Các động thái siết chặt quản lý của Bắc Kinh đối với các công ty công nghệ và thực phẩm trong năm nay gợi nhớ lại đợt trấn áp lĩnh vực công nghệ hồi năm 2021.- Các nhà phân tích cho rằng cách tiếp cận lần này có phần kiềm chế hơn, do các nhà hoạch định chính sách e ngại gây thêm tổn hại cho nền kinh tế vốn đang chao đảo.- Áp lực ngày càng tăng từ phía Mỹ lên các "gã khổng lồ" công nghệ Trung Quốc liên quan đến AI và chip cũng là lý do khiến Bắc Kinh tránh áp dụng các biện pháp quản lý quá gắt gao có thể làm suy giảm thêm năng lực cạnh tranh toàn cầu của các công ty này.
<!>
Dù Bắc Kinh đã tăng cường thực thi các quy định đối với doanh nghiệp trong năm nay, các nhà phân tích nhận định rằng họ khó có khả năng lặp lại kịch bản trấn áp như năm 2021 – đợt hành động từng khiến vốn hóa thị trường của các cổ phiếu công nghệ Trung Quốc bốc hơi hơn 1,000 tỷ USD.
Kể từ tháng 1, giới chức đã mở cuộc điều tra chính thức về chống độc quyền đối với Trip.com – đại lý du lịch trực tuyến lớn nhất nước này – đồng thời triệu tập hàng loạt "ông lớn" công nghệ (bao gồm Alibaba, Tencent, Douyin của ByteDance, Baidu, JD.com và Meituan) để chất vấn về tình trạng cạnh tranh giá gay gắt và các tuyên bố khuyến mãi trước thềm lễ hội mua sắm tháng 6. Đầu tháng này, họ cũng gửi cảnh báo nghiêm khắc tới Walmart Trung Quốc do những vi phạm lặp đi lặp lại về an toàn thực phẩm tại chuỗi bán buôn Sam’s Club của hãng.
"Việc dồn dập thực hiện các biện pháp và số lượng công ty liên quan chắc chắn gợi lại ký ức về đợt trấn áp quản lý nhắm vào các công ty nền tảng internet" cách đây hơn 5 năm, ông Neo Wang, chuyên gia chiến lược trưởng về thị trường Trung Quốc tại Evercore, nhận định.
Trong khoảng thời gian hai năm bắt đầu từ cuối năm 2020, Bắc Kinh đã tiến hành một cuộc trấn áp quy mô lớn nhắm vào các tập đoàn quyền lực nhất đất nước: ngăn chặn thương vụ IPO (chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng) được kỳ vọng lớn nhất thế giới của Ant Group (công ty con mảng fintech thuộc Alibaba), buộc "gã khổng lồ" gọi xe Didi Global phải hủy niêm yết tại Mỹ, và siết chặt giám sát trên nhiều lĩnh vực – từ dịch vụ dạy thêm ngoài giờ cho đến các nhà phát triển bất động sản sử dụng đòn bẩy tài chính cao.
"Nhà nước đang tái khẳng định quyền kiểm soát chính trị đối với dữ liệu, sự mở rộng vốn, tư tưởng trong giáo dục, việc niêm yết ở nước ngoài và quyền lực của các nền tảng, cũng như vấn đề tài chính hóa quá mức," ông Paul Triolo, đối tác kiêm trưởng bộ phận chính sách công nghệ tại Trung Quốc của DGA-Albright Stonebridge Group (một công ty tư vấn toàn cầu), cho biết. Ông Triolo nhận định rằng cục diện đã thay đổi; các nhà hoạch định chính sách hiện thận trọng hơn trước một nền kinh tế đang chịu áp lực từ nhu cầu nội địa yếu kém và thị trường việc làm trì trệ, đồng thời họ cũng rất mong muốn các công ty công nghệ tư nhân đẩy mạnh đầu tư vào cơ sở hạ tầng điện toán – nền tảng cho tham vọng về trí tuệ nhân tạo (AI) của đất nước. Theo ông, Bắc Kinh đang nỗ lực hành động nhưng phải tránh "gây ra một đợt hoảng loạn diện rộng khác trong giới đầu tư".
Ông Han Shen Lin, Giám đốc phụ trách thị trường Trung Quốc tại The Asia Group, đã thẳng thắn hơn khi nhận định rằng: "Bắc Kinh cần niềm tin của khu vực tư nhân, cần việc làm và đầu tư công nghệ hơn nhiều so với thời điểm năm 2021".
Bắc Kinh đã chuyển hướng sang hỗ trợ khu vực tư nhân sau nhiều năm siết chặt quản lý. Điển hình là cuộc họp kín hiếm hoi diễn ra vào tháng 2 năm 2025, nơi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình kêu gọi các doanh nhân hàng đầu đất nước – bao gồm cả Jack Ma của Alibaba – hãy "phát huy tài năng" trong kỷ nguyên mới của nền kinh tế tư nhân.
Hiện nay, Trung Quốc đã đưa chiến dịch chống "cạnh tranh nội bộ triệt tiêu lẫn nhau" (anti-involution) – vốn nhằm giải quyết tình trạng dư thừa công suất và các cuộc chiến về giá gây hại, dẫn đến giảm phát – trở thành một ưu tiên trong chính sách.
Vào tháng 1, Bắc Kinh đã mở cuộc điều tra chống độc quyền đối với Trip.com vì cáo buộc "lạm dụng vị thế thống lĩnh thị trường", cụ thể là ép buộc các nhà cung cấp ký thỏa thuận độc quyền trước khi tăng phí hoa hồng. Động thái này khiến giá cổ phiếu của công ty tại Hồng Kông sụt giảm gần 20% chỉ trong một ngày. Các chuyên gia phân tích của Citibank ước tính rằng cuộc điều tra chống độc quyền đang diễn ra có thể dẫn đến khoản tiền phạt lên tới 4.9 tỷ nhân dân tệ (tương đương 723 triệu USD).
Vào tháng 5, cơ quan quản lý thị trường Trung Quốc cũng đã đưa ra các hình phạt nghiêm khắc nhất từ trước đến nay về vấn đề an toàn thực phẩm; họ phạt tổng cộng 3,6 tỷ nhân dân tệ đối với một số nền tảng thương mại điện tử và giao đồ ăn vì đã cho phép các nhà cung cấp chưa được kiểm chứng tham gia cạnh tranh về giá.
Trong giai đoạn chuẩn bị cho lễ hội mua sắm "618", cơ quan quản lý thành phố Bắc Kinh đã triệu tập đại diện các nhà bán lẻ trực tuyến – bao gồm cả Xiaohongshu (nền tảng được cho là đang chuẩn bị nộp hồ sơ niêm yết cổ phiếu lần đầu ra công chúng tại Hồng Kông một cách kín đáo) – để làm việc về các quảng cáo trợ giá gây hiểu lầm và cơ chế thu phí ẩn nhằm đẩy chi phí sang phía nhà cung cấp.
Cũng trong tuần đó, Tổng cục Quản lý Thị trường Nhà nước (SAMR) đã triệu tập ban lãnh đạo cấp cao của Walmart Trung Quốc để họp giải trình chính thức về những vi phạm an toàn thực phẩm tái diễn tại chuỗi siêu thị bán sỉ dành cho thành viên Sam’s Club, đồng thời yêu cầu doanh nghiệp này phải cải tổ toàn diện quy trình kiểm soát chuỗi cung ứng. Sam’s Club đã thành lập một nhóm chuyên trách để chấn chỉnh và cải tổ quy trình kiểm tra chuỗi cung ứng, đồng thời bổ nhiệm ông Liu Peng – một cựu lãnh đạo cấp cao của Alibaba – vào vị trí chủ tịch.
Tuy nhiên, theo bà Ciel Qi – chuyên gia phân tích tại Rhodium Group, những động thái này chỉ mang tính chất "phát tín hiệu có tính toán" chứ không phải là một chiến dịch trấn áp kéo dài.
Một lý do khác khiến Bắc Kinh tỏ ra kiềm chế là cuộc đua tranh ngày càng gay gắt với Mỹ trong lĩnh vực phát triển trí tuệ nhân tạo.
Theo ông Triolo, trong bối cảnh Washington tiếp tục gây sức ép lên quá trình xây dựng cơ sở hạ tầng AI của các nền tảng Trung Quốc cùng nguy cơ bị áp đặt thêm các hạn chế, Bắc Kinh rất muốn tránh làm suy yếu năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp hàng đầu nước này.
"Các cơ quan quản lý hiện chịu nhiều ràng buộc hơn đáng kể so với năm 2021," ông nhận định. "Họ cần các công ty này đầu tư vào cơ sở hạ tầng AI, điện toán đám mây, logistics và các dịch vụ dành cho người tiêu dùng."
Beijing ramps up tech scrutiny but a repeat of 2021 crackdown is unlikely
Tăng trưởng tại lễ hội mua sắm 618 của Trung Quốc chậm lại đáng kể trong bối cảnh chi tiêu tiêu dùng vẫn ảm đạm
Thứ Hai, ngày 22 6 2026 - Evelyn Cheng
- Theo công ty dữ liệu bán lẻ Syntun, tốc độ tăng trưởng trong lễ hội mua sắm 618 của Trung Quốc đã chậm lại đáng kể so với năm ngoái.
- Sức tiêu dùng yếu kém trái ngược với đà tăng trưởng mạnh mẽ liên tục của lĩnh vực xuất khẩu và công nghệ.
- Goldman Sachs cảnh báo rằng tình trạng mất việc làm do trí tuệ nhân tạo (AI) có thể gây áp lực lên chi tiêu và nhu cầu nhà ở.
BẮC KINH — Tình trạng chi tiêu tiêu dùng chậm lại tại Trung Quốc vẫn tiếp diễn trong tháng 6, với mức tăng trưởng trong một trong những lễ hội mua sắm trực tuyến lớn nhất cả nước sụt giảm mạnh so với cùng kỳ năm ngoái.
Tổng doanh số bán hàng trực tuyến trong sự kiện mua sắm thường niên "618" (diễn ra từ ngày 13 tháng 5 đến ngày 18 tháng 6) đã tăng 4% so với năm trước; đây là mức giảm mạnh so với mức tăng trưởng 15,2% ghi nhận được tại lễ hội này vào năm ngoái, theo thông tin từ công ty dữ liệu bán lẻ Syntun vào cuối ngày thứ Hai.
Các số liệu này củng cố thêm những dấu hiệu cho thấy chi tiêu hộ gia đình vẫn là điểm yếu trong nền kinh tế Trung Quốc, bất chấp kết quả hoạt động khả quan hơn ở các lĩnh vực xuất khẩu và công nghệ.
Doanh số bán lẻ đã giảm 0,6% trong tháng 5 so với cùng kỳ năm ngoái, đánh dấu mức sụt giảm đầu tiên kể từ khi Trung Quốc dỡ bỏ các hạn chế phòng dịch vào năm 2022.
"Sự phân hóa giữa lĩnh vực công nghệ cao/AI và lĩnh vực bất động sản/tiêu dùng vẫn tiếp tục nới rộng, thể hiện qua cả dữ liệu sản xuất công nghiệp lẫn dữ liệu thị trường vốn," chuyên gia Hui Shan của Goldman Sachs nhận định trong một báo cáo vào thứ Hai.
"Các chuyến công tác trong nước của giới lãnh đạo cấp cao, những thông điệp chính sách gần đây và kết quả khảo sát thực tế tại các kênh phân phối của chúng tôi đều cho thấy những xu hướng này sẽ còn tiếp diễn."
Công ty này đã hạ dự báo tăng trưởng GDP thực tế trong quý II xuống còn 4,5% so với cùng kỳ năm ngoái (giảm so với mức ước tính 4,7% trước đó), trong khi vẫn giữ nguyên triển vọng tăng trưởng cả năm ở mức 4,7%.
Lễ hội mua sắm 618 mang đến một trong những bức tranh mới nhất về nhu cầu tiêu dùng, với mức tăng trưởng chi tiêu vẫn ở mức thấp bất chấp các nỗ lực khuyến mãi từ các nhà bán lẻ lớn.
Ước tính doanh thu 934 tỷ nhân dân tệ (137,86 tỷ USD) của Syntun đã bao gồm cả các đơn hàng giao ngay trong ngày và các đơn hàng mua theo nhóm. Theo báo cáo của Syntun, trong số các nền tảng thương mại điện tử, Tmall của Alibaba dẫn đầu về doanh số, theo sau là JD.com và Douyin của ByteDance; tuy nhiên, toàn bộ phân khúc này chỉ ghi nhận mức tăng trưởng doanh số 0,9%.
ATRenew – nền tảng chuyên về đồ điện tử đã qua sử dụng – cho biết doanh số bán các sản phẩm này đã tăng gần 80% so với cùng kỳ năm ngoái trong đợt mua sắm "618", qua đó phản ánh nhu cầu đối với các mặt hàng có chi phí thấp hơn.
Năm ngoái, lĩnh vực bán lẻ trực tuyến của Trung Quốc đã nhận được cú hích từ các khoản trợ cấp của nhà nước nhằm khuyến khích người tiêu dùng đổi thiết bị điện tử cũ lấy các mẫu mới hơn.
Năm nay, thói quen chi tiêu đã thay đổi. Thay vì mức tăng trưởng 400% về doanh số thiết bị gia dụng nhờ trợ cấp như trong các đợt lễ hội mua sắm "618" trước đây, năm nay nhu cầu về dịch vụ vệ sinh nhà cửa lại tăng vọt, theo lời ông Jacob Cooke – đồng sáng lập kiêm CEO của WPIC – khi dẫn lại số liệu do JD.com công bố.
"Ngành thời trang đạt kết quả tốt; các sản phẩm phong cách sống, làm đẹp và thực phẩm chức năng cũng đang kinh doanh rất, rất hiệu quả. Điều này cho thấy mọi người đang chú trọng chăm sóc bản thân, muốn có vẻ ngoài chỉn chu và mong muốn ra ngoài để trải nghiệm thế giới," ông Cooke chia sẻ trong chương trình "The China Connection" của đài CNBC vào thứ Sáu.
Ông cũng ghi nhận sự gia tăng mạnh mẽ về nhu cầu đối với phần cứng liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) cũng như việc các nền tảng mua sắm trực tuyến ngày càng ứng dụng nhiều công cụ AI, giúp cải thiện biên lợi nhuận cho các thương hiệu.
Tuy nhiên, tác động kinh tế trên diện rộng của AI vẫn còn là điều chưa chắc chắn.
"Tình trạng mất việc làm do AI có thể làm trầm trọng thêm những khó khăn kinh tế vĩ mô, đồng thời trì hoãn – hoặc thậm chí làm chệch hướng – quá trình phục hồi của thị trường bất động sản và tiêu dùng hộ gia đình," chuyên gia Shan từ Goldman nhận định.
China's 618 shopping festival growth slows sharply
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét