RẰM THÁNG CHẠP – THEO VĂN HÓA NGƯỜI VIỆT TIN TƯỞNG - NGƯỠNG CỬA THIÊNG LIÊNG KHÉP LẠI NĂM CŨ, MỞ LỐI ĐÓN MỪNG XUÂN MỚI! *Chính Thức Bước Vào Không Khí Mừng Tết Nguyên Đán – Bính Ngọ 2026 *Rằm Tháng Chạp – Từ Giã Năm Cũ - Ngày Rằm Cuối Cùng Của Năm Âm Lịch! (Sưu tầm LVH)
<!>
(mõ thực hiện)
1 RẰM THÁNG CHẠP TRONG DÒNG CHẢY VĂN HÓA NGÀN NĂM CỦA NGƯỜI VIỆT!
-Rằm tháng Chạp là ngày rằm cuối cùng trong năm âm lịch, đánh dấu thời điểm khép lại một chu kỳ thời gian, đồng thời mở ra chuỗi nghi lễ linh thiêng tiễn năm cũ – đón năm mới của người Việt. Trong tâm thức dân gian, đây không chỉ là một mốc lịch pháp, mà còn là khoảng lặng tâm linh để con người quay về với cội nguồn, nhìn lại một năm đã qua, tạ ơn trời đất, tổ tiên và chuẩn bị tâm thế bước vào mùa Xuân mớị
Khác với các ngày rằm mang tính đại lễ trong Phật giáo như rằm tháng Giêng, rằm tháng Tư (Phật Đản), rằm tháng Bảy (Vu Lan), rằm tháng Chạp không phải đại lễ Phật giáo, nhưng lại giữ vai trò đặc biệt trong tín ngưỡng dân gian và đời sống gia đình Việt. Đây là ngày rằm “chuyển giao”, nơi ý niệm kết thúc và khởi đầu cùng song hành.
I1 Ý NGHĨA TÂM LINH CỦA RẰM THÁNG CHẠP CỦA NGƯỜI VIỆT
Trong đời sống tinh thần người Việt, rằm tháng Chạp mang ba tầng ý nghĩa chính:
1. Khép lại năm cũ
Rằm tháng Chạp đánh dấu chặng cuối của năm âm lịch. Từ thời điểm này, mọi sinh hoạt gia đình, làng xã dần chuyển sang nhịp chuẩn bị Tết. Người xưa quan niệm: qua rằm tháng Chạp là qua một vòng đời của năm, mọi việc tốt – xấu, được – mất đều nên gác lại để hướng đến sự hanh thông trong năm mớị
2. Tri ân tổ tiên – thần linh
Lễ cúng rằm tháng Chạp là dịp để con cháu bày tỏ lòng biết ơn đối với ông bà tổ tiên, các vị thần linh, thổ địa đã che chở cho gia đình suốt một năm quạ Dù mâm cao cỗ đầy hay giản dị, yếu tố quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm và trang nghiêm.
3. Khởi đầu chuỗi nghi lễ cuối năm
Từ rằm tháng Chạp trở đi, người Việt bước vào cao điểm các nghi lễ truyền thống như: Cúng rằm tháng Chạp. Cúng ông Công ông Táo. Tảo mộ cuối năm. Lễ Tất niên. Đón Giao thừa (Trừ tịch)
Rằm tháng Chạp vì thế được xem là “ngưỡng cửa tâm linh” mở đầu cho mùa lễ Tết.
IIỊ RẰM THÁNG CHẠP 2026: THỜI GIAN VÀ ĐẶC ĐIỂM:
Theo lịch vạn niên: Rằm tháng Chạp năm 2026 rơi vào hôm nay! thứ Hai, ngày 2/2/2026 Dương lịch. Tức ngày 15 tháng 12 Âm lịch, năm Ất Tỵ, ngày Đinh Mùi, tháng Kỷ Sửu
Thời điểm này, người Việt đang ở những ngày cuối cùng của tiết Đại Hàn, trước khi Lập Xuân chính thức bắt đầụ Vì vậy, rằm tháng Chạp 2026 mang sắc thái chuyển mùa rất rõ nét, vừa còn dư âm lạnh giá của Đông, vừa phảng phất sinh khí của Xuân sắp về.
Đáng chú ý, năm nay rằm tháng Chạp rơi vào đầu tuần, khiến nhiều gia đình linh hoạt chọn cúng sớm từ cuối tuần để thuận tiện cho công việc và chuẩn bị.
IV. CÓ NÊN CÚNG RẰM THÁNG CHẠP SỚM?
Trong nhịp sống hiện đại, không phải gia đình nào cũng có điều kiện cúng đúng ngày 15 âm lịch. Theo quan niệm dân gian: Có thể cúng sớm, nếu hoàn cảnh không cho phép. Thời điểm phù hợp nhất là ngày 14 âm lịch, hoặc ngày 13 âm lịch trong trường hợp bất khả kháng. Không nên cúng quá sớm, làm mất ý nghĩa “rằm” – thời điểm viên mãn của tháng
Dù cúng sớm hay đúng ngày, điều quan trọng nhất vẫn là giữ trọn lòng thành, không khí trang nghiêm và sự tưởng nhớ tổ tiên.
V. THỜI GIAN CÚNG TRONG NGÀY
Theo tập tục truyền thống: Lễ cúng rằm tháng Chạp thường diễn ra vào buổi sáng hoặc chiều tối. Người xưa kiêng cúng quá muộn vào ban đêm. Thời điểm lý tưởng là lúc gia đình sum họp đông đủ, tạo sự ấm cúng và trang trọng
GIỚI THIỆU VỊ MÂM CÚNG RẰM THÁNG CHẠP: GIẢN DỊ NHƯNG ĐẦY ĐỦ Ý NGHĨA
1. Lễ vật cơ bản: Hương: kết nối trần – linh. Hoa tươi: thường là hoa cúc vàng hoặc hoa sen. Đèn, nến: tượng trưng ánh sáng và truyền thống. Mâm ngũ quả: biểu trưng sung túc, đủ đầy. Trà, rượu: thể hiện sự tinh khiết và lòng thành. Trầu cau: biểu tượng gắn kết, bền chặt
2. Mâm cỗ
Tùy phong tục và điều kiện, gia đình có thể chuẩn bị: Mâm cỗ mặn: bánh chưng, xôi, gà luộc, canh măng, giò chả, nem rán… Mâm cỗ chay: đậu hũ, rau xào, nấm, các món thanh đạm
Không đặt nặng hình thức, mâm cỗ rằm tháng Chạp đề cao sự ấm cúng, đủ đầy và lòng thành kính.
VIỊ “THÁNG CHẠP” TRONG NGÔN NGỮ VÀ DÂN GIAN
Về mặt ngôn ngữ, “tháng Chạp” là cách gọi Việt hóa của “lạp nguyệt”, tên tháng cuối năm theo Hán ngữ. Trải qua thời gian, chữ “lạp” được đọc chệch thành “chạp”, trở thành cách gọi gần gũi, đậm bản sắc Việt.
Ca dao xưa có câu:
“Tháng chạp là tháng trồng khoai
Tháng giêng trồng đậu, tháng hai trồng cà…”
Câu ca dao phản ánh kinh nghiệm canh tác nông nghiệp của cha ông, cho thấy tháng Chạp không chỉ là tháng lễ nghi mà còn gắn liền với đời sống lao động truyền thống.
VIIỊ KẾT LUẬN
Rằm tháng Chạp không đơn thuần là một ngày lễ theo lịch âm, mà là khoảng lặng thiêng liêng để mỗi người Việt nhìn lại một năm đã qua, tri ân cội nguồn và chuẩn bị tinh thần đón Xuân mớị Trong dòng chảy hiện đại, dù nhịp sống có đổi thay, giá trị cốt lõi của rằm tháng Chạp vẫn còn nguyên: lòng thành – sự sum vầy – gìn giữ truyền thống.
Qua rằm tháng Chạp, không khí Tết đã thực sự gõ cửa từng mái nhà. Xuân Bính Ngọ 2026 đang đến rất gần.
HAY LẠ! NGHIỆM LẠI ĐÚNG SAI? NGHIÊN CỨU TỬ VI – VẬN KHÍ NGÀY RẰM THÁNG CHẠP BÍNH NGỌ 2026
Hiện tượng “Ăn Lộc Tứ Phương” và 4 con giáp phát tài ngày 2/2/2026
Ị Ý NGHĨA ĐẶC BIỆT CỦA RẰM THÁNG CHẠP TRONG TỬ VI Á ĐÔNG
Rằm tháng Chạp là kỳ trăng tròn cuối cùng của năm âm lịch, đánh dấu thời điểm tổng kết vận khí cũ – chuẩn bị chuyển giao sang chu kỳ mới. Trong tử vi và phong tục Đông phương, đây là ngày: Âm dương giao hội mạnh. Phúc khí – lộc khí dễ tụ. Nhân duyên – tài vận dễ “ứng nghiệm” nhanh hơn ngày thường
Dân gian gọi đây là “Rằm thu lộc”, hay “Rằm ăn lộc tứ phương”, bởi những gì gieo trong ngày này thường dễ sinh quả trong năm tới.
Năm Bính Ngọ 2026, Rằm tháng Chạp rơi vào ngày 2/2/2026 dương lịch, một thời điểm đặc biệt khi: Ngũ hành Hỏa của năm Bính Ngọ đang vượng. Dương khí cuối năm dâng cao. Các cục diện Tam Hợp – Tam Hội – Lục Hợp cùng lúc xuất hiện
Chính điều này tạo nên hiện tượng một số con giáp “bật vận” rất rõ ràng, nhất là về tài lộc và sự nghiệp.
IỊ HIỆN TƯỢNG “4 CON GIÁP PHÁT TÀI” – NGẪU NHIÊN HAY CÓ CĂN CỨ?
Theo tử vi ngày 2/2/2026, không phải tất cả 12 con giáp đều hưởng vận như nhaụ Chỉ 4 con giáp dưới đây hội đủ thiên thời – địa lợi – nhân hòa, tạo thành thế tài lộc tụ – phúc khí sinh.
Điểm chung của 4 con giáp này: Có cát tinh nâng đỡ. Không bị hung tinh phá vận. Hợp mệnh với vận khí cuối năm Bính Ngọ. Dễ “ăn lộc” từ nhiều nguồn khác nhau (công việc, đầu tư, nhân duyên)
IIỊ PHÂN TÍCH CHI TIẾT TỪNG CON GIÁP
1. Tuổi Dần – Phát tài nhờ Chính Ấn, vững như núi
Tuổi Dần trong ngày Rằm tháng Chạp 2026 được Chính Ấn chiếu mệnh, tượng trưng cho: Uy tín. Năng lực. Được cấp trên hoặc quý nhân công nhận
Đây không phải là kiểu “tiền từ trên trời rơi xuống”, mà là lộc đến từ sự bền bỉ và nền tảng vững chắc. Sự nghiệp: hanh thông, dễ được giao trọng trách. Tài chính: thu nhập ổn định, quản lý tiền bạc khéo léo. Vận may: đến chậm nhưng chắc, ít rủi ro
Tuổi Dần phát tài theo kiểu “ăn chắc mặc bền”, không ồn ào nhưng rất an tâm.
2. Tuổi Mão – Tam Hợp mở lộc, tiền – trí – duyên cùng sáng
Ngày 2/2/2026, tuổi Mão rơi vào cục diện Tam Hợp, một trong những thế cục đẹp nhất của tử vị
Điểm nổi bật của tuổi Mão trong ngày này: Đầu óc sáng suốt. Trực giác nhạy bén. Ý tưởng dễ thành hiện thực
Tài lộc của tuổi Mão không chỉ đến từ một nguồn, mà là: Lương chính tăng. Thu phụ mở rộng. Cơ hội học hỏi – nâng cấp bản thân sinh lợi lâu dài
Đây là kiểu phát tài của người biết đầu tư cho trí tuệ, “tiền đẻ ra tiền”.
3. Tuổi Tị – Tam Hội nâng đỡ, tài lộc bền vững
Tuổi Tị được hưởng cục diện Tam Hội kết hợp ngũ hành tương sinh, tạo nên thế vững vàng – lâu dài – ít biến động.
Dù không bùng nổ mạnh như tuổi Ngọ hay tuổi Mão, nhưng: Thu nhập ổn định. Chi tiêu hợp lý. Dễ tích lũy cho tương lai
Đây là ngày rất tốt để: Lập kế hoạch tài chính. Học quản lý tiền bạc. Nghiên cứu đầu tư dài hạn.
Tuổi Tị giàu chậm nhưng bền, đúng kiểu “nước chảy đá mòn”.
4. Tuổi Ngọ – Lục Hợp khai vận, lộc đến bất ngờ
Tuổi Ngọ là con giáp hưởng vận mạnh nhất trong ngày Rằm tháng Chạp Bính Ngọ 2026.
Nhờ Lục Hợp che chở, vận khí của tuổi Ngọ: Hạnh thông toàn diện. Làm đâu trúng đó. Tiền bạc có cả nguồn chính lẫn bất ngờ
Đặc biệt: Dễ gặp cơ hội mở rộng làm ăn. Dễ được người khác mang lộc tới. Có “duyên tiền” rất rõ trong ngày này
Đây là kiểu phát tài nhanh – mạnh – rõ ràng, nhưng cần tỉnh táo để giữ được lâụ
IV. KẾT LUẬN: RẰM THÁNG CHẠP – NGÀY “THỬ VẬN” TRƯỚC THỀM NĂM MỚI
Tử vi không phải để mê tín, mà là một hệ thống quan sát quy luật vận động của con người trong thời gian.
Ngày Rằm tháng Chạp 2/2/2026 chính là: Ngày thử vận. Ngày gom phúc. Ngày gieo hạt cho năm Bính Ngọ sắp tới
Với tuổi Dần – Mão – Tị – Ngọ, đây là ngày:
“Thuận thì nên tiến, có lộc thì nên giữ, có may thì nên biết trân trọng.”
Tháng Chạp lại về, Tết đã đến bên thềm!
-Nhắc đến tháng 12, nhiều người phải phân biệt rõ là tháng 12 Dương lịch hay tháng 12 Âm lịch. Tuy nhiên, nếu nói “ tháng Chạp ”, hầu như ai cũng hiểu ngay đó là tháng cuối cùng của năm Âm lịch. Trong đời sống văn hóa người Việt, tháng Chạp không chỉ đơn thuần là một mốc thời gian, mà còn là giai đoạn đặc biệt, khi năm cũ dần khép lại, Tết Nguyên đán đã cận kề.
Tháng Chạp đến cũng đồng nghĩa chỉ còn mấy tuần ngắn ngủi nữa là bước sang năm mớị Đây là quãng thời gian mọi người tất bật hoàn tất công việc, dọn dẹp nhà cửa, chuẩn bị lễ lạt, hướng về tổ tiên và mong cầu một khởi đầu tốt đẹp.
Tháng Chạp là gì?
Về mặt ngôn ngữ, “tháng Chạp” thực chất là cách gọi Việt hóa của từ “Lạp nguyệt”, tên gọi tháng cuối cùng trong năm âm lịch theo tiếng Hán. Chữ “chạp” là biến âm của chữ “lạp”.
Theo văn hóa Trung Hoa cổ, “lạp” dùng để chỉ lễ tế thần cuối năm, một nghi lễ quan trọng nhằm tổng kết năm cũ và cầu mong bình an, no đủ cho năm mớị Vì thế, tháng diễn ra nghi lễ này được gọi là “Lạp nguyệt” (trong đó “nguyệt” nghĩa là tháng).
Khi nhắc tới chữ “lạp”, người ta còn liên tưởng đến tục “lạp mả”, tức việc đi thăm nom, sửa sang, dọn dẹp phần mộ tổ tiên. Đây là công việc quen thuộc vào cuối năm, thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn và sự chuẩn bị chu đáo để đón Tết Nguyên đán. Trong tiếng Hán, “lạp” cũng mang nghĩa là lễ tất niên, gắn liền với tập tục tổng kết, tri ân tổ tiên và thần linh.
Theo thời gian, “Lạp nguyệt” được người Việt tiếp nhận, biến âm và gọi thành “tháng Chạp”. Đây cũng là lý do trong dân gian xuất hiện cụm từ “giỗ chạp”, chỉ những lễ cúng, nghi thức tưởng niệm tổ tiên, ông bà, thường diễn ra dày đặc vào tháng cuối năm.
Bên cạnh cách lý giải gắn với nghi lễ, chữ “lạp” còn có một nghĩa khác trong tiếng Hán, nghĩa là “thịt”. Thời xưa, tháng cuối năm là lúc người dân chuẩn bị tích trữ lương thực để vượt qua mùa đông lạnh giá và lo liệu cho những ngày Tết. Trong các loại thực phẩm, thịt được xem là quý giá và quan trọng nhất. Vì vậy, “lạp” dần gắn với hình ảnh của sự đủ đầy, no ấm.
Từ “lạp” này còn xuất hiện trong tên gọi “lạp xường” (hay lạp xưởng). Trong đó, “xường” hay “xưởng” nghĩa là ruột (theo âm Hán Việt là “trường”), còn “lạp” chỉ thịt. Lạp xưởng vì thế là món ăn được làm từ thịt nhồi vào ruột, rất phổ biến trong dịp cuối năm.
Với người Việt Nam, tháng Chạp mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là khoảng thời gian mọi người hướng nhiều hơn về cội nguồn, chăm lo hương khói, thăm nom phần mộ tổ tiên. Trên phương diện đời sống, tháng Chạp cũng là hạn cuối để hoàn thành kế hoạch năm, khép lại công việc dang dở, gác lại điều không may, phiền muộn để sẵn sàng đón một năm mới với nhiều hy vọng tốt đẹp hơn.
Trong đời sống tín ngưỡng của người Việt, tháng Chạp gắn liền với nhiều nghi lễ truyền thống. Trong đó, có 4 lễ cúng quan trọng được đa số gia đình thực hiện trang nghiêm là cúng mùng 1 tháng Chạp, cúng rằm tháng Chạp, cúng ông Công ông Táo và cúng Tất niên.
Cúng mùng 1 tháng Chạp
Mùng 1 tháng Chạp được xem như dấu mốc khởi đầu cho mùa lễ cuối năm. Trong tâm thức người Việt, đây là thời điểm bắt đầu giai đoạn chuẩn bị tiễn năm cũ, đón năm mới, nên lễ cúng mùng 1 tháng Chạp rất được coi trọng.
Lễ vật không nhất thiết cầu kỳ nhưng cần thể hiện sự thành tâm. Trên bàn thờ gia tiên, các gia đình thường bày hương, đèn, hoa tươi, trái cây cùng một mâm cỗ nhỏ. Tùy điều kiện và phong tục từng vùng, mâm lễ có thể gồm xôi, thịt gà, bánh chưng, bánh tét hoặc một số món truyền thống quen thuộc. Nghi thức này mang ý nghĩa khởi đầu tháng cuối năm trong sự trang nghiêm, cầu mong mọi việc hanh thông, thuận lợị
Cúng rằm tháng Chạp
Rằm tháng Chạp là ngày rằm cuối cùng của năm Âm lịch. Đây là dịp quan trọng để các gia đình tưởng nhớ tổ tiên, đồng thời gửi gắm mong ước về bình an, sức khỏe và tài lộc trong năm mớị
Lễ cúng rằm tháng Chạp thường được tổ chức chu đáọ Mâm lễ gồm hương, hoa, đèn nến, trà, rượu cùng các món ăn truyền thống như gà luộc, xôi, bánh tráị Mọi thứ được sắp xếp gọn gàng, trang trọng trên bàn thờ gia tiên, thể hiện lòng hiếu kính của con cháu và sự chuẩn bị tinh thần cho thời khắc chuyển giao sắp tớị
Cúng ông Táo
Lễ cúng ông Công, ông Táo diễn ra vào ngày 23 tháng Chạp và được xem là một trong những nghi lễ quan trọng nhất trong tháng. Theo quan niệm dân gian, ông Công, ông Táo là các vị thần cai quản bếp núc, ghi nhận mọi sinh hoạt của gia đình suốt một năm. Đến ngày này, các ngài sẽ về chầu trời để tâu báo với Ngọc Hoàng.
Mâm cúng thường có hương, hoa, nước, mâm ngũ quả, các món ăn truyền thống và đặc biệt là cá chép, phương tiện để ông Táo cưỡi về trờị Sau khi hoàn tất nghi lễ, nhiều gia đình thực hiện tục phóng sinh cá chép ra sông, hồ, gửi gắm ước nguyện về một năm mới hanh thông, thuận lợị
Cúng Tất niên
Lễ cúng Tất niên là nghi thức khép lại năm cũ, thường được tổ chức vào ngày cuối cùng của tháng Chạp. Đây là dịp các thành viên trong gia đình quây quần, tưởng nhớ ông bà tổ tiên, cảm tạ những điều đã qua và cầu mong năm mới bình an, thịnh vượng.
Mâm cỗ Tất niên thường được chuẩn bị thịnh soạn với gà luộc, bánh chưng hoặc bánh tét, xôi, giò, chả và nhiều món ăn khác tùy theo phong tục từng vùng miền. Không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, bữa cơm Tất niên còn là thời khắc sum họp, gắn kết gia đình, đánh dấu sự kết thúc trọn vẹn của một năm.
(NHẬT THÙY)
Phiếm Luận – Năm Ngọ Nói Chuyện Ngựa
-Cứ đầu năm mới, thiên hạ đua nhau chúc mừng những “lời hay, ý đẹp” nhất, cũng chỉ để mong nhận được lại những lời đáp lễ “như ý”. Từ lâu, chúc tụng đã trở thành một truyền thống văn hóa không thể thiếu được trong những ngày Tết Ta trọng đại của dân Việt mình.
Tết năm nay Bính Ngọ 2026 là năm con Ngựa, nên những lời chúc thường mang nét đậm đà “tình ngựa” như “Nhanh như ngựa vía – Khỏe như ngựa thồ – Sang như ngựa xe – Vui như ngựa sáo” hoặc “Sức khỏe dẻo dai như ngựa chiến, Sự nghiệp phi nhanh như ngựa bay, Tình duyên bền chặt như dây cương, Tiền tài chất đống như cỏ non”.
Trong Thập nhị Địa Chi, Ngọ đứng hạng thứ 7 của 12 con vật và được con người coi trọng. Theo Tự điển Việt Nam thì Ngựa là loài thú to, móng cao và cứng, đầu dài, bờm dài, đuôi dài và chạy rất nhanh. Ngoài ra, Ngọ cũng được dùng trong nhiều trường hợp như giờ Ngọ, đúng Ngọ, cúng Ngọ hay tháng Ngọ, nhưng chẳng liên quan gì đến ngựạ
Ngựa là con vật trung thành, là biểu tượng của sự kiên nhẫn, may mắn, tài lộc. Vì thế, người Hoa thường treo tranh ngựa trong nhà và mỗi đầu năm mới họ thường lấy câu “Mã đáo thành công” để chúc nhaụ Giới họa sĩ trên thế giới đều công nhận cái ”thần” của loài ngựa qua nét vẽ của Từ Bi Hồng (1895-1953), người Trung Hoa, là tuyệt vời, sinh động.
Tranh “tứ mã” của hoạ sĩ Từ Bi Hồng
Ngay từ thuở khai thiên lập địa, ngựa vốn là phương tiện di chuyển nhanh nhất và phục vụ đắc lực cho chiến trường, trận mạc. Người xưa có câu: “Mã cách lõa thi”, nói lên chí khí của người nam nhi xông pha nơi trận mạc, xem cái chết nhẹ tợ lông hồng, chỉ cần lấy da ngựa bọc thân
“Chí làm trai dặm nghìn da ngựa
Gieo Thái sơn nhẹ tựa hồng mao”..
Thần thoại La Mã và Hy Lạp cổ đại kể cho chúng ta về một quái nhân đầu người, mình ngựa được gọi là “Nhân Mã”. Khoa Thiên Văn học Tây Phương đặt tên một chòm sao trên trời là “Nhân Mã” (Sagittarius). Trong 12 quẻ bói toán của Phương Tây có quẻ Nhân Mã xếp hạng thứ 9. Nổi tiếng nhất trong truyền thuyết phương Tây là câu chuyện “Con ngựa thành Troy”.
Hình ảnh “vành móng ngựa” ngày nay được dùng làm biểu tượng cho uy quyền và sự nghiêm minh của tòa án, bắt nguồn từ việc dùng ngựa để xé xác hoặc giày xéo phạm nhân, thể hiện sự nghiêm khắc và hà khắc của pháp luật của thời La Mã xưạ
Theo sách Cổ học tinh hoa của Ôn Như Nguyễn Văn Ngọc nhắc đến Quản Trọng với tài năng đặc biệt không chỉ là chăn nuôi voi, ngựa mà còn có biệt tài “nói chuyện” với chúng. Cũng nhờ ngựa “Xích Thố” mà Quan Vân Trường đã tạo ra nhiều chiến công oanh liệt giúp Lưu Bị. Suốt bao năm trên chiến trường, Ô Truy với Hạng Võ đã tạo nên bao chiến công hiển hách.
Ở Việt Nam vào đời vua Hùng Vương thứ sáu, với huyền thoại con ngựa sắt của Phù Đổng Thiên Vương vừa bay vừa phun lửa diệt giặc Ân và sau khi phá tan giặc, liền bay vút lên trời cao biến mất.
Trong ca dao Việt Nam, ngựa là con vật rất quen thuộc được sử dụng để so sánh, ẩn dụ như “Ngựa hay chẳng quản đường dài, Nước kiệu mới biết tài trai anh hùng, “ngựa non háu đá” hoặc “thẳng như ruột ngựa”. Tục ngữ Nga có câu “Ngựa bốn vó vẫn cứ bị vấp ngã”, nước Nhật có câu “Biết ngựa qua bước đi, biết người qua giao tiếp” Đặc biệt câu chuyện “Tái Ông thất mã” vẫn còn được truyền tụng đến ngày naỵ
Các thi nhân thường dùng hình ảnh con ngựa để diễn tả phẩm chất của người cởị Nguyễn Du trong truyện Kiểu, tả bóng ngựa lẫn Kim Trọng hiện lên thật thanh lịch và tao nhã với
“Tuyết in sắc, ngựa câu giòn
Cỏ pha màu áo nhuộm non da trời”,
hoặc Từ Hải với vẻ oai nghi trong câu
“Thanh gươm, yên ngựa lên đường thẳng dong” và
“Từ công ra ngựa thân nghênh cửa ngoài”.
Chinh Phụ Ngâm Khúc của Đặng Trần Côn, với lời tả của một thiếu phụ có chồng phải ra trận mạc
“Áo chàng đỏ tựa ráng pha
Ngựa chàng sắc trắng như là tuyết in“.
Với Huy Cận, nhìn nét đẹp xưa khi
“Dừng chân nghỉ ngựa non cao
Dặm xa lữ thứ kẻ nào héo hon”,
hay Bà Huyện Thanh Quan trong Thăng Long hoài cổ:
“Lối xưa xe ngựa hồn thu thảo
Đền cũ lâu đài bóng tịch dương”
Trong âm nhạc, Trinh Công Sơn nhắc tới ngựa rất nhiều lần
“Ngựa hồng đã mỏi vó chết trên đồi quê hương…
Ngựa buông vó người đi chùng chân đã bao lần…
Ngựa hí vang đường xa, vọng suốt đất trời kia…
Đời vẽ tôi tên mục đồng, rồi vẽ thêm con ngựa hồng…
vó ngựa trên đời hay dấu chim bay…
nhớ ngựa thồ ngoại ô xa vắng”
trong những ca khúc của ông. Phạm Duy với bài Ngựa Hồng, Vết Thù Trên Lưng Ngựa Hoang, Trần Tiến với Ngẫu Hứng Ngựa Ô, Lê Mộng Nguyễn với Vó Ngựa Giang Hồ, Phạm Đình Chương với Ngựa Phi Đường Xa v.v…
Xe ngựa là một trong những phương tiện sơ khai nhất, gần gũi giữa ngựa và ngườị Vào thập niên 1950-1960, xe ngựa kéo là phương tiện vận chuyển công cộng trên các đường phố Sài Gòn cùng với xe máy, xe đạp. Xe ngựa trở thành một hình ảnh đẹp trong đời sống của người dân thôn quê cũng như thành thị, qua thơ của thi sĩ Bàng Bá Lân
“Tôi yêu tiếng Việt miền Nam
Yêu con sông rộng, yêu hàng dừa cao
Yêu xe thổ mộ xôn xao
Trên đường khúc khuỷu đi vào miền quê”
(Tôi yêu).
Nhưng không phải lúc nào ngựa cũng được yêu thích. Đôi lúc người ta khoác lên cho “ngựa” những tiếng “chửi” mà ngựa chưa hề làm, ngựa thường bị liên lụy vào những chuyện thị phi do người đời gán ghép chọ
Phụ nữ ăn mặc quần áo lộng lẫy, xức nước hoa, son phấn lòe loẹt đi chơi thì bị gọi là “đi ngựa”, mặc dù “ngựa” chưa bao giờ biết phấn son hay nhảy nhót. Đàn bà, con gái lăng loàn, hư thân mất nết thì bị chửi là đồ “đĩ ngựa”, mặc dù ngựa có biết làm gì đâụ Nhân viên, thuộc hạ đụng chạm tới sếp lớn, thì bị gọi là “Mó nhằm dái ngựa” cho dù ngựa chưa bao giờ đòi làm “sếp”.
Đôi lúc thấy tội nghiệp cho “ngựa”, nó có làm hại ai đâu, mà thiên hạ cứ réo lên “Đừng có ngựa”, “Mày ngựa lắm con ạ” hoặc “xé xác con ngựa bà đó mới được”, thật rõ khổ cho kiếp “ngựa”. Có lẽ kiếp trước nó vụng tu, nên kiếp này phải trả, thiệt là “oan ơi ông Địa”.
Truyện ngắn “Người ngựa, Ngựa người” của Nguyễn Công Hoan kể trong đêm giao thừa, một người phu kéo xe ráng chạy thêm giờ để có tiền cho gia đình ăn Tết. Anh gặp phải một cô gái ăn sương không nhà cửa, bắt anh kéo xe chạy lang thang, rồi đề nghị trả công tiền kéo xe bằng “tình”. Oái oăm thay, con “ngựa người” lại phải kéo con “người ngựa”, thật là chua xót cho kiếp phận làm ngườị
Năm này Bính Ngọ 2026 lại về, một năm rất đặc biệt với đám bạn bè chúng tôi, những thằng sinh vào tuổi “trâu”. Ngày xưa ông bà mình hay nói “ngưu tầm ngưu, mã tầm mã”, nhưng năm nay thì đúng là duyên tiền định “ngưu mã tầm nhau”. Nhưng liệu cuộc gặp gỡ này có mang lại những điều tốt đẹp hơn không, hay rốt cuộc cũng chỉ là “Làm thân trâu ngựa”?
Có vài thằng bạn trâu cắc cớ hỏi “lỡ” gặp phải ngựa đực thì saỏ Thấy tụi nó lo xa mà tội nghiệp, thời buổi này “đực rựa” ăn ở với nhau hà rầm có sao đâu, nhiều khi cũng còn là “mốt thời thượng” được yêu chuộng dưới thời cụ Biden bên Mỹ quốc vĩ đại nữa kìạ
Tôi nói yên chí đi, năm nay các bạn “trâu đực” của tôi sẽ gặp toàn “ngựa cái” không thôi, thì tui nó bảo nói cứ như trạng. Tuy tôi không phải là thầy bói, nhưng lý do thì thật là đơn giản, có đời nào “ngựa đực lại thắt bính” bao giờ? Vì thế, người ta gọi năm nay là “Bính Ngọ” để phân biệt “ngựa này” với “ngựa nọ”. Nếu bạn trâu nào thích “ngựa không chứng”, thì nên chọn “Mậu Ngọ” là tốt nhất, vì theo thầy bói mù, thì loại ngựa này “ngựa nhưng không ngựa”.
Vì ngựa và trâu đều ăn cỏ như nhau, nên trước khi bàn tiếp chuyện “ngựa”, thiết nghĩ cũng cần kể lễ một vài nỗi oan ức liên lụy đến bọn “trâu đực” chúng tôi, cho bớt tủi hổ trong lòng.
Ai cũng biết, làm trâu là phải ăn cỏ, nếu không thì làm sao mà sống. Ngựa cũng ăn cỏ có sao đâủ Vậy mà bọn trâu đực chúng tôi tuy hơi “luống tuổi” một chút, răng cỏ còn xài được, mà “lỡ” vẫn còn thèm ăn cỏ, nhất là cỏ non, thì lại bị thiên hạ chửi là “trâu già gặm cỏ non”, thiệt là bất công, “ngựa già của Chúa Trịnh” vẫn ăn cỏ non mỗi ngày mà có ai nói gì đâu ? Có lẽ, chỉ tại mấy con trâu già khác cũng muốn ăn mà không được, thèm chảy nước dãi, hậm hực nên mới sanh ra chuyện, đúng là “trâu buộc ghét trâu ăn”.
Chưa hết, cứ “trâu” và “ngựa” đứng bên nhau, thì thiên hạ lại gọi là “đầu trâu, mặt ngựa”. Trong đám bạn thân trâu của tôi, có một thằng bạn trâu, mỗi lần chụp hình là buồn mặc dù bề ngoài cười toe toét, vì ai coi hình nó chụp đều bảo đúng là “đầu trâu mặt ngựa”, chỉ vì nó lỡ mang cái nghiệp họ “Mã”. Thấy thì cũng tội đấy, nhưng quen lâu mới biết, thằng này cũng …“ngựa” thiệt!
Có người lại bảo hai tuổi này “trâu và ngựa” năm nay rất là hạp, kết hợp làm ăn với nhau sẽ “Mã đáo thành công”, được xã hội… đen kính nể, loại có “máu mặt” trong giới giang hồ. Nếu hai tuổi này lấy nhau, lo gì con cái “đầu trâu mặt ngựa” không nối dõi tông đường. Thành công nhất vẫn là những nghề dịch vụ, kinh doanh bất hợp pháp, chẳng hạn như nghề “bảo kê”, “đòi nợ” theo kiểu xã hội đen v.v…, nhưng kệ, nghề nào chẳng là nghề. Thiến heo, gánh củi mà còn làm vua được, thì tại sao những nghề này lại không có “tiền đồ xán lạn”?
Thời VNCH, có một nhận vật nổi tiếng với biệt danh Mã Thầu Dậu để ám chỉ Tín Mã Nàm với ý nghĩa là con “ngựa điên”. Hắn vốn là một tay Thầu Dậu (Đầu Gà), một bậc đàn anh lớn trong giới giang hồ Hoa Kiều, đại diện Hội Tam Hoàng thuộc chi nhánh Sài Gòn – Chợ Lớn, chẳng đã từng “vang bóng một thời” hay saỏ
Rồi nào phải “trâu ngựa” chỉ hợp nhau ở trần gian, mà ngay cả khi xuống Âm Phủ lúc nào cũng đi có đôị Giữa trâu và ngựa có một sự ràng buộc theo quan niệm văn hóa dân gian. Con trâu tượng trưng cho bệnh tật và con ngựa tượng trưng cho tuổi già, cả hai đều dẫn dắt con người đến cái chết. Hai vị tiểu thần Đầu Trâu, Mặt Ngựa có nhiệm vụ đưa linh hồn người chết đến Diêm Vương phán xử và sau đó đưa xuống địa ngục. Một vài thằng bạn trâu của chúng tôi đã đi trước, giờ này cũng “có thể” đang là cai ngục ở dưới không chừng, người xưa thường bảo, tới đâu có bạn, có bè bao giờ cũng vẫn hơn.
Trở lại chuyện ngựa, năm nay Ngọ “mới” về, làm tôi nhớ Ngọ “xưa” trong bài thơ “Ngày xưa Hoàng Thị” của nhà thơ Phạm Thiên Thư
“Em tan trường
Cuối đường mây đỏ
Anh tìm theo Ngọ
Dáng lau lách buồn”,
hay
“Mười năm rồi Ngọ
Tình cờ qua đây
Cây xưa vẫn gầy
Phơi nghiêng ráng đỏ”
rồi lại nghĩ đến không biết bao nhiêu “em” cứ tự nhận mình là “ngựa” (ngọ), mặc dù chính tác giả bài thơ đã bác bỏ nhiều lần. Thiệt cũng lạ, làm người thật không thích, chỉ thích làm “ngựa” (ngọ) thôị Không tin ư?
“Hoàng Dược Thảo tuyên bố rằng bản thân mình chính là nguyên mẫu nhân vật Hoàng Thị Ngọ trong bài thơ lẫn bài hát Ngày xưa Hoàng Thị. Nhưng qua bức thư của thi sĩ Phạm Thiên Thư, do nhạc sĩ Phạm Duy chuyển, cho biết: Hoàng Dược Thảo tức Huỳnh Thị Châu chẳng phải là Hoàng Thị Ngọ”. Và “Tập san Đồng Khánh – Hai Bà Trưng ghi rõ rằng Bạch Lê Quang là giáo viên tổ trưởng tổ Văn, tán rằng Hoàng Thị Ngọ là nữ sinh trường Đồng Khánh ở Huế, lại còn bốc rằng Ngày xưa Hoàng Thị dành riêng cho Huế, cho trường Đồng Khánh.” (Trích từ Weblog Phanxipang)
Rồi chợt nhớ đến một ông, cũng lại là “Ngọ” (ngựa) ở xứ Cộng Hòa XHCHVN, nhưng không chịu ăn cỏ mà chỉ thích ăn tiền, nên dính vào một vụ án lớn, tòa chưa kịp xử, thì tự nhiên đang khỏe như ngựa bỗng dưng chuyển sang từ trần. Theo những tay nuôi ngựa chiến, thì thường tuổi thọ của ngựa chừng 25 đến 30 năm, ông ngựa này sống thọ đến 60 tuổi thì chắc phải là “Quý Ngọ” rồị
Nếu chỉ nói những chuyện thị phi về ngựa như “đi ngựa” hay “đĩ ngựa” mà không nhắc đến “đua ngựa” là một thiếu sót lớn, bởi vì ngoài chuyện “đi” và “đĩ” thì ngựa còn biết “chạy” nữa cơ. Đua ngựa là môn thể thao giải trí ở Saigon đã có dưới thời chính quyền thực dân Pháp cai trị Người Pháp xây trường đua Phú Thọ vào năm 1932, lớn nhất nhì Châu Á, mà giới ăn chơi thượng lưu vùng Nam kỳ Lục tỉnh thường xuyên lui tớị
Trưởng đua Phú Thọ Saigon, chốn “đen đỏ” một thời
Đọc truyện “Ở theo thời” của nhà văn Hồ Biểu Chánh tả cảnh sinh hoạt nơi trường đua Phú Thọ “Khi ra gần tới trường đua thì gặp xe hơi, xe ngựa, xe máy chật đường, rồi tới cửa thì thấy thiên hạ chen nhau mua giấy mà vô nườm nượp”, để nhớ lại một thời vinh quang của ngựạ Hồi thời VNCN, nhiều vị học giả cũng như học thật, du học ở Tây về Saigon, vì mê “ngựa” từ hồi còn ở bển, nên thường hay lãng vãng ở trường đua ngựa vào những ngày cuối tuần. Không biết các cụ còn mê loại ngựa nào nữa không? Mà thôi, “ngựa nào mà chả ngựa”.Năm nay Ngựa về, nhớ đến những câu chúc của cụ Trần Tế Xương
“Chúc nhau trăm tuổi bạc đầu râu
Trăm, nghìn, vạn mớ để vào đâủ
Đứa thì mua tước, đứa mua quan
Sinh năm đẻ bảy được vuông tròn”
mà phát mệt. Ở cái tuổi này “còn làm gì được nữa đâu”, chỉ mong cầu sao các bạn trâu của tôi có được chút ít sức khỏe, để còn kịp “đi ngựa” trước khi “đi chầu”…
Tết ơi là Tết. Ngựa ơi là ngựa!
Norway, Tết Bính Ngọ 2026
Lê Trường Tại
LỜI CHÚC TẾT BÍNH NGỌ 2026
-Nhân dịp Xuân Bính Ngọ 2026, Gia Đình Hải & My, Kính chúc Quý Vị và Gia Quyến một năm mới an khang thịnh vượng, sức khỏe dồi dào, hạnh phúc viên mãn, mọi sự hạnh thông như ý.
Thông Cáo Sinh Hoạt Đón Xuân Của Cộng Đồng Việt Mỹ Bắc Cali:
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét