Bà Rebecca Grant, phó chủ tịch Viện Lexington, một tổ chức nghiên cứu của Mỹ, cho biết không ai có khả năng gây áp lực tối đa lên Iran hiệu quả hơn Tổng thống Trump. Khi chế độ tàn bạo này leo thang các vụ đàn áp và thảm sát người biểu tình, ông Trump đang thảo luận về các lựa chọn quân sự.Bốn dòng máy bay chiến đấu F-22, F-35, F-16 và A-10 thuộc Bộ Tư lệnh Không chiến Mỹ (ACC) bay cùng nhau trong đội hình hỗn hợp. (Ảnh: Đại úy Sam Eckholm/ Không quân Mỹ)
Các quan chức Mỹ tiết lộ với CNN rằng gần đây, Tổng thống Trump đã nghe các buổi báo cáo không chính thức về nhiều phương án can thiệp nhằm vào Iran. Trong khi đó, bà Grant viết trên Fox News rằng bất kỳ phương án nào được trình lên tổng thống cũng sẽ được đánh giá kỹ lưỡng để tránh thiệt hại ngoài ý muốn đối với dân thường ở Iran. Mục tiêu cuối cùng vẫn là gia tăng sức ép lên chính quyền Iran.
Tổng thống Trump cảnh báo chính quyền Iran rằng nếu họ nổ súng vào người biểu tình, Hoa Kỳ sẽ giáng đòn mạnh vào các cứ điểm của Iran.
Bà Grant cho rằng không còn nghi ngờ gì nữa, một bộ phận lớn dư luận Mỹ đều muốn thấy sự kết thúc của ách thống trị chuyên chế do Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei đứng đầu. Tuy nhiên, trước khi ngày đó đến, có lẽ cách làm khôn ngoan của ông Trump là trước hết phải bảo đảmnăng lực quân sự của chính quyền Iran hiện nay bị vô hiệu hóa phần lớn.
Dưới đây là 3 lựa chọn khả thi mà Tổng thống Trump có thể thực hiện đối với Iran, như bà Grant đã tóm tắt, có thể vừa làm suy yếu khả năng tấn công quân sự của Iran vừa gây áp lực đáng kể lên chính quyền hiện tại.
1. Không kích các cơ sở sản xuất tên lửa của Iran
Iran vẫn đang tiếp tục chế tạo tên lửa đạn đạo và nhập khẩu từ Trung Quốc các tiền chất nhiên liệu rắn cho tên lửa, chẳng hạn như natri perchlorat.
Theo bản đồ của Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA), trên lãnh thổ Iran có hơn 20 cơ sở trên mặt đất và dưới lòng đất liên quan đến việc thử nghiệm, nghiên cứu – phát triển, sản xuất và lưu trữ tên lửa. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu vào cuối tháng 12/2025 tiết lộ rằng Iran đang tìm cách tái thiết kho tên lửa và hệ thống phòng không của mình. Ông Netanyahu có thể đã chia sẻ thêm các chi tiết này với Tổng thống Trump trong chuyến thăm khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago vào cuối tháng trước.
2. Phá hủy các cơ sở phóng vệ tinh của Iran
Iran hiện có hơn 30 vệ tinh đang hoạt động trên quỹ đạo, chỉ riêng tháng trước, Nga đã phóng thêm cho Iran 3 vệ tinh nữa. Việc vệ tinh Iran mất kiểm soát là điều mà bên ngoài không hề mong muốn. Nghiêm trọng hơn, các tên lửa đẩy của Iran có thể dễ dàng bị cải hoán thành tên lửa tấn công.
Tháng 9/2025, Iran đã phóng một tên lửa đạn đạo không được công bố, bị phương Tây cho là vi phạm tinh thần các nghị quyết của Liên Hợp Quốc. Bà Grant cho biết bà sẽ không ngạc nhiên nếu cơ sở phóng mới mà Iran đang xây dựng tại Chabahar cũng bị đưa vào danh sách theo dõi.
3. Tấn công các nhà máy sản xuất máy bay không người lái
Những máy bay không người lái khét tiếng của Iran do Công ty Công nghiệp Hàng không Shahed (Shahed Aviation Industries) sản xuất. Công ty này một phần do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vận hành. Các UAV này được bán cho Nga để sử dụng trong các cuộc tấn công vào Ukraine, đồng thời mang lại doanh thu cho IRGC. Việc tấn công các nhà máy UAV có thể giáng đòn trực tiếp vào nguồn tài chính của IRGC — lực lượng tinh nhuệ của quân đội Iran, từng được sử dụng để đàn áp các cuộc biểu tình quy mô lớn trong nước.
Bà Grant cho biết, đối với Bộ Tư lệnh Trung ương Hoa Kỳ (CENTCOM), việc hoàn thành cả 3 phương án tấn công nói trên đều là nhiệm vụ tương đối dễ dàng. Hôm thứ Bảy (10/1), các tiêm kích F-15E của Mỹ đã giữ vai trò chủ lực trong các cuộc không kích nhằm vào mục tiêu của ISIS tại Syria. Ngoài ra, các tiêm kích F-35 và F-16 của Không quân Hoa Kỳ, cũng như máy bay ném bom B-2 và B-1, đều có thể tham gia đội hình tác chiến, phối hợp với các tàu khu trục và tàu ngầm của Hải quân Hoa Kỳ được trang bị tên lửa hành trình tấn công mặt đất Tomahawk (TLAM).
Những mục tiêu của Iran mà Mỹ nhắm tới nhiều khả năng sẽ nhận được sự ủng hộ từ các đồng minh. Pháp, Đức và Anh đã công khai lên án các hoạt động phóng tàu vũ trụ đáng ngờ của Iran. Các vụ phóng tên lửa của Iran cũng đe dọa khu vực Nam Âu. Vì vậy, Ba Lan và Romania đã kích hoạt hệ thống radar Aegis từ năm 2023, nhằm đối phó các mối đe dọa tên lửa tầm xa từ Trung Đông, trong đó có Iran.
Tổng thống Mỹ dọa sẽ hành động “rất mạnh mẽ” nếu chính quyền Iran hành quyết người biểu tình
Tổng thống Donald Trump hôm qua, 13/01/2026, đe dọa Hoa Kỳ sẽ hành động "rất mạnh mẽ" nếu chính quyền Iran bắt đầu hành quyết những người bị bắt trong các cuộc biểu tình. Theo bộ Ngoại Giao Mỹ, vụ hành quyết đầu tiên dự kiến diễn ra hôm nay. Teheran cáo buộc Washington tìm "cớ" để can thiệp quân sự.
Theo hãng tin AFP, trong một thông báo bằng tiếng Ba Tư đăng trên mạng X, bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ cho biết: "Hơn 10.600 người biểu tình đã bị bắt giữ. Erfan Soltani, 26 tuổi, dự kiến bị hành quyết vào ngày 14/01, là một trong số đó". Về phần mình, tổ chức Ân xá Quốc tế kêu gọi Iran "ngừng ngay lập tức tất cả các vụ hành quyết, bao gồm cả vụ của Erfan Soltani."
Trả lời báo chí tối qua, tổng thống Trump cảnh cáo chính quyền Teheran: "Chúng tôi sẽ hành động rất mạnh mẽ nếu họ làm điều đó". Trên mạng xã hội Truth Social của ông, tổng thống Mỹ hứa với những người biểu tình rằng "rất nhiều sự trợ giúp đang đến", nhưng không nói rõ là trợ giúp dưới hình thức nào. Ông viết bằng chữ hoa: "HÃY TIẾP TỤC BIỂU TÌNH - HÃY GIÀNH QUYỀN KIỂM SOÁT CÁC ĐỊNH CHẾ CỦA CÁC BẠN!!!". Donald Trump đã nhiều lần đe dọa can thiệp quân sự vào Iran kể từ khi phong trào bắt đầu vào ngày 28/12.
Đáp lại lời đe dọa của tổng thống Trump, phái bộ Iran tại Liên Hiệp Quốc cáo buộc Hoa Kỳ tìm cách lật đổ chế độ bằng vũ lực, "dàn dựng tình trạng bất ổn và hỗn loạn nhằm tạo cớ cho cuộc can thiệp quân sự." Theo đài truyền hình Nhà nước, lãnh đạo ngành tư pháp Iran Gholamhossein Mohseni Ejeï hôm nay tuyên bố sẽ “nhanh chóng xét xử” những người bị bắt trong những cuộc biểu tình, mà chính quyền mô tả là những vụ “bạo loạn”.
Theo tổ chức phi chính phủ Iran Human Rights (IHR), trụ sở tại Na Uy, cuộc đàn áp biểu tình đã khiến ít nhất 734 người thiệt mạng, tuy nhiên, tổ chức này ước tính số người chết trên thực tế có thể lên tới hàng ngàn. Các nguồn tin đáng tin cậy đề cập đến "các vụ giết người quy mô lớn do lực lượng an ninh thực hiện trên toàn quốc", theo tổ chức nhân quyền của Mỹ Human Rights Watch.
Đối phó với phong trào biểu tình ngày càng lan rộng, chính quyền Iran đã cắt mạng Internet trên toàn quốc kể từ ngày 08/01. Theo tổ chức phi chính phủ chuyên giám sát an ninh mạng Netblocks, hôm nay, là ngày thứ bảy liên tiếp, mạng Internet vẫn bị chặn.
Đây là một trong những phong trào biểu tình lớn nhất kể từ khi Cộng hòa Hồi giáo được thành lập năm 1979. Theo thông tín viên RFI Siavosh Ghazi, phong trào lần này khác hẳn những phong trào trước đây:
“So với phong trào mười năm qua, với các cuộc biểu tình phản đối chi phí sinh hoạt cao và giá xăng tăng vọt hay biểu tình phản đối cái chết của Mahsa Amini, bị bắt vì đeo khăn choàng Hồi Giáo không đúng cách, lần này phong trào thay đổi hoàn toàn và trở nên cực đoan hơn, với những khẩu hiệu chính trị mạnh mẽ ủng hộ chế độ quân chủ cũ và thể hiện mong muốn sự trở lại của triều đại Pahlavi, cũng như những khẩu hiệu gay gắt chống chính phủ.
Chúng ta cũng đang chứng kiến những cuộc biểu tình rất lớn ở các thị trấn nhỏ thuộc tỉnh lẻ mà hầu hết người Iran không biết đến. Những thị trấn mà tên chưa từng được nghe đến, những thị trấn nhỏ hoặc thị trấn có dân số lao động nghèo đã xuống đường biểu tình.”
Trung Quốc khó chấp nhận từ bỏ nhập khẩu dầu lửa giá rẻ của Iran, bất chấp đe dọa tăng thuế của Mỹ
Để gây sức ép đối với chế độ Teheran, tổng thống Mỹ hôm 12/01 dọa áp thuế 25% với các nước giao thương với Teheran, trong đó có Trung Quốc, đối tác thương mại chính của Teheran. Nhưng, vì lợi ích kinh tế, Bắc Kinh dường như khó từ bỏ việc nhập khẩu dầu lửa giá rẻ của Iran.
Từ Bắc Kinh, thông tín viên Cléa Broadhurst cho biết thêm thông tin :
« Trung Quốc đã trở thành cái phao cứu sinh về kinh tế của Iran. Trung Quốc mua gần 90% lượng dầu của Iran, thường với giá rất thấp, thông qua các kênh không minh bạch để lách các lệnh trừng phạt của Mỹ. Đây là thương vụ quan trọng sống còn đối với Teheran. Nhưng đối với Bắc Kinh, lượng dầu thô mua của Iran chỉ chiếm khoảng 12% tổng nhập khẩu dầu lửa của Trung Quốc, tức là nguồn cung ứng này quan trọng nhưng vẫn có thể thay thế bằng các nguồn khác.
Với mối đe dọa áp thuế mới do Donald Trump đưa ra đối với tất cả các đối tác của Iran, thương vụ mua dầu của Iran mang tính rủi ro về mặt chính trị. Nhưng về kinh tế, Trung Quốc không có ý định từ bỏ. Dầu của Iran rẻ hơn, cho phép họ tiết kiệm hàng tỷ euro mỗi năm, vào thời điểm tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc đang chậm lại và tỷ lệ thất nghiệp đang gia tăng.
Bắc Kinh cũng đang đặt cược vào việc Mỹ chỉ đe dọa suông. Sau cuộc chiến thương mại trước đây, Washington cuối cùng đã nhượng bộ. Tại Trung Quốc, nhiều người nhận định Hoa Kỳ sẽ không mạo hiểm tái kích hoạt một cuộc xung đột thương mại lớn.
Mối quan hệ Iran - Trung Quốc cho đến nay vẫn là một quan hệ bất đối xứng : đối với Trung Quốc, Iran chỉ là một trong số nhiều đối tác. Nhưng đối với Iran, Bắc Kinh chính là phao cứu sinh, mặc dù thỏa thuận quan trọng được ký kết năm 2021, nhằm củng cố liên minh này, về cơ bản, vẫn chưa có hiệu lực.».
Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ: Venezuela bắt đầu thả các tù nhân người Mỹ
Một quan chức bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ hôm qua, 13/01/2026, thông báo, Venezuela bắt đầu thả các tù nhân người Mỹ, 10 ngày sau khi Washington đưa quân đột kích vào Caracas bắt giữ tổng thống Nicolas Maduro.
Theo hãng tin AFP, quan chức nói trên, xin được ẩn danh, phát biểu: "Chúng tôi hoan nghênh việc thả các công dân Mỹ bị giam giữ ở Venezuela. Đây là một bước quan trọng theo đúng hướng của chính quyền lâm thời." Tuy nhiên, ông không cung cấp chi tiết về việc thả tù nhân hoặc cho biết bao nhiêu người đã được trả tự do.
Sau cuộc tấn công của Mỹ bắt giữ Maduro vào ngày 03/01, tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodríguez đã ra lệnh phóng thích các tù nhân, một hành động đã được tổng thống Donald Trump hoan nghênh và đáp lại, ông tuyên bố đã "hủy bỏ" một cuộc tấn công mới của Mỹ vào Venezuela.
Nhiều người đã bị bắt giam ở Venezuela vì tham gia các cuộc biểu tình phản đối chiến thắng của Nicolas Maduro trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2024. Công dân Tây Ban Nha và Ý nằm trong số những người được chính quyền Caracas trả tự do gần đây.
Sau khi Caracas trả tự do 4 công dân Ý, Roma đã nâng cấp quan hệ ngoại giao với Venezuela: đại biện của sứ quán Ý tại nước này kể từ nay là đại sứ toàn quyền.
Hoa Kỳ đã coi việc thả công dân của mình bị giam giữ ở nước ngoài là ưu tiên hàng đầu. Trong một thỏa thuận năm ngoái giữa Washington với ông Maduro, một số công dân Mỹ đã được phóng thích.
Còn theo ghi nhận của các phóng viên AFP tối qua, mạng xã hội X đã được khai thông trở lại sau hơn một năm bị tổng thống Maduro chặn để đáp trả việc mạng này đăng tải những lời chỉ trích kết quả bầu cử tổng thống năm 2024.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét