HÔM QUA, LÀ COLUMBUS DAY 2026: CHUYẾN HẢI HÀNH NĂM 1492 VÀ NHỮNG GÓC NHÌN LỊCH SỬ - (Lê Văn Hải sưu tầm)
-Năm nay, Columbus Day tại Hoa Kỳ rơi vào hôm nay! Thứ Hai, ngày 12 tháng 10 năm 2026, trùng với ngày kỷ niệm Columbus đặt chân đến vùng biển Caribbean cách đây 534 năm. Theo lịch chính thức của chính phủ Hoa Kỳ, đây vẫn là ngày lễ liên bang, được ấn định tổ chức vào Thứ Hai, tuần lễ thứ hai của tháng Mười.
Đằng sau ngày lễ quen thuộc ấy, là một câu chuyện lớn về hàng hải, tham vọng thương mại và cuộc gặp gỡ giữa những nền văn hóa — cùng những hậu quả sâu xa mà các dân tộc bản địa phải gánh chịu.
Chuyến đi tìm châu Á, lại dẫn đến châu Mỹ!
Christopher Columbus là nhà hàng hải quê ở Genoa, thuộc nước Ý ngày nay. Được triều đình Tây Ban Nha bảo trợ, ông thực hiện chuyến vượt Đại Tây Dương năm 1492 với mục tiêu tìm đường biển về phía Tây đến châu Á.
Đoàn thuyền gồm ba chiếc Niña, Pinta và Santa María. Ngày 12 tháng 10 năm 1492, đoàn đến một hòn đảo thuộc Bahamas, được Columbus đặt tên là San Salvador. Ông tin rằng mình đã đến vùng đất gần châu Á, trong khi thực tế đã gặp một phần thế giới mà người Âu Châu lúc ấy còn ít biết đến.
Sau chuyến đầu tiên, Columbus tiếp tục thực hiện ba chuyến hải hành đến khu vực này. Ông không từ bỏ niềm tin rằng mình đã tới châu Á. Các chuyến đi đem lại danh tiếng và sự bảo trợ của hoàng gia, nhưng những thất bại trong việc cai quản cùng các tranh chấp khiến những năm cuối đời ông nhiều thất vọng.
Hiểu thế nào về việc “khám phá châu Mỹ”?
Trong nhiều sách phổ thông trước đây, Columbus thường được gọi là người “khám phá châu Mỹ.” Tuy nhiên, cách diễn đạt ấy cần được đặt trong hoàn cảnh lịch sử.
Châu Mỹ đã có cư dân sinh sống từ hàng chục ngàn năm trước năm 1492. Những cộng đồng ấy có ngôn ngữ, tín ngưỡng, nền nông nghiệp và đời sống xã hội phong phú. Vì vậy, vùng đất Columbus đặt chân đến không phải một thế giới trống vắng đang chờ được tìm thấy.
Ông cũng không phải người Âu Châu đầu tiên đến châu Mỹ: người Bắc Âu đã có mặt tại Newfoundland vào khoảng năm 1000. Điểm đặc biệt của các chuyến đi Columbus là chúng mở đầu cho thời kỳ tiếp xúc liên tục, ngày càng rộng lớn giữa châu Mỹ và Âu Châu.
Bởi vậy, nói Columbus mở đầu một bước ngoặt trong quan hệ giữa hai bờ Đại Tây Dương sẽ phản ánh đầy đủ hơn ý nghĩa của sự kiện năm 1492.
Từ lễ kỷ niệm đến ngày lễ liên bang
Một lễ kỷ niệm Columbus được tổ chức tại New York năm 1792, đánh dấu 300 năm chuyến hải hành. Năm 1937, dưới thời Tổng thống Franklin D. Roosevelt, ngày 12 tháng Mười được tuyên bố là Columbus Day. Từ năm 1971, ngày lễ được ấn định vào Thứ Hai thứ hai của tháng Mười.
Đối với nhiều người Mỹ gốc Ý, Columbus Day còn là dịp ghi nhận di sản văn hóa và những đóng góp của cộng đồng mình vào đời sống Hoa Kỳ. Ý nghĩa ấy giúp giải thích vì sao ngày lễ vẫn được nhiều người trân trọng, ngay cả khi cách nhìn về nhân vật Columbus đã thay đổi.
Bước ngoặt lịch sử và cái giá của sự chinh phục
Những cuộc tiếp xúc sau năm 1492 làm thay đổi sâu rộng đời sống tại châu Mỹ. Bên cạnh sự trao đổi giữa các nền văn hóa là quá trình xâm chiếm, chiếm đất, cưỡng bách lao động và buôn bán người.
Đối với nhiều cộng đồng bản địa, bệnh dịch, chiến tranh, nạn đói và chế độ nô lệ gây tổn thất nặng nề. Tại Caribbean, người Taíno chịu những hậu quả đặc biệt nghiêm trọng. Tuy vậy, di sản và bản sắc Taíno vẫn tiếp tục hiện diện; không nên kể về họ như một dân tộc đã hoàn toàn biến mất.
Đây là nguyên nhân khiến việc tôn vinh Columbus trở thành đề tài tranh luận. Một cách nhìn lịch sử đầy đủ cần ghi nhận vai trò hàng hải của ông, đồng thời xem xét trách nhiệm và hậu quả của quá trình thuộc địa hóa.
Ngày Các Dân Tộc Bản Địa
Nhiều nơi tại Hoa Kỳ tổ chức Indigenous Peoples’ Day — Ngày Các Dân Tộc Bản Địa, thay thế hoặc song song với Columbus Day. Ngày này tôn vinh lịch sử, văn hóa, sức sống và những đóng góp của các cộng đồng bản địa, đồng thời nhắc nhớ những bất công họ đã trải qua.
Tính đến dịp lễ năm 2026, Indigenous Peoples’ Day chưa phải ngày nghỉ lễ liên bang riêng biệt. Việc công nhận và tổ chức khác nhau tùy tiểu bang, thành phố và cơ sở giáo dục.
Nhìn lại Columbus Day hôm nay là cơ hội đọc lịch sử từ nhiều phía: từ người đi biển vượt đại dương đến những cư dân đã sống trên vùng đất ấy qua bao thế hệ. Sự hiểu biết ấy giúp việc tưởng niệm có chiều sâu hơn, với lòng tôn trọng sự thật và phẩm giá của con người.
Tin Quốc Tế Đó Đây:
Ấn Độ Bắt Lãnh Đạo “Đảng Những Con Gián” Trước Ngày Biểu Tình Lớn Bảo Vệ Quyền Bầu Cử Tại Tân Ðề Ly
(Hình AP/Manish Swarup: Cảnh sát Ấn Độ bắt giữ người biểu tình đòi Chủ tịch Ủy ban Bầu cử Gyanesh Kumar từ chức, Tân Ðề Ly, ngày 10/10/2026.)
-Hôm 10/10/2026, thủ đô Tân Ðề Ly một lần nữa rơi vào tình trạng căng thẳng, trong bối cảnh giới trẻ và phe đối lập huy động lực lượng xuống đường phản đối những nghi vấn gian lận bầu cử, trong khi lãnh đạo “Đảng Những Con Gián”, khởi xướng phong trào đấu tranh bảo vệ quyền bầu cử, đã bị cảnh sát bắt giữ.
Theo hãng tin Press Trust of India, hơn 20.000 nhân viên thuộc các lực lượng an ninh đã được khai triển ngay từ tối 9/10. Một số ga xe điện ngầm đã bị đóng cửa. Mạng Internet di động bị ngắt nhằm đề phòng một cuộc biểu tình quy mô lớn khác diễn ra hôm 10/10 đòi Chủ tịch Ủy ban Bầu cử từ chức. Từ thủ đô Tân Ðề Ly của Ấn Ðộ, thông tín viên Abdoollah Earally của Đài Phát Thanh Quốc Tế Pháp (RFI) tường trình:
“Những cảnh báo của cảnh sát về việc cấm tụ tập liên tục vang lên khắp trung tâm Tân Ðề Ly, hiện đã bị phong tỏa hoàn toàn bằng các hàng rào chắn. Tuy nhiên, cô Akritee, một nông dân đến từ tiểu bang Uttar Pradesh lân cận, vẫn chuẩn bị để tham gia biểu tình, bất chấp lệnh cấm. Cô nói: “Chúng tôi có mặt ở đây để bảo vệ quyền bầu cử của mình. Nền Dân chủ của chúng tôi đang bị hủy hoại. Người ta đang tước đoạt quyền bỏ phiếu của chúng tôi”.
Được Đảng Những Con Gián khởi xướng, phong trào phản đối việc xóa tên 130 triệu cử tri khỏi danh sách bầu cử đang lan rộng trên phạm vi toàn quốc. Theo ông Prashant Bhushan, Luật sư chuyên về Luật Hiến pháp, quy mô của cuộc huy động lần này là chưa từng có: “Kể từ khi ông Modi lên nắm quyền, chúng ta chưa từng chứng kiến những cuộc biểu tình đông đảo đến như vậy. Đã từng có phong trào của nông dân hay các cuộc phản đối Luật Quốc tịch, nhưng phong trào lần này lớn hơn nhiều”.
Trước làn sóng phản kháng này, chính quyền Ấn Độ khai triển một lực lượng an ninh hùng hậu, đẩy thủ đô vào tình cảnh bất định. Luật sư Bhushan nhận định tiếp: “Nhiều người có nguy cơ bị cảnh sát chặn lại. Tình hình hoàn toàn khó lường, chúng tôi không biết điều gì sẽ xảy ra”.
Nhật báo Indian Express, tờ báo đã phanh phui vụ bê bối hôm 23/9, tóm lược cuộc đối đầu này trong số ra hôm nay như sau: “Cứ như thể chính quyền đang đối mặt với một đội quân ngoại quốc, chứ không phải những người trẻ tuổi chỉ đưa ra những đòi hỏi chính đáng chứ không hề có ý định làm cách mạng”.”
Khủng Hoảng Ngoại Giao Hán Thành-Kyiv: Đại Sứ Nam Hàn Tại Ukraine Về Nước
(Ảnh Lee Jin-man/Pool AP via AP, minh họa: Ngoại trưởng Ukraine, Andrii Sybiha trong cuộc gặp đồng cấp Nam Hàn Cho Hyun ở tại Hán Thành ngày 30/6/2026.)
-Bộ Ngoại Giao Nam Hàn thông báo Ðại sứ nước này tại Ukraine đã trở về nước hôm 10/10/2026, trong bối cảnh khủng hoảng ngoại giao giữa Hán Thành và Kyiv liên quan đến việc chuyển giao các tù binh Cộng sản Bắc Hàn.
Trước đó, vào thứ Năm (8/10), Hán Thành đã thông báo triệu hồi Ðại sứ tại Kyiv, đồng thời chỉ trích Tổng thống Volodymyr Zelensky vì đã công khai nói về việc chuyển giao hai binh sĩ Bắc Hàn bị quân đội Ukraine bắt giữ về Hán Thành, trong khi phía Nam Hàn vẫn muốn giữ kín vấn đề này. Từ Hán Thành, thông tín viên Celio Fioretti của Đài Phát Thanh Quốc Tế Pháp (RFI) tường trình:
“Ông Park Ki Chang, Ðại sứ Nam Hàn tại Ukraine, đã về đến Hán Thành vào sáng 10/10, hai ngày sau khi bị Ngoại trưởng triệu hồi về nước. Đây là một hành động hiếm thấy: Lần gần đây nhất một Ðại sứ Nam Hàn bị triệu hồi là vào năm 2008, trong giai đoạn căng thẳng với Nhật Bản.
Quyết định này được đưa ra, sau khi Hán Thành yêu cầu Kyiv chính thức xin lỗi về việc Ukraine có thể đã vi phạm Thỏa thuận bảo mật về vấn đề hồi hương tù binh Cộng sản Bắc Hàn. Mặc dù Kyiv đã lên tiếng xin lỗi, Hán Thành cho rằng lời xin lỗi đó là chưa thỏa đáng và do đó đã quyết định triệu hồi Ðại sứ của mình.
Khủng hoảng ngoại giao giữa Hán Thành và Kyiv có thể đã trầm trọng hơn do việc bổ nhiệm ông Song Young Gil, một chính khách nổi tiếng với quan điểm thân Nga, làm Cố vấn Ngoại giao cho Tổng thống Nam Hàn vào đầu tháng 10.
Ông Song Young Gil thường xuyên công khai chỉ trích Tổng thống Ukraine, Volodymyr Zelensky, và ủng hộ việc thắt chặt quan hệ với Mạc Tư Khoa nhằm xoa dịu căng thẳng với Bắc Hàn. Ông từng được Tổng thống Vladimir Putin trao tặng Huân chương Hữu nghị của Nga vào năm 2013”.
Pháp: Lượng Độc Giả của Các Trang Tin Tức Sụt Giảm Do Trí Tuệ Nhân Tạo
(Ảnh AFP - Kirill Kudryavtsev, minh họa: Tính năng AI Overviews của Google, được vận hành bởi trí tuệ nhân tạo Gemini, đang góp phần làm giảm lượng truy cập vào các trang tin tức.)
-Tại Pháp, lượng người truy cập các trang tin tức đang giảm đáng kể. Theo báo cáo được Liên minh Đo lường Báo chí và Truyền thông (ACPM) công bố ngày 8/10/2026, kể từ tháng 9/2025, các trang tin tức đã mất trung bình gần 22% lượng người truy cập. Trong đó, trang web của nhật báo Le Parisien giảm hơn 43% lượt truy cập, còn trang Franceinfo mất khoảng 1/3 lượng độc giả trực tuyến. Sự sụt giảm này được cho là có liên quan đến sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), đặc biệt là công cụ AI Overviews do Google khai triển.
AI Overviews là công cụ cho phép người dùng xem bản tóm tắt nội dung từ nhiều bài viết khác nhau về cùng một chủ đề. Được khai triển từ tháng 7, công cụ này giúp người dùng nhanh chóng tiếp cận thông tin mà không cần truy cập trực tiếp vào các trang báo gốc. Vì vậy, độc giả chỉ đọc phần tóm tắt do AI tạo ra, thay vì nhấp vào đường dẫn đến các bài báo. Điều này khiến số lượt truy cập vào các trang tin tức giảm sút. Tuy nhiên, Google bác bỏ lập luận cho rằng công cụ của mình làm giảm lượng độc giả và khẳng định AI Overviews vẫn tạo ra hàng tỉ lượt nhấp mỗi tuần vào các trang tin tức.
Dù vậy, theo báo cáo của ACPM, không thể khẳng định AI Overviews là nguyên nhân duy nhất dẫn đến tình trạng này. Bên cạnh tác động của AI, tình hình thực tế cũng là một yếu tố cần được cân nhắc, bởi tháng 9/2025 là thời điểm tình hình chính trị Pháp có nhiều biến động, đặc biệt là sự sụp đổ của chính phủ do Thủ tướng François Bayrou lãnh đạo. Bên cạnh đó, các cơ quan báo chí cũng đã phải đối mặt với tình trạng lượng độc giả suy giảm trong thời gian dài. Lượng truy cập vào các ứng dụng tin tức cũng giảm 13% chỉ trong vòng một năm.
Trước tình hình này, Liên minh Báo chí Thông tin Tổng hợp (Alliance de la presse d’information générale), tổ chức đại diện cho gần 300 nhật báo tại Pháp, đã lên tiếng phản đối việc Google khai triển công cụ AI Overviews tại nước này.
Gởi Vàng Dự Trữ Ra Ngoại Quốc Để Đầu Cơ: Ngân Hàng Trung Ương Á Căn Ðình Bị Cáo Buộc Gây Thua Lỗ
(Hình AFP - Luis Robayo: Trụ sở Ngân hàng Trung ương Á Căn Ðình tại Buenos Aires, ngày 10/2/2026.)
-Tại Á Căn Ðình, một báo cáo của Thẩm Kế Viện cáo buộc Ngân hàng Trung ương làm thất thoát hơn 1 tỉ Mỹ kim do đầu cơ vàng.
Những chỉ trích này được đưa ra vào lúc quyết định gởi vàng dự trữ ra ngoại quốc đang gây tranh cãi ở trong nước. Thông tín viên Théo Conscience của Đài Phát Thanh Quốc Tế Pháp (RFI) từ Buenos Aires giải thích:
“Những thỏi vàng của Ngân hàng Trung ương Á Căn Ðình hiện đang ở đâu? Câu hỏi này đang gây xôn xao dư luận trong nước từ khi chính phủ Tổng thống Javier Milei quyết định gởi một phần kim loại quý trong dự trữ quốc gia ra ngoại quốc vào đầu năm 2024.
Thẩm kế viện hiện cũng đang xem xét vấn đề này. Chủ tịch Thẩm kế viện, ông Juan Manuel Olmos giải thích: “Chúng tôi sẽ tìm hiểu lý do vì sao vàng được gởi ra ngoại quốc, chúng đang ở quốc gia nào, và điều này là có sinh lợi cho Ngân hàng Trung ương hay cho ai khác hay không”.
Điểm đến của những thỏi vàng đó vẫn là tâm điểm cuộc tranh cãi: Nếu như Thống đốc Ngân hàng Trung ương khẳng định chúng đang ở Thụy Sĩ, một nữ Thượng Nghị sĩ của phe đối lập lại cho rằng chúng đã được gởi sang Anh Quốc.
Trong khi chờ biết được chính xác nơi cất giữ những thỏi vàng này, Viện Thẩm kế cáo buộc Ngân hàng Trung ương đã dùng vàng dự trữ quốc gia để đầu cơ thua lỗ. Theo ông Juan Manuel Olmos, trong năm 2025, Ngân hàng Trung ương đã có những hoạt động tài chánh dựa trên các biến động giá vàng quốc tế.
Ông Olmos khẳng định, “theo các kết quả kế toán, ngân hàng đã mắc sai lầm trong các tính toán và đã ghi nhận khoản lỗ là 1 tỉ 23 triệu Mỹ kim”. Các lãnh đạo Ngân hàng, vốn do Tổng thống Milei bổ nhiệm, đã bác bỏ mọi khoản lỗ hoặc hoạt động đầu cơ. Họ đồng thời tố cáo một nỗ lực nhằm làm mất uy tín của ngân hàng vì các mục đích chính trị”.
Hoa Thịnh Ðốn Trừng Phạt Tòa Án Hình Sự Quốc Tế, Với Lý Do Bảo Vệ Chủ Quyền và Công Dân Mỹ
(Ảnh AP/Peter Dejong, minh họa: Trụ sở Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC/CPI) tại The Hague, Hòa Lan.)
-Hôm 9/10/2026, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ thông báo áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC/CPI), với lý do muốn “bảo vệ chủ quyền của Hoa Kỳ và công dân Hoa Kỳ trước mối đe dọa do Tòa án Hình sự Quốc tế gây ra”.
Thông cáo của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ được đưa ra chỉ vài tiếng đồng hồ sau khi cựu Thẩm phán người Nam Phi, Navi Pillay, được trao giải Nobel Hòa bình, đặc biệt nhờ những đóng góp của bà tại Tòa Hình sự Quốc tế.
Các biện pháp trừng phạt của Hoa Kỳ dự kiến có hiệu lực sau 180 ngày, trừ khi hai bên đạt được thỏa thuận trước thời hạn này. Theo Ngoại trưởng Hoa Kỳ, những biện pháp này sẽ cấm mọi giao dịch tài chánh với tòa CPI, nhằm “cắt đứt các nguồn lực và hạn chế khả năng hoạt động” của Tòa Hình sự Quốc tế, trụ sở tại The Hague (Hòa Lan).
Tuy nhiên, các biện pháp trừng phạt không áp dụng đối với những hoạt động bảo trì, dịch vụ nhu liệu điện toán và quyền truy cập vào hệ thống lưu trữ “đám mây” Icloud, cũng như hoạt động của hệ thống hưu trí CPI hoặc một số hoạt động liên quan đến những người đang bị tòa giam giữ.
Theo hãng thông tấn AP, hôm 9/10, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio nhấn mạnh: “Họ muốn có thêm quyền lực và muốn giành lấy quyền lực đó bằng cái giá mà chúng ta phải trả”, đồng thời ông gọi CPI là “tòa án bất hảo”. Ông nói thêm: “Cả đảng Cộng hòa và đảng Dân chủ từ trước đến nay đều bác bỏ quan điểm cho rằng CPI có thể truy tố công dân Mỹ, các thành viên lực lượng vũ trang hoặc các viên chức chính trị Hoa Kỳ”. Ông khẳng định: “Nước Mỹ chưa bao giờ tham gia Tòa án này, chúng tôi không cần và cũng không muốn có tòa này”.
Ngoại trưởng Hoa Kỳ còn đe dọa: “Chúng tôi hy vọng các đồng minh sẽ kiềm chế những tham vọng của Tòa án. Nếu không, Hoa Kỳ sẽ tiếp tục từng bước tháo dỡ CPI, từng viên gạch một, cho đến khi người Mỹ không còn bị đe dọa nữa”.
Tòa án Hình sự Quốc tế (CPI/ICC) ngay lập tức ra thông cáo, cho rằng các biện pháp trừng phạt của Hoa Thịnh Ðốn là “một cuộc tấn công vào chính phủ pháp quyền và chính những nền tảng của trật tự pháp lý quốc tế, giáng một đòn vào nguyên tắc cơ bản là không ai đứng trên pháp luật”.
Thông báo của Hoa Thịnh Ðốn cũng đã vấp phải sự phản đối của quốc tế. Liên Hiệp Quốc xem đây là những biện pháp “không thể chấp nhận được”. Liên Hiệp Âu Châu và Nhật Bản bày tỏ sự ủng hộ đối với Tòa án Hình sự Quốc tế. Brussels cam kết hỗ trợ Tòa án tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ. Berne cũng khẳng định Thụy Sĩ “phản đối các biện pháp trừng phạt, những lời đe dọa và mọi biện pháp khác nhằm làm suy yếu tính độc lập của Tòa án cũng như khả năng thực hiện sứ mệnh được giao”.
Liên quan đến giải Nobel Hòa Bình 2026, theo thông tấn xã Reuters, một lần nữa Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump lại bày tỏ phẫn nộ vì không được trao giải thưởng danh giá này. Ông tuyên bố: “Đây là một vết nhơ không thể xóa nhòa của Na Uy và đối với những người đã đưa ra một quyết định đáng hổ thẹn và đáng xấu hổ như vậy”.
Hoa Kỳ Chỉ Trích Hoạt Động của Trung Quốc Gần Đài Loan Là “Hành Động Gây Bất Ổn Nghiêm Trọng”
(Ảnh PLA via REUTERS, minh họa: Ảnh chụp màn hình từ video do Bộ Tư lệnh Chiến khu Đông bộ của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) công bố ngày 29/12/2025 cho thấy một chiến hạm Trung Quốc khai hỏa trong cuộc tập trận ở phía Đông Đài Loan.)
-Ngày 10/10/2026, Hoa Kỳ bày tỏ quan ngại về các hoạt động của Trung Quốc ở phía Đông Đài Loan, sau khi xuất hiện thông tin về sự hiện diện của tàu Dân quân Biển Trung Quốc tại khu vực này. Theo Hoa Thịnh Ðốn, các hoạt động này chỉ làm gia tăng căng thẳng và làm giảm triển vọng giải quyết hòa bình các bất đồng ở eo biển Đài Loan.
Theo thông tấn xã Reuters, trả lời họp báo, một phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ cho rằng “các hành động của Trung Quốc đang gây bất ổn nghiêm trọng”, đồng thời chỉ trích việc Trung Quốc tìm cách “khẳng định quyền kiểm soát đối với những vùng biển do Đài Loan quản lý một cách hòa bình suốt hơn 70 năm qua”. Hoa Kỳ kêu gọi Trung Quốc chấm dứt gây áp lực đối với hòn đảo và tham gia “đối thoại thực chất với chính quyền được bầu cử dân chủ của Đài Loan”.
Hoa Kỳ hiện là đồng minh và đối tác quốc tế quan trọng nhất của Đài Loan, dù Tổng thống Donald Trump vẫn chưa thông qua gói bán vũ khí mới trị giá 14 tỉ Mỹ kim cho Đài Bắc. Trung Quốc chưa đưa ra phản ứng chính thức trước những tuyên bố mới từ phía Hoa Kỳ.
Bắc Kinh luôn coi Đài Loan là một phần lãnh thổ không thể tách rời và khẳng định sẽ thống nhất hòn đảo. Từ tháng 6/2026, lực lượng Hải cảnh Trung Quốc tăng cường tuần tra ở vùng biển phía Đông hòn đảo, khu vực được Đài Bắc xem là tuyến tiếp vận chiến lược từ các nước đồng minh trong trường hợp xảy ra phong tỏa hoặc xung đột. Theo Hải cảnh Đài Loan, các tàu Dân quân Biển Trung Quốc cùng tàu hộ tống hoạt động thường xuyên bên ngoài khu vực được gọi là “vùng biển hạn chế”.
Phi Luật Tân Lên Án Tàu Dân Quân Biển Trung Quốc Thâm Nhập Hải Phận
-Ngày 10/10/2026, Lực lượng Đặc nhiệm Quốc gia về Biển Tây Phi Luật Tân (NTF-WPS) lên án một tàu Dân quân Biển Trung Quốc cùng 22 tàu nhỏ xâm nhập lãnh hải đảo Kota thuộc tỉnh Palawan ngày 9/10, đánh bắt trái phép và xả rác ra biển.
Khi lực lượng Phi Luật Tân can thiệp, tàu Trung Quốc tuyên bố khu vực này thuộc chủ quyền Trung Quốc và yêu cầu phía Phi Luật Tân rời đi. Tuy nhiên, cuối cùng các tàu Trung Quốc đã rút lui. Manila khẳng định đảo Kota thuộc chủ quyền Phi Luật Tân và tiếp tục bảo vệ các quyền hàng hải của nước này.
Mô hình lực lượng Dân quân Biển Trung Quốc xuất hiện từ thập niên 1950, thường xuất hiện tại các điểm nóng trên Biển Đông, bao gồm các tàu đánh cá có thủy thủ đoàn được huấn luyện và được chính phủ hỗ trợ để hoạt động tại những vùng biển tranh chấp. Các tàu này thường phối hợp với lực lượng Hải cảnh Trung Quốc nhằm củng cố sự hiện diện của Bắc Kinh trên thực địa.
Chiếu Trực Tiếp Vụ Xử Bắn Một Tử Tù Tại Hoa Kỳ: Tổng Thống Trump Nói Vẫn Chưa Có Quyết Định
(Hình AFP/Bell County Sheriffs Department: Ảnh tư liệu này, được Sở Cảnh sát trưởng Quận Bell công bố vào ngày 9/4/2010, cho thấy Thiếu tá Nidal Hasan của quân đội Hoa Kỳ sau khi được chuyển từ Trung tâm Y tế Quân đội Brooke ở San Antonio đến nhà tù quận Bell ở Belton, Texas.)
-Hôm 9/10/2026, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump khẳng định chưa có quyết định nào được đưa ra về việc chiếu trực tiếp vụ hành quyết bằng hình thức xử bắn đối với thủ phạm một vụ tấn công đẫm máu nhắm vào binh sĩ Mỹ, một kế hoạch do Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth công bố và đã gây ra làn sóng phẫn nộ tại Hoa Kỳ.
Nidal Hasan (56 tuổi), dự kiến sẽ bị xử bắn vào ngày 3/12 tại căn cứ Fort Hood, tiểu bang Texas. Chính tại căn cứ này, vào ngày 5/11/ 2009, hung thủ đã sát hại 13 người, trong đó có 12 quân nhân, và làm bị thương hơn 30 người trong một vụ tấn công chịu ảnh hưởng từ tổ chức khủng bố Hồi giáo Al-Qaeda.
Đây sẽ là vụ hành quyết đầu tiên do quân đội Hoa Kỳ thực hiện kể từ năm 1961, và là vụ hành quyết bằng đội xử bắn đầu tiên kể từ năm 1945.
Là người ủng hộ mạnh mẽ án tử hình, ông Donald Trump hoan nghênh việc thi hành án bằng hình thức xử bắn đối với Hasan, quyết định mà chính ông đã phê chuẩn với tư cách tổng tư lệnh tối cao của quân đội Hoa Kỳ.
Trước đó, Phó Tổng thống J.D. Vance đã tỏ ý không đồng tình với thông báo của Bộ trưởng Pete Hegseth. Trả lời phóng viên thông tấn xã AFP, ông nói: “Tôi không biết liệu chuyện đó có xảy ra hay không. Nếu vụ xử bắn được phát sóng trực tiếp, tôi sẽ không xem”.
Nhiều Nghị sĩ thuộc đảng Cộng hòa của Tổng thống Trump cũng đã công khai phản đối mạnh mẽ kế hoạch nói trên. Dân biểu Hạ viện Austin Scott tuyên bố: “Tôi hoàn toàn ủng hộ án tử hình, nhưng việc phát sóng trực tiếp các vụ hành quyết là hành động của quân thánh chiến Hồi giáo. Nước Mỹ không thể xuống tới mức đó”.
Bên phía đảng Dân chủ, Thượng Nghị sĩ Mark Kelly cũng nhấn mạnh “Nidal Hasan là một kẻ sát nhân” và phải chịu trách nhiệm về hành động của mình. Nhưng ông nêu câu hỏi: “Nhưng sao lại hành quyết công khai ngay tại Hoa Kỳ? Đó là kiểu hành động của Iran và Taliban. Liệu chúng ta có muốn bị đánh đồng với những kẻ đó không?”
Tổng giám mục Paul Coakley, Chủ tịch Hội đồng Giám mục Công giáo Hoa Kỳ, thì mô tả quyết định hành quyết công khai Nidal Hasan bằng đội xử bắn là hành động “cổ xúy một cách man rợ cho văn hóa sự chết”.
Trước đó Văn phòng Cao ủy Nhân quyền Liên Hiệp Quốc cũng cảnh báo rằng việc phát sóng trực tiếp vụ xử bắn sẽ cấu thành một hình thức “tra tấn”, đồng thời tái khẳng định lập trường của cơ quan này phản đối các vụ “hành quyết công khai tại A Phú Hãn và Iran”.
TIN VẮN - QUỐC TẾ - TIN TỔNG HỢP
(AFP/RFI) – Trung Quốc ban hành các định hướng kinh tế mới, bao gồm cả quản lý phát triển trí tuệ nhân tạo (AI). Theo Tân Hoa Xã, được báo Le Figaro trích dẫn hôm 9/10/2026, mục tiêu là “đẩy nhanh phát triển các lực lượng sản xuất mới có chất lượng”. Các chỉ thị này “đề ra 19 biện pháp trọng điểm thuộc 5 lĩnh vực”. Một trong những định hướng này là khai triển toàn diện sáng kiến “AI Plus” của Trung Quốc, nhằm chuyển đổi các lĩnh vực công nghiệp thông qua kỹ thuật mới, bằng cách mở rộng đáng kể việc ứng dụng AI trên toàn bộ nền kinh tế.
(AFP/RFI) – Lãnh đạo Đài Loan: “Tăng chi tiêu quân sự để tránh chiến tranh”. Phát biểu nhân dịp Quốc khánh Đài Loan, 10/10/2026, Tổng thống Lại Thanh Đức tuyên bố: “Mục tiêu của chúng tôi khi tăng cường đầu tư vào quốc phòng không phải là để khiêu khích, mà là để ngăn ngừa chiến tranh. Trong một thập niên qua, các chính quyền kế nhiệm nhau ở đã liên tục tăng chi tiêu quân sự nhằm củng cố năng lực răn đe trước nguy cơ bị Trung Quốc tấn công”. Chính quyền của Tổng thống Lại Thanh Đức đã dành ra khoản ngân sách quốc phòng kỷ lục lên tới 34,5 tỉ Mỹ kim cho năm 2027, chiếm hơn 3% GDP của Đài Loan.
(AFP/RFI) – Thổ Nhĩ Kỳ cấm trẻ dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội. Hôm 10/10/2026, Thổ Nhĩ Kỳ thông báo lệnh cấm những người dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội. Với thông báo này, Thổ Nhĩ Kỳ gia nhập danh sách ngày càng dài các quốc gia trên thế giới đang quan tâm đến việc bảo vệ trẻ em và thanh thiếu niên khỏi những tác hại của các nền tảng này. Quyết định này đã được đăng trên Công báo sau khi Quốc hội thông qua luật vào tháng Tư. Quy định sẽ có hiệu lực từ ngày 1/11. Văn bản luật quy định rằng các nhà cung cấp dịch vụ mạng xã hội phải “áp dụng các biện pháp kỹ thuật và hành chánh cần thiết, bao gồm cả việc xác minh độ tuổi, để thực hiện” các biện pháp bảo vệ giới trẻ.
(AFP/RFI) – Vụ chuyến bay Flydubai: Phó phi công người Oman lên kế hoạch thực hiện một vụ tấn công liều chết. Theo thông cáo hôm 9/10/2026 của Công tố viên Các tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), mục tiêu là nhằm vào phi trường Ben Gourion ở Tel Aviv. Cuộc điều tra cho thấy viên Phó phi công 29 tuổi này lấy cảm hứng từ các vụ khủng bố ngày 11/9. Người này “khẳng định đã hành động một mình, không có sự tham gia của bất kỳ người nào khác”. Điều tra vẫn đang tiếp tục “nhằm xác minh lời khai”. Trước ngày 30/9, viên Phó phi công này đã 2 lần thực hiện chuyến bay đến Tel Aviv “nhằm làm quen với đường bay và phi trường”.
(AFP/RFI) – Động đất mạnh tại Panama. Một trận động đất với cường độ 7,7 đã làm rung chuyển Panama hôm 9/10/2026, khiến các tòa nhà và đường sá ở khu vực trung tâm đất nước bị sập và làm ít nhất 27 người bị thương, nhưng chưa ghi nhận trường hợp chết nào. Theo Hệ thống Bảo vệ Dân sự Quốc gia, dư chấn từ trận động đất đã được cảm nhận trên khắp quốc gia
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét