Hiện tượng Donald Trump từ lâu không còn đơn thuần là câu chuyện của một chính trị gia hay một doanh nhân bất động sản. Ông ta đã trở thành một thương hiệu chính trị – thương mại đặc biệt trong lịch sử nước Mỹ, nơi ranh giới giữa lòng trung thành chính trị và tiêu dùng thương mại gần như bị xóa nhòa. Chính vì vậy, nhiều dự án kinh doanh mang tên Trump không vận hành theo logic thông thường của thị trường tự do, mà dựa chủ yếu vào sức hút cá nhân, tâm lý thần tượng lãnh tụ và niềm tin của những người ủng hộ.
<!>
Và khi nhìn lại hàng loạt dự án thất bại, bê bối hoặc mang dấu hiệu “dự án ma” gắn với tên Donald Trump suốt nhiều thập niên, người ta nhận ra một mô hình lặp đi lặp lại đáng chú ý: quảng bá rầm rộ, thu tiền trước, tạo hiệu ứng truyền thông cực mạnh, rồi sau đó là trì hoãn, thất bại, đóng cửa hoặc chìm vào quên lãng trong những tranh cãi pháp lý.
Vụ bê bối mới nhất liên quan đến chiếc điện thoại Trump T1 Phone chỉ là mắt xích mới nhất trong chuỗi dài những dự án như vậy. Dự án này được quảng bá như biểu tượng công nghệ “yêu nước Mỹ”, nhắm trực tiếp vào cộng đồng MAGA trung thành.
Hàng trăm ngàn người đã đặt cọc với niềm tin rằng họ không chỉ mua một chiếc điện thoại mà còn đang “ủng hộ phong trào”. Theo nhiều thông tin được công bố, dự án đã thu về khoảng 59 triệu USD tiền đặt trước từ gần 600.000 người, nhưng đến giữa năm 2026 vẫn chưa giao sản phẩm.
Điều gây tranh cãi hơn là các điều khoản dịch vụ bị âm thầm thay đổi, cho phép công ty giữ tiền đặt cọc ngay cả khi dự án bị hủy bỏ hoặc không thể giao hàng đúng hẹn.
Với nhiều chuyên gia tài chính và luật sư tiêu dùng, đây là dấu hiệu cực kỳ nguy hiểm vì nó chuyển rủi ro hoàn toàn sang phía khách hàng, trong khi bên bán gần như không phải chịu trách nhiệm tương xứng.
Nhưng nếu nhìn sâu hơn, Trump T1 Phone không phải ngoại lệ mà gần như là sự lặp lại của một công thức kinh doanh đã xuất hiện nhiều lần trong “đế chế thương hiệu Trump”.
Điển hình nhất là Trump University – dự án tai tiếng bậc nhất trong lịch sử kinh doanh của Donald Trump. Được quảng bá như “đại học làm giàu” với lời hứa dạy bí quyết đầu tư bất động sản từ chính Trump, dự án này đã thu hàng chục ngàn USD học phí từ nhiều người Mỹ đang tuyệt vọng tìm kiếm cơ hội đổi đời sau khủng hoảng tài chính.
Các học viên được hứa hẹn sẽ học trực tiếp những chiến lược thành công của tỷ phú bất động sản. Nhưng sau đó, hàng loạt đơn kiện xuất hiện với cáo buộc rằng các khóa học chỉ là những buổi bán hàng trá hình, tài liệu bị đạo văn và “giảng viên” hầu như không có chuyên môn thực tế.
Cuối cùng, Trump phải chấp nhận chi 25 triệu USD để dàn xếp các vụ kiện lừa đảo dân sự. Điều đáng nói là Trump University không tồn tại nhờ chất lượng giáo dục mà dựa gần như hoàn toàn vào sức mạnh của cái tên “Trump” và giấc mơ làm giàu kiểu Mỹ.
Mô hình ấy tiếp tục lặp lại trong Trump Network – hệ thống bán hàng đa cấp chuyên bán các sản phẩm sức khỏe. Dự án này đánh vào tâm lý những người gặp khó khăn tài chính bằng lời hứa “độc lập kinh tế” và “thành công tài chính” thông qua mạng lưới kinh doanh mang thương hiệu Trump.
Nhưng thực chất, nhiều chuyên gia đánh giá đây chỉ là một mô hình MLM điển hình, nơi phần lớn người tham gia không thể kiếm tiền và sản phẩm bị thổi phồng giá trị khoa học. Cuối cùng hệ thống cũng sụp đổ như nhiều mô hình đa cấp khác trong lịch sử Mỹ.
Ngay cả các sản phẩm xa xỉ mang thương hiệu Trump cũng thường mang dấu hiệu tương tự: quảng cáo khổng lồ dựa trên lòng trung thành chính trị hơn là giá trị thật của sản phẩm.
Bộ sưu tập Trump Watches với các mẫu đồng hồ “Fight Fight Fight” từng được quảng bá như biểu tượng của tinh thần MAGA. Nhưng rồi nhiều khách hàng bắt đầu than phiền về việc giao hàng chậm, dịch vụ hỗ trợ khách hàng gần như không tồn tại và chất lượng sản phẩm không tương xứng với giá bán.
Những người từng nhiệt thành ủng hộ Trump bắt đầu sử dụng chính từ “scam” – lừa đảo – để mô tả trải nghiệm của mình.
Một ví dụ khác là Trump Mortgage, công ty thế chấp được thành lập giữa thời kỳ bong bóng bất động sản Mỹ. Dự án này được quảng bá như sẽ trở thành “công ty thế chấp lớn nhất nước Mỹ”, nhưng hoạt động chủ yếu dựa trên hình ảnh và những lời khoa trương thay vì nền tảng tài chính thực sự.
CEO công ty bị phát hiện khai man hồ sơ năng lực, còn doanh nghiệp nhanh chóng sụp đổ chỉ sau khoảng một năm rưỡi hoạt động. Điều này phản ánh một đặc điểm lặp lại trong nhiều dự án Trump: thương hiệu được dùng như công cụ tạo niềm tin tức thời, trong khi cấu trúc vận hành thực tế lại rất mong manh.
Ngay cả những sản phẩm tưởng như nhỏ nhặt hơn như Trump Steaks, Trump Vodka, GoTrump.com hay các dòng giày, Kinh thánh mang thương hiệu Trump cũng cho thấy mô hình tương tự.
Tên Trump được biến thành hàng hóa. Người mua không chỉ mua sản phẩm mà mua cảm giác thuộc về một phong trào chính trị. Một chai vodka, một đôi sneaker hay một cuốn Kinh thánh không còn là hàng tiêu dùng bình thường mà trở thành biểu tượng bản sắc MAGA.
Chính điều này khiến các sản phẩm ấy thường được định giá cao bất thường dù chất lượng thực tế gây nhiều tranh cãi.
Điều nguy hiểm nằm ở chỗ mô hình này làm biến dạng mối quan hệ giữa chính trị và thị trường. Trong nền kinh tế bình thường, người tiêu dùng đánh giá sản phẩm dựa trên chất lượng, độ tin cậy và giá trị thực tế.
Nhưng trong “hệ sinh thái Trump”, nhiều người mua hàng bằng cảm xúc chính trị và lòng trung thành cá nhân. Điều đó tạo ra một dạng “kinh tế giáo phái”, nơi thương hiệu chính trị thay thế cho cơ chế kiểm chứng thị trường.
Từ góc độ xã hội học, đây là hiện tượng rất đặc biệt trong lịch sử Mỹ hiện đại. Donald Trump không phải doanh nhân đầu tiên thất bại hay bị kiện.
Nhưng hiếm có nhân vật nào có thể liên tục tung ra các dự án gây tranh cãi suốt nhiều thập niên mà vẫn duy trì được lòng trung thành mạnh mẽ từ hàng triệu người ủng hộ. Đó là vì Trump không bán sản phẩm đơn thuần; ông ta bán cảm xúc, bản sắc và niềm tin chính trị.
Và cũng chính vì vậy mà nhiều người ủng hộ dù thất vọng với một dự án cụ thể vẫn tiếp tục tin vào thương hiệu Trump nói chung. Đây là điều khiến hiện tượng Trump khác biệt với các vụ thất bại thương mại thông thường. Nó giống một phong trào niềm tin hơn là một mô hình kinh doanh truyền thống.
Câu hỏi lớn nhất đặt ra không phải chỉ là liệu các dự án ấy có vi phạm pháp luật hay không, mà là điều gì đang xảy ra với xã hội Mỹ khi chính trị, tiêu dùng và tâm lý thần tượng lãnh tụ hòa trộn vào nhau đến mức một chiếc điện thoại chưa tồn tại, một “đại học” không đạt chuẩn hay một đôi giày mang khẩu hiệu chính trị cũng có thể thu hút hàng triệu USD chỉ bằng sức mạnh của một cái tên.
Fb Hoai Linh Ngoc Duong
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét