Dương, đánh thẳng vào Trường An, lên ngôi xưng đế, quốc hiệu Đại Tề. Chưa được một năm, vì thuộc hạ của Hoàng Sào đa số là quân ô hợp, hoành hành ngang ngược đã quen, nên cướp bóc và giết người đầy cả đường phố Trường An, nhất là các tông thất thân thuộc của vua Đường và các quan từ Tam phẩm trở lên đều bị cướp của và giết sạch, đúng như câu :"Nội khố thiêu vi cẩm tú hôi, Thiên giai đạp tận công khanh cốt 内庫燒為錦繡灰，天街踏盡公卿骨" Có nghĩa : Trong khố đốt thành tro cẩm tú, Ngoài đường đạp xương cốt công khanh. Lại tịch thu tất cả tài sản của các nhà giàu trong kinh thành.

Tháng giêng năm Trung Hòa nguyên niên (881). Quân nhà Đường phản công, đánh bật quân Hoàng Sào ra khỏi kinh thành, nhưng vì quân số qúa ít không thủ nổi thành, nên lại bị quân của Hoàng Sào phản kích, đánh chiếm thành Trường An lần hai. Dân trong thành lại ngỡ là quân triều đình đã trở về, đều đổ ra đường hoan hô đón tiếp. Hoàng Sào thấy thế cả giận, ra lệnh giết trên 8 vạn (Tám chục ngàn) bá tánh của Trường An, người đời gọi là "Tẩy Thành 洗城". TẨY 洗 ở đây không có nghĩa là RỬA SẠCH mà có nghĩa là GIẾT SẠCH đó

Về truyền thuyết cuộc nổi dậy của Hoàng Sào đã tàn sát trên 800 vạn (8 triệu) sinh linh. Trong qúa trình nổi dậy có lần nghĩa quân của Hoàng Sào bao vây đánh thành Trần Châu trong suốt một năm ròng. Người mệt ngựa mõi, lại nhằm lúc mất mùa, nên lương thực bị thiếu một cách trầm trọng. Để bổ sung lương thực cho hơn 20 vạn (Hai trăm ngàn) quân Hoàng Sào đã cho chế ra những chiếc cối đá lớn dùng để xay và giả thịt của người chết đầy đường do nạn đói kém để bổ sung lương thực cho nghĩa quân. Về sau kể cả quân địch quân ta và xúc vật đói chết đều được xay giả làm lương thực để làm tăng sức chiến đấu của nghĩa quân. Nên... hễ nơi nào quân của Hoàng Sào đi ngang qua là bá tánh chết sạch, đất hoang ngàn dặm, xương trắng đầy đồng. Sau quân càng ngày càng đông, nên Hoàng Sào cho lập hẵn một cái trại chuyên xay giả thịt người, gọi là "Đảo Ma Trại 捣磨寨" là "Trại Xay Giả" chuyên xay giả thịt người, và lại cho quân đi cướp lương thực của bá tánh. Từ Hà Nam, Hứa Châu, Nhữ Châu... đến Tào Châu Trịnh Châu, Từ Châu... Dân cbúng đều rất kinh hãi, hễ nghe đến "Nghĩa quân của Hoàng Sào" sắp đến là đều bỏ trốn vào rừng lên núi... Do chính sách thối nát của vua quan nhà Đường, quân của Hoàng Sào đã qua lại sông Trường Giang 4 lần, Hoàng Hà 2 lần, dọc ngang khắp bờ cõi mà không có lực lượng nào ngăn chặn nổi.

Năm Trung Hòa thứ 3 (883) các trấn từ bốn phương tám hướng đều đem binh về vây khổn nghĩa binh Hoàng Sào, đánh nhau ba ngày ba đêm, nghĩa quân đại bại. Ngày 14 tháng 4, Lý Khắc Dụng và nghĩa tử là Lý Tồn Hiếu (có sức mạnh như là Lý Ngươn Bá buổi sơ Đường vậy) đánh bật nghĩa quân Hoàng Sào ra khỏi Trường An. Trước khi bỏ chạy Hoàng Sào còn ra lệnh cho quân sĩ đốt thành Trường An cho hả giận. Ngày 15 tháng 6 Tiên cô hiện ra thu lại kiếm báu. Hoàng Sào thua trận và tự vẫn chết ở Diệt Sào Sơn, Nha nhi cốc 滅巢山、鸦兒谷 (Chính sử ghi là Lang Hổ Cốc). Kết thúc đời của một kẻ háo sát giết người một cách điên cuồng trong lịch sử Trung Hoa cổ đại. Có thơ rằng :

滅巢山上鸦兒谷， Diệt Sào Sơn thượng Nha Nhi Cốc

篡賊應知數已終， Soán tặc ưng tri số dĩ chung.

自刎難消天下怨， Tự vẫn nan tiêu thiên hạ oán,

至今啼鳥恨無窮。 Chí kim đề điểu hận vô cùng.

Có nghĩa :

Trên Nha Nhi Cốc Diệt Sào Sơn,

Tên giặc soán ngôi số hết còn,

Tự vẫn vẫn không nguôi oán hận,

Đến nay chim hót tiếng còn hờn !

Đó là kể theo sách "Tàn Đường Ngũ Đại Sử Diễn Nghĩa 殘唐五代史演義" Thường những truyện "diễn nghĩa" tác giả hay thêm thắc những chi tiết thần thoại hoang đường vừa để nhấn mạnh câu truyện đang kể, vừa để hấp dẫn người nghe hơn... Lâu dần những chi tiết thêm thắt hư cấu trở thành như là những truyện có thật. Ví dụ như Truyện ăn thịt người khi hạn hán mất mùa là truyện có thật khi qúa đói kém, nhưng chỉ là số ít thôi; Truyện chiến tranh giết chết nhiều người cũng là truyện có thật; Nhưng truyện lập nên một cái trại với mấy trăm cái cối chuyên xay giả thịt người để cung cấp thịt cho binh lính thì là truyện qúa đáng chỉ để nhấn mạnh việc Hoàng Sào và "nghĩa quân" của ông ta đã lạm sát rất nhiều bá tánh vô tội mà thôi.

Hẹn bài viết tới : Các Nhân Vật và Sự Kiện hư cấu trong

TAM QUỐC CHÍ DIỄN NGHĨA

杜紹德

Đỗ Chiêu Đức