NGÔ ĐÌNH LỆ QUYÊN - CHI NGUYỄN

Là người con gái út trong bốn người con của bà Trần Lệ Xuân và Ngô Đình Nhu – em trai và cố vấn cho Tổng thống Việt Nam Ngô Đình Diệm. Vào năm 1963, chế độ Ngô Đình Diệm bị sụp đổ – trong đó cả hai người gồm cha của bà là Ngô Đình Nhu và bác Ngô Đình Diệm đã bị ám sát, Lệ Quyên bị buộc phải rời khỏi quê hương cùng gia đình của mình và cuối cùng xin tị nạn Rome.[1] Sau khi đoàn tụ gia đình sống ở Paris trong hai năm và sau đó vào năm 1965, gia đình Lệ Quyên chuyển đến Rome, nơi bà nhận được một nền giáo dục toàn diện từ tiểu học qua trường trung học Công giáo tổ chức tư nhân của Sisters Nevers.

<!>

Lệ Quyên tốt nghiệp ngành Luật tại Đại học Sapienza của Roma. Trong luận án của mình, bà đào sâu vào "Các vấn đề của Việt Nam tại Hội nghị Geneva năm 1954". Bà cũng tham gia khóa học hai năm về Thần học Marian tại Đại học Marianum ở Roma.

Lệ Quyên được biết đến tại Roma vì luôn từ chối trong việc nhập quốc tịch Ý.[1]

Năm 1969, bà là một trong số những người lưu vong nước ngoài đầu tiên nhận tình trạng tị nạn chính trị tại Ý. Dù vậy, bà vẫn là một người tị nạn chính trị trong 39 năm cho đến tháng 4 năm 2008, khi Tổng thống Cộng hòa Giorgio Napolitano trao quyền công dân Ý cho bà vì "những đóng góp nổi bật cho nhà nước". Đây là một vinh dự mà ít người ngoại quốc nào có được ở Italia.

Sự nghiệp

Kể từ năm 1989, được hướng dẫn bởi các giáo sư đại học của Luật Quốc tế Maria Rita Saulle, Lệ Quyên bắt đầu làm công việc nghiên cứu trong lĩnh vực nhân quyền, tị nạn và di dân, luật pháp quốc tế và EC tại Đại học Hải quân của Napoli cũng như Luật Quốc tế và Tổ chức tại Đại học Rome La Sapienza. Bà hướng nhiều khóa đào tạo chuyên môn và giảng dạy trong các khóa học thạc sĩ trong "Bảo hộ quốc tế về quyền con người" của Khoa Khoa học Chính trị tại Roma (từ khi thành lập vào năm 2001 cho đến năm 2012).

Trong tháng 11 năm 1992, trình bày cho Don Luigi Di Liegro giám đốc Caritas của Roma, do Giáo sư Saul, bắt đầu hoạt động trong tổ chức như một điều phối viên của Trung tâm tư vấn cho người nhập cư Caritas của Roma, đài quan sát người nhập cư lớn nhất và cấu trúc hoạt động trong khu vực tự nguyện (hơn 185.000 hồ sơ của người nước ngoài đăng ký từ năm 1981 và đại diện cho 146 quốc gia).

Trong tháng 12 năm 1996, bà đã được mời gọi trở thành người đứng đầu của các di dân của Caritas giáo phận Roma và điều phối và quản lý các dịch vụ khác nhau cho những người nhập cư nước ngoài (trung tâm nghe, tạm lánh cho phụ nữ, nam giới, gia đình và vườn ươm). Ở vị trí này bà liên tục tương tác với các tổ chức công cộng tại địa phương, trong nước và quốc tế.

Trong năm 2000, bà là thành viên của Ủy ban Giáo hội Ý để giúp đỡ các nước nghèo.

Như một kết quả của hoạt động xuất sắc của mình trong lĩnh vực này, Lệ Quyên đã tham gia bởi Caritas Italia trong quá trình thiết lập một hệ thống quốc gia tiếp nhận mà kết quả của Chương trình Asylum Quốc gia (PNA) (mà đã trở thành trong năm 2002 các hệ thống quốc gia về Bảo vệ Asylum Seekers và người tị nạn – SPRAR), kết hợp với Bộ Nội vụ, UNHCR, ANCI (Hiệp hội Quốc gia Các thành phố của Ý).

Các hoạt động khác

Trong bối cảnh này, Lệ Quyên đã tích cực trong một số dự án liên quan:

2000–2007: Dự án "tị nạn", một hoạt động đa dạng và đa chức năng nhằm mục đích thúc đẩy và điều phối các hoạt động liên quan tại 46 Giáo phận Caritas làm việc trong lĩnh vực người tị nạn.[2]

2002: sự phối hợp của các cuộc hội thảo của công chúng về nhập cư và tị nạn cho các kế hoạch xã hội của Roma.

2003: "Asylum Project" nhằm đào tạo và cập nhật của các Caritas giáo phận tham gia vào Quốc Asylum phối – PNA.

2003: điều phối viên dự án "Nhập cư, tị nạn và buôn bán", trong đó sản xuất nghiên cứu luật so sánh về Công ước Liên Hợp Quốc về quyền của người lao động di cư và gia đình của họ, với sự quan tâm đặc biệt đến công tác phòng chống buôn bán phụ nữ ở Ukraine (trong thỏa thuận với Bộ Nội vụ Italia).

2005–2007: Dự án "IntegRARsi" và "Meta", trong chương trình châu Âu "bình đẳng", thử nghiệm các cách mới để tạo thuận lợi cho việc tiếp cận của người tị nạn đến thị trường lao động.

Tháng 1 năm 2005 – tháng 9 năm 2009: Thành viên của Ủy ban về Di cư của Caritas Europa, một liên bang gồm có 48 tổ chức ở 44 quốc gia. Trong số các hoạt động được thực hiện tại khu vực này đã có việc soạn thảo một "giấy vị trí" và can thiệp vào các cuộc họp ở cấp độ châu Âu vào "sans PAPIERS" cũng như các tổ chức và tham gia vào Ủy ban về Di cư, diễn đàn về di cư, các khóa học đào tạo phối hợp với UNHCR, các nghiên cứu trong lĩnh vực di cư và các cuộc họp với các thể chế "Troika" và tổng thống lần lượt của Ủy ban châu Âu.

Tháng 1 năm 2008 – tháng 9 năm 2009: Ủy ban Di dân của Caritas châu Âu bầu làm chủ tịch.

Tháng 6 năm 2006 – Tháng 1 năm 2007: bà là một thành viên của Ủy ban Bộ trưởng trên CPT (được tạo ra bởi các bộ trưởng nội vụ trên Giuliano Amato và chủ trì bởi Staffan de Mistura). Đã được dự định đến thăm tất cả các trung tâm dịch vụ, tạm giam, trung tâm trung tâm xác định và tiếp nhận để phân tích các hoạt động của các cơ sở cho việc tạm giam và hỗ trợ cho những người nhập cư bất hợp pháp và sự hiếu khách của người tị nạn. Các hoạt động của Ủy ban đã kết thúc với việc soạn thảo các hướng dẫn gửi đến Bộ Nội vụ và sau đó được sử dụng cho việc xây dựng một dự thảo luật mới về nhập cư.

Tháng 6 năm 2009: bà được bầu làm chủ tịch của bộ phận Ý của AWR – "Hiệp hội nghiên cứu về các vấn đề người tị nạn thế giới", với tư cách tư vấn tại Liên Hợp Quốc và Hội đồng châu Âu.

Tháng 10 năm 2010: bà được bầu làm phó chủ tịch của AWR quốc tế.

2010–2012: tiếp tục các hoạt động trong giáo phận Caritas Roma, với kết quả xuất sắc trong việc quản lý các dự án FER[3](Quỹ châu Âu về người tị nạn). Sáng kiến cho sự hội nhập xã hội của những người tị nạn và các hoạt động nghiên cứu trên Asylum được đánh giá cao và ca ngợi bởi Ủy ban châu Âu (EC).

Qua đời

Ngày 16 tháng 4 năm 2012, chiếc xe máy Vespa của bà đã gặp va chạm mạnh với một chiếc xe buýt trên đường phố Rome. Do vết thương khá nặng nên bà đã qua đời. Kênh thông tin Roma Uno sau đó đã đăng tải đoạn video về hiện trường vụ tai nạn. Trong đoạn video, ta có thể thấy các nhân viên pháp y đã trải một tấm vải trắng lên thi thể của bà, máu vẫn còn rỉ.[4][5][6]

Gia đình

Bà có chồng là người Ý, và vẫn giữ họ mình chứ không mang họ chồng. Cậu con trai sinh năm 2007 của bà đã mang họ mẹ trên giấy tờ là Ngô Đình Sơn.

Ấn phẩm

La République du Viet-Nam et les Ngô Đình Ngô Đình Quỳnh, Ngô Đình Lệ Quyên (+), Jaqueline Willemetz, L'Harmattan, Paris 2013.

-------------------------------------

Ngô Đình Lệ Quyên:

Từ tiểu thư 'ngậm thìa vàng' đến tiến sĩ Luật dấn thân vì người nghèo

Bà Ngô Đình Lệ Quyên là con gái của ông Ngô Đình Nhu và bà Trần Lệ Xuân, từng là tiến sĩ Luật trước khi qua đời trong tai nạn giao thông ở Rome, Ý.

Con gái út của ông bà Ngô

Ông Ngô Đình Nhu kết hôn với bà Trần Lệ Xuân, người xưa thường hay gọi tắt là vợ chồng Ngô đình Nhu. Hai người có với nhau 4 người con, 2 gái và 2 trai gồm: Ngô Đình Lệ Thủy, Ngô Đình Trác, Ngô Đình Quỳnh và Ngô Đình Lệ Quyên.

Gia đình ông bà Ngô Đình Nhu. Lệ Quyên là con gái út, mặc váy trắng Ảnh tư liệu

Ngô Đình Lệ Quyên sinh năm 1959 tại Sài Gòn, là con gái út của ông bà Ngô Đình Nhu, Sinh thời, bà là một người sống khá kín đáo và khép mình, nên không có nhiều thông tin về bà. Không giống như anh chị em, khi chế độ Ngô Đình Diệm sụp đổ, cả Ngô Đình Diệm và cha bà là Ngô Đình Nhu bị ám sát, Lệ Quyên mới có 4 tuổi. Vì thế, bà gần như không có ký ức gì nhiều về quãng thời gian khi dòng họ Ngô còn đứng trên đỉnh cao quyền lực. Sau năm 1963, Lệ Quyên bị buộc phải rời khỏi Sài Gòn, đến gặp mẹ Trần Lệ Xuân ở Paris. Ký ức tuổi thơ của bà là những ngày tháng sống lưu vong ở châu Âu sau khi xin tị nạn ở Rome.

Theo thông tin trên website dòng họ Ngô, lúc này anh trai của ông Diệm là Ngô Đình Thục đang là giám mục ở Tòa thánh Vatican. Vì thế, bà Trần Lệ Xuân đã đưa 4 người con tới đây xin tị nạn, nhờ anh chồng giúp đỡ. Một số nguồn tin cho hay, giám mục Ngô Đình Thục luôn rất yêu thương các cháu, nên ông cung cấp hco họ nhà cử tiện nghi, ngoài ra còn chi tiền cho các cháu ăn học.

Hành trình xây dựng sự nghiệp

Bà Trần Lệ Xuân với con gái út Ngô Đình Lệ Quyên. Ảnh tư liệu

Sau khi định cư ở Rome, Ngô Đình Lệ Quyên được tiếp nhận nền giáo dục toàn diện từ tiểu học tới trung học Công giáo tổ chức tư nhân Sisters Nevers. Bà theo học Đại học Rome, lấy bằng Tiến sĩ Luật rồi trở thành luật sư ngành công pháp quốc tế nổi tiếng. Bà cũng tham gia khóa học 2 năm về Thần học Marian ở ĐH Marianum, Rome.

Dù vậy, bà chỉ được mời thỉnh giảng ở đại học chứ không thể làm giáo sư. Nguyên nhân là một trong những điều kiện bắt buộc ở ĐH Rome là giáo sư giảng dạy phải có quốc tịch Italia, còn Ngô Đình Lệ Quyên thì kiên quyết không nhập tịch.

Bà theo học Đại học Rome, lấy bằng Tiến sĩ Luật

Sau đó, bà về sinh sóng và làm việc ở Rome từ những năm 1990. Đây là nơi mà anh trai Ngô Đình Trác của bà sinh sống, còn Ngô Đình Quỳnh thì làm việc cho một công ty Mỹ có trụ sở ở Vương quốc Bỉ. Nhiều người cho biết, bà có gương mặt giống cha như đúc, cả về tính cách cũng có nhiều mặt tương đồng. Bà là người cương quyết, cứng đầu, có lẽ vì vậy mà Ngô Đình Lệ Quyên và mẹ là bà Trần Lệ Xuân hay xung đột, không hòa hợp trong quan điểm sống.

Bà Lệ Quyên lấy chồng người Ý, nhưng vẫn giữ họ Ngô chứ không mang họ chồng. Bà cũng cho con lấy họ bên ngoại, đặt tên cho con trai duy nhất là Ngô Đình Sơn. Về điều này, ông chồng người Ý của Lệ Quyên đã chấp nhận.

Người phụ nữ cương quyết với trái tim hết mình vì người nghèo

Lệ Quyên từng là Giám đốc phụ trách vấn đề di dân của tổ chức Cartitas, tổ chức thiện nguyện thuộc Tòa thánh Vatican

Được biết, Lệ Quyên từng là Giám đốc phụ trách vấn đề di dân của tổ chức Cartitas, tổ chức thiện nguyện thuộc Tòa thánh Vatican. Tại tổ chức Cartitas, Lệ Quyên là một nhà lãnh đjao cương quyết, cứng rắn, nhưng lại ăn nói nhỏ nhẹ, khiêm nhường và sống rất đúng chuẩn mực. Nhiều người kể lại rằng, bà sống rất giản dị, thân thiện với người xung quanh.

Nữ Giám đốc này đã có vai trò to lớn trong chính sách của Caritas nên được nhân viên kính trọng. Bà luôn dấn thân vào những công việc giúp đỡ người nghèo và người có hoàn cảnh khó khăn, luôn bênh vực người dân di dân khốn khó. Từ năm 2002-2007, Ngô Đình Lệ Quyên là thành viên Ủy ban Di dân thuộc Caritas châu Âu và sau đó là Chủ tịch ủy ban này.

Lệ Quyên không nhập quốc tịch Italia, dốc sức mình cho công tác thiện nguyện và sống đời ẩn dật

Ngô Đình Lệ Quyên nổi tiếng ở Rome là người rất cứng đầu, bởi nhất định không xin nhập quốc tịch Italia. Mặc dù nếu có, con đường sự nghiệp của người phụ nữ này hẳn sẽ tươi sáng hơn. Dù vậy, bà chối bỏ con đường đó, dốc sức mình cho công tác thiện nguyện và sống đời ẩn dật.

Năm 1969, bà là một trong những người lưu vong nước ngoài đầu tiên nhận tình trạng tị nạn chính trị ở Italia. Mãi tới gần 40 năm sau, vào tháng 4/2008, Tổng thống Cộng hòa Giorgio Napolitano đã trao quyền công dân Ý cho bà bởi "những đóng góp nổi bật cho Nhà nước". Đây là một vinh dự mà ít người ngoại quốc nào có được ở nước này.

Trang blog của Caritas of Rome tại www.caritas.org viết: "Lệ Quyên đóng vai trò rất lớn trong chính sách của Caritas ở mọi mức độ. Bà được nhiều nhân viên ở Caritas biết. Ðồng sự của bà khắp thế giới luôn nhớ đến bà trong vai trò một người dấn thân cho người nghèo".

Tai nạn bất ngờ

Ngày 16/4/2012, Ngô Đình Lệ Quyên tử nạn trong một tai nạn giao thông. Truyền thông khi đó đưa tin, vụ tai nạn xảy ra 8h30 ở ngoại ô Rome, khi Lệ Quyên trên đường vào trung tâm thành phố làm việc. Cú va chạm giữa xe máy cảu bà và một xe bus chở học sinh đi ngược chiều đã khiến bà bị hất văng 7m. Cũng có nơi ghi rằng, chiếc xe máy do Lệ Quyên sử dụng bị đổ, và bà bị một chiếc xe buýt chở học sinh cán phải, tử vong tại chỗ.

Nhiều ngày sau đó, truyền thông ở Rome và trang mạng xã hội đã đưa tin, bình luận về cái chết thương tâm của Ngô Đình Lệ Quyên. Lãnh đạo TP Rome đã gửi lời chia buồn sâu sắc đến gia đình bà. Có nơi đã trích dẫn lời Phó Thị trưởng thành Rome, Sveva Belviso phát biểu: "Tôi xin gửi lời chia buồn sâu sắc nhất đối với cái chết bất ngờ của bà Ngô Đình Lệ Quyên, một người phụ nữ đã hết sức chuyên nghiệp trong công việc trên cương vị trưởng bộ phận giúp di dân tại Caritas, hỗ trợ những người khó khăn trong xã hội". Say này, website tổ chức Caritas cũng dành những dòng chữ thương tiếc trang trọng để nói về Ngô Đình Lệ Quyên.

Lệ Quyên đóng vai trò rất lớn trong chính sách của Caritas, luôn dấn thân cho người nghèo

Có một số người đồn đoán rằng, gia đình bà Trần Lệ Xuân bị mắc "lời nguyền tháng Tư". Nguyên do là nhiều người trong gia đình bà đều chết vào tháng tư, ví dụ như Ngô Đình Lệ Thủy mất tháng 4/1967, bà Trần Lệ Xuân tháng 4/2011 và sau đó là Ngô Đình Lệ Quyên. Tất nhiên, đây chỉ là những lời đồn đoán, còn những đóng góp cho xã hội của Ngô Đình Lệ Quyên đã khiến nhiều người không khỏi tiếc thương cho sự ra đi của bà.

CHI NGUYỄN