Kính thưa quí bạn
Hôm nay xin gởi các bạn vài chuyện đời thường
1. Các nhà khoa học báo động sự kết thúc của nền văn minh chỉ trong 'thập kỷ', chỉ có 10 phần trăm cơ hội sống sót
2. Mục Lục Bách Khoa Tạp Chí theo tên bài viết và tác giả và link download tự do trọn bộ (cũng như tạp chí Sử Địa)
3. Trích vài chuyện trong Tầm Nguyên Tự Điển
4. Góc đố vui và lời giải (bằng hữu góp ý về bàn cờ tiếp theo).
HCD 25-Aug-2026
--- ⁕ ---
Nếu quí bạn luôn luôn nhận được cùng lúc hai ba email giống nhau, xin vui lòng delete bớt hoặc cho tôi hay
Nếu các bạn không thấy hình chỉ thấy cái khung trống không hình, thì nên dọc Microsoft Word attached.
<!>
Nguồn tin và chi tiết: https://www.aol.com/articles/scientists-warn-end-civilisation-decades-060000000.html
HCD : Máy dịch nguy6n văn bài báo (có thể còn sót những « tiếng mới » khó hiểu khó nghe)
Các nhà khoa học báo động sự kết thúc của nền văn minh chỉ trong 'thập kỷ', chỉ có 10 phần trăm cơ hội sống sót
Trừ khi nhân loại thực hiện những thay đổi mạnh mẽ đối với con đường hiện tại, sự sụp đổ của nền văn minh có thể đang đến gần một cách đáng ngạc nhiên, theo một nghiên cứu đáng báo động.
Hai nhà khoa học cảnh báo rằng nạn tàn phá rừng tràn lan và sự tàn phá tài nguyên thiên nhiên của Trái Đất có thể kích hoạt sự sụp đổ của 10.000 năm văn minh nhân loại trong vòng vài thập kỷ, với phân tích của họ cho thấy xác suất sinh tồn chỉ vỏn vẹn 10% - ngay cả trong "kịch bản lạc quan nhất".
Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Scientific Reports chỉ ra rằng nạn tàn phá rừng sẽ xóa sổ những khu rừng còn lại trên hành tinh của chúng ta trong vòng 200 năm tới.
Sự sống trên Trái Đất đã tìm ra con đường hai lần, sao Lỗ Đen được phát hiện, phô mai tốt cho bạn, và đồ trang sức cổ đại đến từ bên ngoài thế giới của chúng ta - tất cả điều này và nhiều hơn nữa có trong bản tin khoa học kỳ thú của chúng tôi.
Tuy nhiên, sự sụp đổ của nền văn minh sẽ xảy ra sớm hơn nhiều so với khung thời gian đó, theo các nhà nghiên cứu từ Viện Alan Turing và Đại học Tarapacá.
Bài báo lưu ý: "Rõ ràng là không thực tế khi tưởng tượng rằng xã hội loài người chỉ bắt đầu bị ảnh hưởng bởi nạn tàn phá rừng khi cây cuối cùng bị chặt hạ.", tờ Daily Star đưa tin.
Thay vào đó, các nhà khoa học dự đoán sự tan rã của nền văn minh như chúng ta biết sẽ diễn ra trong vài thập kỷ. Trước khi con người thống trị, Trái Đất từng được bao phủ bởi 60 triệu ki-lô-mét vuông rừng.
Do nạn tàn phá rừng, ngày nay chỉ còn lại chưa đầy 40 triệu ki-lô-mét vuông rừng, theo các phát hiện. Rừng và vùng đất rậm cây đóng vai trò then chốt trong việc duy trì sự cân bằng môi trường của Trái Đất, và khi các môi trường sống tự nhiên này thu hẹp lại, nguồn cung cấp thực vật tạo ra khí oxy cũng giảm theo, gây ra những hậu quả thảm khốc trong toàn bộ chuỗi thức ăn - cả hai đều mang tính quyết định đối với sự sinh tồn của con người.
Nghiên cứu tiếp tục: "Rất khó có thể hình dung sự sinh tồn của nhiều loài, bao gồm cả loài của chúng ta, trên Trái Đất mà không có [rừng].
"Sự suy thoái lũy tiến của môi trường do nạn tàn phá rừng sẽ ảnh hưởng nặng nề đến xã hội loài người và kết quả là sự sụp đổ của con người sẽ bắt đầu sớm hơn nhiều.
"Tóm lại, mô hình của chúng tôi cho thấy sự sụp đổ thảm khốc về dân số loài người, do tiêu thụ tài nguyên, là kịch bản có khả năng xảy ra nhất trong sự phát triển động lực học dựa trên các tham số hiện tại.
"Chúng tôi kết luận từ góc độ thống kê rằng xác suất để nền văn minh của chúng ta tự sinh tồn là ít hơn 10% trong kịch bản lạc quan nhất.
"Các phép tính cho thấy, nếu duy trì tốc độ tăng trưởng dân số và tiêu thụ tài nguyên thực tế, đặc biệt là tiêu thụ rừng, chúng ta còn lại một vài thập kỷ trước khi xảy ra sự sụp đổ không thể đảo ngược của nền văn minh."
Các mô phỏng trên máy tính do đội ngũ nghiên cứu thực hiện cho thấy sự gia tăng dân số đang bị đe dọa bởi việc tàn phá rừng ngày càng gia tăng.
Nghiên cứu lưu ý: "Sự sụp đổ thảm khốc và nhanh chóng về dân số xảy ra trước khi cuối cùng đạt đến trạng thái dân số thấp ổn định hoặc tuyệt chủng hoàn toàn.
"Chúng tôi gọi điểm thời gian này là 'điểm không thể quay đầu' bởi vì nếu tốc độ tàn phá rừng không được thay đổi trước thời điểm này, dân số loài người sẽ không thể tự duy trì và một sự sụp đổ thảm khốc hoặc thậm chí tuyệt chủng sẽ xảy ra."
——―⁕֍⁕―——
Kính biếu các bạn nào thích sách xưa trọn bộ Bách Khoa Tạp Chí
Các bạn có thể tìm mục lục từ số để chọn và download bằng cách click vào mục lục dưới đây.
(của Hiệp Dương_pen name Học Trò làm)
——―⁕֍⁕―——
(của Hiệp Dương_pen name Học Trò làm)
——―⁕֍⁕―——
Đọc sách xưa
Tam Nguyen Tu Dien (Le Van Hoe 1941).pdf < == click để xem hay right click để download
--- ⁕ ---
Trích Tầm Nguyên Tự Điển (Le Van Hoe) in năm 1941
Ả ĐÀO
妸 桃
Đời vua Trần-nhân-Tôn (1279-1293) quân ta đánh phá giặc Nguyên (Mông Cổ) có bắt được một người hát bộ tên là Lý-nguyên-Cát, Lý-nguyên-Cát ở lại nước ta, lấy các tích cổ đặt thành vở tuồng, dạy người Nam học hát. Thời bấy giờ những con hầu trẻ tuổi ở các nhà quyền-quí, hào-thế đua nhau học hát điệu Bắc. Trong các vở tuồng của Lý-nguyên-Cát có vở « Vương-Mẫu Bàn-đào » được các bực vương công đại thần hoan-nghênh nhất. (Vợ Dương-Khuông có sắc đẹp đóng vai Tây-vương-Mẫu ; Cung-túc-vương Nguyên-Dục là con cả vua Minh-Tôn, anh ruột vua Trần-dụ-Tôn xem tuồng thấy đẹp, say mê bèn chiếm làm vợ. Vợ Dương-Khuông có chửa đã 3 tháng sau sinh ra Nhật Lễ).
Lịch hay dùng hai mươi người con gái đẹp ra múa, mặc toàn gấm vóc thao tiếu nên, đánh trống, thổi sáo, dâng đào, hát nhiều điệu khúc để mừng hỉ-hoàn.
Cách múa hát này được nhà Vua rất ưa thích, đến đời tao loạn Trần-dụ-Tôn (1341-1369) bắt các vương hầu công chúa đều luyện hát xướng dâng lên vua thưởng. Hát đu được thưởng, Nước ta bắt đầu có hát bộ là đó.
Con gái ra đóng trò Bàn-đào, người ta gọi là «nhà-đào» có nghĩa là con hát làm trò Bàn-đào; ả-đào theo nghĩa là cô, ả dâng đào.
Vậy «ả-đào» nguyên nghĩa là cô gái hát tuồng Bàn-Đào; sau diễn nghĩa thành tiếng chỉ con hát, và thu-đào biến thành tiếng chỉ riêng bạn con gái gõ nhịp phách hát trúc tơ ca-trù, như ngày nay.
Ngày nay Đào, nói một tiếng, vẫn có nghĩa là con gái hát xướng. Kép là người con trai đóng tuồng đi đôi, đi cặp với đào.
――※――
From: Khánh Trần <baokhanh.workk@
Sent: Tuesday, August 25, 2026 7:05 SA
Subject: Hỏi xin file sách Lục tỉnh Tân văn
Dạ con chào chú Huỳnh Chiếu Đẳng,
Con là Trần Huỳnh Bảo Khánh, hiện đang nghiên cứu về nền báo chí Quốc ngữ trước 1945. Con có tra tài liệu ở trên Nhà kho Quán ven đường nên thấy rất nhiều tài liệu của tờ Lục tỉnh Tân văn.
Tuy nhiên, lúc con tra số 1112, phát hành 05.04.1922 của Lục tỉnh Tân văn thì file báo lỗi. Con viết mail này xin phép nhờ chú gởi con file số 1112 của tờ Lục tỉnh Tân văn.
Dạ con cám ơn chú đã hỗ trợ con nhiều.
Trần Huỳnh Bảo Khánh
HCD: Cám ơn em Bảo Khánh,
Tôi sẽ xem lại
——―⁕֍⁕―—— \
Câu đố vui 23-Aug-2026
Chuyện người sáng chế bàn cờ và phần thưởng kỳ lạ
Ngày xửa ngày xưa, ở một nước nọ bên Ấn Độ, có một vị vua rất ham thích những trò chơi mới lạ. Một hôm, nhà vua truyền lệnh cho bá quan trong triều:
— Nếu ai nghĩ ra được một trò chơi mới, vừa vui thú vừa khiến người ta phải suy nghĩ, làm cho trẫm thích thú, người ấy sẽ được ban thưởng trọng hậu. Muốn xin vàng bạc, châu báu hay bất cứ thứ gì, trẫm đều sẽ ban cho.
Tin ấy truyền đi khắp nơi.
Chẳng bao lâu sau, có một người học rộng tài cao đến yết kiến nhà vua. Ông dâng lên một bàn cờ do chính mình nghĩ ra. Trên bàn có những quân cờ với hình dáng khác nhau, mỗi quân có cách đi riêng, tượng trưng cho những đạo quân ngoài chiến trận.
Nhà vua nhìn thấy thì vô cùng thích thú.
Ngài ngồi xuống, học cách chơi rồi say mê đến nỗi chơi mãi không muốn rời bàn cờ. Trò chơi tuy chỉ diễn ra trên một bàn cờ nhỏ, nhưng lại giống như một trận chiến thật sự: khi thì tiến quân, lúc lui binh; khi thì bao vây, lúc lại tìm đường thoát thân. Người chơi phải biết suy tính trước sau, nếu chỉ vì một nước cờ sơ ý mà có thể mất cả trận.
Chơi xong, nhà vua vui vẻ nói:
— Quả là một trò chơi tuyệt diệu! Khanh đã làm cho trẫm được một phen thích thú. Trẫm đã hứa sẽ ban thưởng trọng hậu. Vậy khanh muốn thứ gì? Vàng bạc, châu báu, ruộng đất, nhà cửa hay chức tước? Cứ nói ra, trẫm sẽ ban cho.
Người học giả cúi đầu thưa:
— Muôn tâu bệ hạ, thần không dám tham cầu vàng bạc, cũng chẳng dám xin ruộng đất hay chức tước. Thần chỉ xin bệ hạ ban cho một phần lúa nhỏ mà thôi.
Nhà vua nghe vậy thì bật cười:
— Trẫm tưởng khanh sẽ xin một thứ quý giá, nào ngờ chỉ xin ít lúa! Thôi được, khanh muốn bao nhiêu?
Người học giả chỉ vào bàn cờ rồi thưa:
— Thần chỉ xin một điều rất nhỏ. Xin bệ hạ cho đặt một hạt lúa vào ô thứ nhất của bàn cờ. Ô thứ hai xin đặt hai hạt. Ô thứ ba đặt bốn hạt. Ô thứ tư đặt tám hạt.
Nhà vua hỏi:
— Rồi sau đó thì sao?
Ông mỉm cười đáp:
— Sau mỗi ô, số lúa lại tăng gấp đôi ô trước. Cứ như thế cho đến ô cuối cùng của bàn cờ là đủ.
Nhà vua nghe xong càng cười lớn hơn.
Ngài nghĩ bụng:
“Người này thật lạ! Ta cho phép hắn xin vàng bạc châu báu mà hắn chẳng cần, lại chỉ xin mấy hạt lúa. Chắc chẳng đáng bao nhiêu.”
Nhà vua liền truyền cho quan giữ kho:
— Hãy lập tức đem đủ số lúa ấy ban cho người học giả này.
Quan giữ kho vâng lệnh, lui xuống.
Cuối cùng, vị quan giữ kho mặt mày tái mét, vội vàng chạy vào điện.
Ông quỳ xuống trước mặt nhà vua, run rẩy thưa:
— Muôn tâu bệ hạ...
Nhà vua hỏi:
— Có chuyện gì?
Quan giữ kho đáp:
— Số lúa mà vị học giả xin... không phải là một ít như chúng thần tưởng.
Nhà vua ngạc nhiên:
— Chẳng qua chỉ là vài hạt lúa, có gì mà phải kinh hãi?
Quan giữ kho cúi đầu:
— Muôn tâu bệ hạ, nếu cứ mỗi ô tăng gấp đôi như lời ông ấy xin, thì số lúa cuối cùng sẽ nhiều đến mức tất cả kho lương trong nước cũng không đủ.
Nhà vua nghe vậy thì sững người.
Nhà vua nhìn bàn cờ, rồi nhìn người học giả, vừa kinh ngạc vừa thán phục.
Ngài nói:
— Khanh quả thật thông minh. Khanh không chỉ đem đến cho trẫm một trò chơi hay, mà còn dạy cho trẫm một bài học mà cả triều đình hôm nay mới hiểu được.
--- ⁕ ---
Câu đố: Nếu ban thưởng đúng lời xin thì nhà vua cần bao nhiêu tấn lúa, cho biết 100g lúa ước tính có 5000 hạt.
--- ⁕ ---
From: nang huynh <nlehuynh@
Sent: Monday, August 24, 2026 9:19 SA
Subject: Giải đáp các câu đố
Câu hạt gạo đổ đầy bàn cờ:
Việt Nam hiện nay ( sản xuất 44 triệu tấn gạo/ năm) cần BỐN NGÀN NĂM để đủ gạo cho MỘT Ô CUỐI CÙNG của bàn cờ.
Bàn cờ có 64 ô. Số hạt cho ô cuối cùng là X = 2^63 (LŨY THỪA)
Để biết nó lớn bao nhiêu thì dùng logarit.
log10 X = 63 log10 (2) = 18.964; X = 9.22 × 10^18
Cứ 5000 hạt cho 100g hay 10000 hạt cho 0.2 kg thì khối lượng M của X hạt là:
M = 9.22×10^18 hạt/ (10^4/0.2 hạt/kg) = 1.84×10^14 kg= 184×10^12 kg.
Với sản xuất hàng năm y = 44 triệu tấn gạo/năm = 44×10^9 kg/năm
Số năm Việt Nam cần: Y. = 184×10^12 kg/ 44×10^9 kg/ năm = 4118 năm.
Tóm lại, nó vào khoảng giai đoạn văn hiến của chúng ta !
Mặt khác: khi nhìn nước trong ly, chỉ khoảng 18cc, tôi không tưởng tượng nổi nó chứa tới 6.02 x 10^23 (số Avogadro) phân từ nước!
Cảm ơn Anh, chúc Anh mạnh khỏe
Năng
HCD: Cám ơn anh Năng
Thưa các bạn anh Năng tính nhanh quá tôi xin đi chậm một tí để các bạn có thể nhìn thấy số lượng lúa.
--- ⁕ ---
From: kim-giám huỳnh <mirordor@
Sent: Tuesday, August 25, 2026 10:48 SA
Subject: Re: FW: .... về bàn cờ tướng
Thời xưa tôi quen gọi bàn cờ Hoa Lục là cờ tướng và bàn cờ tây phương là chess, và bây giờ mới biết là người đương thời gọi chess là "cờ vua". Có rất nhiều sách Anh ngữ viết về nguồn gốc của chess nhưng cuốn được để ý đến nhiều nhất vẫn là cuốn A history of chess bới H.J.R. Murray dày 890 trang (nếu không kể 30 trang index).
Murray viết rất kỷ về nguồn gốc bàn cờ Hoa Lục và các nhà nghiên cứu khác đã đưa ra những giải thích khả hữu về nguồn gốc và nghĩa của từ 象, đọc là tượng hay tướng. Vì đất Trung Quốc thời xưa không có voi, tên 象của bàn cờ nên đọc là tướng và hiểu theo nghĩa hình tượng hay biếu tượng, thay vì voi hay tướng quân. Không có bằng chứng lịch sử nào xát quyết rằng cờ tướng có từ thời Chiến quốc và huyền thoại về Hàn Tín và Tào Tháo chỉ là ... huyền thoại, cũng tựa như huyền thoại về Sissa (giữa các tk 5-7) của đất Ấn.
Bắc Chu Vũ Đế (543-578) ham chơi một môn "cờ" và viết một cuốn sách mang tên 象经=tượng kinh trong khi tên đương thời của trò tiêu khiển đó là 象棋=tượng kỳ. Trò chơi có những biểu tượng về thiên văn và luật lệ hoàn toàn khác với cờ tướng về sau. Trò chơi thất truyền dần và không còn ai hiểu nó như thế nào và có luật lệ thế nào; người ta nghĩ rằng trò chơi vủa Chu Vũ Đế chí là một loại súc sắc, hay lúc lắc. Nhưng vì Chu Vũ Đế đặt tên nước theo triều Chu thời Đông Chu Liệt Quốc, người đời sau hiểu lầm, cắm râu Chu tk 6 vào râu Chu của hơn 10 tk trước; đây là nguyên nhân cho các huyền thoại về gốc gác Chiển Quốc của cờ tướng.
Các bàn cờ Ấn Độ, Trung Đông và Tây Phương bây giờ có 64 ô thật nhưng không phải luôn luôn như thế thời xa xưa. Vì câu chuyện (hư cấu) trong bài viết nói đến xứ Ấn cỗ mà ta không biết thời nào, ta cũng không thể biết bàn cờ có mấy khung/ô! Theo Murray, có những bàn cờ Trung Đông hình vuông với 11 đường ngang dọc, và 100 ô (t00 ô vì 11x11 thành 121 giao điểm và 100 ô). Hai hình vẽ ở Ba Tư và Đức tk 14 cho ta bàn vờ 5x7, 35 ô!
Lúc bàn cờ tướng Hoa Lục ra đời, vì ảnh hưởng của lối đặt quân cờ vây (围棋), các con cờ không nằm ở giữa ô mà ở giao điểm của các đường kẻ, và vì có thêm khoảng trống mang tên Hán Thủy giữa hai nửa của bàn cờ, nó có thể có nhiều ô hơn con số 64 hiện thời!
Một bài học từ thời trung học về môn toán là ngôn ngữ trong bài toán phải chính xác và phải có cách suy ra giá trị của ẳn số để đi đến kết quả. Đó là lý do tôi bảo bài toán không giải được. Nếu bàn cờ có 64 ô thì tổng số các hạt gạo là 2n-1 hay 263 và Wikipedia cho ta kết quả 9223372036 854 775 808. Chia kết quả đó cho 5000 rồi nhân với 10000 thì có kết quả bằng tấn (trong hệ thống SI, không phải tấn Anh hay tấn Mỹ).
HCD:Cám ơn Bác sĩ
Bác sĩ viết rất đầy đủ chi tiết và trích dẫn.
--- ⁕ ---
From: philips do <philipsdo@
Sent: Monday, August 24, 2026 12:32 CH
Subject: Bao nhiêu hạt lúa?
Tổng số hạt là: = 18.446.744.073.709.551.615 hạt lúa.
Theo đề bài: 100 g ≈ 5.000 hạt, nên: ≈ 368.934.881.474 tấn lúa.
Đáp án: khoảng 368,9 tỷ tấn lúa.
Đó chính là điểm bất ngờ của câu đố: ban đầu nhà vua tưởng chỉ là vài hạt, nhưng tăng gấp đôi 64 lần khiến số lúa khổng lồ đến mức không thể cung cấp đủ. 😄
Dựa trên sản lượng lúa thực tế của Việt Nam, nhà vua cần đến khoảng 8.480 năm mới đủ lúa để trả cho học giả.
Sản lượng hàng năm: Việt Nam hiện sản xuất khoảng 43,5 triệu tấn lúa mỗi năm .
Kết quả phép tính: Nếu lấy khối lượng khổng lồ 368.934.881.474 tấn chia cho 43,5 triệu tấn/năm, chúng ta sẽ có con số là 8.480,1 năm .
Để hình dung rõ hơn, con số 368,9 tỷ tấn này gấp hơn 8.000 lần toàn bộ sản lượng lúa của cả Việt Nam trong một năm. Đây là lý do tại sao trong câu chuyện, người học giả mới có thể tự tin xin thưởng nhiều đến vậy..
(Ghi chú: bài viết của ChatGPT)
HCD: Cám ơn anh Philips
——―⁕֍⁕―——
Để gửi thư, quý bạn dùng địa chỉ email:
ban-van-tho-chinhtri@googlegroups.com
---
You received this message because you are subscribed to the Google Groups "Ban Van Tho Chinh Tri" group.
To unsubscribe from this group and stop receiving emails from it, send an email to ban-van-tho-chinhtri+unsubscribe@googlegroups.com.
To view this discussion visit https://groups.google.com/d/msgid/ban-van-tho-chinhtri/01af01dd34f8%248ac01200%24a0403600%24%40gmail.com.
Nền văn minh nhân loại kết thúc trong thập kỷ, muc luc tạp chí Bách Khoa và Sử Địa, Góc đố vui và lời giải. (bàn cờ).docimage005.jpg
image008.jpg
image017.jpg
image018.jpg
image019.jpg
image020.jpg
image021.png
image022.jpg
image023.jpg
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét