Ngày 20 tháng 2 năm 2026, Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ (SCOTUS) đã phán quyết trong vụ kiện Learning Resources, Inc. v. Trump, tuyên bố rằng các mức thuế quan diện rộng mà Tổng thống Donald Trump áp đặt dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) là trái luật. Có nhiều dư luận trái chiều, nhiều kiến thức về hệ thống chính trị Hoa Kỳ chưa đúng. Trước hết chúng tôi trình bày tóm tắt hệ thống chính trị: Tam Quyền Phân Lập. Tam quyền phân lập là hệ thống chính trị Hoa Kỳ. Đây được coi là "linh hồn" của Hiến pháp Hoa Kỳ, giúp quốc gia này duy trì sự ổn định hơn 200 năm qua.
<!>
Về cơ bản, quyền lực nhà nước không tập trung vào tay một cá nhân hay tổ chức nào mà được chia làm 3 nhánh biệt lập. Mỗi nhánh có một vai trò riêng biệt để bảo đảm bộ máy nhà nước vận hành trơn tru:
- Lập pháp (Legislative - Quốc hội): Gồm Thượng viện và Hạ viện. Nhiệm vụ chính là làm luật, phê duyệt ngân sách và tuyên chiến.
- Hành pháp (Executive - Tổng thống): Gồm Tổng thống, Phó Tổng thống và các Bộ ngành. Nhiệm vụ là thi hành luật, quản lý đối ngoại và chỉ huy quân đội.
- Tư pháp (Judicial - Tòa án): Gồm Tòa án Tối cao và các tòa án liên bang. Nhiệm vụ là giải thích luật và phán quyết xem các hành động/đạo luật có vi phạm Hiến pháp hay không.
Cuộc chơi nào, cũng cần phải có TRỌNG TÀI. Chúng ta có thể không đồng thuận với quyết định của Trong Tài nhưng phải “CHẤP NHẬN”.
Dưới đây, chúng tôi trình bày những lý do chính khiến đa số thẩm phán (tỉ lệ 6-3) đưa ra quyết định này:
1. Vi phạm quyền hạn Hiến pháp của Quốc hội
Theo Hiến pháp Hoa Kỳ (Điều I), quyền thiết lập và thu thuế (bao gồm cả thuế nhập khẩu - tariffs) thuộc về Quốc hội, không phải Tổng thống. Đa số thẩm phán cho rằng:
- Tổng thống không có quyền tự ý đặt thuế trừ khi được Quốc hội ủy quyền rõ ràng.
- Việc áp thuế là một hành động có tác động kinh tế và chính trị cực lớn (theo "Học thuyết Câu hỏi Lớn", nên nếu Quốc hội muốn giao quyền này cho Tổng thống, họ phải ghi rõ bằng văn bản cụ thể.
2. Giải thích sai lệch về Đạo luật IEEPA (1977)
Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã sử dụng IEEPA - một đạo luật cho phép Tổng thống điều chỉnh thương mại trong tình trạng "khẩn cấp quốc gia" (như vấn đề fentanyl hay thâm hụt thương mại) - để áp thuế. Tuy nhiên, Chánh án John Roberts và các thẩm phán đa số lập luận:
- Ngôn ngữ của luật: IEEPA cho phép Tổng thống "điều tiết" (regulate) nhập khẩu, nhưng không có nghĩa là cho phép "đánh thuế" (tax/impose tariffs) để tạo doanh thu.
- Tiền lệ: Trong lịch sử, khi Quốc hội muốn cho phép Tổng thống áp thuế (như trong Đạo luật Thương mại 1974), họ luôn sử dụng ngôn ngữ rất cụ thể. Việc IEEPA thiếu những từ ngữ này chứng tỏ nó không được thiết kế để áp thuế quan hàng loạt.
3. Sự đồng thuận từ cả hai “khuynh hướng” thẩm phán (cấp tiến và bảo thủ)
Điều đáng chú ý là phán quyết này không chỉ đến từ các thẩm phán cấp tiến hay còn gọi là thiên tả.
- Phía đa số (6 người): Bao gồm 3 thẩm phán do các Tổng thống Đảng Dân chủ bổ nhiệm và 3 thẩm phán bảo thủ (trong đó có 2 người do chính Tổng Thống Donald Trump bổ nhiệm là Neil Gorsuch và Amy Coney Barrett). Họ nhấn mạnh vào việc bảo vệ cấu trúc phân chia quyền lực.
- Phía thiểu số (3 người): Các thẩm phán Thomas, Alito và Kavanaugh không đồng ý, họ cho rằng từ "điều tiết" trong IEEPA đủ rộng để bao hàm cả việc áp thuế trong tình trạng khẩn cấp.
Tổng Thống Donald Trump gọi phán quyết này là một "sự xấu hổ" và chỉ trích gay gắt các thẩm phán đã bỏ phiếu chống lại mình. Ngay sau phán quyết, Tổng thống đã ký sắc lệnh áp thuế 10% mới dựa trên Mục 122 của Đạo luật Thương mại 1974, một cơ sở pháp lý khác cho phép áp thuế tạm thời trong 150 ngày để giải quyết thâm hụt cán cân thanh toán.
Điều đáng lưu ý các doanh nghiệp Mỹ CÓ THỂ được hoàn trả khoảng 175 tỷ USD tiền thuế đã phải nộp không đúng luật trong năm qua - KHÔNG PHẢI LÀ CÁC NƯỚC CÓ HÀNG NHẬP VÀO MỸ ĐƯỢC TRẢ LẠI TIỀN.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét